Jalja 18 — Diosan Apnaqäwipa Yatiyäwi Luräwin

GSAM 281.1“UKHARUX yatipxañäniwa, Tatitur uñt'añataki ch'amachasipxañäni ukhaxa; jupan mistuñapax qhantati ukhama wakicht'atawa.”¹

GSAM 281.21849 marana, junio phaxsi kama, Pastor White-mpi warmiapampi ukhamaraki Pastor Bates-an irnaqäwipaxa New England Suyunakankiwa. Uka pachana, Imilla Clarissa Bonfoey, Middletown, Conn. markankiri, Pastor White-an familiaparuw mantawayi. Uka janïr paskasina, taykapax jiwxatayna, jisk'a uta apnaqañatakix taqi kunanaka jaytasina. Ukhamatwa Pastor White-ax wasitat uta utt'ayasiñ atïna; ukat ukasti Rocky Hill, Conn. markan, Tata Belden-an utapan mä chiqapan luräna.

GSAM 281Jichha Pacha Ajayu Tuqit Iyawsäwin Qalltawipa

GSAM 281.31849 marana, marzo phaxsit 24 uruna, Topsham, Maine markana, mä jach'a tantachäwi lurasïna. Uka samarañ uruna, Mama White juparu mä uñjawi uñacht'ayasiwayi; uka uñjawin arunakapax wali wakiskirïnwa. Inas uka uñjawi sum amuyt'añatakixa, uka pachan kunaymaninakax kunjamänsa uk juk'amp sum amuyt'añaw wakischispa.

GSAM 281.41848 marana, marzo phaxsi tukuyaru, Hydesville, Wayne Co., N.Y. markana, “imantat ch'axwawinaka” qalltawayi, jan ukax qhiparux “ajayun tak'awinakapa” ukham uñt'ata. Aka nayrïrix Fox familiaran utapanwa pasäna. Jallupachan tukuyaparu, familiarax Rochester, N.Y. markaru sarxapxäna, kawkhantix Corinthian Hall uksan taqi jaqin nayraqatan uñacht'äwinakax lurasiwayi, ukat imill wawanakax wali suma markachirinakat ajllit warminakampi chachanakampi wakichat tantachawinakamp wali sum uñakipataw uñjasipxäna. Walja jaqinakax uka tak'anqawinakax mä k'ari, jan ukax mä amparamp lurat k'ariñchawiwa sasaw amuyapxäna, ukampirus iyawsañatakix jank'a jaqinakax janiw amuyapkänti ukax jach'a luräwir tukuñapatakixa.

GSAM 282Espiritismo tuqita Yatiyäwinaka

GSAM 282.1Uka nayraqat aytat uñjawinxa, Mama White jupaxa uñjäna, Rochester ukhamaraki yaqha chiqanakan uka jan uñt'at jawq'asiwixa Supayana ch'amapänwa, ukat ukham lurañanakaxa juk'ampi juk'ampiw uñjasiskani; ukatsti uka lurañanakaxa mä yupaychäwi isimpiw isthapt'atäni, k'arintatanakaruxa juk'ampi suma imatäpxañapataki ikichañataki, ukat Diosan jaqinakapan amuyunakapxa, atispanxa, uka lurañanakaru apañataki, ukat Qullan Ajayu yatiqäwinakapat pächasiyañataki.

GSAM 282.2Ukampirusa, uka pachanxa, juk'anikiw, jan ukax janiw khitis, juk'sa amuyapkänti Espiritismo ukax akapachan uka pachan yatiyatäkäna ukhama ch'iqintatäñapataki, jan ukax mä iñiwiñjam tukuspa ukata, suma utt'ayat iglesianakapampi ukat pastornakapampi.

GSAM 282Yatiyäwix Phuqhasiwa

GSAM 282.3Ukampirusa, aka profecíana phuqasiwipax qhanawa, kunapachatix jupanakan miembronakapat amuyt'tan ukhaxa, jupanakax Estados Unidos markan sapakix 10.000.000 ukjamäpxiwa sasaw yatiyasi. Jichha pachana religión isinakapatxa, Washington, D.C. markatpach Review and Herald qillqatatxa, 12 uru noviembre phaxsit 1903 marana, akham sasaw apsuñäni:—

GSAM 282.4“Jichhaki aka markan apaskäna uka National Association of Spiritualists ukan tantachäwipanxa, mä machaq ritual ukaw iyawsatäna. Pasturanakan jan ukax ministrunakan ‘ordinación’ ukapatakiw wakichäwi utjäna, ukat mä qutu Espiritismo iyawsirinakax mä ‘iglesia’ ukham uñt'atäna. Akax machaq ritual ukan qhipa chiqap liyt'asaw uñjasini:—

