Ti 25 — Nwomasua Asoɛeɛ Ahodoɔ
GSAM 391.1Gye nyansa, na nya nteaseɛ; mma wo werɛ mmfi; na ntwe wo ho mfi mʼanom nsɛm ho. Nnyaa no; na ɔbɛkora wo so; dɔ no, na ɔbɛbɔ wo ho ban. Nyansa ne adeɛ a ɛho hia paa; enti nya nyansa: na wo nneɛma nyinaa mu no, nya nteaseɛ.1
GSAM 391Ɔbenfo G. H. Bell Sukuu
GSAM 391.2Ɛnnɛ yi, asafo no nwomasua adwuma no adu anim kɛse sɛ yɛde toto ne kɛse ho a. Sɛ asafo no nnwuma afoforɔ a yɛadi kan aka ho asɛm no, na ɛfiri aseɛ ketewa paa. Afe 1868 mu no, Ɔbenfo G. H. Bell buee sukuu wɔ adwumayɛbea dedaw no mu, wɔ Kalamazoo ne Washington Akwan ntam atifi-apueeɛ ntwea so, Battle Creek. Bio, wɔ afe 1871 fefɛw berɛ mu, bere a Asafo no Amansan Nhyiamu baa awieeɛ no, wɔde ɔkasa ahodoɔ yɛɛ nnawɔtwe anan adesua maa asɔfoɔ, de boaa wɔn a wɔyɛ asɔfodwuma ne asafo adwuma.
GSAM 391Frɛ a Wɔfrɛeɛ sɛ Wɔnya Asafo Sukuu
GSAM 391.3Wɔ Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ a ɛbaeɛ Oforisuo 16, 1872 mu no, na asɛm bi wɔ hɔ a wɔato din, “Yɛbɛnya Asafo Sukuu Anaa?” Ɛkyerɛɛ nneɛma a ɛmaa sukuu a ɛte saa ho hia pefee. Wɔ Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ a ɛbaeɛ Kitawonsa 16 mu no, wɔbɔɔ amanneɛ sɛ sukuu no fii aseɛ wɔ asuafoɔ dumien, na nnawɔtwe mmienu akyi no, wɔdɔɔsoɔ koduu aduonu enum, na wɔhyɛɛ anwummerɛ kasa mmara adesua kuw a na nnipa aduonum wom aseɛ. Sukuu no berɛ mu adesua a ɛtɔ so mmienu no fii aseɛ Ɛbɔ 16, 1872, wɔ asuafoɔ aduanan. Ɔpɛnimma 16 no, sukuu no yɛɛ kɛseɛ araa ma wɔde kɔɔ nhyiamu dan no mu, baabi a wɔde adesua apon a wɔtumi bobɔ bataa asafo nkonnwa no akyi. Wɔsan yɛɛ mmofra sukuu wɔ asafo dan no atifi fam, na asuafoɔ aduosia mmiɛnsa wom.
GSAM 392Sika a Wɔboaboaa Ano maa Kɔlegyi
GSAM 392.1Asafo no Amansan Nhyiamu a ɛyɛɛ wɔ Ɔbɛnem, 1873 mu no, de berɛ pii susuu sɛ ɛfata sɛ wɔboaboa sika ano de sisi adan a ɛfata ma asafo sukuu, baabi a wɔbɛsiesie adwumayɛfoɔ ama wɔn akɔyɛ adwuma wɔ mmeaeɛ ahodoɔ. Bere a wɔpenee so no, wɔyii kuw bi sɛ wɔnhwɛ sika a ɛhia no ano. Saa berɛ no mu no, na nsɛm a ɛyɛ den na ɛho hia puepue wɔ Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ mu ɛbere ne ɛbere mu wɔ asɛm yi ho, firi Ɔsɔfoɔ Butler, Ɔsɔfoɔ White, ne afoforɔ hɔ; na Ɔsɔfoɔ Butler ne Ɔsɔfoɔ Haskell mmɔdenbɔ wɔ nsraban nhyiamu ahodoɔ mu maa wɔboaboaa sika pii ano maa sukuu a wɔahyɛ ho bɔ no.
GSAM 392.2Wɔyɛɛ Asafo no nhyiamu foforɔ wɔ Obubuo 16, 1873, na wɔbɔɔ amanneɛ sɛ na wɔahyɛ bɔ sɛ wɔde $52,000 bɛma Memeneda Akwanhwɛfoɔ nwomasua sikakorabea, de atɔ asase na wɔasi adan a ɛfata wɔ berɛ a ɛdi hɔ no. Saa nhyiamu no ara mu, wɔde aba yii nnipa nson sɛ wɔnhyehyɛ nwomasua fekuo na wɔnhwehwɛ baabi a wɔbɛsi adan no.
