קאַפּיטל 15 — וואַקסנדיקע ליכט און גרעסערע וואונדער
GSAM 235.1“דערמאָנט די פֿריערדיקע טעג, אין וועלכע, נאָכדעם ווי איר זענט באַלויכטן געוואָרן, האָט איר אויסגעהאַלטן אַ גרויסן קאַמף פֿון צער; טיילווײַז, בשעת איר זענט געוואָרן אַ צוקוק פֿאַר אַלעמען דורך באַליידיקונגען און צער; און טיילווײַז, בשעת איר זענט געוואָרן חבֿרים פֿון די וואָס זענען אַזוי באַהאַנדלט געוואָרן.”1
GSAM 235.2די צײַט פֿון דער אַנטוישונג אין 1844 ביז עס איז אַרויסגעבראַכט געוואָרן דאָס קלאָרע ליכט וועגן דעם מקדש און דעם שליחות פֿונעם דריטן מלאך, איז געווען אַ צײַט פֿון אַ באַזונדערער פּרוּוו. אַדווענטיסטן וואָס האָבן נאָך אַלץ געהאַלטן אַז זיי זענען געווען גערעכט אין דער פֿריערדיקער באַוועגונג, זענען טאַקע געווען אַ “צוקוק־אָביעקט” פֿאַר די וואָס האָבן געהאַלטן אַז דער אָנזאָג איז געווען אַ גאַנצער דורכפֿאַל; און צוליב דעם זענען זיי געווען אַן אָביעקט פֿון גרויסער חרפּה. דאָס האָבן זיי געקענט גרינגערהייט פֿאַרטראָגן, בעת זיי האָבן זיך געהאַלטן פֿעסט בײַם האַר דורך אמונה, און האָבן געהאַט די נוכחות פֿון זײַן הייליקן גײַסט.
GSAM 235צוויי ספּעציעלע אַטאַקע־פּונקטן
GSAM 235.3שטן האָט געהאַט צוויי ספּעציעלע פּונקטן פֿון נסיון פֿאַרן אַדווענטיסטישן פֿאָלק. דער ערשטער איז געווען צו מאַכן, אַז די וואָס זענען געווען פֿעסט אין דער גלויבונג אַז די נבֿיאישע צײַט איז געענדיקט, זאָלן גלייבן אַז משיחס צווייטע קומעניש איז אַ גײַסטיקע קומעניש, און אַז ער האָט עפּעס אַזוי געמאַכט די דאָזיקע קומעניש צום סוף פֿון די צוויי־טויזנט־דרײַהונדערט טעג. דער צווייטער איז געווען צו איבערצייגן די וואָס האָבן געוואַקלט בנוגע זייער פֿריערדיקער דערפֿאַרונג, אָפּצוגעבן זיך דערפֿון אינגאַנצן. אַזוי, בשעת דער אמת וועגן דעם מקדש און דעם שליחות פֿונעם דריטן מלאך איז ביסלעכווײַז אַנטפּלעקט געוואָרן פֿון די הייליקע שריפֿטן, די אָנזאָגן פֿונעם גײַסט פֿון גאָט, דורך דער מתּנה פֿון נבֿואה, האָבן באַשטעטיקט די פֿריערדיקע באַוועגונג, רופֿנדיק זי “אַ העל ליכט” וואָס גאָט האָט אויפֿגעשטעלט בײַם אָנהייב פֿונעם וועג, כּדי צו שײַנען דעם גאַנצן וועג ביז צו דער שטאָט, און האָבן אָנגעוויזן אויף די ראיות פֿון די הייליקע שריפֿטן, אַז דער צווייטער קום פֿון משיח איז צו זײַן ממשותדיק און פּערזענלעך, און קען דעריבער נישט זײַן די געשעעניש בײַם סוף פֿון די “טעג”.
GSAM 236ווונדערלעכע התגלויות
GSAM 236.1אויב דער אייבערשטער זאָל רעדן צו זײַן פֿאָלק דורך חזיונות אין די לעצטע טעג, וואָלטן מיר דאָך נישט דערוואַרט, אַז אין דער מאַניפֿעסטאַציע אַליין זאָלן זײַן קלאָרע סימנים פֿונעם געטלעכן? די דאָזיקע סימנים זענען קענטיק אין די חזיונות פֿון פֿרוי ע. ג. ווײַט. דער פֿענאָמען פֿון די חזיונות אַליין, ווי עס ווערט געוויזן אין קאַפּיטל 13, איז פּשוט אַ נס; אָבער עס זענען פֿאַראַן אַ סך ווונדערלעכע שטריכן פֿאַרבונדן מיט אירע פֿריערדיקע דערשיינונגען, וואָס איר וועט באַמערקן ווען איר וועט ווײַטער דורכלייענען דאָס ווערק; און צי וואָלטן מיר געקענט דערוואַרטן אַז עס זאָל זײַן אַנדערש אין אַ מתּנה פֿון אַזאַ מין, וואָס איז באַשטימט פֿון גאָט צו ציִען די אויפֿמערקזאַמקייט פֿון דעם פֿאָלק, און זיי פֿירן צו זאָגן, ווי משה, “איך וועל זיך אָפּקערן און זען דעם גרויסן אויסקוק”? די פּשוטע דערקלערונג פֿון אַן אָרעמער, קראַנקלעכער, שוואַכער מיידל, וואָס איז, ווי עס זעט אויס, געשטאַנען אויפֿן שוועל פֿונעם קבֿר, אַז דער האַר האָט איר געגעבן אַ חזון, וואָלט נישט געווען גענוג דאָס צו טאָן. די וווּנדערלעכע דערשיינונגען וואָס זענען געווען פֿאַרבונדן מיט די חזיונות האָבן טאַקע געשאַפֿן אַן אינטערעס אין זיי, און מע האָט גערופֿן דאָס מיידל צו גיין פֿון אָרט צו אָרט און דערציילן דאָס וואָס דער האַר האָט איר געהייסן מאַכן באַקאַנט פֿאַר אַנדערע.
