Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
23 / 31

Ti 20 — Afɔrebɔ wɔ Adwuma no Mfiaseɛ

John Norton Loughborough

GSAM 311.1“Mommoaboa m’ahotefoɔ no ano mmrɛ me; wɔn a wɔde afɔrebɔ ayɛ apam a wɔne me wɔ no. Na ɔsoro bɛka ne trenee ho asɛm; na Onyankopɔn ankasa ne ɔtemmufoɔ.”1

GSAM 311.2Wɔ Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ a ɛfirii Ayɛwohomumɔ 3, 1902 mu no, yɛkenkan sɛ:

GSAM 311.2“Wɔn a wɔrekɔ adwuma no mu saa berɛ yi nim kakra koraa wɔ ahopakyi ne ahofɔrebɔ a wɔn a Awurade de n’adwuma no adesoa too wɔn so wɔ mfiaseɛ no yɛeɛ ho. Ɛsɛ sɛ wɔka tete berɛ no osuahu no kyerɛ wɔn mpɛn pii; ɛfiri sɛ, ɛsɛ sɛ wɔde ahobrɛaseɛ ne ahofɔrebɔ koro a na ɛda nokware adwumayɛfoɔ a wɔtenaa ase tete no adi no toa adwuma no so.”

GSAM 311.3Bio, wɔ Adanseɛ a Wɔde Ma Asafo no, Poɔ 7, mu na yɛhu nsɛm yi:

GSAM 311.3“Yɛrebɛn asase yi abakɔsɛm awieeɛ, na ɛsɛ sɛ wɔde Onyankopɔn adwuma no afã ahodoɔ di anim de ahofɔrebɔ pii sen nea wɔada no adi kɔsi saa berɛ yi.”2

GSAM 311.4Yɛaka dedaw tebea a ɛkanyan Ɔsɔfoɔ Bates wɔ 1846 mu ma ɔkyerɛw na ɔtintim ne nwoma a ɛdi kan a ɛfa Homeda ho asɛmmisa no ho. Yɛaka nso Ɔsɔfoɔ James White tebea a ɛyɛɛ den, bere a ɔhyɛɛ aseɛ tintim krataa a wɔfrɛ no Ɛnnɛ Berɛ Yi Mu Nokorɛ wɔ 1849 mu no.

GSAM 311Nwomawa bi a Ɛfa Ɔsoro a Wɔabue Ho

GSAM 311.5Anisoadehunu a wɔmaa Awuraa White wɔ Topsham, Maine, wɔ 1846 awɔberɛ mu, bere a wɔkyerɛɛ no nsoromma a ɛkyinkyin (planets) no bi akyi no, Ɔsɔfoɔ Bates yɛɛ nwoma-sɛmfua maa nwomawa bi a ɛfa Ɔsoro a Wɔabue ho. Nanso na sika a wɔde bɛtintim no ho hia kɛseɛ. Sɛ ɔde saa ahiadeɛ no bɛdi ho dwuma a, onuawa bi a ɔte Massachusetts, a na wayɛ kɛtɛ foforɔ a wɔde ntama dedaw nsinasin anwene no awie na watrɛ no wɔ fam no, yii kɛtɛ no, tɔnee no, na ɔde sika a ɔnyaeɛ no maa Ɔsɔfoɔ Bates; ɛno na ɛmaa ɔtumi tintim ne nwoma a ɛtɔ so mmienu.

GSAM 312Nwomawa bi a Ɛfa Nsɔano Adwuma Ho

GSAM 312.1Anisoadehunu a ɛfa nsɔano adwuma ho a wɔmaa wɔ Dorchester, Mass., Obubuo 18, 1848 akyi no, Ɔsɔfoɔ Bates kyerɛw nwomawa a ɛtɔ so mmiɛnsa a wɔtoo din Onyankopɔn Teasefoɔ no Nsɔano. Ɛha nso, sika a wɔde bɛtintim no ho haw hyiaa no. Okunafoɔ kumaa bi tee tebea no, ɔtɔn fie ketewa bi a na ɔwɔ nkuraaseɛ, na ɔde sika a ɔnyaeɛ no mu fa maa Ɔsɔfoɔ Bates. Saa kwan yi so na ɔsan tumi tuaa nwoma tintim ka.

GSAM 312Nwomatintim Adwuma no Ahiadeɛ

GSAM 312.2Wɔ 1851-52 mu no, wɔtintim Kristo Mmaeɛ ho Nhwehwɛmu ne Homeda Dawurubɔfoɔ wɔ Saratoga Springs, N.Y. Ɛha na Mr. Thompson maa Ɔsɔfoɔ White ne ne yere dan tenaeɛ kwa; na wɔde dan mu nneɛma a wɔde fɛm yɛɛ wɔn fie nhyehyɛeɛ bio.

