Jalja 11 — Payïr Angelan Yatiyäwipa

GSAM 171.1“UKATX mayni angelaw jutäna, akham sasa: ¡Babilonia markax t'unjatawa, t'unjatawa, uka jach'a markaxa, kunatix taqi markanakaruw q'añu sarnaqäwipan colerasiñ vinu umayäna!”¹

GSAM 171.2“Ukatsti uta dueñoxa phiñasita, sirviriparuxa akham sänwa: Jank'aki markana callinakaparu, jisk'a callinakaparus mistuñama, ukatsti pisin jakasir, usuchjata, k'irja, juykhu jaqinakaru apanipxita.”²

GSAM 171.3Tatitux irnaqirinakapan tuqiw akapacharux “Jupan taripäwipan urapax purinxiwa” siski uka yatiyäwimpiw kuyuntayäna, —mä yatiyäwi, kawkhantix taqi jupar iyawsir sat jaqinakapas munapxasax mayachasipxasapäna. Akax jaqichasiñ “manq'äwi” ukar nayrïr jawillt'äwiwa. “Jawillt'atäpkäna ukanakarux” yatiyatänwa.³ Aka jawsäwix kunayman pretextonakamp jaytanukutäxän ukhaxa, payïr jawsäwiw churasïna, payïr angelan arunaparjama.⁴ Aka jawsäwimpix Tatitux mä markaruw jaljtayäna, pachan tukuyaparu chiqapan qhanapamp nayrar sartas sarantapxañapataki.

GSAM 171Jaqichasiwi Manq'äwir Payïr Jawillt'awi

GSAM 171.4Payïr yatiyäwixa—taripäw uru arnaqäwi qhipäxankirixa—akham siwa: “Babiloniax t'unjasxiwa, t'unjasxiwa, uka jach'a markaxa, kunatix taqi markanakaruw q'añuchasiwipan colerasiñ vinu umayäna.” Ukat manq'äwitak payïr jawillt'awix akham siwa: “Jank'akiw markan callenakaparu, pasillunakapamaru mistupxam, ukat pisi jaqinakaru, usuchjata jaqinakaru, k'irja jaqinakaru, ukat juykhu jaqinakaru apanipxam.” Aka qillqatanakana sapa maynina, Tatitun jaqinakapätwa sapki ukanakaxa “marka” sasaw sutichata. Jupanakan ch'axwir, ch'axwata iyawsäwinakapampi “Babilonia” sasaw sutichata. Yaqha qillqata, qhipa urunakat arsu, ukanxa uñjtanwa Tatitun jutäwipata mä juk'a nayraqata, jupan jaqinakapaxa “Babilonia” markata mistuyatawa: “¡Jach'a Babiloniax t'unjatawa, t'unjatawa, supayanakan utaparu, taqi jan wali ajayun utaparu, taqi q'añu ukat uñisita jamach'inakan k'ajaparu tukutawa!... Nayan markajaxa, jupat mistunipxam, jani jupan juchanakapan chikancht'asipxañamataki, ukat jani jupan t'aqhisiwinakap katuqapxañamataki.”⁵

GSAM 172“Kunjam Ist'awayta Uk Amtasiñama”

GSAM 172.1Sardis markankir iglesiar arst'awinxa akham siwa: “Ukatsti amtasim kunjams katuqta ukat ist'ta, ukat katxarusiñamawa, ukat chuymam kutikipstayañamarakiwa. Ukatsti jumax jan amuyaskäta ukhaxa, nayax mä lunthata ukhamaw jumatak jutä, ukat janiw yatkätati kuna uras jumatak jutäni ukhaxa.”⁶ Sardis markan iglesiapax Reforma ukan apsutjamawa amuyasi, “Jezabel”—iyawsäw jaytanukir iglesia—sat t'aqhisiyir irnaqäwin ch'amaka pachap qhipata. Sardis markan iglesiapax mä jakkir iglesia ukhamänwa sasaw satäna; ukampirusa, Tatitun jutäwipat yatichäwi ist'asax janiw iyawsänti, ukhamatwa uka jutäwix mä “aruman lunthata” ukham jupar puriniñapatakix jaytawayi. Ukhamasti, apóstol Pablox 1 Tesalonicenses 5:1-5 qillqatan siwa, Tatitun jutäwipax jak'ankani ukhaxa, “Suma qamaña, jan llakisiña” sapxir jaqinakax ukhamarakiw jikxatasipxani. Chiqa qhanar arkasir jaqinakax “uruy wawanakapa” sasaw uñt'ata, ukat Tatitux janiw jupanakarux mä lunthata ukham jutkaniti.

GSAM 172.2Aka paqallqu iglesianakat profecía arunxa, Sardis iglesian t'unjasitap qhipatpachaw Philadelphia, jan ukax (kunjamatix arux sañ muni) jilatanakan munasiñapa, iglesiax uñsti. Ukhamapunïnwa uka phisqa tunka waranqa iyawsirinakaxa, khitinakatix payïr angelan arunapampi taqi kunayman iglesianakat apsutäpxäna, ukat Criston jank'ak jutäwipat jach'a chiqaparu mayak jilatanakan munasiñapampi mayachasipxäna.