GSAM 392.3Wɔ Asafo nhyiamu a yɛaka ho asɛm no mu no, wɔyii George I. Butler sɛ Asafo no Amansan Nhyiamu Titenani, na Sidney Brownsberger sɛ Ɔkyerɛwfoɔ. Nnipa a Asafo no Amansan Nhyiamu yii wɔn sɛ kuw no ne George I. Butler, S. N. Haskell, ne Harmon Lindsay. Wɔde James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, ne Uriah Smith nso kaa ho, sɛ wɔne Asafo no Amansan Nhyiamu Kuw no nyinaa nyɛ “Memeneda Akwanhwɛfoɔ Nwomasua Fekuo” a wɔde too mmara aseɛ. Firi saa berɛ yi, Ɔbenfo Brownsberger ne Battle Creek Kɔlegyi dii nkitaho kosii sɛ wɔfrɛɛ no sɛ ɔnkɔhwɛ kɔlegyi bi a na wɔrebue wɔ Healdsburg, California.
GSAM 393Asase Acre Dumien a Wɔtɔɔ Maa Kɔlegyi No
GSAM 393.1Ɔpɛnimma 31, 1873, saa kuw yi tɔɔ asase acre dumien wɔ Battle Creek atɔeɛ fam; na emu acre nson yɛɛ Battle Creek Kɔlegyi no sukuu asase.
GSAM 393.2Battle Creek asafo sukuu no buee ne awɔ berɛ berɛ mu adesua wɔ adwumayɛbea dan a ɛtɔ so mmiɛnsa no mu Ɔpɛnimma 15, 1873, na wɔkyerɛw asuafoɔ ɔha ne du.
GSAM 393Asafo Sukuu Ho Hia
GSAM 393.3Wɔ yɛn a yɛyɛ asafo no fam, na ɛfa yɛn sukuu a ɛfata ho no, Awuraa White kyerɛwee wɔ afe 1873 sɛnea ɛdi so yi:—
GSAM 393.4“Ɛsɛ sɛ wɔde adwene no tumi nyinaa yɛ adwuma na wɔma ɛnyini, sɛnea ɛbɛyɛ a mmarima ne mmea benya adwene a ɛkari pɛ. Wiase ayɛ ma mmarima ne mmea a wɔn afã baako nko ara na wɔasua no, efisɛ wɔtetee wɔn tumi no fã baako, na wɔmaa afoforɔ yɛɛ mmerɛw denam adwuma a wɔanyɛ so. Mmabunu dodow no ara nwomasua yɛ nkoguo. Wɔsua adesua dodo, na wɔgyaa nea ɛfa daadaa adwuma mu abrabɔ ho....
GSAM 393Nwomasua a Ɛkari Pɛ Ho Hia
GSAM 393.5“Sɛnea wɔyɛ sukuu nnɛ yi, adesua a wɔde wɔn ho hyɛ mu daa no ma mmabunu ntumi nsiesie wɔn ho mma daadaa abrabɔ. Onipa adwene pɛ sɛ ɛyɛ adwuma. Sɛ ɛnyɛ adwuma wɔ kwan pa so a, ɛbɛyɛ adwuma wɔ kwan bɔne so. Sɛ wɔpɛ sɛ wɔkora adwene no kari pɛ so a, ɛsɛ sɛ wɔka adwuma ne adesua bom wɔ sukuu mu.