GSAM 312.3Saa berɛ yi, wɔn a wɔgye ɛnnɛ berɛ yi mu nokorɛ di no dɔɔso, na saa nkɔsoɔ yi maa wɔhiaa Ɔsɔfoɔ White ne Awuraa White ankasa adwumayɛ. Saa adwuma yi, ne nkyerɛwee nsiesie adwuma no, maa wɔhiaa mmoa wɔ adwumayɛbea hɔ. Saa berɛ no ara, wɔkanyan afoforɔ sɛ wɔmmɛboa wɔ nwoma ne nkyerɛwee adwuma no mu. Sɛ nhwɛsoɔ a ɛkyerɛ sɛnea Awurade yɛ adwuma de gye ne nkurɔfoɔ gyidie so na ɔma adwumayɛfoɔ sɔre bere a ahiadeɛ wɔ hɔ no, yɛde onuawa nokwafoɔ bi, Awuraa Rebecca Smith a ɔfiri West Wilton, N.H., osuahu ma sɛ:—

GSAM 312.4Berɛ a berɛ no twam akyi no, ne ba Uriah ne ne babea Annie R. pɛɛ paa sɛ wɔkɔ sukuu, sɛdeɛ ɛbɛma wɔasiesie wɔn ho ama kyerɛkyerɛ adwuma. Ɛyɛɛ ɛna no hu sɛ mmofra no rekɔ akyiri akɔ wiase, na nokorɛ ne sɛ, na n’ahudeɛ no nyɛ kwa koraa. Mmofra no nso de ɔwofoɔ no dɔ no maa no bi.

GSAM 313Uriah Smith wɔ Phillips Adesua Sukuu

GSAM 313.1Firi 1848 kɔsi 1851 no, ba no kɔɔ Phillips Adesua Sukuu wɔ Exeter, N. H., baabi a na wɔde asuafoɔ no fa sukuupɔn adesua afe a ɛdi kan no mu, sɛdeɛ sɛ wɔkɔ sukuupɔn a wɔbɛdi afe baako anim. Ɔwiee saa adesua no. Wɔ 1851 mu no, ɔyɛɛ adwuma sɛ ɔnya sika de kɔ sukuupɔn, nanso esiane sɛ n’adwumawura dii nkoguo wɔ adwuma mu nti, ɔhweree ne sika, na ɛnam so maa nhyehyɛeɛ a na wanya ho akɔnnɔ akyɛ sɛ ɔkɔ sukuupɔn no gyaee.

GSAM 313Awuraa Smith wɔ Mmabaa Sukuu

GSAM 313.2Bere a Uriah wɔ adesua sukuu no, na ne nuabaa rekɔ mmabaa sukuu bi wɔ Charlestown, Mass. Na n’adesua no rebɛn awieeɛ, na esiane sɛ na ɔrebɛfiri sukuu no nti, wɔde adwuma too ɔne ne nua barima anim sɛ wɔnkɔkyerɛ wɔ adesua sukuu bi wɔ Mt. Vernon, N.H., mfeɛ mmiɛnsa, na afe biara wɔanya $1,000 ne aduan ne ɔdan.

GSAM 313.3Saa berɛ yi mu bɛyɛ no, ɛna no gyee “ɛnnɛ berɛ yi mu nokorɛ” toom. Afei ne mpaeɛ maa ne mma no yɛɛ den na ɛyɛɛ hyew sen kan biara. Ɔsɔfoɔ Bates kɔɔ West Wilton, na Awuraa Smith de ne mma no asɛm too n’anim, na wɔyɛɛ wɔn nsakraeɛ no mpaeɛ asɛm. Na Ɔsɔfoɔ Bates retwɛn sɛ ɔbɛyɛ nhyiamu wɔ Somerville, Mass., wɔ Paul Folsom fie wɔ nna kakra mu, na na Awuraa Smith bɛkyerɛw akɔma ne babea ato nsa afrɛ no sɛ ɔmmɛkɔ nhyiamu no. Saa berɛ no ara, na Ɔsɔfoɔ Bates ne ɛna no rebɔ mpaeɛ sɛ Onyankopɔn nsɔre n’adwene mu mma ɔnkɔ nhyiamu no.

