Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
18 / 31

Ti 15 — Hann a Ɛreyɛ Kɛseɛ ne Anwanwadeɛ Akɛseɛ

John Norton Loughborough

GSAM 235.1“Kae nna a atwam no, bere a wɔmaa mo hann no akyi no, motiaa amanehunu mu ɔko kɛseɛ; ɛfa sɛ wɔyɛɛ mo sɛ aniwadeɛ wɔ ahohora ne amanehunu mu, na ɛfa sɛ mobɛyɛɛ wɔn a wɔfaa wɔn saa no nnamfo.”1

GSAM 235.2Bere a efi abasamtuo a ɛbaa 1844 mu kosi sɛ hann a emu da hɔ a ɛfa kronkronbea ne ɔbɔfoɔ a ɔtɔ so mmiɛnsa no nkrasɛm ho daa adi no, na ɛyɛ sɔhwɛ soronko bere. Akwanhwɛfoɔ a wɔkɔɔ so sii so sɛ na wɔyɛɛ adeɛ pa wɔ Kristo mmaeɛ ho kuo a ɛbaa kane no mu no, wɔyɛɛ aniwadeɛ ampa wɔ wɔn a wɔsusuw sɛ nkrasɛm no adi nkogu koraa no ani; na eyi nti wɔfaa ahohora kɛseɛ. Wotumi gyinaa eyi ano anigye so bere a wɔde gyidi kuraa Awurade mu na wɔkaa ne Honhom Kronkron no anim no.

GSAM 235Nneɛma Titiriw Abien a Wɔde Tow Hyɛɛ Akwanhwɛfoɔ no So

GSAM 235.3Satan wɔ sɔhwɛbea abien titiriw a ɔde baa Akwanhwɛfoɔ no so. Nea edi kan ne sɛ ɔbɛma wɔn a wɔagye adi sɛ nkɔmhyɛ berɛ no aba awiei no agye adi sɛ Kristo mmaeɛ a ɛtɔ so mmienu no yɛ honhom mu mmaeɛ, na ɔkwan bi so ɔyɛɛ saa mmaeɛ yi wɔ nna 2300 no awiei. Nea ɛtɔ so mmienu ne sɛ ɔbɛkanyan wɔn a na wɔretwentwɛn wɔn kane osuahu no ho no ma wɔagyae ne nyinaa. Enti bere a nokorɛ a ɛfa kronkronbea ne ɔbɔfoɔ a ɔtɔ so mmiɛnsa no nkrasɛm ho rebue nkakrankakra afi Twerɛsɛm mu no, Onyankopɔn Honhom no nkrasɛm, a ɛnam nkɔmhyɛ akyɛdeɛ so baeɛ no, sii kane kuo no so dua, frɛɛ no “hann a ɛhyerɛn” a Onyankopɔn de sii ɔkwan no ti, sɛ ɛnhyerɛn kwan no nyinaa kɔsi kurow no mu, na ɛkyerɛɛ Twerɛsɛm no mu adanseɛ sɛ Kristo mmaeɛ a ɛtɔ so mmienu no bɛyɛ ankasa ne nipa mu; enti na ɛrentumi nyɛ asɛm a ɛbɛba “nna” no awiei.

GSAM 236Anwanwadeɛ Nsɛnkyerɛnneɛ

GSAM 236.1Sɛ Awurade kasa kyerɛ ne nkurɔfoɔ denam anisoadehunu so wɔ nna a ɛdi akyire yi mu a, anka yɛrenhwɛ kwan sɛ Onyankopɔn ho nsɛnkyerɛnneɛ bɛda adi wɔ anisoadehunu no ankasa mu? Saa nsɛnkyerɛnneɛ yi da adi wɔ Ellen G. White anisoadehunu mu. Sɛnea wɔdaa no adi wɔ Ti 13 mu no, anisoadehunu no ankasa yɛ anwanwadeɛ kɛkɛ; nanso nneɛma a ɛyɛ nwanwa pii wɔ ne kan anisoadehunu ahodoɔ no ho, na mobɛhyɛ no nsow bere a mokɔ so kenkan saa adwuma yi; na so anka yɛbɛhwɛ kwan sɛ ɛnyɛ saa wɔ akyɛdeɛ a ɛte saa a Onyankopɔn ahyehyɛ no, sɛ ɛbɛtwe nkurɔfoɔ adwene aba so na ama wɔaka sɛ, sɛnea Mose kaeɛ no, “Mɛdan akɔhwɛ na mahu anwanwadeɛ kɛseɛ yi.”? Ɔbaa ba a ɔyɛ ohiani, ɔyarefoɔ na ne ho yɛ mmerɛ, a na ɛte sɛ nea ɔgyina damoa ano no, sɛ ɔka kɛkɛ sɛ Awurade ama no anisoadehunu no, anka ɛrenyɛ nea ɛbɛma eyi aba. Nneɛma a ɛyɛ nwanwa a ɛkaa anisoadehunu no ho no maa nkurɔfoɔ ani gyee ho, na wɔsrɛɛ sɛ ɔbaa no nkɔ mmeaeɛ ahodoɔ nkɔka nea Awurade ahyɛ no sɛ ɔnkyerɛ afoforɔ no.