GSAM 282.5“‘Janiw kuna pastor jan ukax ministrux mä iglesiaru jan ukax tantachäwiru p'iqinchirjam utt'ayatäkaniti, nayraqatax religionan nayra pachatpach uñt'at ordenación servicio ukamp chiqapar irpirirjam jan utt'ayatäkasaxa. Janiw khitis mä iglesiana jan ukax tantachäwina pastoräñataki jawillt'ata jan ukax kawkïr suyun utt'atäkis uka suyun religión tamjam kamachirjam qillqantat mä State Spiritualist Association ukata, jan ukax National Spiritualist Association of the United States of America ukata misionerot uñt'ayata jan ukakamax ordenación katuqañatak ajllitäspati. Taqi khitinakatix pastor utjawitakisa jan ukax misionero irnaqawitakisa ajllitäpki ukanakax, kimsa mara pachasa mä Espiritualista iglesiana jan ukax tantachawina taqpach katuqatäpxañapawa, ukat paya mara pachasa mä licencia katuqirïpxañapawa, mä Estado jan ukax National Association ukan yant'añataki arst'iritaki khitatata. Pastoranakax mä mara calendario jan phuqhaskipan utt'ayatäpki ukanakax ordenación katuqañatakix janiw atipxaniti.’”

GSAM 283Oswego, N.Y. markan Pastor White

GSAM 283.1Yatiyäwi irnaqäwix Oswego, N.Y. markan utjataynawa, ukatawa Pastor White jupax 1849 maran auti pachan Connecticut markat aka markaru jakäwip mayjt'ayäna, ukat aka markanwa, uka pachpa maran, noviembre phaxsit kimsürunxa, iyawsirinakan tantachäwipax apasiwayi. Jupanakan qhipa irnaqäwinakapatxa, Mama White jupax akham siwa:—

GSAM 283.2“Ukatsti amtawayapxta, Nueva York markan irnaqañax jiwasan lurañaw sasina. Chachajax qillqañataki ukat yatiyañatakiw juparu mä jathi amuyasiwayi. Oswego markan mä uta alquilapxta, jilatanakatxa uta manqha yänaka mayt'asipxta, ukat uta apnaqaña qalltapxta. Ukanxa chachajax qillqäna, yatiyäna, ukat yatichäna. Jupatakix sapa kutiw nuwañ isimpi isthapt'ataskakiñapax wakisïna, kunatix sapa kutiw Adventistätwa sir jaqinakampi ch'axwañapax wakisïna, jupanakasti k'ari amuyunaka arxatapxäna, mä pacha chiqapuniw sasin yatichapxäna, ukat qawqhanir atipkäna ukanakar iyawsäwis contra sayt'ayañatakiw thaqhapxäna.”²

GSAM 283Second Advent Review Uñstayata

GSAM 283.31850 marana autuñu pachanxa, mayampi mayjt'ayañax wali askiw sasaw amuyasiwayi; ukhamasti, Pastor White jupax Paris, Maine markaruw sarxatayna, kawkhantix Second Advent Review and Sabbath Herald ukan nayrïri tomopax phaxsin pä kuti misturjam uñstayatäna, tunka kimsani yatiyäwinakani, sapa maynix kimsaqallqu laphinakani, sapa laphix pä siq'ini, ukat impris laphin tupupax 7⅛ × 10¼ pulgadänwa. Nayrïr yatiyäwixa qhipa noviembre phaxsitakiw qillqantatäna, ukat qhipa yatiyäwisti, 9 uru junio phaxsit 1851 maranwa.

GSAM 284.1Present Truth uka qillqatat sipansa, uka qillqata jach'aptayatapaxa, chiqax kunjams jilxattaskäna, uka irnaqäwin irnaqirinakasa, ukhamaraki yanapirinakasa kunjams jilxattaskäna ukata mä suma uñacht'ayiriwa. Qillqatax inaki ukhamäpanxa, uka luräwir yanapirinakax uñstayasiñapataki yanapt'añapaw suyatäna, ukat jupanakax ukham lurapxänwa. Iyawsirinakax jilpachax jani ancha qamir jaqinakäkchisa, Tatitux jupanakar yanapt'käna ukhamarjamax yanapt'apxänwa, ukat chiqäwinakar nayrar sartayañatakix ch'amaparjamaw lurapxäna.