GSAM 236באַמערקנסווערטע דעמאָנסטראַציעס אין דעם דריטן חזון
GSAM 236.2איך וועל דאָ אויסלייגן עטלעכע פֿאַקטן וועגן איר דריטן חזון, דעם וואָס איז געגעבן געוואָרן אין איר טאַטנס הויז, דערמאָנט אין קאַפּיטל 13, ווי עס האָבן מיר דערציילט פֿרוי ווײַטס טאַטע און מאַמע, איר שוועסטער, פֿרוי שׂרה בעלדן, און אַנדערע.
GSAM 236.3אין דעם צימער, וווּ דער חזון איז געגעבן געוואָרן, איז אויפֿן קאָמאָד געלעגן אַ זייער גרויס משפּחה־ביבל. עס איז געווען איינע פֿון אַן אויפֿלאַגע געדרוקט אין באָסטאָן דורך יוסף טיל, אין יאָר 1822. דאָס בוך איז אַכצן בײַ עלף אינטשעס, פֿיר אינטשעס דיק, און וועגט אַ ביסל איבער אַכצן פֿונט. בעת דעם חזון איז זי אויפֿגעשטאַנען, האָט גענומען דעם שווערן ביבל אויף איר לינקן אָרעם, מיטן בוך אָפֿן, און אים געהאַלטן אויסגעשטעקט אין אַ ווינקל פֿון 90 גראַד צו איר קערפּער; און דערנאָך, איבער אַ האַלבע שעה, האָט זי מיט איר רעכטער האַנט געבלעטערט פֿון אָרט צו אָרט און געוויזן אויף פֿאַרשיידענע פסוקים אין דער הייליקער שריפֿט, וועלכע זי האָט איבערגעחזרט בעת אירע אויגן האָבן געקוקט אַרויף, און אין אַ פֿאַרקערטער ריכטונג פֿונעם בוך. איר שוועסטער שׂרה (שפּעטער די ווײַב פֿון סטיווען בעלדן), אָדער, פֿון צײַט צו צײַט, עמעצער אַנדערער אָנוועזנדיקער, האָט געקוקט אויף יעדן פּסוק אויף וועלכן איר פֿינגער האָט געוויזן, און האָט קלאָר געזען, אַז אין יעדן פֿאַל האָט זי איבערגעחזרט דעם פּסוק אויף וועלכן איר פֿינגער איז געשטאַנען. מאַמע האַרמאָן האָט געזאָגט, אַז איר טאָכטער עלען אין איר נאַטירלעכן צושטאַנד “האָט ניט געקענט, צוליב מאַנגל אין כּוחות, אויפֿהייבן יענע שווערע ביבל פֿונעם קאָמאָד; אָבער אין דעם חזון האָט זי זי געהאַלטן אַזוי גרינג, ווי עס וואָלט געווען בלויז אַ קעשענע־טעסטאַמענט”.
GSAM 237.1דאָ איז טאַקע געווען אַ נס! — אַ שוואַכע מיידל, וואָס האָט געוואָגן בלויז זיבעציק פֿונט, האַלט אַ שווערע ביבל איבער אַ האַלבע שעה אין אַ פּאָזיציע, אין וועלכער אַ שטאַרקער מאַן וואָלט עס נישט געקענט האַלטן צוויי מינוט; ווידער, בלעטערט פֿון אָרט צו אָרט צו טעקסטן פֿון די הייליקע שריפֿטן, וואָס האָבן זיך אין יעדן פֿאַל אַרויסגעוויזן צו זײַן דער טעקסט וואָס זי האָט איבערגעחזרט, בעת אירע אויגן זענען געווען געווענדט אַרויף און אין אַ פֿאַרקערטער ריכטונג פֿונעם בוך; און צום סוף, אַ קול וואָס איז געקומען פֿון אַ פּערזאָן אָן קיין באַוועגונג פֿון די לונגען אָדער אָטעם אינעם גוף, און האָט ריכטיק איבערגעחזרט די באַשטימטע טעקסטן פֿון די הייליקע שריפֿטן — דאָס דאָזיקע איז זיכער העכער פֿון דער באַשולדיקונג אַז עס איז פּראָדוצירט געוואָרן דורך מענטשלעכער אַגענטור, אָדער אַז עס איז דער עפֿעקט פֿון אַ קראַנקייט. די וואָס האָבן עס געזען האָבן עס אָפּגעטראַכט ווי די קלאָרסטע מאַניפעסטאַציע פֿונעם גײַסט פֿון דעם וואָס האָט גערעדט פֿונעם ברענענדיקן קוסט. אַזעלכע מאַניפעסטאַציעס אין פֿרײַלין האַרמאָנס דריטן חזון, וווּ זיי זענען באַקאַנט געוואָרן, האָבן געבראַכט אַן איבערצײַגנדיקן באַווײַז, אַז אין די חזיונות איז געווען אַ כּוח העכער פֿון אַ באַגרענעצטן.