GSAM 313Daesoɔ Mmienu a Aba Mu

GSAM 313.4Ɔsɔfoɔ Bates nkaa da sɛ waba dan a na wɔrebɛyɛ nhyiamu no wɔ mu, enti na onnim hwee wɔ dan no tebea ho. Anadwo a ɛdi nhyiamu no anim no, ɔdae sɛ ɔwɔ dan no mu, na ɔhuu sɛ akonnwa biara ahyɛ ma gye nea ɛbɛn ɛpono no nko ara. Ɔdae nso sɛ ɔsesaa asɛm a na ɔpɛ sɛ ɔka no, na ɔkaa kronkronbea ho asɛm; wɔtoo dwom a ɛdi kan no, wɔbɔɔ mpaeɛ, na wɔtoo dwom a ɛtɔ so mmienu no, na na wabue ne Bible no ara rekenkan sɛ, “Nna 2300 akyi no, wɔbɛtew kronkronbea no ho.” Bere a na ɔrepɔntɔ kronkronbea no mfoni krataa so no, ɛpono no bueeɛ, na ɔbaa kumaa bi baa mu bɛtenaa akonnwa a ɛda hɔ no so. Ɔdae nso sɛ saa nipa no yɛ Annie R. Smith, na ɔtɔɔ ne bo aseɛ gyee asɛm no ntɛm ara.

GSAM 314.1Ɔsɔfoɔ Bates nhyiamu no yɛɛ Homeda (Memeneda), na esiane sɛ na sukuu nni hɔ saa da no nti, Annie kae sɛ, “Mɛkɔ sɛ ɛyɛ me maame anigyeɛ nti.” Anadwo a ɛdi saa Homeda no anim no, ɔdae sɛ ɔkɔeɛ na ɔkyɛɛ; sɛ ɔduuiɛ a, wɔato dwom a ɛdi kan no, wɔabɔ mpaeɛ, na na wɔrebɛwie dwom a ɛtɔ so mmienu no; sɛ ɔkɔɔ mu a, ɔhuu sɛ akonnwa biara ahyɛ ma gye nea ɛbɛn ɛpono no nko ara; na ɔkasafoɔ tenten, anuonyamfoɔ, a ne ho yɛ dɛ repɔntɔ mfonin krataa bi a na onhuu bi da no, na ɔreka bio sɛ, “Nna 2300 akyi no, wɔbɛtew kronkronbea no ho.” Ɔdae sɛ nea ɔkasafoɔ no kae no kanyan n’adwene paa, na ɛyɛ nokorɛ.

GSAM 314.2Ɔfirii adi kɔɔ nhyiamu no ase wɔ berɛ pa mu, nanso ɔyerae kwan, enti wannya hɔ kɔsi sɛ wɔreto dwom a ɛtɔ so mmienu no mu nea ɛtwa toɔ. Bere a ɔkɔɔ mu no, biribiara yɛɛ pɛpɛɛpɛ sɛnea ɔhuu no wɔ daeɛ no mu, na ɔbarima koro no ara a ɔhuu no wɔ daeɛ no mu reka Daniel 8:14 asɛm no saa ara. Ɛkaa ne koma mu gyidie ntɛm ara.

GSAM 314.3Ɔsɔfoɔ Bates ankae n’daeɛ no kɔsi sɛ ɔbaa no kɔɔ ɛpono no mu bɛtenaa n’akonnwa no so. Na wasiesie ne ho sɛ ɔbɛka asɛm foforɔ, nanso n’adwene tenaa kronkronbea ho asɛmmisa no so. Bere a na ɔreka asɛm no, n’adaesoɔ no baa n’adwene mu, na ɔyɛɛ komm bɔɔ mpaeɛ sɛ ɔmmoa no nkasa nkɔ akoma a wɔn a wɔretie no wɔ mu. Ɔde ahofadi kɛseɛ kyerɛkyerɛɛ berɛ no twam, a na Annie nim ho asɛm. Afei ɔdaa ɔbɔfoɔ a ɔtɔ so mmiɛnsa no nkrasɛm ne Homeda no nokorɛ adi.

GSAM 315Annie Smith Gye Nokorɛ no To mu

GSAM 315.1Bere a ɔrewie nhyiamu no, ɔkɔɔ Annie nkyɛn, na ɔkae sɛ, “Mihu sɛ eyi yɛ Onuawa Smith a ɔfiri West Wilton babea. Minhuu wo da, nanso ɛyɛ me sɛ minim w’anim. Medae sɛ mehuu wo anadwo a etwaam.” Afei Annie kaa n’adaesoɔ no kyerɛɛ no. Ɔfiri nhyiamu no mu a ne nkate ne n’ani so ayɛ foforɔ koraa, efiri sɛ saa berɛ no ara na wagye Homeda no nokorɛ ato mu.