GSAM 173Kunjamasa Payïr Yatiyäwixa Yatiyatäna

GSAM 173.1Septiembre 12, 1844 maran Midnight Cry qillqataxa, Pastor J. V. Himes jupan payïri angelan yatiyäwipat ukhamaraki uka yatiyäwi yatiyañatakix kunaymaninak utjkäna ukanakat mä arst'äwi apaniraki. Jupan qillqatapax McConnelsville, Ohio, agosto 29, 1844 maran qillqatawa, ukat akham siwa:—

GSAM 173.2“1840 maran Jilata Miller jupamp irnaqäwi qalltapkayäta ukhaxa, jupax llätunka maraw yatichaskäna. Uka pachanxa jupax niya sapakiw sayt'asïna. Ukampirus irnaqäwipax jan sayt'irïnwa ukat wali askirakïnwa, Diosan yupaychirinakarux Diosan jaqinakapan chiqap suyäwiparuw sartayäna, ukhamarak Tatitun purinitapatak wakichasiñataki; ukhamarakiw jan iyawsirinakan taqi kasta jaqinakaparux chhaqhatäpxatap amuyt'ayäna, ukat jank'ak Diosar kutt'añasa ukat Diosar kutintañas wakisiriw sasina, ukhamat jaqichasir chachampix jutäwipan suma qamawin jikisiñataki wakichasiñataki. Ukanakaw jupan irnaqäwipan jach'a amtanakapaxänwa. Jupax janiw khitinakarus mä sectaru jan ukax religión tuqit mä tamaru iyawsañapatak ch'amachaskänti.

GSAM 173.3“Criston jak'a purinitapax chiqätapata amuyt'ayasipxta ukhaxa, ukat uka yatichäwi taqi jaqin nayraqatan iyawsapxta ukhaxa, pachpa amuyunakaniw sarnaqapxta, ukat pachpa thakhin sarantapxta kunayman t'aqanaka taypin, kawkhantix Diosan apnaqäwipamp irnaqañatak jawillt'atäpkäyäta ukan. Ministrunakarusa iglesianakarusa sapxtwa, janiw jiwasan lurañäkasäkiti jupanakar t'aqañaxa, jan ukax jaljtayañasa, janirakiw ch'axwayañasa: Jiwasanxa mä sapa amtaw utjapxitu, ukax akänwa: ‘Arnaqaña,’ uka ‘punku’ uksan taripäwita yatiyaña, ukat jaqi masinakasarux uka jutäwitakix wakichasiñapataki amuyt'ayaña.... Jiwasan irnaqäwinakasampi yanapt'asipkäna uka ministrunakasa miembronakasa, ukampirusa yatichäwi chiqpachapuni jan katuqapkäna ukanakaxa, amuyapxänwa, yatichäwimpi chika sarañapänwa, ukat yatiyañapänwa ukat sayt'ayañapänwa, jan ukasti, uka jach'a ch'ama pachax jupanakar purinkäna ukhaxa, ch'ullqi iyawsirinakampi ch'axwapxañapänwa. Ukhamasti yatichäwiru jan iyawsañ amtapxänwa, ukat amtapxänwa, yaqhipanakax mä amuyumpi yaqhipanakasti yaqha amuyumpi, uka tuqita amukt'ayañataki. Akax jupanakan taypinkiri jilatanakaru kullakanakaru wali ch'ama, llakiskaña chiqaru uskunwa. Jilapartixa iglesianakap munapxäna, ukat janiw sarxañxa amuyapkänti. Ukampisa, kunapachatix jupanakax awqasitäpxäna, t'aqhisiyata, ukat nayra askinakapat ukat kusisiñanakapat taqi kasta tuqinakata jark'ata, ukat kunapachatix ‘pachan manq'ax’ jupanakata jark'ata, ukat ‘suma qamaña ukat qhispiyata’ siski uka k'ari arunakax samarañ urut samarañ urukam jinchuparu ist'ayata, jank'akiw partidonakapan munañanakapat jithiqtapxäna, ukat ch'amapan jach'a sayt'asipxäna, yuku apsusipxäna, ukat akham sasaw arnaqasipxäna, ‘Jupat mistunipxam, nayan markajaxa.’

GSAM 174Ch'ama Sayt'äwin

GSAM 174.1“Uka pachax jiwasarux mä ch'ama sayt'äwiruw ucht'awayistu, (1) kunatix jiwasax profecía pachasan tukuyaparu puripxayätwa, ukanxa Tatitux taqi jaqinakaparux mayar apthapiniw sasaw suyapxayätxa; ukat (2) jiwasax sapa kutiw yaqha yatichäwi yatichapxayätxa; ukat jichhax kunatix paskäna ukax mayjt'awayxiwa, jiwasanakatakix k'arisiñjam amuyatäspawa, jiwasar katuqapkistu ukat arunakas katuqapkistu uka iglesianakat jaljtasiñataki ukat t'aqanuqasiñataki arnaqäwir mayachasipxaspa ukhaxa. Ukhamasti, pächasipxayätwa, ukat nayrïr amuyasarjam sarantaskakipxayätwa, iglesiasa ukat ministrunakasasa aka tuqit sinti jayarst'ayapkama, ukhamat jiwasax, Diosan ajjsarañapampixa, chiqataki ukat t'aqhisiyat Diosan wawanakapataki arxatañatak sayt'asiñax wakisitu.