GSAM 236Nneɛma a Ɛyɛ Nwanwa a Ɛdaa Adi wɔ Anisoadehunu a Ɛtɔ so Mmiɛnsa no Mu

GSAM 236.2Mɛka nokwasɛm bi wɔ ne anisoadehunu a ɛtɔ so mmiɛnsa no ho, nea wɔde maa wɔ n’agya fie, na wɔaka ho asɛm wɔ Ti 13, kratafa 212, sɛnea Awuraa White agya ne ne na, ne nuabea Awuraa Sarah Belden, ne afoforɔ nso kaa kyerɛɛ me no.

GSAM 236.3Ɔdan a wɔde maa anisoadehunu no mu no, Twerɛsɛm kɛseɛ paa bi da adeɛkora pon no so. Na ɛyɛ nea Joseph Teale tintimii wɔ Boston wɔ afe 1822 mu. Nwoma no tenten yɛ nsateakwa 18 na ne tɛtrɛtɛ yɛ nsateakwa 11, ne mu piw yɛ nsateakwa 4, na emu duru boro pɔn 18 kakra. Bere a ɔwɔ anisoadehunu mu no, ɔsɔre faa Twerɛsɛm a emu yɛ duru no too ne benkum basa so, na nwoma no bue hɔ, na ɔtenee ne nsa benkum a na nwoma no da so no mu, ma ne nsa no ne ne nipadua yɛɛ digrii 90; afei, wɔ bere a ɛboro dɔnhwerew fã mu, ɔde ne nsa nifa dan kɔɔ mmeaeɛ ahodoɔ na ɔkyerɛɛ Twerɛsɛm no mu nsɛm ahodoɔ, a ɔsan kae bere a n’ani hwɛ soro na ɛkyerɛ kwan a ɛne nwoma no bɔ abira. Ne nuabea Sarah (a akyiri yi ɔbɛyɛɛ Stephen Belden yere), anaa ɛtɔ da bi a obi foforɔ a ɔwɔ hɔ, hwɛɛ asɛm biara a ne nsateaa kyerɛɛ so, na wohuu pefee sɛ bere biara ɔreka Twerɛsɛm no mu asɛm a ne nsateaa da so no. Na Ɛna Harmon kae sɛ ne ba Ellen wɔ ne tebea a ɛyɛ daa no mu “n’ahoɔden sua nti, na ɔrentumi mpagya Twerɛsɛm kɛseɛ no mfiri adeɛkora pon no so; nanso wɔ anisoadehunu mu no, ɔde no kuraa no sɛnea ɛte sɛ nea ɛyɛ Apam Foforɔ nwoma ketewa bi pɛ.”

GSAM 237.1Hwɛ anwanwadeɛ ampa!—ɔbaa kumaa a ne mu duru yɛ pɔn 70 pɛ, kuraa Twerɛsɛm a emu yɛ duru no boro dɔnhwerew fã wɔ tebea bi mu a ɔbarima a ne ho yɛ den rentumi nkura no simma mmienu; bio, ɔdan kɔɔ nsɛm ahodoɔ a ɛwɔ Twerɛsɛm mu a ɛkyerɛɛ sɛ bere biara ɛyɛ asɛm a ɔreka no, bere a n’ani hwɛ soro na ɛkyerɛ kwan a ɛne nwoma no bɔ abira; na awieeɛ no, nne bi fii obi a na ne ahome anaa ne mu mframa nkɔ no mu baeɛ, na ɔkaa Twerɛsɛm nsɛm a wɔkyerɛɛ no no pɛpɛɛpɛ—nokorɛ, eyi boro sɛ wɔbɛka sɛ nnipa na wɔyɛɛ no, anaa sɛ yareɛ na ɛde baeɛ. Wɔn a wohuu no buu no sɛ ɛyɛ Nea ɔkasa fii nwura a ɛredɛre no mu no Honhom no ho nsɛnkyerɛnneɛ a ɛda adi pefee. Sɛnea nsɛnkyerɛnneɛ yi daa adi wɔ Awuraa Harmon anisoadehunu a ɛtɔ so mmiɛnsa no mu, baabiara a nkurɔfoɔ tee ho asɛm no, ɛmaa wɔnyaa adanseɛ a ɛma wɔgyee di sɛ tumi a ɛboro tumi a ɛwɔ anohyetoɔ so na ɛwɔ anisoadehunu no mu.

GSAM 237Topsham Anisoadehunu no

GSAM 237.2Ankyɛ koraa wɔ asɛm yi akyi no, Akwanhwɛfoɔ a wɔwɔ Topsham, bɛyɛ akwansin 30 wɔ Portland, Maine atifi fam apueɛ, tee Awurade nneyɛeɛ a ɔde kɔɔ Awuraa Ellen G. Harmon so no, na wɔtoo nsa frɛɛ no sɛ ɔmmra hɔ. Ogyee ɔfrɛ no so, na saa na ɔyɛɛ ne nsrahwɛ a edi kan kɔɔ Topsham. Saa bere no na Akwanhwɛfoɔ nhyiamu wɔ Owura Curtiss fie. Awuraa Frances Lunt (a kane no na wɔfrɛ no Awuraa Frances Howland), a ofi Oakland, Cal., de asɛm a ɛdidi so yi maa me, a wɔkyerɛɛ no sɛ 1890 Ɔsram 1 da 19:—