GSAM 237די טאָפּשאַם־חזון
GSAM 237.2באַלד נאָך דעם געשעעניש האָט די געמיינדע אַדווענטיסטן אין טאָפּשאַם, אַרום דרייסיק מייל צפֿון־מיזרח פֿון פּאָרטלאַנד, מיין, ווען זיי האָבן געהערט וועגן דעם אייבערשטנס באַהאַנדלונגען מיט פֿרײַלין עלען ג. האַרמאָן, זי אַהער געלאַדנט. די איינלאַדונג איז אָנגענומען געוואָרן, און אַזוי איז איר ערשטער באַזוך געווען אין טאָפּשאַם. די אַדווענטיסטישע פֿאַרזאַמלונגען אין יענער צײַט זענען פֿאָרגעקומען אין הויז פֿון הער קערטיס. פֿרוי פֿראַנסעס לאַנט (אַמאָל פֿרײַלין פֿראַנסעס האַולאַנד), פֿון אָוקלאַנד, קאַליפֿאָרניע, האָט מיר איבערגעגעבן די פֿאָלגנדיקע דערקלערונג, דאַטירט דעם 19טן יאַנואַר, 1890:—
GSAM 238.1“איך, מיט דער משפּחה פֿון מײַן טאַטן, האָב בײַגעוווינט די פֿאַרזאַמלונגען פֿון שוועסטער האַרמאָן אין טאָפּשאַם, אין 1845, און בעת די דאָזיקע פֿאַרזאַמלונגען האָט זי געהאַט אַ חזון. דאָס איז געווען דאָס ערשטע מאָל וואָס מיר האָבן זי געזען אין חזון. איינע פֿון יענע אַלטמאָדישע ביבלען [די טיל־משפּחה־ביבל, וואָס האָט געווויגן אַכצן פֿונט] איז געווען אין ברודער קערטיסעס פֿאַרמאָג. די דאָזיקע גרויסע ביבל האָט שוועסטער האַרמאָן אַרויסגענומען פֿונעם קאָמאָד בשעת דעם חזון, און האָט אָנגעוויזן אויף טעקסטן פֿון דער הייליקער שריפֿט ווען זי האָט איבערגעדרייט די בלעטער, בעת אירע אויגן האָבן געקוקט אַרויף און אַוועק פֿון דער ביבל. די טעקסטן וואָס זי האָט איבערגעחזרט זענען געווען אָדער ווערטער פֿון אָנווײַזונג, דערמוטיקונג, אָדער תּוכחה. אַן אַנדער מאָדנע אייגנשאַפֿט פֿון דער דערשײַנונג אין יענער צײַט איז געווען די פּאָזיציע פֿונעם בוך. עס איז געהאַלטן געוואָרן אויף איר אָפֿענער האַנט אין אַ ווינקל פֿון פֿינף און פֿערציק גראַד, און קיינער אַנדערער האָט נישט געקענט האַלטן קיין בוך אין אַן ענלעכן ווינקל אָן דעם וואָס עס זאָל זיך גלײַך אַרויסגליטשן פֿון די הענט; אָבער שוועסטער האַרמאָן האָט געהאַלטן די דאָזיקע ביבל אין יענעם ווינקל עטלעכע מינוט, אַזוי פֿעסט ווי זי וואָלט געווען צוגעקלעפּט צו איר האַנט, בשעת זי איז דערווײַל אַריבערגעגאַנגען פֿון איינעם צום צווייטן אינעם צימער.”
GSAM 238דער עדות פֿון פֿרוי טרוזדייל
GSAM 238.2אַן אַנדערע דערקלערונג וועגן דעם זעלבן חזון איז פֿון פֿרוי מ. ק. טרוזדייל, פֿון טרענטאָן, מיזורי, דאַטירט דעם 27סטן יאַנואַר, 1891. זי זאָגט:—
GSAM 238.3“איך בין אַלט געווען פֿופֿצן יאָר אין 1845, און בין געווען אָנוועזנד בעת שוועסטער האַרמאָנס ערשטן באַזוך אין טאָפּשאַם, ווען זי האָט געהאַט דעם חזון אין הויז פֿון ברודער קערטיס, וווּ זי האָט אויפֿגעהויבן די גרויסע משפּחה־ביבל און זי געהאַלטן אין אַזאַ שטעלונג, אַז קיינער פֿון די אַנדערע האָט נישט געקענט האַלטן קיין בוך אין די הענט אָן דעם וואָס עס זאָל זיך גלײַך אַראָפּגליטשן.
GSAM 238.4“שוועסטער האַרמאָן איז געווען אין חזון איבער צוויי שעה. דאָס איז געווען די ווונדערלעכסטע דערשײַנונג פֿון גאָטס כּוח וואָס איך האָב אַמאָל געזען, און איך האָב זי געזען אין חזון מער ווי אַ טוץ מאָל. דאָס זענען שטענדיק געווען געלעגנהייטן פֿון טיפֿער פֿײַערלעכקייט און זעלבסט-אונטערזוכונג, אָבער דאָס האָט זיי אַלע איבערגעשטיגן. אוי! ווי מיר האָבן געציטערט ווען דער מלך פֿון הימל האָט אונדז געלערנט דורך איר שוואַכער געצייג; ווען זי האָט אונדז געלייענט פּסוקים אַזוי טרייסטנדיק און פּאַסיק פֿאַר אונדזער שווערער לאַגע; אַזעלכע ווי עבריים ב׳:ב׳, ג׳; יעקב ה׳:ז׳, ח׳; עבריים י׳:ל״ה, ל״ט; 1 פּטרוס א:ז; לוקס י״ב:ל״ב-ל״ז, און נאָך אַ סך אַנדערע, האַלטנדיק די גרויסע משפּחה־ביבל אַזוי הויך, אַז איך האָב געמוזט שטיין אויף אַ שטול כּדי צו לייענען וווּ זי האָט געוויזן. איך מיין נישט, אַז שוועסטער האַרמאָן איז געווען מער ווי צוויי אינטשעס העכער.”
GSAM 239.1אַזעלכע דערשיינונגען האָבן איבערצײַגט די אָפֿנהאַרציקע, אַז אַ כּוח העכער פֿון מענטשלעכן האָט באַהערשט דאָס באַשיידענע אינסטרומענט, און עס זענען געקומען רופֿן פֿון פֿאַרשיידענע טיילן פֿון ניו־אינגלאַנד, זי זאָל קומען און דערציילן איר עדות.