GSAM 174Jiwasan Thakhisatakix Apóstolanakana Uñacht'äwipa

GSAM 174.2“‘Ukat jupax sinagogaru mantawayi, ukat kimsa phaxsiw jan axsaras arsuwayi, Diosan apnaqäwipat ch'axwasisa amuyt'ayasa. Ukampirus yaqhipanakax qala chuymanïxapxäna, janiw iyawsapkänti, jan ukasti uka thakhit jaqinakan nayraqatapan jan wal arsupxäna, ukata jupax jupanakat sarxawayi, ukat yatiqirinakaparuw jaljtayawayi, sapa uruw Tirano sat mä jaqin yatiqañ utapan ch'axwasisa.’⁷ ‘Yaqhipanakaxa qala chuymaniptapkän ukhata’, ukatsti ‘taqi jaqin nayraqatan uka thakhi [Tatitun jutäwipa] tuqita jan wal parlañapkän ukhata’ ukapachaw jilatanakasaxa mistuñataki ukatsti iglesianakat jaljtasiñataki ch'amancht'asipxatayna. Jupanakax janiw ‘jan wali arunak arsuñ’ uka ‘jan wali sirvirinakana’ uk aguantañ puedipkänti, ukatsti iglesianakax ‘saminchata suyäwi’ suyt'apki ukanakar ñanqhachañampi ukat ‘jan wali arunak arsuñampi’ sarantapkäna ukax, jupanakatakix janiw yaqhäkänti jan ukasti mistuñjam jan uñt'at Babilonia markan phuchhanakapakiw sasaw amuyapxäna. Ukhamaw jupanakax yatiyapxäna, ukatsti suma yatiyäwin qhispiyatäwiparuw mantapxäna. Ukatsti, kunas Babilonia ukhamäki ukata jani taqiniw may amtar purktanti, ukampirusa, jank'aki ukhamaraki wiñayataki Diosan jutäwipasa ukhamaraki qhapaq suyüwipasa jak'ankatapat yatichäwir sayt'asirinakatxa taqinitwa jaljtasiñatakix may amtar puripxtanwa. Jiwasax akax jakañataki jiwañatakiw sasaw iyawsapxtanxa. Tatitun jutawipat jan llakimp arsuñanaka jan ukax ukar sayt'asiñanaka arsuñani uka jaqinakamp chikachasiñax jiwañawa. Taqi jaqin saräwinakapat mistuñaxa, Diosan aruparu sayt'asiñaxa, ukat sapa uru Tatitun uñstañap suyt'añax jakañawa. Ukhamasti jichhax taqi khitinakati kuna tuqitsa esclavitudan yukuparu katuntatäpki ukanakarux sista: ‘Jupanakat mistuwayapxam, ukat jaljtapxam, sasaw Tatitux si, jan q'añu yänak llamkt'apxamti; ukat nayax katuqapxäma, ukat jumanakatakix mä Awkïpxäma, ukat jumanakax nayankir yuqanakäpxätawa ukat phuchanakäpxätawa, sasaw Taqi Ch'amani Tatitux si.’”⁸

GSAM 175Jan Amuykay Awqasiwi

GSAM 175.1Wm. Miller jupax ukham arst'i uka pachan iglesianakampi Adventistanakampin utjkäna uka ch'axwäwitxa:—

GSAM 175.2“Cristiana iglesianakax aka yatiqäwi ukhamarak miembronakaparux aka bendicita suyäwi layku jaqsupxañapax janiw kunjamasa amuykayäkiti, janirakiw kunjamasa ukham lurasipkaspati. Yattwa, yaqhipa Bautistanakan iglesianakapax sapxiwa, janiw iyawsäwip laykuti jaqsupxkiti, jan ukasti adventista iyawsirinakampi Santa Cenan chikachasiwip laykuwa. Ukhamax, jan jutiri Qhispiyiriru iyawsäwip laykükchi ukhaxa, ¿kunatsa nayax jupanakan pulpito-nakapat jaqsutäta, Bautistanakan iglesiapampiki Santa Cenan chikachasirïkchiyätsa? Ukax k'ari aruskipäwiwa. Ukampirus akax janiw Metodistanakan jan ukax Presbiterianonakan arxatäwipäkaspati; kunatix jupanakax yaqha iglesiankirinakamp Santa Cena katuqasiñaru iyawsapxiwa. ¿Kunatsa jupanakax jaqsupxi? Ist'awaytwa yaqhipanakax payïr jutäwit q'uchunaka ‘q'uchutapata’ jaqsutapxatayna; yaqhanakasti luqhiritapata, ukampirus jupanak contra uñacht'ayat luqhiñax akakïnwa: jupanakax Cristoruw suyasipkäna. ¡Ay Diosa, ‘pampachapxam, kunatix janiw yatisipkiti kunsa lurapxi.’”