GSAM 238.1“Me ne m’agya fiefoɔ kɔɔ Onuawa Harmon nhyiamu ahodoɔ a ɛkɔɔ so wɔ Topsham wɔ 1845 mu, na saa nhyiamu yi mu no ɔnyaa anisoadehunu. Na ɛyɛ bere a edi kan a yɛhwɛɛ no wɔ anisoadehunu mu. Na Onua Curtiss wɔ saa Twerɛsɛm dedaw kɛseɛ no bi [Teale Abusua Twerɛsɛm no, a emu duru yɛ pɔn 18]. Bere a Onuawa Harmon wɔ anisoadehunu mu no, ɔno ankasa yii Twerɛsɛm kɛseɛ yi fii adeɛkora pon no so, na ɔkyerɛɛ Twerɛsɛm no mu nsɛm bere a ɔdan kratafa kɔ kratafa, na n’ani hwɛ soro na ɛkyerɛ kwan a ɛne nwoma no bɔ abira. Nsɛm a ɔkaa no yɛɛ sɛ akwankyerɛ, nkuranhyɛ, anaa kasakyerɛ a ɛteɛteɛ. Adeɛ foforɔ a ɛyɛ nwanwa wɔ nsɛnkyerɛnneɛ no mu saa bere no ne nwoma no gyinabea. Na ɔde to ne nsam a wɔabue no so wɔ animtiaa a ɛyɛ digrii 45, na obiara antumi ankura nwoma biara wɔ animtiaa a ɛte saa mu a ɛrenhwee mfiri ne nsa mu ntɛm; nanso Onuawa Harmon kuraa Twerɛsɛm yi saa animtiaa no mu simma pii, na ɛyɛɛ den sɛ nea wɔde abɔ ne nsa ho, bere a ɔretwam kɔ obiara a ɔwɔ ɔdan no mu nkyɛn.”

GSAM 238Awuraa Truesdail Adanseɛ

GSAM 238.2Asɛm foforɔ a ɛfa saa anisoadehunu yi ara ho firi Awuraa M. C. Truesdail a ɔwɔ Trenton, Mo., na wɔkyerɛɛ no sɛ 1891 Ɔsram 1 da 27. Ɔka sɛ:—

GSAM 238.3“Na meyɛ mfeɛ 15 wɔ 1845 mu, na na mewɔ hɔ bere a Onuawa Harmon kɔɔ Topsham nea edi kan no, bere a ɔnyaa anisoadehunu wɔ Onua Curtiss fie no; ɛhɔ na ɔfaa abusua Twerɛsɛm kɛseɛ no na ɔmaa so wɔ gyinabea bi a obiara antumi ankura nwoma wɔ ne nsam a ɛrenhwee mfiri ne nsa mu ntɛm.

GSAM 238.4“Onuawa Harmon wɔɔ anisoadehunu mu boro nnɔnhwere 2. Na ɛyɛ Onyankopɔn tumi ho nsɛnkyerɛnneɛ a ɛyɛ nwanwa paa a mahwɛ pɛn, na mahwɛ no wɔ anisoadehunu mu mpɛn boro 12. Saa bere ahodoɔ no yɛɛ aniberesɛm kɛseɛ ne ahonim mu nhwehwɛmu bere, nanso eyi boroo ne nyinaa so. Ao! sɛnea yɛwosowee bere a ɔsoro Animuonyam no nam n’adwinnadeɛ a ɛyɛ mmerɛ no so kyerɛkyerɛɛ yɛn; bere a ɔkenkan maa yɛn nsɛm a ɛmaa yɛn awerɛkyekye na ɛfata yɛn tebea a na ɛyɛ sɔhwɛ mu no, te sɛ Hebrifoɔ 2:2, 3; Yakobo 5:7, 8; Hebrifoɔ 10:35, 39; 1 Petro 1:7; Luka 12:32-37, ne pii a aka, bere a ɔmaa abusua Twerɛsɛm kɛseɛ no so araa sɛnea ɛbɛyɛɛ sɛ ɛsɛ sɛ mitu gyina akonnwa so hwɛ baabi a ɔrekyerɛ no. Misusuw sɛ Onuawa Harmon antua me tenten boro nsateakwa 2.”

GSAM 239.1Nsɛnkyerɛnneɛ a ɛte saa maa wɔn a wɔhwɛ nneɛma wɔ nokorɛ mu no gye dii sɛ tumi bi a ɛboro nnipa deɛ na ɛredi adwinnadeɛ a ɔbrɛ ne ho ase no so, na ɔfrɛ fii New England afã ahodoɔ mu sɛ ɔmmra mmɛka n’adanseɛ.