GSAM 239האַנט־אַרבעט אַ זינד
GSAM 239.2באַלד נאָך דעם איז פֿרײַלין האַרמאָן, אין אַ חזון, באַפֿעלן געוואָרן צו באַזוכן פּאַריז, מיין, וווּ עס זענען געווען יחידים וואָס האָבן געהאַלטן, אַז עס איז אַ זינד זיך צו פֿאַרנעמען מיט האַנט־אַרבעט. פּאַסטאָר סטיווענס, פֿון וואודסטאָק, מיין, איז געווען דער פֿירער אין דעם דאָזיקן טעות, און האָט אויסגעאיבט אַ שטאַרקן אײַנפֿלוס אויף אַנדערע. ער איז פֿריִער געווען אַ מעטאָדיסטישער פּרעדיקער, און איז געהאַלטן געוואָרן פֿאַר אַן אַניוועסיקן, געטרײַען קריסט. ער האָט געוווּנען דעם צוטרוי פֿון אַ סך מענטשן דורך זײַן ברען פֿאַר דער אמת און זײַן אויסערלעך הייליקן לעבנס־שטייגער, וואָס האָט געבראַכט טייל צו גלייבן אַז ער איז ספּעציעל אָנגעוויזן פֿון גאָט. דער האַר האָט געגעבן פֿרײַלין האַרמאָן אַ תּוכחה וועגן אים. זי האָט דערקלערט, אַז ער גייט קעגן גאָטס וואָרט דורך זיך אָפּזאָגן פֿון אַרבעט, דורך איבערצײַגן אַנדערע אין זײַנע טעותים, און דורך פֿאַרדאַמען אַלעמען וואָס האָבן זיי נישט אָנגענומען. ער האָט אָפּגעוואָרפֿן אַלע באַווײַזן וואָס דער האַר האָט געגעבן כּדי אים איבערצײַגן וועגן זײַן טעות, און האָט זיך אָפּגעזאָגט מודה צו זײַן אין זײַנע טעותים. ער איז נאָכגעגאַנגען אײַנדרוקן, און איז געגאַנגען מידנדיקע רייזעס, גייענדיק גרויסע ווײַטקייטן, וווּ ער פֿלעגט נאָר באַקומען באַליידיקונגען, און האָט געהאַלטן אַז אין דעם אַלעם לײַדט ער צוליב משיח. זײַן שׂכל און זײַן משפּט זענען אַוועקגעלייגט געוואָרן.
GSAM 239.3וועגן דעם עדות פֿון פֿרײַלין האַרמאָן און דעם אויסגאַנג פֿונעם ענין, וועל איך ציטירן פֿון אַ בריוו באַקומען פֿון פֿרוי מ. ק. טרוזדייל, וועלכע האָט דעמאָלט געוווינט אין פּאַריז, מיין. נאָכדעם ווי זי גיט איבער עטלעכע פּרטים אין הסכּם מיט דעם אויבנדערמאָנטן, זאָגט זי:—
GSAM 240.1“ווידויים זענען געקומען פֿון אַלעמען אַחוץ זייער פֿירער, דזשעסי סטיווענס. שוועסטער האַרמאָן האָט אים געוואָרנט, אַז אויב ער וועט זיך נישט דערנידעריקן דורך מודה זײַן אין זײַנע טעותים, וועט ער באַלד פֿאַרענדיקן זײַן קאַריערע. אַלע האָבן פֿאַרשטאַנען אַז דאָס איז אַ נבֿואה, אַז ער וועט אויף עפּעס אַן אופֿן זיך אומברענגען.”
GSAM 240.2דאָס פֿאָלגנדיקע איז דער המשך אין זײַן ענין:—
GSAM 240.3“נאָך דעם ווי זײַן קליינע סטאַדע האָט אים פֿאַרלאָזט, איז ער געוואָרן מעלאַנכאָליש, און באַלד דערנאָך האָט ער פֿאַרלוירן זײַן שׂכל, און האָט זיך אָפּגעזאָגט צו עסן עפּעס וואָס איז געקאָכט געוואָרן דורך די רשעים. ער האָט נישט געהערט וועגן מײַן צוריקקער פֿון מאַסאַטשוסעטס ווען איך האָב אים געבראַכט זײַן מיטאג. ער האָט געפֿרעגט, בשעת ער האָט אויסגעשטרעקט זײַן סקעלעט־האַנט דורך אַ קליינעם לאָך אין אַ פֿענצטער, ‘האָט גאָט אײַך געשיקט מיט דעם, שוועסטער מאַריאַן?’ באַמערקנדיק מײַן קווענקלענדיקע ענטפֿער, האָט ער זיך אָפּגעזאָגט עס צו פֿאַרזוכן. זײַן רחמנותדיקער מצבֿ, פֿאַרשפּאַרט אין אַ קליין צימער בײַ זײַן ברודער (אַן אומגלויביקער), האָט מיך דערמאָנט אין דער וואָרענונג וואָס איז אים אַזוי פֿרײַנדלעך געשיקט געוואָרן פֿון הימל, און וואָס ער האָט אַזוי עקשנותדיק אָפּגעוואָרפֿן. מע האָט אים געבראַכט צו זײַן משפּחה צוויי טעג נאָך דעם טרויעריקן באַזוך, וווּ ער האָט באַלד געענדיקט זײַן לעבן מיט זעלבסטמאָרד, מאַכנדיק אַ שטריק פֿון זײַנע בעט־קליידער.”2
GSAM 240אַ נבֿואה מקוים
GSAM 240.4אין זומער 1845, אויף אַן אײַנלאַדונג פֿון אָטיס ניקאָלס, האָט פֿרײַלין האַרמאָן באַזוכט מאַסאַטשוסעטס, און איר שוועסטער שׂרה איז מיט איר געגאַנגען. זיי האָבן געוווינט בײַ דער משפּחה פֿון הער ניקאָלס. ער און זײַן פֿרוי פֿלעגן פֿאָרן מיט זייער וואָגן, און זיי נעמען צו פֿאַרשיידענע ערטער כּדי צו האַלטן פֿאַרזאַמלונגען, וווּ פֿרײַלין האַרמאָן האָט געהאַלטן אירע עדות. אויף דעם אופֿן האָט זי געקענט באַזוכן באָסטאָן, ראָקסבורי, און קאַרווער. אין דער צײַט פֿון זייער צווייטן באַזוך אין באָסטאָן, מאַס., איז פֿאָרגעקומען אַ זייער אינטערעסאַנטער אינצידענט.
GSAM 240.5אין באָסטאָן און די סבֿיבֿה איז געווען אַ חבֿרה פֿאַנאַטישע פּערזאָנען, וואָס האָבן אויך געהאַלטן, אַז עס איז אַ זינד צו אַרבעטן, און זייער הויפּט־באָטשאַפֿט איז געווען: “פֿאַרקויפֿט וואָס איר האָט, און גיט צדקה.” זיי האָבן געזאָגט, אַז זיי זענען אין דעם יובל, אַז די ערד זאָל רוען, און אַז די אָרעמע זאָלן ווערן אויסגעהאַלטן אָן אַרבעט. סערדזשאַנט, ראָבינס און עטלעכע אַנדערע זענען געווען די פֿירער. זיי האָבן פֿאַרדאַמט די חזיונות ווי שׂטנישע, ווײַל זייערע אייגענע טעותים זענען אַנטפּלעקט געוואָרן. זיי זענען געווען שטרענג צו אַלע יענע וואָס האָבן נישט געגלייבט ווי זיי.