GSAM 393.6“Anka ɛsɛ sɛ awoɔ ntoatoasoɔ a atwam no yɛ nwomasua wɔ ɔkwan a ɛtrɛ kɛseɛ so. Anka ɛsɛ sɛ wɔde kuayɛ ne nneɛma yɛbea sisi sukuu no ho. Anka ɛsɛ sɛ wɔnya akyerɛkyerɛfoɔ ma fie adwuma, na da biara wɔde berɛ bi yɛ adwuma, sɛnea honam ne adwene tumi nyinaa bɛyɛ adwuma pɛpɛɛpɛ. Sɛ anka wɔde nhyehyɛeɛ a yɛaka ho asɛm no sisi sukuu a, anka nnɛ yi adwene a ɛnkari pɛ no renyɛ pii saa.”2
GSAM 394Battle Creek Kɔlegyi
GSAM 394.1Afe 1874 ahohuru berɛ ne twaberɛ mu no, wɔsii Battle Creek Kɔlegyi dan no. Na ɛyɛ aboɔfango dan a ɛwɔ abansoro mmiɛnsa wɔ fam dan no so, na ne kɛseɛ yɛ anammɔn 75 x 75, na wɔyɛɛ no sɛ Hela asɛnnua. Wɔwiee no na wɔde dwumadie a ɛfata hyɛɛ mu Ɔpɛpɔn 4, 1875. Sukuu no buee wɔ dan yi mu, na asuafoɔ boro ɔha ne akyerɛkyerɛfoɔ nson a wɔfata maa dwumadie ahodoɔ no wɔ hɔ. Bere a wɔbuee kɔlegyi no wɔ afe 1877 sukuu afe mu no, wɔbɔɔ amanneɛ sɛ asuafoɔ ahanu na wɔaba. Nwomasua Fekuo no amanneɛbɔ a wɔde maa Asafo no Amansan Nhyiamu wɔ Ahinime, 1880, kyerɛɛ sɛ firi 1873 kɔsi Ɔpɛnimma, 1880 no, na wɔakyerɛw asuafoɔ 1400 wɔ Battle Creek Kɔlegyi.
GSAM 394Sukuu Mmienu Ka Ho Bueeɛ
GSAM 394.2Wɔ Asafo no Amansan Nhyiamu a ɛyɛɛ wɔ Ɔpɛnimma, 1882 mu no, wɔbɔɔ amanneɛ sɛ wɔbuee asafo sukuu mmienu wɔ nhyiamu no akwankyerɛ ase saa afe no. Baako ne Healdsburg Kɔlegyi a ɛwɔ Healdsburg, California, a wɔbuee no Oforisuo 11; na baako nso ne South Lancaster Sukuu a ɛwɔ South Lancaster, Massachusetts, a wɔbuee no Oforisuo 19.
GSAM 394Healdsburg Kɔlegyi
GSAM 394.3Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ a ɛbaeɛ Ɔpɛpɔn 15, 1884 mu no, na asɛm a ɛyɛ anigyeɛ yi wɔ hɔ fa Pacific mpoano asafo sukuu no ho:—
GSAM 394.4“Ɛbɔ, 1881, California mantam asafo ahodoɔ nhyiamu no sii gyinaeɛ sɛ wɔrebue asafo sukuu, na wɔyii kuw bi sɛ wɔnyɛ adwuma no. Oforisuo, 1882 mu no, na wɔatɔ asase a ɛdɔɔso ne dan a ɛfata a ɛwɔ adan du, na wɔafa akyerɛkyerɛfoɔ baanu, na wɔahyɛ sukuu ase wɔ asuafoɔ aduasa mmiɛnsa. Kɔlegyi afe no mu (a ɛfii Kitawonsa 29, 1882 ase) no, wɔde mmara hyɛɛ sukuu no din sɛ kɔlegyi, wɔtɔɔ asase acre enum bio, wɔsii ɔdan kɛseɛ [asuafoɔ fie], wɔnyaa akyerɛkyerɛfoɔ nsia, na wɔkyerɛw asuafoɔ 152. Firi bere a wɔbuee no, wɔahyɛ bɔ sɛ wɔde bɛma adwuma no bɛyɛ $27,000, na Californiafoɔ na wɔatua emu fã kɛseɛ.”
GSAM 395South Lancaster Sukuu
GSAM 395.1New Englandfoɔ fii wɔn sukuu ase wɔ ɔsom dan a ɛwɔ South Lancaster, Massachusetts, mu. Ɔsɔfoɔ S. N. Haskell mmɔdenbɔ a ɛnsa da ne yɛn nkurɔfoɔ afɔrebɔ wɔ New England nti, na wɔasiesie sukuu adan kuw bi ama wɔahyɛ mu wɔ twaberɛ, 1884. Saa berɛ no, adan a South Lancaster Sukuu Fekuo no wɔ no yɛ enum; emu mmienu yɛ foforɔ koraa. Sukuu dan no yɛ anammɔn 60 x 65, na dan foforɔ a wɔsiiɛ, asuafoɔ fie no, yɛ anammɔn 36 x 88. Wɔhyɛɛ eyinom mu Ahinime 19, 1884.
GSAM 395.2Saa asoɛeɛ yi, ɛwɔ sɛ ɛyɛɛ adwuma yiye mfeɛ aduonu baako akyi no, da so ara renyin, na ɛde adwumayɛfoɔ a wɔwɔ ahofama wɔ Wura no adwuma mu akɔ wiase mmeaeɛ ahodoɔ. Sukuupanin no nnɛ ne Frederick Griggs, a ɔsan yɛ ɔkyerɛwfoɔ ma Asafo no Amansan Nhyiamu Nwomasua Dwumadie.