GSAM 176Storrs-an Iglesianakan Amuyupata

GSAM 176.1George Storrs jupax Adventistanakar uñkatasin iglesianakan amuyupata akham arst'äna:—

GSAM 176.2“Jichha pachanxa, jupanakatxa, ¿khitis jan ‘Nayax mä reina ukham qamasta’ saskiti? Ukatsti, ¿khitis jan jupanakpachax kusisiskiti, mä urux akapachar atipjapxaniwa, ukat iyawsäwipar katuyatäniwa sasina? ¿Jupanakatxa khitis mä ajayurux jupanak taypinxa suma qamasiñapatak jaytani, khititix jan axsarasisa, qhanpachaw punkun jutäwipar iyawsäwip arsu? Janiw jupanak taypin jan jark'ata qamasiñatakix mayitapax akäkiti: Jumanakan amuyunakamax kunjamäkipansa, ukhamarak aka arunxa ‘Diosarux ajjsarapxam, juparuw jach'añchapxañama, kunatix jupan taripäwipan urasapax purinxiwa’ sasin arnaqañax jumanakatakix kunjam jach'äpkipansa, jumanakax ‘taqpach jark'asipxañamawa’ aka maran Tatitun jutäwipat taqinin nayraqatan iyawsäwi uñacht'ayañata?”

GSAM 176Mansfield-an Testimoniapaxa

GSAM 176.3L. D. Mansfield, Oneida, N.Y. markat qillqasin, 21 uru marzo phaxsit 1844 marana, akhamat testigüyi:—

GSAM 176.4“Diosax alaxpachat Tatituru suyapki uka munat wawanakapan amuyunakapana irnaqaskiwa, janiw angelan ‘wiñay suma yatiyäwi yatiyañataki, akham sasa: Jupan taripäwipan urasapax purinxiwa,’ siski uk ist'añapakikiti, jan ukasti qhipa kamachi phuqañapatakiwa, ‘¡Uka markat mistuwayapxam, nayan jaqinakaja!’ Jichhax nayrat sipan juk'amp qhan amuyt'ta, jichha pacha yupaychañ tantachäwinakax uka Babilonia markan jach'a chikatanakapawa, kawkiritix ch'amamp jaquntatäni ukat janiw mayampis jikxatatäxaniti.... Ukampirus, nayatakix amuyasiwa, yaqhip tantachäwinakanx jisk'a wajrar uñtasitäwipax wali muspharkañawa. Yaqhip uñacht'äwinakaw aka tuqit qhanst'ayani.

GSAM 176Jaqi Masinakana Jan Wali Amuyupax Uñstiriwa

GSAM 176.5“Aka uraqin wali suma irnaqir mä jilata, Tatitun jutäwipat yatiyasina, mä chiqan mä pachan yatichañatakiw mä tantachäwi wakicht'äna. Tatitux ukham luratayna, jupax tantachäwit tunka suxtan milla jayan jikxatasïna, ukampirus mä _____ ministruw mä jaqi t'aqan p'iqinchiripjamax utjäna, alquitranampi phuyunakampiw, Jach'a Diosan uka sirviripar janchiparu alquitranampi phuyunakampi uchantañataki. Uka pachpa ministrux jank'akiw mä jaya tantachäwi qalltäna, ukampirus taqi kunas Chinchayana chullunkhapa ukham thayäna—janiw khitis ajayu tuqit sartayatäkänti ni Diosar kutt'känti. Qhiparux ministrux akham sänwa, ‘llakisiñ qunuñar qunt'asiñajaw wakisini’ sasa iyawsäna.

GSAM 177.1“Aka jisk'a markan mä tamankir p'iqinchirix tamaparux akham sänwa, jiwasanakax akan tantachäwinak lurasipktan ukhatpacha, khititix utapar mantasin Cristox jichha maran jutaniw sasin iyawsäwip arsuñapkän ukhaxa, jupax punku tuqir jaqsunïwa.”

GSAM 177Iglesianakataki Luraña

GSAM 177.2Jichhax mä testimonio uñt'ayapxäma, Boston, Mass., markan tantachasir iyawsirinakan jutäw tantachäwipataki arst'äwit apsuta, ukax 31 uru mayo phaxsit 1844 maran qillqatawa, ukat Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, ukat J. V. Himes jupanakamp chimp't'atawa. Jupanakax akham sapxiwa:—

GSAM 177.3“Iglesianakar phuqhañasatxa mä arusa arsuñjamawa. Aka jan walt'awixa, kunjamati yaqha walja pachanakansa, jiwasatakixa jilankañanakanwa uñjasi. Nayrïri jan walt'awixa akawa: mayacht'atäktan uka iglesiana autoridadapaxa akham phuqhaña tuqit jiskt'awinxa amukt'ayapxistu uk jaytañawa. Janiw pächaskti, waranq waranqanakaw Dios nayraqatan juchanchayasipxi, aka tuqit iglesianakapan Biblia contra mayitanakapar atinisisina, jupanakasti, ch'ullqhi ukhamarak iyawsäwinïpkasapäna ukhaxa, jichhax juk'amp qhispiyatäkasapäna, ukhamarak juk'amp askïkasapäna, t'aqhisiñaru jawillt'atäkasapäna ukhasa.