GSAM 241.1בעת פֿרײַלין האַרמאָן און איר שוועסטער זענען געווען אויף אַ באַזוך אין מיסטער ניקאָלסעס הויז, זענען סאַרדזשענט און ראָבינס געקומען פֿון באָסטאָן כּדי אים צו בעטן אַ טובה, און האָבן געזאָגט, אַז זיי זענען געקומען אויף אַ באַזוך, און צו פֿאַרברענגען די נאַכט ביי אים. האָט מיסטער ניקאָלס געענטפֿערט, אַז ער איז צופֿרידן וואָס זיי זענען געקומען, ווײַל פֿרײַלינס שׂרה און עלען האַרמאָן זענען אין הויז, און ער האָט געוואָלט, אַז זיי זאָלן זיך מיט זיי באַקענען. זיי האָבן גלײַך איבערגעטראַכט, און מע האָט זיי ניט געקענט איבעררעדן אַרײַנצוקומען אין הויז. האָט מיסטער ניקאָלס געפֿרעגט צי עלען קען דערציילן איר אָנזאָג אין באָסטאָן, און צי זיי וועלן אויסהערן און דערנאָך משפּטן. “יאָ,” האָבן זיי געזאָגט, “קומט אַרײַן קיין באָסטאָן קומענדיקן שבת [דאָס הייסט זונטיק, ווײַל זיי האָבן נאָך ניט אָנגענומען דעם שבת]; מיר וואָלטן געוואָלט האָבן די זכיה איר צו הערן.”
GSAM 241.2הער ניקאָלס האָט מיר דאָס דערציילט בײַ זיך אין דער היים, אין דאָרטשעסטער, אין יאָר 1858. ער האָט געזאָגט, אַז ער האָט שוין אויסגערעכנט אַלץ צו פֿאָרן קיין באָסטאָן שבת אינדערפֿרי מיט זײַן וואָגן, כּדי צו נעמען פֿרײַלין האַרמאָן צום פֿאָרגעלייגטן פֿאַרזאַמלונג. יענעם אָוונט, בעת די משפּחה־תּפֿילות, איז זי אַרויפֿגענומען געוואָרן אין אַ חזון. נאָכן אַרויסקומען דערפֿון, האָט זי געזאָגט, “ברודער ניקאָלס, איך פֿאָר נישט קיין באָסטאָן מאָרגן; דער האַר האָט מיר געוויזן, אַז איך מוז פֿאָרן קיין ראַנדאָלף. ער האָט דאָרטן אַן אַרבעט פֿאַר מיר צו טאָן.” הער ניקאָלס האָט געהאַט אַ גרויסן כּבֿוד פֿאַר זײַן וואָרט. ער האָט צוגעזאָגט זי צו נעמען קיין באָסטאָן דעם צווייטן טאָג, און ער האָט זיך אומרויִק נאָכגעפֿרעגט, “וואָס זאָל איך טאָן מיט מײַן וואָרט צו סאַרדזשענט און ראָבינס?” “זאָרג זיך נישט דערפֿאַר,” האָט פֿרײַלין האַרמאָן געזאָגט, “דער האַר האָט מיר געהייסן גיין דעם אַנדערן וועג.” “נו,” האָט הער ניקאָלס געזאָגט, “איך פֿאַרשטיי עס נישט.” “דער האַר האָט מיר געוויזן, אַז מיר וועלן עס פֿאַרשטיין ווען מיר וועלן אָנקומען אַהין,” האָט פֿרײַלין האַרמאָן געזאָגט. “נו,” האָט הער ניקאָלס געזאָגט, “עס איז נישטאָ קיין וועג פֿאַר אײַך אַהין צו קומען, סײַדן מיר גייען און נעמען אײַך מיט, אָבער איך ווייס נישט ווי אַזוי איך וועל דערקלערן די זאַכן פֿאַר די ברידער אין באָסטאָן.”
GSAM 241.2הער ניקאָלס האָט מיר ווײַטער דערציילט, אַז “שוועסטער האַרמאָן האָט געזען זייער צביעות אין דעם חזון, אַז עס וועט נישט זײַן קיין פֿאַרזאַמלונג אין באָסטאָן שבת, אַז סאַרדזשענט, ראָבינס און אַנדערע קעגנער וועלן זיך טרעפֿן מיט דער גרויסער גרופּע אין ראַנדאָלף (דרײַצן מײַל פֿון באָסטאָן) שבת; און אַז מיר מוזן זיך טרעפֿן מיט די מתנגדים אין ראַנדאָלף, בײַ זייער פֿאַרזאַמלונג שבת, און דאָרטן וועט זי באַקומען אַ שליחות פֿאַר זיי, וואָס וועט איבערצײַגן די ערלעכע, די אומפֿאָראורטיילטע, צי אירע חזיונות זענען פֿון גאָט אָדער פֿון שׂטן.” אַנשטאָט צו פֿאָרן קיין באָסטאָן און דערנאָך קיין ראַנדאָלף, אַ וועג פֿון צוויי און צוואַנציק מײַל, זענען זיי געפֿאָרן גלײַך קיין ראַנדאָלף, און זענען אָנגעקומען אַרום דער צײַט פֿון דער פֿאַרזאַמלונג. דאָרט האָבן זיי געפֿונען פּונקט די יעניקע וואָס האָבן מסכּים געווען זיך צו טרעפֿן מיט זיי אין באָסטאָן. האָט הער ניקאָלס דעמאָלט געזאָגט, “איצט פֿאַרשטיי איך עס.”