GSAM 239Nsa Adwuma yɛ Bɔne

GSAM 239.2Ankyɛ wɔ eyi akyi no, wɔkyerɛɛ Awuraa Harmon wɔ anisoadehunu mu sɛ ɔnkɔ Paris, Maine, baabi a na nnipa bi wɔ hɔ a wɔgye di sɛ nsa adwuma yɛ bɔne. Ɔsɔfoɔ Stephens a ɔfiri Woodstock, Maine, na ɔyɛɛ saa mfomsoɔ yi kannifoɔ, na ɔde nkɛntɛnsoɔ kɛseɛ baa afoforɔ so. Kan no na ɔyɛ Methodist ɔsɛnkafoɔ, na wobu no sɛ Kristoni a ɔbrɛ ne ho ase na ɔyɛ ɔnokwafoɔ. Ɔnam ne nokorɛ ho mmɔdenbɔ ne ne nkwa a ɛte sɛ kronkron, a ɛmaa ebinom gyee dii sɛ Onyankopɔn na ɔrekyerɛ no kwan titiriw, anya nnipa pii ahotosoɔ. Awurade maa Awuraa Harmon kasakyerɛ a ɛteɛteɛ maa no. Ɔkae sɛ, ɔnam sɛ ɔrekwati adwuma, hyɛ afoforɔ so ne ne mfomsoɔ, na ɔbu wɔn a wɔannye ne nkyerɛkyerɛ no nyinaa fɔ no, na ɔrekɔ tia Onyankopɔn asɛm. Ɔpoo adanseɛ a Awurade de maa no sɛ ɔmfa nnya ne mfomsoɔ ho adwene, na ɔannye ne mfomsoɔ ho asɛm. Ɔde n’atenka dii akyi, na ɔnantee akwantuo a ɛyɛ ɔbrɛ mu, twaa kwan tenten, baabi a na ɔrennya hwee sɛ ahohora nko, na osusuw sɛ eyi nyinaa mu no na ɔrehu amane wɔ Kristo nti. Ɔtoo ne nteaseɛ ne n’atemmuo guu nkyɛn.

GSAM 239.3Wɔ Awuraa Harmon adanseɛ ne asɛm no awieeɛ ho no, mɛtwe asɛm bi afiri krataa bi a minyaa firii Awuraa M. C. Truesdail hɔ, a saa bere no na ɔte Paris, Maine. Bere a ɔkaa nsɛm bi a ɛne nea yɛaka wɔ atifi no hyia wiei no, ɔka sɛ:—

GSAM 240.1“Nnipa no nyinaa gyee wɔn mfomsoɔ toom gye wɔn kannifoɔ Jesse Stephens nko ara. Onuawa Harmon bɔɔ no kɔkɔ sɛ, gye sɛ ɔbrɛ ne ho ase na ɔka ne mfomsoɔ to mu a, ankyɛ koraa na ɔbɛwie n’akwantuo. Wɔn nyinaa tee eyi ase sɛ nkɔmhyɛ bi sɛ ɔbɛyɛ ne ho awu wɔ ɔkwan bi so.”

GSAM 240.2Ne ho asɛm no akyiri nsɛm ni:—

GSAM 240.3“Bere a ne nguankuw ketewa no gyaw no no, ɔyɛɛ awerɛhow, na ankyɛ ɔyaree wɔ n’adwene mu, na ɔannye aduane biara a abɔnefoɔ noa. Ná onnim sɛ mafi Massachusetts aba bio bere a mede n’awia aduane kɔmaa no. Bere a ɔde ne dompe nsa faa mfɛnsere mu ntokuro ketewa bi mu no, obisaa sɛ, ‘Onyankopɔn na ɔsomaa wo de eyi baeɛ, Onuawa Marion?’ Bere a ohui sɛ me mmuaeɛ retwentwɛn no, ɔampɛ sɛ ɔbɛka ho nhwɛ. N’ahohia tebea a na wɔde no ato ɔdan ketewa bi mu wɔ ne nua (a ɔnnye asɛm no nni) fie no, maa mekaee kɔkɔbɔ a wɔde ɔdɔ soma maa no firi ɔsoro, a ɔnam ne asoɔden so poo. Saa nsrahwɛ awerɛhow yi akyi nna mmienu no, wɔde no kɔɔ ne fie, na ankyɛ ɔde ne ho kum no, na ɔde ne mpa ntama yɛɛ ahoma.”2

GSAM 240Nkɔmhyɛ a Ɛbaa Mu

GSAM 240.4Afe 1845 ahohuru bere mu, Otis Nichols too nsa frɛɛ Awuraa Harmon sɛ ɔmmra Massachusetts, na ne nuabea Sarah kaa ne ho. Wɔtenaa Owura Nichols abusua no nkyɛn. Ɔne ne yere de wɔn teaseɛnam kɔɔ mmeaeɛ ahodoɔ, na wɔde wɔn kɔyɛɛ nhyiamu, baabi a Awuraa Harmon kaa n’adanseɛ. Enti ɔtumi kɔɔ Boston, Roxbury, ne Carver. Bere a wɔkɔɔ Boston nea ɛtɔ so mmienu no, asɛm bi a ɛyɛ anigyeɛ paa sii.

GSAM 240.5Na nnipakuo bi wɔ Boston ne ne mpɔtam hɔ a na wɔn nyamesom mu nnamyɛ atra so, na wɔn nso gye di sɛ adwuma yɛ bɔne; wɔn nkrasɛm titiriw ne sɛ, “Montɔn nea mowɔ na momma ahiafoɔ.” Wɔkae sɛ wɔwɔ yubile mu, sɛ ɛsɛ sɛ asase no nya ahomegyeɛ, na ɛsɛ sɛ wɔhwɛ ahiafoɔ so a adwuma nni ho. Sargent, Robbins, ne afoforɔ bi na wɔyɛɛ akannifoɔ. Wɔbuu anisoadehunu no sɛ efi ɔbonsam, efisɛ wɔakyerɛ wɔn ankasa mfomsoɔ. Wɔyɛɛ wɔn a wɔannye wɔn nkyerɛkyerɛ no di no ayayadeɛ.