GSAM 395London (England) Ntetee Sukuu
GSAM 395.3Bere a adwuma no wɔ London, England, kɔɔ anim na ɛnyaa ahoɔden no, wɔhunuu sɛ ɛfata wɔ ahohuru berɛ, 1887, sɛ wɔbue ntetee sukuu ma Bible adwumayɛfoɔ, na wɔde Bible adwuma a ɛyɛ adwuma ankasa bɛka ho. Firi sukuu yi mu no, wɔasoma adwumayɛfoɔ akɔyɛ adwuma wɔ United Kingdom ne aman a ɛhyɛ aseɛ no mmeaeɛ afoforɔ. Sukuu a ɛrekɔ so yiye bi redi dwuma nnɛ wɔ Duncombe Hall, London Atifi fam, na Ɔbenfo H. R. Salisbury na ɔhwɛ so; ɔno na ɔnyaa ne nwomasua a ɛdi kan wɔ kɔlegyi a ɛwɔ Battle Creek, Michigan, mu.
GSAM 396Battle Creek Kɔlegyi no Kɛseɛ
GSAM 396.1Nnipa hia dan pii wɔ Battle Creek Kɔlegyi mu araa ma wɔhunuu sɛ ɛsɛ sɛ wɔyɛ nkɔsoɔ kɛseɛ ka kɔlegyi dan no ho wɔ ahohuru berɛ, 1886, na afe a ɛdi hɔ (1887) no, wɔsii mmea asuafoɔ dabere (a wɔfrɛ no West Hall) maa mmea asuafoɔ. West Hall wɔ adan ma asuafoɔ 150, na nnipa 225 tumi tena adididan no mu; na South Hall a wɔsiiɛ wɔ 1884, wɔ kɔlegyi asase no anafoɔ fam no, yɛɛ mmarima asuafoɔ dabere. Bere a wɔbuee kɔlegyi no maa awɔ berɛ berɛ mu adesua, 1886-87, na asuafoɔ 568 na wɔaba.
GSAM 396.2Afe 1885 mu no, wɔde Ɔbenfo W. W. Prescott sii Battle Creek Kɔlegyi no anim, na ɛnkyɛree na wɔyii no sɛ Nwomasua Dwumadie Kyerɛwfoɔ maa asafo no. Eyi daa adi sɛ ɛyɛ gyinaeɛ pa. Ɛnyɛ Battle Creek Kɔlegyi nko na ɛnyaa mfasoɔ; na mmom, denam kyerɛwfoɔ a ɔte saa no adwumayɛ so, na Onyankopɔn nhyira ka ho no, wɔmaa yɛn asafo sukuu ahodoɔ nyinaa adwuma yɛɛ baako kɛseɛ na ɛyɛɛ yiye kɛseɛ.
GSAM 396Emmanuel Asɛmpatrɛ Kɔlegyi
GSAM 396.3Battle Creek Kɔlegyi no yɛɛ adwuma yiye kosii afe 1901, bere a wɔtɔn asase ne adan no maa American Medical Missionary College Association, na wɔtwaa nwomasua fekuo no gui. Wɔhyehyɛɛ kɔlegyi fekuo foforɔ ntɛm ara, na wɔfrɛɛ no Emmanuel Asɛmpatrɛ Kɔlegyi. Wɔnyaa afuo bi wɔ Berrien Springs, Michigan anafoɔ-atɔeɛ fam, baabi a asuafoɔ asii adan, na wɔredi sukuu a ɛrenyin. Saa sukuu yi botaeɛ a wɔasi no pi ne sɛ ɛbɛma “nwomasua a ɛyɛ pɛ wɔ afã nyinaa,” ma ɛne akwankyerɛ a yɛaka ho asɛm wɔ ti yi fã a ɛdi kan no mu no ahyia. Emmanuel Asɛmpatrɛ Kɔlegyi akyerɛkyerɛfoɔ pɛ adeɛ baako kɛseɛ: sɛ wɔbɛma adwumayɛfoɔ atumi ayɛ adwuma wɔ wiase baabiara a Onyankopɔn ahwɛyie bɛfrɛ wɔn akɔyɛ adwuma.