GSAM 284J. N. Andrews-ax Yatiyäwi Qallti

GSAM 284.2Uka pachanakaruxa, J. N. Andrews, jupax Paris, Maine markan jakasirïna, jupax evangelio ministru ukhamaraki religión tuqit qillqirjamaw taqinin uñjañapataki irnaqäwinakap qalltäna. 1851 marana, Mayo phaxsitaki Review qillqatanxa, jupax kimsa yatiyäwinakat mä qillqata phisqa laphi jilampi uñstayäna. Ukanxa, Apocalipsis 13 qillqatan pä wajrani uywata profecíapxa Estados Unidos markaru apkatäna, profecían ch'amapampiki amuyt'ayasa, tuminku uru samarañ uru ukham phuqhachañaw aka markanxa iglesia ukhamaraki estado mayachasiwipax qhiparux utjani sasina. Jupan amuyt'awipax taqpachaniw profecíaruw sayt'atäna, kunatix uka pachanxa janiw kuna sarnaqäwis ukhamarjam ch'amamp sarantaskänti, uka amuyt'ar yanapt'ir juk'amp ch'amani arunakax Dr. Durbin-an arunakapänwa, Christian Advocate and Journal qillqatat apsuta, ukasti akham siwa:—

GSAM 284.3“Cristianismox markan moral ukhamarak ajayu jakañapax tukki ukhaxa, markax jilïr irpirinakapan tuqiw qullan samarañ uru qhana p'akintañ jark'añapa, jupa pachpa imañataki.”

GSAM 285Irnaqäwir Yanapañataki Yapuchañ Uta Aljaña

GSAM 285.1Uka pachanakaruw Hiram Edson, Nueva York markankiri, ukat Cyrenius Smith, Jackson, Michigan markankiri, ukham chachanakax uraqinakap aljañar puripxäna, sapa maynix 3.500 dólar chanini, ukat jupanakatakix yaqha uraqinak alquilasiñataki, ukhamat yatiyäwin irnaqäwip sarantayañatakix kunayman lurañanakaw uñstani ukanakar yanapt'añatakix qullqinïpxañapataki.

GSAM 285Yatiyäwi Lurañ Saratoga markaru Apkataña

GSAM 285.21851 maranxa, Pastor White jupax Paris, Maine markat Saratoga Springs, N.Y. markaruw sarxatayna, ukansti mayt'ata yänakampi wasitat uta sayt'ayasïna, ukat Advent Review ukan payïr t'aqapwa uñstayäna, nayrïr yatiyawipax uka pachpa maran agosto phaxsin 5 urupankänwa. Aka t'aqax tunka pusini yatiyawinakaniwa, ukat phaxsin pä kutiw uñstayatäna. Qhipa yatiyawix marzo phaxsin 23 urun, 1852 maran uñstayatäna. Qillqatan sutipax juk'at mayjt'ayatawa, Second Advent Review ukata, kunjamatix Nayrïr T'aqan ukhamänxa, Advent Review and Sabbath Herald ukhamaru, ukax kimsaqallqu tunka payanïr t'aqapan jichhakamax ukham sutiniwa. Qillqatan jach'akayapax kimsa sayt'uru, kimsaqallqu laphiñaru jilxattayatawa, ukat uka laphin jach'akayapax 8¼ × 11¾ pulgadänwa.

GSAM 285.3Aka taman qillqatapax jach'aptatapatax uñjasispawa, taqi mayjt'awinakax juk'amp askiptayañatakïnwa, mä suma jilxatañ uñacht'ayasa, ukat kimsïr angelan irnaqäwipax “wiñayatak qhiparañatakiw jutäna” ukxat qhanpach uñacht'ayasa.

GSAM 285Rochester markan uñt'ayasa—Amparamp lurañ imprenta utjayasina

GSAM 285.41852 marana, mayo phaxsit suxta urunxa, Advent Review and Sabbath Herald ukan Kimsïr T'aqapan nayrïr yatiyawipax Rochester, N.Y. markan uñstayatäna, ukatx Paqallqu uru Adventistanakan makinapampi ukat qillqa lirinakapampiw imprimit'atäna. Hiram Edson jupax Washington sat mä amparamp apnaqaña imprenta, qillqanakampi ukat oficina wakichañatak yänakampi alañatakix qullqi nayraru churäna. Jupax chiqa kankañan masinakapat churat qullqinakampiw pagatäñapäna. Uka amparamp apnaqaña imprentax Battle Creek, Mich. markan Review and Herald ukan oficinapan sayt'atäskänwa, diciembre 30, 1902 maran nina t'uqirin phichhantatäñapkama. Uka pachanx oficinankir juk'amp suma yant'aña imprentjam uñjatänwa. 12ni jakhüwina, 3ni t'aqana, Octubre phaxsit 14 uru, 1852 marana, mä yatiyäwiw uñt'ayasiwayi, uka prinsa ukhamaraki irnaqañ uta wakichañatakix $652.93 ukha qullqi munasitayna, ukat uka amtaru uka urukamax $655.84 ukha qullqi katuqasiwayi. Aka tunka payani qillqatanakatxa, sapa maynit 2,000 (paya waranqa) k'atanakaw jan qullqi mayisa uñstayata ukatsti lakirayatawayi.