GSAM 315.2Ɔsan kɔɔ mmabaa sukuu no, ɔboaboaa ne nneɛma guu ne adaka mu, na ɔkɔɔ fie. Bere a ɔtee Ɔsɔfoɔ White haw ahodoɔ wɔ nwomatintim mu ne adwuma a ɔyɛ wɔ asɛnka mu no, ɔtee nka sɛ Onyankopɔn afrɛ no sɛ ɔnkɔboa no wɔ n’adwumayɛbea. Wɔ Ɔsanaa 1851 mu, bere a wɔyii krataa no firi Paris kɔɔ Saratoga Springs, N.Y., no, Awuraa Smith kɔɔ hɔ sɛ adwumayɛfoɔ no mu baako.

GSAM 315Afɔrebɔ ne Ahohyira

GSAM 315.3Wɔ Nhwehwɛmu no, Poɔ 2, Nɔma 7, mu no, nsɛm kakra bi a ɔde ne nsa kyerɛwee wɔ hɔ, a ɛkyerɛ ne nkate wɔ bere a ɔgyaa ne kan nhyehyɛeɛ de yɛɛ n’adwuma ketewa a ahomaso nni mu no. Ɔka sɛ:

GSAM 315.3“Mewɔ anidasoɔ sɛ magya biribiara hɔ na merebedi Adwammaa no akyi baabiara a ɔde kwan no bɛkɔ. Asase yi ayɛ me so kwa koraa. M’anidasoɔ, anigyeɛ, ne ɔdɔ nyinaa wɔ soro ne ɔsoro nneɛma so seesei. Merentumi mpɛ baabi foforɔ sɛ Yesu nan ase tena na mesua ne nkyɛn—adwuma foforɔ biara nni hɔ a mepɛ sɛ meyɛ sen sɛ mɛsom m’ɔsoro Agya—anigyeɛ foforɔ biara nni hɔ sɛ Onyankopɔn asomdwoeɛ a ɛboro nteaseɛ nyinaa so.”

GSAM 315.4Onuawa Annie mmoa wɔ adwumayɛbea hɔ sɛ ɔkenkanfoɔ a ɔhwɛ mfomsoɔ ne nneɛma foforɔ no baa bere pa mu. Mfeɛ mmiɛnsa na ɔde nokorɛ ne ahoɔden yɛɛ adwuma, na nea ɔnyaeɛ yɛ aduan ne ntadeɛ nko ara. Saa berɛ yi akyi no, yareɛ a ɛsɛe ahurututu no hyɛɛ no agyiraeɛ sɛ ɛbɛkum no. Bere a saa yareɛ a ɛware na ɛkum no reyɛ no ayayadeɛ no, ɔkyerɛw anwensɛm fɛfɛɛfɛ bi, na nea ɛyɛ dɛ sen biara ne “Fie ha ne Fie wɔ Ɔsoro”; ne nnianim asɛm a ɔkyerɛwee da koro ansa na ɔrewu (ɔwuu Kitawonsa 26, 1855), kyerɛ suban pa a ɛyɛ n’abrabɔ a ɛnni ntwatosoɔ ne n’ahobrɛaseɛ kɛseɛ a na wɔanya wɔ ne suban mu yie araa nti, yɛrentumi nnyae sɛ yɛde bɛma no nyinaa:

GSAM 316.1“Meda me Nyankopɔn ase sɛ, bere a mewɔ fam ha no, Wɔde saa adwuma a ɛyɛ dɛ yi maa me; Na bere a me nsɛm gyaee sɛ ɛsen no, Mebɔɔ nkotodwe na mehwɛɛ soro.
GSAM 316.2“Mma obiara nsɔre ntia saa adwuma ketewa yi, Na ɔnna ne mfomsoɔ adi; Ɛfiri mmusuo ntama mu na efii, Na awerɛhoɔ ho bosu ase na ɛnyinii.”

GSAM 316Fiehwɛ wɔ Ɔhaw Mu

GSAM 316.3Wɔ Oforisuo 1852 mu no, Ɔsɔfoɔ White firi Saratoga Springs kɔɔ Rochester, N.Y. Saa kurow yi mu, wɔ 124 Mt. Hope Avenue, na ɛhɔ na wɔde nneɛma a wɔatɔ, na ɛnyɛ nea wɔde fɛm, yɛɛ wɔn fie nhyehyɛeɛ nea ɛdi kan. Nanso ahopere a na wɔwɔ sɛ wɔbɛma nwomatintim adwuma no asi yie, sɛdeɛ ɛbɛma wɔatintim krataa no daa na nokorɛ no atrɛ wɔ mmeaeɛ nyinaa no, maa wɔgyaa asetena mu ahotɔ a ɛtaa wɔ no pii.