GSAM 242.1די דאָזיקע פּרוּוו פֿון סאַרדזשענט און ראָבינס אויסצומײַדן פֿרײַלין האַרמאָנס עדות, און דער אופֿן ווי מע האָט זי אָנגעוויזן זיך צו טרעפֿן מיט זיי, האָט געהאַט אַ גרויסע השפּעה אויף די געדאַנקען פֿון טייל פֿון די אָנוועזנדיקע. וועגן דער פֿאַרזאַמלונג אַליין, וועל איך ציטירן דעם באַריכט ווי עס איז איבערגעגעבן געוואָרן דורך הער ניקאָלס:—
GSAM 242באַמערקנסווערטע דעמאָנסטראַציעס
GSAM 242.2“שוועסטער עלען איז אַרויסגענומען געוואָרן אין אַ חזון מיט אויסערגעוויינטלעכע דערשײַנונגען, און האָט ווײַטער גערעדט אין חזון מיט אַ קלאָרן קול, וואָס איז געווען קלאָר פֿאַרשטענדלעך פֿאַר אַלע אָנוועזנדיקע, ביז אַרום זונאָפּגאַנג. סאַרדזשענט, ראָבינס און פֿרענטש זענען געווען שטאַרק אויפֿגערעגט און אויך אויפֿגעהייצט, צו הערן ווי שוועסטער עלען רעדט אין חזון, וואָס זיי האָבן דערקלערט איז פֿונעם שׂטן; זיי האָבן אויסגעשעפּט זייער גאַנצן אײַנפֿלוס און גשמיותדיקע כּוחות כּדי צו צעשטערן דעם ווירקונג פֿונעם חזון. זיי פֿלעגן זיך פֿאַראייניקן צו זינגען זייער הויך, און דערנאָך פֿלעגן זיי אָפּוועכסלדיק רעדן און לייענען פֿון דער ביבל מיט אַ הויכער שטים, כּדי מע זאָל נישט הערן עלענען, ביז זייער כּוח איז אויסגעשעפּט געוואָרן, און זייערע הענט האָבן געציטערט אַזוי שטאַרק, אַז זיי האָבן שוין נישט געקענט לייענען פֿון דער ביבל, אָבער אין מיטן דעם גאַנצן געדרענג און טומל, האָט מען עלענעס קלאָרע און שאַרפֿע שטים, ווי זי האָט גערעדט אינעם חזון, קלאָר געהערט פֿון אַלע אָנוועזנדיקע. די קעגנערשאַפֿט פֿון די דאָזיקע מענער האָט זיך געצויגן אַזוי לאַנג ווי זיי האָבן געקענט רעדן און זינגען, טראָץ דעם וואָס טייל פֿון זייערע אייגענע פֿרײַנד האָבן זיי מוסר געזאָגט און זיי געבעטן אויפֿצוהערן. אָבער האָט ראָבינס געזאָגט: ‘איר בייגט זיך צו אַן אָפּגאָט: איר דינט אַ גאָלדן קאַלב.’
GSAM 243.1“הער טייער, דער בעל־הבית פֿון הויז, איז נישט געווען אינגאַנצן איבערצײַגט, אַז איר חזון איז געווען פֿונעם שׂטן, ווי ראָבינס האָט דערקלערט. ער האָט געוואָלט עס אויספּרוּוון אויף עפּעס אַן אופֿן. ער האָט געהערט, אַז חזיונות פֿון שׂטנישער מאַכט ווערן אָפּגעשטעלט דורך עפֿענען די ביבל און אַוועקלייגן זי אויפֿן מענטשן אין חזון, און האָט געפֿרעגט סאַרדזשענט צי ער וואָלט עס אויספּרוּווט אויף דעם אופֿן, וואָס יענער האָט זיך אָפּגעזאָגט צו טאָן. דערנאָך האָט מיסטער טייער גענומען אַ שווערן, גרויסן קוואַרטאָ־פֿאָרמאַט משפּחה־ביבל, וואָס איז געלעגן אויפֿן טיש און זעלטן גענוצט געוואָרן, אים אויפֿגעמאַכט, און אים געלייגט אָפֿן אויפֿן ברוסט פֿון עלען בעת דעם חזון, בשעת זי איז דעמאָלט געווען אָנגעשפּאַרט צוריק קעגן דער וואַנט אין אַ ווינקל פֿונעם צימער. גלײַך נאָך דעם ווי מע האָט געלייגט די ביבל אויף איר, איז זי אויפֿגעשטאַנען אויף אירע פֿיס און אַרײַנגעגאַנגען אין מיטן צימער, מיט דער ביבל אָפֿן אין איין האַנט, אויפֿגעהויבן אַזוי הויך ווי זי האָט נאָר געקענט דערגרייכן, און מיט די אויגן שטענדיק געקוקט אַרויף, האָט זי דערקלערט אויף אַ פֿײַערלעכן אופֿן, ‘די אינספּירירטע עדות פֿון גאָט,’ אָדער ווערטער מיט דעם זעלבן באַטײַט. און דערנאָך, בשעת די ביבל איז געלעגן אויסגעשטרעקט אין איין האַנט, און אירע אויגן האָבן געקוקט אַרויף, און נישט אויף דער ביבל, האָט זי אַ לאַנגע צײַט ווײַטער איבערגעדרייט די בלעטער מיט דער צווייטער האַנט, און געלייגט איר פֿינגער אויף געוויסע פּסוקים, און זיי ריכטיק אַרויסגערעדט מיט אַ פֿײַערלעכן קול. אַ סך פֿון די אָנוועזנדיקע האָבן געקוקט אויף די פּסוקים וווּ איר פֿינגער האָט געוויזן, כּדי צו זען צי זי רעדט זיי ריכטיק, ווײַל אירע אויגן האָבן אין דער זעלבער צײַט געקוקט אַרויף. עטלעכע פֿון די דערמאָנטע פּסוקים זענען געווען משפּטים קעגן די רשעים און בלאַספֿעמערס; און אַנדערע זענען געווען אָנזאָגן און אָנווײַזונגען בנוגע אונדזער איצטיקן מצבֿ.