GSAM 397Bible Sukuu Titiriw, Chicago, Illinois
GSAM 397.1Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ a ɛbaeɛ Ɔbɛnem, 1887 mu no, Ɔsɔfoɔ George I. Butler de adwene bi baeɛ sɛ wɔsi asɛmpatrɛ dan wɔ Chicago, Illinois, na ɛnyɛ Bible sukuu titiriw a wɔde bɛkyerɛ Bible adwumayɛfoɔ, na bere koro no ara wɔde adi dwuma sɛ asɔredan ketewa ne asɛmpatrɛ fie ama yɛn nkurɔfoɔ a wɔwɔ kurow no mu. Wɔsii dan no wɔ twaberɛ ne awɔ berɛ mu, 1888-89. Ne ka, a asase, fie, nneɛma a wɔde siesie fie, ne nea ɛkeka ho ka ho, yɛɛ bɛyɛ $28,000. Wɔde sii hɔ wɔ ɔkwan a ɛyɛ amansan mu Oforisuo 4, 1889, na wɔde asɛmpa nwomatɔnfoɔ ntetee hyɛɛ aseɛ. Bere a wɔrehyɛ mu no, wɔkae sɛ yɛn nkurɔfoɔ nim nnipa anyɛ yiye sɛ apem a wɔnam Bible adwumayɛfoɔ adwuma so agye ɛnnɛ berɛ yi mu nokorɛ wɔ ɔman no mmeaeɛ ahodoɔ mu.
GSAM 397.2Ɔsɔfoɔ George B. Starr dii saa sukuu yi anim yiye kosii fefɛw berɛ, 1891. Ɛno akyi no, ɛne akyerɛkyerɛfoɔ a Asafo no Amansan Nhyiamu Kuw no yii wɔn no kɔɔ so yɛɛ adwuma kosii afe 1893, bere a wɔhunuu sɛ dan no nsoeɛ ma Bible nwomasua ho ahiadeɛ a ɛrenyin no. Bere a wɔyɛɛ nhyehyɛeɛ sɛ wɔde Bible sukuu bɛka Battle Creek Kɔlegyi ho no, wɔtɔn Chicago dan no maa Medical Missionary ne Benevolent Association. Wɔyɛɛ dan no kɛseɛ na wɔde nneɛma a ɛhia maa ayaresabea ketewa, na nnɛ wɔfrɛ no Battle Creek Sanitarium no Chicago Nkabombea.
GSAM 397Union Kɔlegyi, Nebraska
GSAM 397.3Asafo no Amansan Nhyiamu a ɛyɛɛ wɔ 1889 mu no, susuu adwene a ɛne sɛ wɔsi kɔlegyi wɔ baabi a ɛbɛyɛ mmerɛ ama mantam asafo ahodoɔ nhyiamu nkron yi: Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, ne Arkansas. Enti nhyiamu no yii kuw bi, na wɔn asɛdeɛ ne sɛ wɔbɛpaw beaeɛ pa ama sukuu no. Bere a Des Moines, Iowa; Fremont ne Lincoln, Nebraska, ne mmeaeɛ afoforɔ kuromfoɔ tee nea yɛrebɛyɛ no, wɔperepere maa adwuma no ntoboa, efisɛ kurow biara pɛeɛ sɛ wɔsi adan no wɔ wɔn kurow mu. Esiane sɛ Lincoln, Nebraska, de ntoboa kɛseɛ maa, na wɔhunuu sɛ ɛyɛ beaeɛ a ɛfata paa nti, wɔde sukuu no kɔtoo hɔ.
GSAM 398.1Dan titiriw no, Union Kɔlegyi ankasa, yɛ dan a ne kɛseɛ yɛ anammɔn 141 x 84. Ɛfiri fam kɔsi dan no ti a ɛyɛ kurukuru no atifi yɛ anammɔn 100. Sɛ yɛka dan yi ho a, wɔwɔ asuafoɔ dabere mmienu, emu biara yɛ anammɔn 104 x 104 na ɛwɔ abansoro mmiɛnsa. Na wɔhwɛ kwan sɛ asase a wɔde ama no so mfasoɔ bɛtua anyɛ yiye koraa no ka no fã baako wɔ saa asafo kɔlegyi titiriw yi siesie mu; ɛhɔ na na wɔbɛkyerɛkyerɛ adwumayɛfoɔ wɔ dwumadie ahodoɔ a wɔde kasa Borɔfoɔ, Scandinavian, ne German, na akyerɛkyerɛfoɔ no de wɔn kurom kasa bɛkyerɛkyerɛ.