GSAM 241.1Bere a Awuraa Harmon ne ne nua baa wɔ Owura Nichols fie no, Sargent ne Robbins firi Boston baeɛ sɛ wɔmmɛsrɛ no ɔdom bi, na wɔkae sɛ wɔaba sɛ wɔbɛsra no na wɔabɛda ne nkyɛn anadwo. Owura Nichols buaa sɛ n’ani agye sɛ wɔaba, efisɛ Awuraa Sarah ne Ellen Harmon wɔ fie hɔ, na ɔpɛ sɛ wɔbɛyɛ wɔn ho nimdeɛ. Wɔsesaa wɔn adwene ntɛm ara, na wɔantumi antwe wɔn amma fie no mu. Owura Nichols bisae sɛ Ellen betumi aka ne nkrasɛm wɔ Boston, na sɛ wɔbɛtie na afei wɔabu atɛn a. Wɔkaa sɛ, “Yiw, bra Boston Homeda a ɛdi hɔ no [a na ɛkyerɛ Kwasida, efisɛ na wonnya nnyaa Homeda no]; yɛpɛ hokwan sɛ yɛbɛtie no.”

GSAM 241.2Owura Nichols kaa eyi kyerɛɛ me wɔ ne fie wɔ Dorchester wɔ 1858 mu. Ɔkae sɛ na wayɛ nhyehyɛeɛ nyinaa sɛ ɔde ne teaseɛnam bɛkɔ Boston Homeda anɔpa na ɔde Awuraa Harmon akɔ nhyiamu a wɔahyɛ ho bɔ no. Saa anwummerɛ no, bere a wɔrebɔ abusua mpaeɛ no, wɔfaa no kɔɔ anisoadehunu mu. Bere a ɔfiri mu baeɛ no, ɔkae sɛ, “Onua Nichols, merenkɔ Boston ɔkyena; Awurade akyerɛ me sɛ ɛsɛ sɛ mekɔ Randolph. Ɔwɔ adwuma bi a ɔpɛ sɛ meyɛ wɔ hɔ.” Owura Nichols buu ne bɔhyɛ no sɛ ɛsom bo kɛseɛ. Ná wahyɛ bɔ sɛ ɔde no bɛkɔ Boston da a ɛdi hɔ no, na ɔde ahopere bisae sɛ, “Dɛn na menyɛ wɔ me bɔhyɛ a mehyɛɛ Sargent ne Robbins no ho?” Awuraa Harmon kae sɛ, “Mma ɛnhaw wo; Awurade ahyɛ me sɛ menkɔ ɔkwan foforɔ no so.” Owura Nichols kae sɛ, “Ɛyɛ, nteaseɛ nni me mu.” Awuraa Harmon buaa sɛ, “Awurade akyerɛ me sɛ yɛbɛte aseɛ bere a yɛdu hɔ.” Owura Nichols kae sɛ, “Ɛyɛ, ɔkwan biara nni hɔ a wobɛfa so akɔ hɔ gye sɛ yɛkɔ na yɛde wo kɔ, nanso minnim sɛnea mɛkyerɛkyerɛ asɛm no mu akyerɛ anuanom a wɔwɔ Boston no.”

GSAM 241.2Owura Nichols san kaa kyerɛɛ me sɛ, “Onuawa Harmon huu wɔn nyaatwom wɔ anisoadehunu no mu, sɛ nhyiamu biara rentumi nkɔ so wɔ Boston Homeda no, sɛ Sargent, Robbins, ne afoforɔ a wɔsɔre tia no bɛhyia kuo kɛseɛ a ɛwɔ Randolph (a ɛwɔ akwansin 13 firi Boston) no Homeda no; na ɛsɛ sɛ yɛhyia wɔn a wɔsɔre tia no wɔ Randolph, wɔ wɔn nhyiamu a wɔyɛ Homeda no, na ɛhɔ na ɔbɛnya nkrasɛm ama wɔn, a ɛbɛma wɔn a wɔyɛ nokwafoɔ na wɔn adwene nni animhwɛ no ahu sɛ ne anisoadehunu no firi Awurade anaa Satan.” Sɛ anka wɔbɛkɔ Boston na afei wɔakɔ Randolph, a ɛyɛ akwansin 22 no, wɔkɔɔ Randolph tẽẽ, na woduu hɔ bɛyɛ nhyiamu bere. Ɛhɔ wohuu nnipa no ara a na wɔahyɛ bɔ sɛ wɔbɛhyia wɔn wɔ Boston. Afei Owura Nichols kae sɛ, “Afei mete aseɛ.”

GSAM 242.1Sargent ne Robbins mmɔden a wɔbɔeɛ sɛ wɔbɛtwe wɔn ho afiri Awuraa Harmon adanseɛ ho, ne sɛnea wɔkyerɛɛ no kwan sɛ ɔnhyia wɔn no, nyaa nkɛntɛnsoɔ kɛseɛ wɔ ebinom a wɔwɔ hɔ no adwene so. Nhyiamu no ankasa ho no, mɛtwe asɛm no afiri amanneɛbɔ a Owura Nichols de maeɛ no mu:—