GSAM 316.4Sɛnea wɔhyɛɛ aseɛ yɛɛ fie nhyehyɛeɛ saa berɛ no, wobɛtumi akenkan wɔ krataa kokoam a Awuraa White kyerɛw kɔmaa S. Howland abusua no, Oforisuo 16, 1852, mu sɛ:—

GSAM 316.5“Yɛrebɛyɛ yɛn ho fie wɔ Rochester ha seesei. Yɛafɛm fie dedaw bi sɛ afe biara yɛntua $175. Yɛde mfidie a wɔde tintim nwoma wɔ fie no mu. Sɛ ɛnyɛ saa a, anka ɛsɛ sɛ yɛtua $50 afe biara de nya adwumayɛbea. Sɛ wobɛhwɛ yɛn mu na woahu yɛn fie nneɛma a, anka wobɛsere. Yɛatɔ mpa dedaw mmienu, na emu biara yɛ sɛnt aduonu anum. Me kunu de akonnwa dedaw nsia brɛɛ me, na emu mmienu biara nyɛ pɛ; ɔtuaa no ka dɔla baako. Akyiri yi ɔde akonnwa dedaw nnan foforɔ brɛɛ me, na na emu biara nni akonnwa so tena; ɔtuaa no nyinaa sɛnt aduosia mmienu. Nnua no yɛ den, na mede ntama a ɛyɛ den reyɛ akonnwa no tenabea. Bɔta bo yɛ den paa nti yɛntɔ, na yɛntumi ntɔ pɔteto nso. Yɛde nnuaba a wɔanoa na wɔayam yɛ bɔta anan mu, na yɛde turnip ntini yɛ pɔteto anan mu. Yɛn aduan a ɛdi kan no yɛɛ no wɔ dua so a wɔde too esiam ankorɛ mmienu a hwee nni mu so. Yɛpɛ sɛ yɛgyina ahohia ano sɛ Onyankopɔn adwuma no bɛtumi anya nkɔsoɔ a. Yɛgye di sɛ Awurade nsa na ɛmaa yɛbaa ha. Adwuma beaeɛ kɛseɛ wɔ hɔ, nanso adwumayɛfoɔ kakraa bi. Homeda a etwaam no, yɛn nhyiamu yɛɛ papa. Awurade de ne ho a ɔwɔ yɛn mfinimfini no maa yɛn ahomeka.”

GSAM 317Gyidifoɔ no Ayamyɛ

GSAM 317.1Wɔ Nhwehwɛmu no nɔma a ɛdi kan a wɔtintimii wɔ Rochester, Kotonimma 6, 1852, mu no, bere a Ɔsɔfoɔ White reka sɛnea wɔfiri Saratoga kɔɔ Rochester ho asɛm no, ɔkae sɛ:

GSAM 317.2“Anuanom no de sika a ɛboro nea na yɛhwɛ kwan no so ama wɔde ama krataa no atena ase. Na ɛwom sɛ yɛn ka wɔ Saratoga Springs firi hɔ ne krataa no ahyɛaseɛ wɔ kurow yi mu no yɛɛ kɛseɛ deɛ, nanso yɛnni ka.”

GSAM 317Adwumayɛfoɔ no Afɔrebɔ

GSAM 317.3Wɔ adwuma ho nkyerɛwee bi a ɛwɔ Nɔma 12, Ɔkɔtɔberɛ 14, mu no, yɛkenkan sɛ:

GSAM 317.3“Nanso adwumayɛbea no nni ka, na ɛno nti na ɛte saa: Anuanom Belden ne Stowell a wɔayɛ adwuma wɔ adwumayɛbea no mu abosome nsia a atwam no, anya kakra bi a ɛboro wɔn aduan so nko ara. Afoforɔ a wɔyɛɛ saa adwuma no ara no annya nea ɛboro saa so. Akyinnyeɛ biara nni ho sɛ ɛbɛyɛ anigyeɛ ama wɔn a wɔdɔ ɛnnɛ berɛ yi mu nokorɛ no nyinaa sɛ wɔbɛboa ama sika a ɛhia wɔ sika a wɔanya mu no ayɛ pɛ, sɛdeɛ wɔn a wɔyɛɛ adwuma den, titire bere a yɛnni hɔ, yareɛ mu, retintim Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ no, anya mmoa a ɛbɛma wɔatena ase yie.”