GSAM 177.4“Payïr llakiñax akawa: jiwasanakar jan chiqapar uñjatataynawa sasina, iglesianakar phuqsusiñ amuyuru atinisiña, ukat taqi ukham tantachäwinakar jan ajllisina nuwasiña. Adventistanakan lurañapataki, mayachasiñäni uka iglesianakampix, jiwasanakax uk lurañatak jawst'atäspäyät ukhaxa, janiw taqinitakix mayak iwxt'äwinak churirjamäspati. Jupanakax Diosan ajjsarañapampiw lurañapa, kunjamtix uka luräwix mayki ukhamarjama.

GSAM 178.1“Ukampirusa, jiwasanakax lurañasäki uk phuqhañatakix ch'ullqhiñapxtanwa, taqi wakiskir pachanakana chiqataki testigüñataki. Ukatsti, ukham lurasax iglesianakar chuym ust'ayapxtan, ukat jupanakax amukt'añäni ukhakiw jan ukax jaqsupxistani sasaw sasin sapxistu (ukampirus, iglesiat suma amtaruw jalxtañ amtapxirist ukhax, juk'amp askiw sispawa), luräwis phuqhapxañäni, ukat jaqsutäxapxtan ukhaxa, jan wal lurat t'aqhisiñan paciencianïpxañäni, ukat Tatitusampi chika ‘punkut anqan sarnaqañataki, jupan juchañchäwip apt'asisa’ munapxañäni.”

GSAM 178.2Aka qillqatanakatxa, kunjamtix iglesianakax payïr angelan arun yatiyirinakar uñjapkäna ukata, qhanaw amuyasi, kunjams nayrïr achuqäwipax aka payïr “manq'äwir” jawillt'äwimpixa, mayak ajayu uyuru apthapit jaqinakax “usuchjata” ukham uñt'ayatawa, “k'irja,” ukat “juykhu,” ukax wali qhananchayiwa kunjams “sirvir masinakapana” “nuwasiwipat” jan wali uñjatäpxäna, khitinakatï jupanakax jaljtayatäpxäna ukanakata.

GSAM 178Machaqa Chiqanak Katuqañataki Ajllita Sapa Marka

GSAM 178.3Tatitun amtapax qhanaw amuyasi, mayj jaqinakaru apsuñataki, payïr angelan arunakap yatiyäwipan—uka “manq'äwir” payïr jawsäwi—ukat “chika aruma arnaqäwi” ukampi. Qhipa urunakatakix wali aski chiqanakaw thaqhatäñapän ukat yatiyatäñapänwa—ukax mä luräwiwa, ukax “iyawsäwi kamachinakar chinuntat” iglesianakanx janiw lurasirjamäkänti, kunjamatix apostolanakana iglesiapax judionakana sectanakapamp chikt'atäsinx janiw akapachan evangelio yatiyir sarkaspänti. Diosax ukan jaljtasiñ mayïna,⁹ ukatsti adventistanakarux mayïnarakiw jaljtasiñapataki jawst'äna, khitinakatix jupanakar iyawsäwi kamachinakapan muytapar katxaruñ munapkäna ukanakat.

GSAM 179Storrs-an “Suxta Yatiyäwinakapa”

GSAM 179.1Aka mistuñat jank'akiw qhanax jutäw tamanakar jutir t'aqhisiyaw tuqit jutäna, kunjamtix jisk'a qillqatan uñacht'ayatawa, “Suxta Yatiyäwinaka,” George Storrs-an qillqata, akham amuyumpi: jaqixa pachpatpach jiwirakiwa; jiwatanakaxa jiwañampi jaktasiñamp taypinxa janiw amuyasipkiti; jan yupaychasirinakan qhipa juchanchäwipaxa taqpach chhaqtäwiwa; ukatxa jan jiwañaxa Diosan churapawa, ukasti Tatitu Jesucristoru iyawsañampiki katuqatawa.

GSAM 179.2Waranqa waranqa Adventistanakaw jaqin kankañapat yatichäwi iyawsapxäna, ukampirus janiw taqipunïkiti. Uka jan iyawsañax janiw jupanak taypin ch'axwa uñstaykänti, kunatix iyawsañ tuqitakik uñjatänwa, janiw suma sarnaqäwin yant'apäkanti; ukhamasti, Criston jak'a jutäwipat akapachar yatiyañatak mayacht'at ch'amachasïwipax janiw t'aqhantkänti. Ukampirus, ukax iglesianakan jupanak contra phiñasiñapwa sartayäna.