GSAM 398.2Wɔde hyɛɛ adan no mu Ɛbɔ 24, 1891, na wɔbuee sukuu no Ɛbɔ 30. Afe a ɛdi kan no, wɔkyerɛw asuafoɔ 301. Afe 1892 mu no, sukuu no buee wɔ nnipa 222, na wɔkyerɛw asuafoɔ 553 wɔ afe no mu. Emu no, na aduɔson baako wɔ German dwumadie no mu, na aduɔwɔtwe enum wɔ Scandinavian mu.
GSAM 398.3Afuo ka kɔlegyi no ho, na ɛma asuafoɔ a wɔpɛ sɛ wɔyɛ kuayɛ adwuma nya adwuma. Kɔlegyi no wɔ paanoo yɛbea nso, baabi a wɔyɛ akwahosan nnuane kakra. Afe 1903 mu no, wɔhyehyɛɛ fekuo bi sɛ wɔntintim krataa ne nwoma wɔ German, Swedish, ne Danish-Norwegian kasa mu. Fekuo yi wɔ ne tintimbea, ne asafo no Amerika tintim adwuma nyinaa ma saa aman yi mu nnipa. Asuafoɔ no na wɔyɛ adwuma no fã kɛseɛ. Ɛnyɛ sɛ wɔkyerɛ wɔn tintim adwuma nko, na mmom wɔnam adwuma a wɔyɛ ankasa sɛ asɛmpatrɛfoɔ so nya osuahunu.
GSAM 398.4Ayaresa adwuma no nso wɔ gyinaeɛ wɔ kɔlegyi yi ho. Esiane sɛ wɔyɛɛ dan mu nhyehyɛeɛ yiye nti, wɔhunuu sɛ sukuu no tumi gyaa asuafoɔ dabere kɛseɛ baako, na ɛnam saa so, wɔde ka ketewa yɛɛ ayaresabea, na ɛreyɛ adwuma pa paa.
GSAM 399Walla Walla Kɔlegyi
GSAM 399.1Saa sukuu yi wɔ Walla Walla ho, Washington Mantam mu, na wɔde hyɛɛ mu Ɔpɛnimma 8, 1892. Wɔbuee sukuu no da a ɛdi anim no, na asuafoɔ 101 na wɔbaa. Saa dodow yi kɔɔ anim wɔ afe no mu koduu 185. Afuo ketewa ne nnwuma afoforɔ ka sukuu yi ho. Ɛwɔ nkɔsoɔ mu na ɛreyɛ adwuma pa. Ɔbenfo J. L. Kay na ɔda akyerɛkyerɛfoɔ no ano nnɛ.
GSAM 399Australia Sukuu
GSAM 399.2Ɔsanaa 24, 1892, wɔbuee sukuu wɔ Melbourne, Australia, wɔ dan a wɔagye atua ho ka mu, na akyerɛkyerɛfoɔ enum na wɔwɔ hɔ. L. J. Rousseau, a ɔfiri Battle Creek, Michigan, Kɔlegyi mu, na ɔyɛɛ sukuupanin a ɔdi kan. Afe 1894 mu no, na wɔakyerɛw asuafoɔ 89 wɔ sukuu yi.
GSAM 399Wɔde Kɔɔ Avondale
GSAM 399.3Esiane sɛ wɔn a wɔhyɛɛ sukuu no ase pɛeɛ sɛ wɔde adwuma bɛka adesua ho nti, wɔhunuu sɛ ɛfata sɛ wɔsesa beaeɛ; enti wɔde sukuu no firi Melbourne kurow kɛseɛ no kɔɔ Avondale, Cooranbong, New South Wales, nkuraaseɛ beaeɛ bi, baabi a wɔnyaa afuo na wɔsii adan a ɛfata. Sɛnea ɛteɛ nnɛ yi, wɔnam adwuma nhyehyɛeɛ so redi sukuu no anim yiye.
GSAM 399Nkɔm a Ɛfa Avondale Ho Aba Mu
GSAM 399.4Bere a wɔhyehyɛɛ sukuu no na wɔhwɛɛ so no, kuw no botaeɛ ne sɛ wɔbɛma wɔadi sukuu no so sɛnea ɛbɛyɛ a ɛne akwankyerɛ a wɔde ama wɔ adwuma sukuu ho no bɛhyia paa. Na ɛsɛ sɛ ɛyɛ “sukuu nhwɛsoɔ,” na wɔmaa awerɛhyɛmu mpɛn pii sɛ sɛ wɔhwɛ so yiye a, ɛbɛyɛ nkonim, ɛnyɛ sukuu no nko, na asase no ankasa a na wɔbu no sɛ ɛnso mfasoɔ no nso bɛma aba. Berɛ ne Awurade nhyira ada nkɔm no nokorɛ adi. Ɛwom sɛ ɔpɛ a emu yɛ den sii mfeɛ pii ntoatoasoɔ, na ɛmaa kuayɛ no sɛee na nnɔbaeɛ anyɛ wɔ wɔn ho nyinaa deɛ, nanso Avondale afuo no yɛɛ ahabammono na ɛsow aba. Na eyi yɛ adeɛ a ɛyɛ nwanwa araa ma aban mpanimfoɔ baa sɛ wɔrebɛbisa akwan a wɔfaa so yɛɛ kuayɛ de nyaa nkonimdie a ɛyɛ nwanwa yi.