GSAM 243איר לענגסטע חזון, איבער זעקס שעה
GSAM 243.2“אין דעם צושטאַנד האָט זי זיך געהאַלטן דעם גאַנצן נאָכמיטאָג ביז כּמעט צום זונאונטערגאַנג, ווען זי איז אַרויס פֿון דער חזון. ווען עלן איז אין חזון אויפֿגעשטאַנען אויף אירע פֿיס, מיט דער שווערער אָפֿענער ביבל אין איר האַנט, און האָט דורכגעגאַנגען דעם צימער, אַרויסזאָגנדיק די פסוקים פֿון דער הייליקער שריפֿט, זענען סאַרדזשענט, ראָבינס און פֿרענטש שטיל געוואָרן. פֿאַר דער איבעריקער צײַט זענען זיי געווען אומרויִק, צוזאַמען מיט אַ סך אַנדערע; אָבער זיי האָבן צוגעקלאַפּט די אויגן און האָבן עס אויסגעהאַלטן אָן צו געבן קיין אָנערקענונג פֿון זייערע געפֿילן.”3
GSAM 244דער חתונה פֿון פֿרײַלין האַרמאָן
GSAM 244.1דעם 30סטן אויגוסט, 1846, האָבן חתונה געהאַט פֿרײַלין ע. ג. האַרמאָן און פּאַסטאָר דזשיימס ווײַט, און צוזאַמען האָבן זיי געאַרבעט פֿאַרן פֿאָרשריט פֿון דער בשורה. במשך פֿונעם יאָר 1847 איז זייער אַרבעט מערסטנס געווען באַגרענעצט צו מיין און מאַסאַטשוסעטס.
GSAM 244.2דעם ערשטן שבת אין אַפּריל, האָט פֿרוי ווײַט באַקומען אַ זייער אינטערעסאַנטן אויסקוק, אין דער היים פֿון סטאָקברידזש האַולאַנד אין טאָפּשאַם, וווּ די פֿאַרזאַמלונגען זענען דעמאָלט געוויינטלעך פֿאָרגעקומען. דער דאָזיקער חזון איז דער דערמאָנטער אין Early Writings, וווּ זי האָט געהאַט אַ חזון פֿונעם מקדש און זײַן מעבל, די צײַט פֿון צרה, די הייליקע וואָס אַנטלויפֿן פֿון די שטעט, די רשעים זיי אַרומגעבן, זייער געראַטעוועטקייט דורכן קול פֿון גאָט, דעם יובל, דעם קומען פֿונעם האַר אין דעם וואָלקנדיקן וואָגן, אאַז״וו. עס איז כּדאַי צו באַמערקן עטלעכע פֿון אירע באַוועגונגען בעת דעם חזון.
GSAM 244פֿיל ביבלען גענוצט אין אַ חזון
GSAM 244.3פֿרוי פֿראַנסעס לאַנט (די טאָכטער פֿון ס. האַולאַנד), דעם 19טן יאַנואַר, 1890, האָט צו מיר געזאָגט:
GSAM 244.3“בײַ דער זײַט פֿונעם צימער, וווּ די פֿאַרזאַמלונגען זענען געהאַלטן געוואָרן, איז געשטאַנען אַ טיש, אויף וועלכן זענען געלעגן אַ צאָל ביכער פֿון פֿאַרשיידענע סאָרטן, צווישן זיי עטלעכע ביבלען פֿון געוויינטלעכער גרייס. בעת דעם חזון, איז פֿרוי ווײַט אויפֿגעשטאַנען, צוגעגאַנגען צום טיש, אויפֿגעהויבן אַ ביבל אָן אָנרירן קיין שום אַנדער בוך, און עס האַלטנדיק אָפֿן איבער איר קאָפּ מיט דער לינקער האַנט, מיטן ווײַזפֿינגער פֿון דער רעכטער האַנט געוויזן אויפֿן טעקסט פֿון די הייליקע שריפֿטן וואָס זי האָט איבערגעזאָגט, בעת זי איז געשטאַנען פֿאַר דעם מענטש פֿאַר וועמען עס איז געווען באַשערט, און דערנאָך האָט זי אַוועקגעלייגט דאָס אָפֿענע בוך אויפֿן ברוסטקאַסטן פֿונעם מענטש פֿאַר וועמען זי האָט איבערגעזאָגט די שריפֿט. צוריקקומענדיק צום טיש, האָט זי גענומען נאָך אַ ביבל, און אויף דעם זעלבן אופֿן איבערגעזאָגט נאָך אַ טעקסט פֿון די הייליקע שריפֿטן און אַוועקגעלייגט די אָפֿענע ביבל אויפֿן ברוסטקאַסטן פֿונעם מענטש צו וועמען זי האָט גערעדט. די דאָזיקע מעשׂה איז איבערגעחזרט געוואָרן בײַ בערך זעקס מענטשן; נאָך דעם האָט זי זיך, אויף אַן עלעגאַנטן אופֿן, אַוועקגעזעצט אויף אַ שטול, בשעת אירע אויגן האָבן די גאַנצע צײַט געקוקט אַרויף און אַוועק פֿונעם בוך.”
GSAM 245.1וועגן דעם זאָגט פֿרוי טרוזדייל:
GSAM 245.1“איך בין געווען אָנוועזנד [אַפּריל, 1847] ווען שוועסטער ווײַט איז צוגעגאַנגען צום טיש און האָט אויפֿגעהויבן איין ביבל נאָך דער אַנדערער פֿון די ביכער וואָס זענען געלעגן אויפֿן טיש, און געלייגט די ביבל אויפֿן ברוסט פֿון דעם איינעם פֿאַר וועמען זי האָט געהאַט אַ פּסוק. דאָס איז געטאָן געוואָרן בשעת אירע אויגן זענען געווען אויפֿגעהויבן צום הימל. בײַ דער געלעגנהייט האָט זי געהאַלטן די ביבל איבער איר קאָפּ בשעת זי האָט גערעדט צו מיר; און דערנאָך האָט זי זי אַוועקגעלייגט אויף מײַן ברוסט. דער פּאַסאַזש וואָס מען האָט מיר געגעבן איז געווען 2 קאָרינטער ו׳:17.”4
GSAM 245.2אין אַ בריוו פֿון פֿרוי פֿראַנסעס לאַנט, גיט זי די נעמען פֿון דרײַ פּערזאָנען וואָס זענען געווען אָנוועזנד בײַ דער געלעגנהייט, און אויף וועמענס ברוסט די ביבלען זענען געלייגט געוואָרן בשעת פֿרוי ווײַט האָט צו זיי גערעדט וועגן דעם טעקסט פֿאַר יעדער איינער, און צווישן די נעמען איז געווען דער פֿון פֿרוי טרוזדייל.