GSAM 242Nnwuma a Ɛyɛ Nwanwa

GSAM 242.2“Wɔfaa Onuawa Ellen kɔɔ anisoadehunu mu wɔ nsɛnkyerɛnne a ɛyɛ nwanwa mu, na ɔkɔɔ so kaa nsɛm wɔ anisoadehunu mu wɔ nne a emu da hɔ, a wɔn a wɔwɔ hɔ nyinaa tumi tee no yiye, kosii bɛyɛ owia asetɔ. Sargent, Robbins, ne French bo fuwii kɛse, na wɔn bo nso huruu sɛ wɔtee sɛ Onuawa Ellen reka nsɛm wɔ anisoadehunu mu; wɔkaa sɛ na ɛyɛ ɔbonsam dea. Wɔde wɔn nkɛntɛnsoɔ ne wɔn nipadua ahoɔden nyinaa dii dwuma sɛ wɔbɛsɛe anisoadehunu no nkɛntɛnsoɔ. Wɔbom too dwom denneennen, na afei wɔsesaa wɔn ho wɔn ho kasaeɛ na wɔkenkanee Kyerɛw Kronkron no den, sɛnea ɛbɛyɛ a wɔrentee Ellen, kosii sɛ wɔn ahoɔden saeɛ, na wɔn nsa wosowee araa ma wɔantumi ankenkan Kyerɛw Kronkron no bio. Nanso wɔ saa basabasayɛ ne gyegyeegye yi nyinaa mu no, wɔn a wɔwɔ hɔ nyinaa tee Ellen nne a emu da hɔ na ɛyɛ kokuroo no pɛpɛɛpɛ bere a ɔkaa nsɛm wɔ anisoadehunu mu no. Saa mmarima yi sɔre tiaa no kosii bere a na wɔda so tumi kasa na wɔto dwom, ɛwom sɛ wɔn ara nnamfoɔ no bi kaa wɔn anim na wɔsrɛɛ wɔn sɛ wɔnnyɛ saa bio. Nanso Robbins kae sɛ, ‘Moakotow ohoni anim: moresom sika nantwi ba.’”

GSAM 243.1“Owura Thayer a ɔyɛ efie no wura no annya awerɛhyem koraa sɛ na n’anisoadehunu no fi ɔbonsam, sɛnea Robbins kae no. Ná ɔpɛ sɛ wɔsɔ hwɛ wɔ ɔkwan bi so. Ná wate sɛ sɛ wɔbue Kyerɛw Kronkron no na wɔde to obi a ɔwɔ anisoadehunu mu so a, ɛma anisoadehunu a efi Satan tumi mu no gyae, na ɔbisaa Sargent sɛ ɔpɛ sɛ wɔsɔ no hwɛ saa kwan no so anaa; nanso wampene. Afei Owura Thayer faa Kyerɛw Kronkron kɛseɛ a emu yɛ duru, a ɛyɛ abusua nwoma a ɛda pon no so na na wɔmfa nni dwuma mpɛn pii no, ɔbuee mu na ɔde too Ellen koko so bere a na ɔwɔ anisoadehunu mu, na na ɔtwerɛ n’akyi gu ɔfasuo no so wɔ dan no ntwea mu. Bere a wɔde Kyerɛw Kronkron no too ne so pɛɛ no, ɔsɔre gyinaa ne nan so, na ɔnantew kɔɔ dan no mfinimfini, Kyerɛw Kronkron no abue wɔ ne nsa baako mu na ɔmaa so kɔɔ soro sɛnea obetumi, na n’ani hwɛɛ soro pintinn. Ɔkaa no anibere so sɛ, ‘Onyankopɔn honhom mu adanseɛ,’ anaa nsɛm a ɛkyerɛ ade koro. Afei, bere a na Kyerɛw Kronkron no wɔ ne nsa baako mu a ɔama so, na n’ani hwɛ soro na ɛnkyerɛ Kyerɛw Kronkron no, ɔde ne nsa foforɔ sesaa nhoma no nkratafa no akyɛ, na ɔde ne nsateaa guu Kyerɛwsɛm no afã bi so, na ɔde nne a anibere wom kaa emu nsɛm no pɛpɛɛpɛ. Wɔn a na wɔwɔ hɔ no mu pii hwɛɛ afã a na ne nsateaa kyerɛ so no, sɛ wɔbɛhwɛ sɛ ɔkaa no pɛpɛɛpɛ anaa, ɛfiri sɛ na n’ani da so hwɛ soro. Afã no bi yɛ atemmuo a ɛtia amumuyɛfoɔ ne wɔn a wɔka abususɛm; na afoforɔ yɛ afotu ne nkyerɛkyerɛ a ɛfa yɛn mprempren tebea ho.”

GSAM 243N’anisoadehunu a Ɛware Sen Biara, Nnɔnhwerew Nsia a Ɛboro So

GSAM 243.2“Wɔ tebea yi mu na ɔkɔɔ so awiaberɛ no nyinaa kosii sɛ owia rebɛtɔ, na afei ɔfirii anisoadehunu mu. Bere a Ellen sɔre gyinaa ne nan so wɔ anisoadehunu mu, na ɔkura Kyerɛw Kronkron kɛseɛ a emu yɛ duru na wɔabue no wɔ ne nsa mu, na ɔnantew dan no mu reka Kyerɛwsɛm no afã ahodoɔ no, Sargent, Robbins, ne French yɛɛ komm. Bere a aka no nyinaa, na wɔn ho yeraw wɔn, ne afoforo pii nso; nanso wɔtoo wɔn ani mu, na wɔyɛɛ wɔn ho sɛ biribiara nte wɔn, a wɔanka wɔn atenka ho asɛm biara.”3

GSAM 244Harmon Aware

GSAM 244.1Ɔsanaa da a ɛtɔ so aduasa, 1846, E. G. Harmon ne Ɔsɔfoɔ James White yɛɛ aware, na wɔbom yɛɛ adwuma de maa nkrasɛm no kɔɔ anim. Wɔ afe 1847 mu no, wɔn adwuma no mu pii yɛɛ Maine ne Massachusetts.