GSAM 400.1Afe 1903 sukuu adwumayɛ amanneɛbɔ no kyerɛ sɛ asuafoɔ a wɔba no kɔɔ soro ɔha mu nkyem aduonum. Sika nsɛm no nso yɛɛ yie—wɔatua ka nyinaa, na sika $1,500 kaa sikakorabea sɛ wɔmfa nyɛ sukuu no yie. Ɔbenfo C. W. Irwin ayɛ sukuupanin ne ɔhwɛfoɔ ama bɛyɛ mfeɛ anan.
GSAM 400Mt. Vernon Sukuu
GSAM 400.2Afe 1893 mu no, Asafo no Amansan Nhyiamu no sii gyinaeɛ a ɛfoa sɛ wɔbue sukuu wɔ Mt. Vernon, Ohio. Saa sukuu yi wɔ nnwuma a ɛfa adwuma ho bi ka ho, na wɔbɔ amanneɛ sɛ ɛreyɛ adwuma pa. Afe 1894 mu no, wɔkyerɛw asuafoɔ 140. Ɔbenfo J. W. Loughhead na ɔyɛɛ sukuupanin wɔ saa sukuu yi mfeɛ pii, kosii sɛ wɔfrɛɛ no kɔɔ Washington, D.C. Sukuu no tenabea ne Academia, Ohio.
GSAM 400Keene Nnwuma Sukuu
GSAM 400.3Asafo no Amansan Nhyiamu a ɛyɛɛ wɔ 1893 mu no penee sɛ wɔbue nnwuma sukuu wɔ Keene, Texas. Wɔnyaa afuo a ɛboro acre 130, wɔsii adan, na wɔbuee sukuu no wɔ Ɔbenfo C. B. Hughes ne ne aboafoɔ ase. Wɔdi so wɔ nhyehyɛeɛ a ɛka adwuma ne adesua bom. Afe 1894 mu no, wɔkyerɛw asuafoɔ 160. Saa sukuu yi nso ayɛ nkonimdie a ɛda adi.
GSAM 400Claremont Union Kɔlegyi
GSAM 400.4Saa sukuu yi wɔ Kenilworth, Cape Town ho, South Africa. Wɔpaw akyerɛkyerɛfoɔ no fã kɛseɛ firi Battle Creek Kɔlegyi mu. Ɛbuee wɔ 1894 mu, na wɔkyerɛw asuafoɔ aduɔkron. Sukuu afe a ɛdi kan no baa awieeɛ no, asuafoɔ dodow no kɔɔ soro araa ma ɛho behiae sɛ wɔyɛ sukuu dan no kɛseɛ na wɔnya dan pii. Ɛnnɛ yi, Ɔbenfo C. H. Hayton na ɔhwɛ kɔlegyi no so.
GSAM 401.1Memeneda Akwanhwɛfoɔ nso dii nkuraa sukuu (mmofra sukuu) bi anim wɔ Claremont, na asuafoɔ aduɔson wɔ hɔ; na wɔwɔ asafo sukuu wɔ Beaconsfield, a afe 1894 mu no na asuafoɔ aduasa wɔ hɔ.