GSAM 317Nnipa Foforɔ a Wɔka Ho wɔ Rochester, New York

GSAM 317.4Wɔ 1852 ahohuru berɛ mu, bere a nwomatintim adwuma no hyɛɛ aseɛ yie wɔ Rochester no, Ɔsɔfoɔ White ne ne yere de ɔpɔnkɔ ne teaseɛnam tuu kwan abosome mmiɛnsa kɔɔ apueeɛ fam kɔsi Bangor, Maine, yɛɛ nhyiamu na wɔsraa Homeda difoɔ a wɔabɔ apeteɛ wɔ kwan so. Ansa na wɔresan aba, firi Ɛbɔ 26 no, Ɔsɔfoɔ J. N. Andrews yɛɛ kasa ahodoɔ wɔ 124 Mt. Hope Avenue. Saa berɛ yi, nnawɔtwe mu da a ɛdi kan no Akwanhwɛfoɔ baawɔtwe gyee ɛnnɛ berɛ yi mu nokorɛ toom; na ɔkyerɛwfoɔ no ka wɔn mu ho.

GSAM 318Wɔsa Oswald Stowell Yareɛ

GSAM 318.1Ɔkɔtɔberɛ mu Fida anwummerɛ bi no, Ɔsɔfoɔ White ne ne yere firi wɔn apueeɛ fam akwantuo no baa fie. Adeɛ kyeeɛ no (Homeda) na yɛhunuu wɔn nea ɛdi kan wɔ Homeda nhyiamu no mu. Saa nhyiamu yi berɛ mu no, Oswald Stowell a ɔyɛ nwomatintim mfidie no ho adwuma no na ahurututu ho yareɛ (pleurisy) a ɛyɛ den paa atɔ no, na ne dɔkota aka sɛ ɔbɛwu. Dɔkota no kae sɛ “ɔrentumi nyɛ hwee mma no.” Bere a wɔsom no, Oswald wɔ dan a ɛbɛn no mu, na na ɔrefa honam mu yaw kɛseɛ mu. Bere a nhyiamu no rewie no, ɔsomae sɛ wɔmmɔ mpaeɛ mma no. Wɔfrɛɛ me ne afoforɔ sɛ yɛmmɛyɛ mpaeɛ berɛ bi. Yɛkotoo ne mpa so, na bere a wɔrebɔ mpaeɛ no, Ɔsɔfoɔ White de ngo sraa no “Awurade din mu.” Onyankopɔn Honhom no baa hɔ pefee, na ɔsaeɛ ntɛm ara. Bere a yɛsɔreeɛ firi mpaeɛ no, na ɔte mpa so, rebɔ ne mfɛ so a na ɛyɛ no yaw kɛseɛ kan no, na ɔreka sɛ, “Masa pɛpɛɛpɛ. Ɛbɛyɛ yiye sɛ ɔkyena mede nsa tintim mfidie no.” Da mmienu akyi no, ɔyɛɛ saa adwuma no.

GSAM 318Awuraa White Anisoadehunu wɔ Rochester Kuw no Anim

GSAM 318.2Nhyira koro a ɛsa Onua Stowell yareɛ no baa Awuraa White so wɔ ɔkwan kɛseɛ mu, na bere a Ɔsɔfoɔ White dan ne ho sɛ ɔhwɛɛ no no, ɔkae sɛ, “Ellen wɔ anisoadehunu mu; ɔnhome wɔ saa tebea yi mu. Sɛ mo mu bi pɛ sɛ ɔhwɛ hu sɛ saa asɛm yi yɛ nokorɛ a, ɔwɔ kwan sɛ ɔhwehwɛ no.” Ɔtenaa anisoadehunu no mu bɛyɛ dɔnhwereɛ baako ne simma aduonu. Bere a ɔwɔ saa tebea no mu no, ɔkaa nsɛm, na ɛtɔ da a ɔkaa kasamu a emu da hɔ; nanso wɔnhuu home biara wɔ ne nipadua mu wɔ nhwehwɛmu a emu yɛ pɛ paa mu.