GSAM 179“Suxta Yatiyäwinaka” Jan Chiqätap Uñacht'ayañ Jan Atiña

GSAM 179.3Nayan jakäta uka markan mä Metodista ministruxa, jupasti 1843 maran jutäwi yatichäwi yatiyäwin chikancht'asirïnwa, “Suxta Yatiyäwinaka” sat panka katuqäna, uñakipäna, ukat iglesiapankirinakarux iyaw säna janiw uka yatichäwin jan chiqätap uñacht'ayañ atkänti sasa; ukampirus walja iglesiapankirinakapax iyaw sapxatap amuyasaxa, yaqhanakarux iwxt'äna jan uka panka uñakipañapataki, kunatix “uka panka uñakipapxasax iyawsapxaniwa” sasa. 1844 marana, septiembre phaxsinxa, aka ministrux sapa maran tantachäwipat kutt'anxäna ukhaxa, pulpito patapan sayt'asisaw taqi jaqin nayraqatan jutäw yatichäwip jaytawayi, ukat llamp'u chuymampi iglesiata pampachäwi mayisïna, yatichirinakarux utapan arsuñapataki jawillt'añap layku.

GSAM 179Pantjasit Iñiwiñat Juchanchata

GSAM 179.4Aka ministrun luräwipatxa, jank'akiw adventistanakar herejía tuqit juchanchañatak ch'amachasiñax utjäna; ukampirus jupanakarux Biblia tuqit arxatasiñapatak jaytawayapxatayna, ukhamat iglesiarux janiw atipkänti. Mä qawqhaniruw aka iglesiat jaqsupxatayna, kunatix sarnaqäwipax janiw kamachinakampix mayakïkänti, ukat yaqha waljanirakiw mistuwayxapxatayna, kunalaykutix iyawsäwipax janiw Qillqatanak contra ukham uñacht'aykänti uka miembronakar jaqsutap layku. Ukhamatwa jutäw yatichäwix wiñayatakix uka iglesiat jaqsutäxatayna, kawkhantix patak patak jaqinakaw Qhispiyir jikxatapxatayna ukat Diosan kusisitäpxatayna.

GSAM 180.1Kunjamatix nayan yurïwi markajan lurasiwayki ukhamarakiw markpachan patak patak yaqha iglesianakan lurasiwayaraki. Khitinakatix nayra jilanakapamp ukham uñjatäpxäna ukanakax Isaías profetana arunakapampiw jach'a chuymacht'äwi jikxatapxäna: “Tatitun arunakap ist'apxam, jumanakax arunakap layku khathatt'apxta: Jumanakar uñisir jilanakamax, sutij layku jaqsupxirïtam ukanakax sapxänwa, Tatitux jach'añchatäpan; ukampirus jupax jumanakan kusisiñamatakiw uñstanini, ukat jupanakasti p'inqasipxaniwa.”¹⁰

GSAM 180Jan Walinakana Jach'a Phiñasiwipa Uñacht'ayata

GSAM 180.2Kunjamatix Tatitun suyt'at urupax jak'achasiski ukhaxa, iyawsirinakax irnaqäwinakapan juk'amp ch'amachasipxäna, ukat jan walinakax juk'amp colerasisa k'umipxäna, kunjamatix uñjasini aka qillqatanxa, ukax Midnight Cry, Octubre 31, 1844 maran qillqiripaw akham si:—

GSAM 180.3“Aka sarnaqäwix jan walinakaru kunjamtix uñjayasïna ukax, ukhamarakiw jiwasan iyawsäwisarux Diosaw akanki sasina ch'amañcht'awayistu. Kunapachatix Diosan wawanakapax jupan nayraqatapan qunqurt'asiñataki, llamp'uchasiñataki, ukhamarak jupan purinitapataki wakichasiñataki tantachasipkäna, kunjamtix khuyapayasiñampiki qhispiyatañ atipki uka juchanichinakax lurañapäkäna ukhama, jan walinakax jach'a jan wali chuymanïpxatap uñacht'ayapxäna. Jiwasax tantachäwinakasatxa jiwasan qillqatasankamaki yatiyasipkayäta, janiraki jaqinakarux ukaru jawillt'apkayäta ukhaxa, Belialan wawanakapax ukaru phuqhantapxäna, ukat jach'a ch'axwa uñstayapxäna. Sawaru arumthapina, aka phaxsin 12 urupan [Octubre 12, 1844], janiw tabernaculon tantachäwi apapkayätti, ukhamat uta q'umachirix [janitor], samarañ urutaki [tuminku] uta q'umachañapataki pacha utjañapataki. Ukampirus jaqi qutux utaruw mantawayi, uka lurañsa janiw jaytkänti. Ukampirus alcaldex, jani mayitasa, jank'akiw mantasin jupanakar jaqsüna.