GSAM 244.2Oforisuo mu Homeda a ɛdi kan no, wɔmaa Awuraa White anisoadehunu a ɛyɛ anigye paa wɔ Stockbridge Howland fie wɔ Topsham, faako a na wɔtaa yɛ nhyiamu no saa bere no. Saa anisoadehunu yi ne nea wɔkae wɔ Nwoma a Wɔtwerɛɛ no Mfiaseɛ no mu no, faako a ɔhunuu kronkronbea ne emu nneɛma, ɔhaw berɛ, ahotefoɔ a wɔreguan fi nkurow mu, amumuyɛfoɔ a wɔatwa wɔn ho ahyia, wɔn nkwagyeɛ wɔ Onyankopɔn nne mu, ahofadi afe, Awurade mmaeɛ wɔ omununkum teaseɛnam mu, ne nea ɛkeka ho. Ɛbɛyɛ papa sɛ yɛhwɛ nneyɛeɛ no bi a ɔyɛeɛ bere a na ɔwɔ anisoadehunu mu no.

GSAM 244Kyerɛw Kronkron Ahorow Pii a Wɔde Dii Dwuma wɔ Anisoadehunu Mu

GSAM 244.3Awuraa Frances Lunt, a ɔyɛ S. Howland ba, kaa kyerɛɛ me wɔ Ɔpɛpɔn da a ɛtɔ so dunkron, 1890 sɛ:

GSAM 244.3“Na ɔdan a na wɔyɛ nhyiamu no mu no nkyɛn, na pon bi si hɔ a na nwoma ahorow pii gu so. Nwoma no mu na Kyerɛw Kronkron ahorow pii a ne kɛseɛ yɛ sɛnea wɔtaa yɛ no wɔ hɔ. Bere a na Awuraa White wɔ anisoadehunu mu no, ɔsɔre gyinaa ne nan so, ɔkɔɔ pon no ho, na ɔfaa Kyerɛw Kronkron baako a ne nsa anka nwoma foforɔ biara. Ɔde ne nsa benkum kuraa mu wɔ ne ti so a abue, na ɔde ne nsa nifa nsateaa kyerɛɛ Kyerɛwsɛm a na ɔreka no, bere a na ɔgyina onipa a wɔde asɛm no ama no anim. Afei ɔde nwoma a wabue no too onipa no koko so. Ɔsan kɔɔ pon no ho, ɔfaa Kyerɛw Kronkron foforɔ, na ɔkaa Kyerɛwsɛm foforɔ wɔ ɔkwan koro no ara so, na ɔde Kyerɛw Kronkron a wabue no too onipa a na ɔrekasa kyerɛ no no koko so. Ɔyɛɛ saa maa nnipa bɛyɛ nsia; ɛno akyi no, ɔtenaa akonnwa so wɔ ɔkwan a ɛyɛ fɛ so, bere a n’ani hwɛɛ soro bere no nyinaa na wanhwɛ nwoma no mu.”

GSAM 245.1Nea ɛfa eyi ho no, Awuraa Truesdail ka sɛ:

GSAM 245.1“Na mewɔ hɔ [Oforisuo, 1847] bere a Onuawa White kɔɔ pon no ho, na ɔfaa Kyerɛw Kronkron biako biako fii nwoma a na ɛda pon no so no mu, de Kyerɛw Kronkron no too obi a na wɔde Kyerɛwsɛm ama no no koko so. Wɔyɛɛ eyi bere a n’ani hwɛɛ soro. Saa bere no, ɔmaa Kyerɛw Kronkron no so kɔɔ ne ti so bere a na ɔrekasa kyerɛ me; afei ɔde too me koko so. Afã a wɔde maa me no ne 2 Korintofoɔ 6:17.”4

GSAM 245.2Awuraa Frances Lunt krataa bi mu no, ɔkyerɛ nnipa baasa a na wɔwɔ hɔ saa bere no na wɔde Kyerɛw Kronkron no too wɔn so bere a Awuraa White rekasa kyerɛɛ wɔn wɔ Kyerɛwsɛm a wɔde maa wɔn mu no din; na Awuraa Truesdail din ka saa din ahorow no ho.

GSAM 245Adwuma a Ɛdi Kan no Yɛɛ wɔ Kristo Mmaeɛ Ho Gyidifoɔ Mu

GSAM 245.3Harmon adwuma a nkɔmhyɛ akyɛdeɛ no kyerɛɛ no kwan no, efi Ɔpɛpɔn 1845 kɔsi 1846 fefɛw berɛ mu, bɛyɛ abosome dunwɔtwe, yɛɛ no wɔ Kristo mmaeɛ a ɛbɛn no mu “gyidifoɔ” a na ɔne wɔn abɔ fekuo dedaw no mu. Bere a nna 2300 baa awieeɛ (Ahinime da a ɛtɔ so aduonu mmienu, 1844) no, kosii sɛ wɔbɛte wɔn abasamtuo no farebae ne asɛm a ɛsii saa bere no ase no, na anhwɛ a gyidifoɔ no bɛdan akɔ adwene a ɛyɛ mfomsoɔ mu, anaasɛ wɔbɛpo wɔn kan osuahu no nyinaa. Ne nkrasɛm kɔɔ wɔn a wɔte saa no nkyɛn sɛ: “Nkɔsoɔ a atwam no firi Onyankopɔn. Munkura mo gyidie mu pintinn. Awurade wɔ adwuma bi da so wɔ hɔ ma ne nkurɔfoɔ. Munsua Kyerɛw Kronkron no. Monhwehwɛ asɛm no, na mobɛhunu hann no.”