GSAM 319Anisoadehunu a Ɛfa Onua bi a Na Ɔnni Hɔ no Nneyɛeɛ Ho

GSAM 319.1Bere a Awuraa White firi saa anisoadehunu no mu baeɛ no, ɔdii adanseɛ wɔ nea ɔhuu no ho. Ansa na Ɔsɔfoɔ White ne ne yere resan afiri wɔn apueeɛ fam akwantuo no aba no, yɛn mu baako firi kurow no mu kɔeɛ, na na ɔretu kwan wɔ Michigan mantam mu wɔ adwuma nti. Enti na ɔnni nhyiamu yi ase, na na onhuu Ɔsɔfoɔ White anaa ne yere da. Bere a Awuraa White reka n’anisoadehunu no, ɔkaa nneɛma bi a ɔhuu faa ɔbarima bi ho kyerɛɛ yɛn; ɔbarima no, bere a ɔretu kwan na ɔwɔ fie akyiri no, na ɔwɔ nsɛm pii ka fa Onyankopɔn mmara ne Homeda ho, nanso saa bere koro no ara na ɔrebubu mmara no mu baako. Ɔkae sɛ, na ɔyɛ obi a ɔnhyiaa no da, nanso na ɔgye di sɛ da bi ɔbɛhu no, efiri sɛ wɔakyerɛ ne tebea no akyerɛ no. Nanso yɛn mu obiara annsusuw sɛ ɔyɛ obi a na yɛnim no.

GSAM 319.2Bɛyɛ nnawɔtwe nsia firi bere a saa anisoadehunu a yɛaka ho asɛm yi sii no, onua a yɛaka ne ho asɛm no san firi Michigan baeɛ. Bere a Awuraa White hwɛɛ n’anim ara pɛ no, ɔka kyerɛɛ nnuabaa no mu baako sɛ, “Ɔbarima a mehuu no wɔ anisoadehunu no mu, a mekaa ne ho asɛm kyerɛɛ mo no, ɔno ne sɛ.” Bere a wɔkaa anisoadehunu no kyerɛɛ onua no, wɔ ne yere ne nnipa afoforɔ kakra bi anim no, Awuraa White ka kyerɛɛ no sɛ, “Sɛnea Nathan ka kyerɛɛ David no, ‘Wo ne saa ɔbarima no.’” Afei ɔyɛɛ pɛpɛɛpɛ sɛnea Paulo kae sɛ nnipa bi bɛyɛ bere a wɔnam nkɔmhyɛ akyɛdeɛ so ka wɔn bɔne kyerɛ wɔn no: “Nanso sɛ wɔn nyinaa hyɛ nkɔm, na obi a ɔnnye nni anaa obi a onnim no ba mu a, wɔn nyinaa bɛma no ahu ne bɔne, wɔn nyinaa bɛbu no atɛn; na wɔbɛda ne koma mu ahintasɛm adi; na ɔde n’anim akɔ fam no, ɔbɛsom Onyankopɔn, na ɔbɛka sɛ Onyankopɔn wɔ mo mu nokorɛ.”3 Bere a Awuraa White kaa ne bɔne ahodoɔ no kyerɛɛ no wieiɛ no, onua no kotoo ne yere anim, na ɔde nisuo kae kyerɛɛ ɔne wɔn kakra a wɔwɔ hɔ no sɛ, “Onyankopɔn wɔ mo mu nokorɛ.” Afei ɔkaa nea ɔyɛeɛ wɔ Michigan no nyinaa paa, sɛ ɔbubuu mmara a ɛtɔ so nson no, sɛnea wɔdaa no adi bere a ɛsiiɛ no, na na ɛboro akwansin ahanum firi hɔ.

GSAM 320.1Enti nnawɔtwe kakra pɛ maa yɛn adanseɛ no mu gyidie yɛɛ den. Ɛnyɛ sɛ ɛmaa yɛkae sɛ tumi bi a ɛboro nnipa deɛ so na ɛyɛɛ no nko ara, na mmom sɛ ɛfiri baabi a ɛde nsɛm a emu da hɔ koraa ka nnipa bɔne kyerɛ wɔn.

GSAM 320Uriah Smith Ka Ne Ho Kyerɛ Nhwehwɛmu Adwumayɛbea

GSAM 320.2Bere a wɔretintim Nhwehwɛmu no Poɔ 3 no na Uriah Smith hyɛɛ Homeda dii, na ɔde ne ho bɛkaa Nhwehwɛmu adwumayɛbea no ho, baabi a ɔyɛɛ kyerɛwfoɔ ne nsiesiefoɔ mfeɛ pii. Ne nkyerɛwee a ɛdi kan a wɔtintimii wɔ krataa no mu yɛ anwensɛm bi a wɔtoo din “Berɛ ne Nkɔmhyɛ Kɔkɔbɔ Nne,” a ɛbaeɛ Ɔbɔnem 17, 1853.