GSAM 181.1“Jutir samarañ urun tantachäwinakasanxa, tabernaculux phuqhantxän ukhaxa, mä jach'a jaqi qutux uta nayraqatankir thakhin sayt'asipxäna, jupanakatxa waljaniw phiñasipxäna khitinakatix Tatitun purinitap iyawsapki ukanakata. Jayp'uruxa, jaqinakan ch'axwawipat layku, janiw tantachäwix utjkänti; ukampirusa, thakhix jank'akiw jaqinakamp phuqantatäxäna; ukampirusa, alcalde ukat suma irnaqir policianakapan jank'ak mantawipax thakhix q'umachawayi, mä qawqhaniruw carcelaru khitxapxatayna. Jiwasax uka jaqi ch'axwirinakan sarnaqäwipax Lot-an punkup muyuntapkäna uka pachparakiw uñtasiristxa, Sodoma markan t'unjañapax jak'ankäna uka arumaxa.... Jupanakan aka sarnaqäwipax wali jank'aki, mayakpacha, ukhamarak jach'apunïnwa, ukata judionakan paqallqu phaxsipan nayrïr urupan uñstawayatapax jiwasan amuyusaruw ch'amañcht'awayistu, akax uka phaxsiw sasina.”

GSAM 181Awqasirinakax Alaxpachar Makatañ Isinakampi Isthapt'asipxi

GSAM 181.21844 marana, octubre phaxsit pä tunka payan urunxa, uka pä waranqa kimsa patak urunakax tukuskäna uka uruna, Paris, Maine markanxa, iyawsirinakax yupaychañ utana tantachasipkäna, Diosar jach'a mayisisa, Tatitux uka urun jutaniw sasina suyapkäna ukhaxa, awqasiri k'uchirinakax uta muytapar tantachasipxäna, k'uchirt'asis q'uchunaka q'uchusisa. Aka ch'axwirinakat payax jach'a janq'u isinakampi isthapt'asipxäna, uta patar makatasin q'uchunaka q'uchupxäna, ukatsti utankir mayisipkäna ukhamaraki Tatitun jutäwip suyt'apkäna uka jaqinakarux awqasipxäna.

GSAM 181.3Inas aka luräwita Adventistanakax alaxpachar makatañ isinakampi isthapt'asipxatayna sasina k'ari arunakax uñstawaychi; kunatix adventista qillqatanakax 1844 maran mä adventistax alaxpachar makatañ isimpi isthapt'asisina Tatitun jutäwip suykäna ukata mä chiqap uñacht'äwipatxa 500 dólar ukch'a jach'a premiunaka churañ arsupxatayna, ukampirusa, janiw ni mä uñacht'äwis uñacht'ayatakiti.

GSAM 182Hazen Foss-an Uñjawipa, 1844

GSAM 182.1Uka pachanakana, Poland, Maine markanxa, Hazen Foss sutini mä wayna jaqix jakaskäna, jupax Tatitux paqallqu phaxsin tunka urupan jutaniw sasaw wali ch'ullqi iyawsäna. Jupax suma uñnaqt'ani, suma arun jaqïnwa, ukat wali suma yatichatarakïnwa. “Chika aruma arnaqäwix” tukuskäna uka mä qawqha simana nayraqata, Tatitux jupar jak'achasin mä uñjawi churäna, ukanxa adventista jaqinakana Diosan markapar saräwipax, jan walt'äwinakapampi chika, uñacht'ayatawa. Juparu mä qawqha amuyt'ayir arunakaw churapxäna, ukanak jupax yatiyañapänwa, ukatsti uñjarakïnwa kuna yant'anakas ukat t'aqhisiyawinakas utjani ukhaxa, jupax uñjayatap chiqaparu yatiyaspa ukhaxa. Jupax, Tata Foy ukhamaraki, Diosan jaqinakapax qullan markaru thakhinxa phuqhat puriñapatakix kimsa patanakaw uñjayata. Tatitun “mä qawqha urut jutaskaniwa” (uka pachan jayllipkäna ukhama) siski ukarux wali iyawsirïkasaxa, uka thakhir mantañatak kimsa patanakat uñacht'äwix jupatakix janiw qhananchkayäkänti; ukatsti jupax jach'a jach'a tukusir jaqïkasaxa, kurusat jithiqtasïna, ukat janiw yatiyañ munkänti. Uka uñjawix payïr kutiw uñjasïna, ukatsti juparux satäna, jupax kunatix jupar uñacht'ayatäna uk yatiyañ jan munaskakïni ukhaxa, uka jathi q'ipix jupat apsutäniwa, ukat Tatitun wawanakapat mayni juk'amp jan ch'amani jaqiru churätaniwa, jupasti Diosan uñacht'aykanixa uk chiqaparuw yatiyani. Jupax wasitatwa jan munänti. Ukatsti kimsïri uñjtawix jupar churasïna, ukat juparux satäna jupat qhispiyatäxatapata, ukatsti uka jathi lurañax pisi ch'amaninakat juk'amp pisi ch'amani mayniru uchatäxatapata, jupasti Tatitun arunakap phuqhaniwa.