GSAM 245די ערשטע אַרבעט איז געווען צווישן אַדווענט־גלויביקע
GSAM 245.3די אַרבעט פֿון פֿרײַלין האַרמאָן, אונטער דער אָנפֿירונג פֿון דער נבֿיאישער מתּנה, פֿון יאַנואַר 1845 ביזן פֿרילינג פֿון 1846, כּמעט אַכטצן חדשים, איז געווען מיט די “גלויביקע” אין משיחס נאָענטן קומען, מיט וועמען זי האָט זיך פֿריִער פֿאַרבונדן. נאָכן סוף פֿון די דרײַ־און־צוואַנציק הונדערט טעג (22סטן אָקטאָבער, 1844), ביז מען וואָלט פֿאַרשטאַנען די סיבה פֿון זייער אַנטוישונג און די נאַטור פֿון דער געשעעניש וואָס איז דעמאָלט פֿאָרגעקומען, וואָלט געווען אַ סכּנה אַז די גלויביקע זאָלן זיך אַרײַנטרײַבן אין פֿאַלשע מיינונגען, אָדער אינגאַנצן אויפֿגעבן זייער פֿריערדיקע דערפֿאַרונג. איר אָנזאָג איז געווען צו אַזעלכע: “די פֿריערדיקע באַוועגונג איז געווען פֿון גאָט. האַלטט פֿעסט אײַער אמונה. דער האַר האָט נאָך אַן אַרבעט פֿאַר זײַן פֿאָלק. לערנט דעם ביבל. זוכט אין דעם וואָרט, און איר וועט געפֿינען דאָס ליכט.”
GSAM 245.4די דאָזיקע אָנווייַזונג איז אין איינקלאַנג מיט דעם פּלאַן פֿונעם האַר. זײַן ציל איז תּמיד געווען, אַז זײַנע ספּעציעלע אָנזאָגן פֿאַר זײַן פֿאָלק זאָלן, אין זייער צײַט, אַרויסגעבראַכט ווערן פֿון זײַן וואָרט, און דערנאָך קומט די מתּנה פֿון נבֿואה “צווייטערש”, כּדי צו באַשטעטיקן און אויפֿבויען די גלויביקע.
GSAM 246.1אַ בולטע אילוסטראַציע פֿון דעם פֿאַקט געפֿינט זיך אין דעם ענין פֿון קאָרנעליוס, ווי עס ווערט איבערגעגעבן אין די מעשׂי־השליחים. אַ מלאך פֿון גאָט האָט זיך צו אים באַוויזן און אים געגעבן אַ חזון אין זײַן אייגענער היים. יענער מלאך האָט גוט געקענט די אמתן פֿון דער בשורה, און וואָלט געקענט זי לערנען קאָרנעליוסן, אָבער ער איז געשיקט געוואָרן צו דינען איינעם וואָס איז געווען אַ יורש פֿון ישועה, דורך דעם וואָס ער האָט געגעבן קאָרנעליוסן אַ חזון. ער האָט אים פֿאַרזיכערט, אַז זײַנע תּפֿילות און הקדשה זענען אָנגענומען געוואָרן בײַם האַר. ער האָט אים נישט פּריידיקט די בשׂורה, נאָר האָט אים פּשוט געהייסן רופֿן פּטרוסן, וועלכער האָט גענעכטיקט בײַ שמעון דעם גאַרבער אין יאָפּפּאַ. פּטרוס איז געקומען, און האָט פֿון די הייליקע שריפֿטן פֿאַרקונדיקט פֿאַר קאָרנעליוסן די בשׂורה פֿון משיח.
GSAM 246די פּאָזיציע פֿון דער מתּנה פֿון נבואה
GSAM 246.2אין דעם פּונקט איז כּדאַי צו באַמערקן די סדר פֿון דער אַנטוויקלונג פֿון די מתּנות, ווי דער האַר האָט עס אָנגעצייכנט אין זײַן וואָרט. פּאַולוס ווײַזט אָן אויף דעם אין זײַן בריוו צו די קאָרינטער, וווּ ער זאָגט: “גאָט האָט געשטעלט עטלעכע אין דער קירכע, ערשטנס אַפּאָסטעלן, צווייטנס נבֿיאים.”5
GSAM 246.3ווען מיר קוקן אויף דער דערקלערונג פֿונעם אַפּאָסטל וועגן דעם שײַכות פֿון די דאָזיקע מתּנות אין דער בשׂורה־אַרבעט, זעען מיר גלײַך פֿאַר וואָס דער סדר ווערט אָפּגעהיט. ווען ער פֿאַרגלײַכט די מתּנות, זאָגט פּאַולוס: “דערפֿאַר איז לשון אַ סימן, נישט פֿאַר די וואָס גלייבן, נאָר פֿאַר די וואָס גלייבן נישט; אָבער נבֿואה דינט נישט פֿאַר די וואָס גלייבן נישט, נאָר פֿאַר די וואָס גלייבן.”6 דער אָרדנונג פֿונעם האַר איז, אַז זײַנע ספּעציעלע אָנזאָגן צו דער וועלט זאָלן געבראַכט ווערן פֿון זײַן וואָרט; און דערפֿאַר רופֿט ער מענטשן צו דורכזוכן די הייליקע שריפֿטן, און אַרויסצוגיין ווי אַפּאָסטעלן, באַלאָדן מיט די אָנזאָגן פֿונעם האַר, און זיי פֿאַרקונדן פֿון דער ביבל, וואָס האָט אויסגעהאַלטן דעם מבֿחן פֿון די דורות. ווען גלויביקע ווערן אויפגעשטעלט, קומט די מתּנה פֿון נבואה “צווייטערליך,” און פֿירט אויס איר טייל “צו פֿאַרפֿולקומען די הייליקע, פֿאַר דער אַרבעט פֿון דער דינסט, פֿאַר אויפֿבויען דעם גוף פֿון משיח.”7