GSAM 401Nwomasua Adwuma no Tɔfabɔ, 1895
GSAM 401.2Nwomasua kyerɛwfoɔ no de amanneɛbɔ a ɛdi so yi maa Asafo no Amansan Nhyiamu wɔ Ogyefuo, 1895:—
GSAM 401.3“Yebetumi abɔ asafo no nwomasua nhyehyɛeɛ no tɔfa sɛdeɛ ɛdi so yi: Kɔlegyi enum wɔ mmeaeɛ yi: Battle Creek, Michigan; College View, Nebraska; Healdsburg, California; College Place, Washington; ne Kenilworth, South Africa. Sukuu anan, anaa sukuu a ɛma ntoasoɔ sukuu mu nwomasua no wɔ ɔman yi mu, wɔ South Lancaster, Massachusetts; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; ne Graysville, Tennessee.... Eyinom akyi no, Australian Bible Sukuu wɔ hɔ; sukuu bi wɔ Mexico a ɛne ayaresa asɛmpatrɛ adwuma abɔ mu; sukuu ma kurom mma wɔ Pitcairn Supɔ no so; wɔ Raiatea, Society Supɔ kuw no mu; wɔ South Pacific Po no mu; wɔ Bonacca a ɛwɔ Bay Islands wɔ Caribbean Po no mu; asafo sukuu bɛyɛ dunum wɔ ɔman yi mu ne amannɔne; Asafo no Amansan Nhyiamu Bible sukuu mmienu; ne asɛmpa nwomatɔnfoɔ sukuu ne mantam asafo ahodoɔ nhyiamu sukuu pii a wɔanhyehyɛ no sɛɛ.”
GSAM 401.4Bere a kyerɛwfoɔ no rebɔ asafo no kɔlegyi ne sukuu a wɔahyehyɛ no mu asuafoɔ dodow tɔfa no, ɔka sɛ: “Sɛ yɛbu no sɛnea ɛbɛyɛ a yɛrenyɛ mfomsoɔ a, nnɛ yi asuafoɔ a wɔadi mfeɛ nyinaa boro 3,000 na wɔakyerɛw wɔn wɔ Memeneda Akwanhwɛfoɔ sukuu ahodoɔ mu.”
GSAM 402Nwomasua Asoɛeɛ Tɔfabɔ, 1903
GSAM 402.1Memeneda Akwanhwɛfoɔ mu nwomasua adwuma ne asoɛeɛ no anyini sɛnea nkrasɛm no nnwuma afoforɔ anyini no. Sɛnea wɔahu firi Asafo no Amansan Nhyiamu Afe Nwoma a ɛbaeɛ 1904 mu no, nnɛ yi kɔlegyi ne sukuu nkron wɔ Amerika, na enum wɔ aman afoforɔ mu. Aman afoforɔ deɛ wɔwɔ mmeaeɛ yi: Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, Cape Town ho, South Africa; Holloway, London Atifi fam, England; Nyhyttan, Järnboås, Sweden; Friedensau, Magdeburg ho, Germany.
GSAM 402.2Amerika wɔ ntam sukuu dunan; aman afoforɔ mu, enum. Eyinom wɔ Copenhagen, Denmark; Honolulu, Hawaiian Territory; Diamante, Entre Rios, Argentine Republic, South America; Curityba, Brazil, South America; Brusque, Brazil, South America.
GSAM 402.3Sɛ yɛde nwomasua asoɛeɛ a yɛaka ho asɛm no ka ho a, asafo no wɔ asafo sukuu 357 a ɛwɔ mmeaeɛ ahodoɔ mu. Emu 317 wɔ United States, na aduanan wɔ aman afoforɔ mu. Sɛ yɛnyaa akontaabu a ɛyɛ pɛdeɛ kosi nnɛ a, anka saa dodow yi bɛyɛ kɛseɛ paa. Wɔabue sukuu pii firi 1902 awieeɛ no. Sɛ nhwɛsoɔ no, Nebraska mantam asafo ahodoɔ nhyiamu bɔɔ amanneɛ sɛ wɔwɔ asafo sukuu du. Ogyefuo 1, 1904, wɔn amanneɛbɔ kyerɛ sɛ “asafo sukuu aduonu anan,” a ɛyɛ nkɔsoɔ foforɔ dunan wɔ nhyiamu baako mu.
GSAM 402.4Ampa ara, Awurade nsa a ɛkyerɛ kwan no akyerɛkyerɛ yɛn nkurɔfoɔ nwomasua adwuma no kwan na abue no kwan wɔ anwanwa kwan so. Ɛmmra sɛ ɔbɛma wɔn a wɔafrɛ wɔn sɛ wɔnhwɛ ne dwumadie yi so no anya nyansa, sɛnea wɔbɛdi sukuu ahodoɔ no so ma ɛne nhyehyɛeɛ a ɔde ato hɔ no ahyia. Afei adwumayɛfoɔ a wɔyɛ yiye na wɔanyini yiye bɛdɔɔsoɔ ama Wura no, na ɛnyɛ mmarima ne mmea a wɔn nwomasua ne wɔn suban afã baako nko ara na ɛwɔ. “Awurade de asɛm no maeɛ,” odwontofoɔ no ka, na “dɔm kɛseɛ [asraafoɔ, wɔ nkyɛnkyerɛmu no mu] na wɔde kaa ho asɛm.”