GSAM 245.4Saa akwankyerɛ yi hyia Awurade nhyehyɛeɛ. Ne tirim pɔtee ne sɛ, wɔ ne bere mu, wɔde ne nkrasɛm soronko a ɔde ma ne nkurɔfoɔ no bɛyi afi ne asɛm no mu; na afei nkɔmhyɛ akyɛdeɛ no ba sɛ nea ɛto so mmienu, sɛ ɛma gyidifoɔ no gyina pintinn na ɛhyɛ wɔn den.

GSAM 246.1Wɔhu saa nokorɛ yi ho nhwɛsoɔ a ɛyɛ nwonwa wɔ Kornelio asɛm a wɔakyerɛw wɔ Asomafoɔ Nnwuma no mu no. Onyankopɔn ɔbɔfoɔ bi yii ne ho adi kyerɛɛ no na ɔmaa no anisoadehunu wɔ ne fie. Ɔbɔfoɔ no nim asɛmpa no nokorɛ no yiye, na anka obetumi akyerɛ Kornelio, nanso wɔsomaa no sɛ ɔnkɔsom obi a ɔbɛnya nkwagyeɛ, denam anisoadehunu a ɔmaa Kornelio so. Ɔmaa no awerɛhyem sɛ Awurade agye ne som ne ne ahofama atom. Wanka asɛmpa no ankyerɛɛ no, na mmom ɔka kyerɛɛ no sɛ ɔnsoma mma wɔnkɔfrɛ Petro, a na ɔte Simon, ɔnwoma yɛfoɔ no, nkyɛn wɔ Yopa. Petro baeɛ, na ɔde Kyerɛw Kronkron no kaa Kristo asɛmpa no kyerɛɛ Kornelio.

GSAM 246Nkɔmhyɛ Akyɛdeɛ no Gyinabea

GSAM 246.2Ɛha deɛ, ɛbɛyɛ papa sɛ yɛhyɛ akyɛdeɛ ahorow no nkɔsoɔ ho nhyehyɛeɛ no nsow, sɛnea Awurade ahyehyɛ no wɔ ne asɛm mu. Paulo kaa eyi ho asɛm wɔ ne krataa a ɔkyerɛw kɔmaa Korintofoɔ no mu, faako a ɔka sɛ, “Onyankopɔn de ebinom asi asafo no mu, asomafoɔ di kan, na nkɔmhyɛfoɔ to so mmienu.”5

GSAM 246.3Sɛ yɛhwɛ sɛnea saa akyɛdeɛ ahorow yi wɔ abusuabɔ wɔ asɛmpa adwuma no mu, sɛnea ɔsomafoɔ no asɛm kyerɛ no a, ɛda adi ntɛm ara sɛ adɛn nti na wɔdi saa nhyehyɛeɛ yi akyi. Bere a Paulo reyɛ akyɛdeɛ ahorow yi ntotoho no, ɔka sɛ: “Enti kasa ahorow yɛ nsɛnkyerɛnne ma wɔn a wɔnnyɛ gyidifoɔ, na ɛnyɛ ma wɔn a wɔgye di; na nkɔmhyɛnyɛ mma wɔn a wɔnnyɛ gyidifoɔ, na mmom ma wɔn a wɔgye di.”6 Awurade nhyehyɛeɛ ne sɛ wɔde ne nkrasɛm pɔtee a ɔde ma wiase no bɛyi afi ne asɛm mu; enti ɔkanyan nnipa ma wɔhwehwɛ Kyerɛw Kronkron no, na wɔkɔ sɛ asomafoɔ a Awurade nkrasɛm ahyɛ wɔn so, na wɔka no fi Kyerɛw Kronkron a agyina mfeɛ pii sɔhwɛ ano no mu. Bere a wɔma gyidifoɔ so no, nkɔmhyɛ akyɛdeɛ no ba sɛ nea ɛto so mmienu, na ɛyɛ n’afã wɔ “ahotefoɔ no yɛ pɛ, som adwuma no yɛ, na wɔsi Kristo nipadua no den.”7

Notes

  1. Hebrifoɔ 10:32, 33. ↩
  2. Firi Awuraa M. C. Truesdail krataa mu, 1891 Ɔsram 1 da 27. ↩
  3. Honhom mu Akyɛdeɛ (Spiritual Gifts), Po 2, kr. 79 ↩
  4. Awuraa M. C. Truesdail krataa, Ɔpɛpɔn da a ɛtɔ so aduonu nson, 1891. ↩
  5. 1 Korintofoɔ 12:28. ↩
  6. 1 Korintofoɔ 14:22. ↩
  7. Efesofoɔ 4:12. ↩

Note

Back