GSAM 182Foss-ax Uñjawipa Jan Yatiyiri

GSAM 182.2Ukax waynarux wali muspharayi, ukat jupar uñacht'ayatäna uk yatiyañ amti, ukatwa tantachäw urup yatiyi. Jaqinakax uñjañataki ist'añatakiw tantachasipxäna. Jupax wali amuyumpiw kunatix jupar paskäna uk yatiyäna, kunjamsa Tatitux uñacht'ayatäna uk yatiyañ janiw munkänti, ukat uka jan munatapat kunas pasani ukata. “Jichhax,” sasaw säna, “uka uñjawix yatiyapxäma.” Ukampirus ¡ay!, qhiparxänwa: jaqinak nayraqatan mä jamuqjam amukt'ata sayt'asïna, ukat qhiparux jach'a t'aqhisiwimpi akham säna: “Janiw uka uñjawi tuqit mä arus amtkti”. Llakimpi amparanakap ch'allxtayasïna, akham sasa: “Diosax arup phuqhawayiwa. Jupaw uka uñjawi nayat apsuwayitu,” ukat jach'a chuym usuyasiwimpi akham säna: “Nax chhaqhat jaqitwa.” Uka pachata jupax Criston suyäwip chhaqtayäna, ukatsti jan kuna suyt'äwin jikxatasïna. Jupax janiw mayampis Adventista tantachäwir sarxänti, ukatsti religionan janiw chuymanïxänti. Kunjam sarnaqäwipas, walja tuqinakanxa, jisk'at arsuskasax, Yatichirin Ajayupan llamp'u chuymanchäwip jan utjir jaqinjamänwa, mayni “jupa pachpan thakhipar jaytat, jupa pachpan luratanakapamp phuqhantatäñapataki” ukhamänwa. Aka amuyun jikxatasisaw 1893 maran jiwawayi.

GSAM 183Foss-an Uñjawipa Yaqha Jaqin Yatiyatapa

GSAM 183.1Uka uñjawipa jan amtkäna uka pachata kimsa phaxsi qhiparuxa, jak'ankir cuarto manqhat maynin uñjawipa yatiyir ist'äna. Tantachäwix jupax kawkhankkän uka utan apasiwayi. Tantachäwir mantaniñapatakiw ch'amanchapxäna, ukampirus janiw munkänti. Jupax akham säna, uka uñjawix jupar uñacht'ayatäkäna ukarux maynin yatiyatapatxa wali jak'akiwa, kunjamatix paya jaqix pachpa yatiyaspa ukhamarjama. Ukhamatwa yatisïna kunatix jupax uñjäna ukampirus yatiyañ yant'kasax jan amtkäna ukaxa. Qhipatxa uka jaqiru uñjasaxa, akham säna: “Jupaw Tatitun q'ipi uchantat irnaqirixa.”

GSAM 183Llakimpi T'aqhisiyata

GSAM 183.2Paqallqu phaxsin tunka urupax, judionakan pachaparjama (octubre 22, 1844 marana), qhiparux purinxiwa. Uka urux waranqa waranqan jaqinakaruw jikxatäna, jupanakasti suyäwinakapan phuqasiñap suyt'asipkäna. Uka urut juk'ampis aka uraqpachan kunatakis wakichatäpkänti. Janiw “janitix purinkani” sis amuyt'apkänti, jan ukasti aka pacha lurañanakap wakichapxäna, kunjamakitix uka urux jakañap tukuyirïkaspas ukham. Juchanir jaqinakarux jutiri colerasiñat t'ijtañapatakiw iwxt'apxäna ukat ch'amanchapxarakïna, ukat jupanakat waljaniw uka yatiyäwix chiqäspawa sas axsarapxäna. Jupanakax wila masinakapampiw iwxt'asipxatayna ukat mayisipxatayna, ukat Diosar chuymapa jan churapkäna ukanakarux jikisiñkama sasa arunt'apxatayna. Juk'a arunxa, taqi aka uraqpachankir yänakatxa, taqi uraqpachan Taripiripampi uñkatasiñatakïkaspa ukham amuyasir jaqin jach'a yäqäwipampiwa sarxapxatayna. Ukhamasti, niya samana ch'usat llakisiñampi, jupanakaxa yupaychañ utanakapan tantachasipxatayna, sapa kuti, “jach'a angelana arupampi Diosana trompetapampi” ist'añ suyt'asa, ukhamaraki alaxpachanxa jutir Reyipan jach'a k'anchäwipampi nina nakhantir uñjañataki.

GSAM 184.1Uranakax k'achataw pasawayxäna, ukat qhiparusti intix inti jalanta tuqir jalantawayxäna ukapachax, judionakan paqallqu phaxsin tunka urupax tukusxänwa. Aruman ch'amakax wasitatpach akapacharu llakisiñampi ch'amakt'ayäna; ukampirusa uka ch'amakanxa, jutäwip suyt'irinakan chuymanakaparux mä llakisiñ usux purinïna, ukham llakisiñax jiwasan Tatitusan arkirinakapan llakisiñapampikiw kikipakïspa, jupanakasti crucificatäñapata ukhamarak imantatäñapata qhipa arumax llakimpiw utanakaparu sarasipkäna, jupanakarux mä juk'a pachaki nayraw atipt'asirjam Jerusalén markaru Apupjam irpasipxatayna.