GSAM 320.3Ɔsɔfoɔ Smith tee ɔbɔfoɔ a ɔtɔ so mmiɛnsa no nkrasɛm nea ɛdi kan wɔ nhyiamu bi a wɔyɛe wɔ Washington, N.H., Ɛbɔ 10 kɔsi 12, 1852. Bere a ɔsan kɔɔ fie wɔ West Wilton no, ɔsuaa nea ɔtee no yie, na ɔhyɛɛ aseɛ dii da a ɛtɔ so nson no Homeda a ɛdi kan wɔ Ɔpɛnimma 1852 mu. Ɔde ne ho bɛkaa Nhwehwɛmu adwumayɛbea no ho wɔ Rochester, N.Y., Kotonimma 3, 1853, baabi a ɔne ne nuabaa Annie yɛɛ adwuma de nyaa wɔn aduan ne ntadeɛ, sɛ anka wɔrekɔkyerɛ wɔ adesua sukuu bi na wɔanya $1,000 afe biara ne wɔn aduan no. Saa na afɔrebɔ ahodoɔ bi teɛeɛ a wɔyɛeɛ de sii ɔbɔfoɔ a ɔtɔ so mmiɛnsa no nkrasɛm adwuma no pi wɔ ne mfiaseɛ berɛ mu.

GSAM 320Wɔhyɛɛ no Sɔfoɔ

GSAM 320.4Bɛyɛ 1863 no, Ɔsɔfoɔ Smith hyɛɛ aseɛ de ne akyɛdeɛ yɛɛ ɔkasa wɔ bagua mu. Wɔ 1866 mu no, wɔhyɛɛ no sɔfoɔ sɛ ɔyɛ asɛmpa ɔsɔfoɔ a wɔahyɛ no sɔfoɔ, na ɛno akyi no ɔyɛɛ adwuma pii wɔ nsraban nhyiamu ne mantam asafo ahodoɔ nhyiamu wɔ mantam ahodoɔ mu firi Atlantic kɔsi Pacific, ne ɔhwɛfoɔ adwuma wɔ Battle Creek asafo a ɛyɛ ne fie asafo no mu. Bere a wɔbuee Battle Creek Sukuupɔn no, ɔkyerɛɛ adeɛ kakra wɔ saa asoɛeɛ no Bible dwumadibea mu. Ɔde Nhwehwɛmu ne Ɔdawurubɔfoɔ no adwuma nti twaa Atlantic Po no wɔ 1894 mu, kɔɔ Europa aman ahodoɔ mu. Bere a ɔwɔ Syria no, ɔnyaa atiridii bi a ne nsunsuansoɔ nti wan san nya ahoɔden koraa.

GSAM 321Mfe Aduonum a Ɔyɛɛ Adwuma a Ɔammrɛ

GSAM 321.1Firi 1853 kɔsi 1903, mfeɛ aduonum, na Ɔsɔfoɔ Smith ne Kristo Mmaeɛ ho Nhwehwɛmu ne Homeda Dawurubɔfoɔ no wɔ nsiesie adwuma mu wɔ berɛ pii mu; na saa berɛ no mu fã kɛseɛ no, ɔno ankasa na ɔhwɛɛ krataa no nsiesie nyinaa so. Da a ɔwuiɛ no mpo, bere a ɔyareɛ a ɛma nipadua fã bi yɛ mmerɛw bɔɔ no ma ɔhwee fam no, na ɔnam kwan so rekɔ adwumayɛbea no, na ɔde nsɛm a wasiesie ama wɔatintim guu ne nsam. Ɔde nwoma bi a ɛho hia kaa asɔre no nwoma ahodoɔ ho nso. Saa nwoma no bi ne Daniel ne Adiyie Ho Adwene, Onipa Su ne Ne Daakye, nwoma a wɔatrɛ mu a ɛfa Kronkronbea ne Nna 2300 ho, Aman no Anwanwadeɛ, ne Nnɛyi Ahonhomfrɛ (Modern Spiritualism). Saa nwoma yi mu nea ɛdi kan no, wɔkyerɛwee no fã kɛseɛ wɔ anadwo nnɔn nkron ne ɔdasum ntam, bere a wɔawie da no nsiesie ne adwumayɛbea adwuma.

GSAM 321Ɔsɔfoɔ Smith Wu

GSAM 321.2Na ne nkwa yɛ nea mfasoɔ wɔ so, na ɔde no dii dwuma yie. Ɔhome firi ne nnwuma mu, na ɔdedae wɔ Yesu mu Ɔbɔnem 6, 1903. Nanso ne ho deɛ, wɔtumi ka nokorɛ sɛ, “Ne nnwuma di n’akyi,” na ɛwom sɛ wawu deɛ, nanso ɔda so kasa.

Notes

  1. Dwom 50:5, 6. ↩
  2. Kratafa 240. ↩
  3. 1 Korintofoɔ 14:24, 25. ↩

Note

Back