GSAM 286Youth’s Instructor Qalltawayi

GSAM 286.1Agosto phaxsinxa, Review oficinapanxa Youth’s Instructor sat qillqata, phaxsit phaxsiru misturir uñstayasiñ qalltawayi. Jichhax sapa simanatwa mistuni, ukat sapa yatiyawipanxa uka pachan utjkäna ukat sipansa pusi kuti jila ullañataki qillqatanakaniwa.

GSAM 286Uriah Smith ukax Oficinampiw mayachasi

GSAM 286.21853 maranxa, Pastor Uriah Smith jupax Review and Herald uka irnaqäw utana irnaqäwipa qalltawayi, kawkhantix phisqa tunka maranakpuni mä jach'a irnaqäwi phuqhawayi. Uka maranxa (1853) Review and Herald qillqatanxa nayrïr kutiw yatiyasiwayi, khitinakatix munapkän uka jaqinakax qillqatanakas alasispa, uñstayañ chanip phuqhasina. Yaqha taqi jaqitakixa, uka qillqatanakax inakiwa, kunatix pisi qullqixa suma chuymani, yanapiri jaqinakana churanakapampi phuqhasiwayi. 1854 maranxa, yatiyasiwayiwa Review phaxsin pä kuti misturi qillqatax mä marax $1.00 ukham chaniniwa. Uka pachpa marana, julio phaxsin, Michigan markan Macomb County uksan mä karpa tantachäwinxa, jiwasan qillqatanakas aljañatakix ch'amachasiwayiwa. Uka tantachäwinxa $50 chanini pankanaka aljasiwayi. Pastor White, aka ch'amanchäwit arsusina, Review qillqatanxa akham säna: “Akax uñacht'ayiwa jiwasan pankanakasax aljasispawa.”

GSAM 286$500 Yatiyäwi Qillqatanakataki Mayiwi

GSAM 286.31854 marana, Octubre phaxsit 12 uru saraqatat ukhamaraki Diciembre phaxsit 24 uru saraqatat Review qillqatanxa, mä $500 yatiyäwi qillqatanakatak qullqi mayiwiw utjäna, ukhamata oficinana ministrunakarux irnaqäwinakapampi chika inaki churañatak tractos churañapataki, ukhamaraki mä “oficinatak $500 yanapt'äwi qullqi, ukhamata Review ukax sapa simana uñstayatäñapataki, jan qullqit layku awisax mä simana chhaqhayañat sipansa.”

GSAM 287J. P. Kellogg ukhamaraki Henry Lyon jupanakax yapuchañ utanakap aljapxi

GSAM 287.1Uka pachanakana Tyrone markankir J. P. Kellogg, ukat Michigan markan Plymouth jak'an jakasir Henry Lyon jupanakaxa, sapa mayni yapuchañ utanakapaxa, kimsa waranqa phisqa patak dólar ($3,500) ukjam chanini, luräwi jilxattayañatak qullqi utjañapatakiw alxapxäna; ukhamata yaqha paya Michigan jilatanakaxa mä aski pachana, wakichat qullqimpi ukat munasir chuymampi nayrar sartasipxäna, kawkhantix yanapt'ax juk'amp munasïna uka chiqan yanapt'añataki. Nayrïrix Jackson, Mich. markan pichañanak lurañaruw mantawayi, uka qhipïrix Battle Creek markaruw sarxatayna, ukat familiapar uywañatakix carpintero irnaqäwin irnaqawayi.

GSAM 287Taqi Qillqatanakasampi Pankanakasampi kimsa dólaranikiwa

GSAM 287.2Suxtïri T'aqa, Junio phaxsi, 1855 maran tukuyapanxa, maynix mä maratakix Review ukhamarak Instructor katuqañjamänwa, ukatsti taqi panka jisk'anaka, yatiyawinaka, ukhamarak mä himnu panka, uka pachan apnaqatäkäna ukhamanakampi chika, taqpachani —pä tunka suxtani panka jisk'anaka ukhamarak yatiyawinaka—, kimsa dólar ($3.00) qullqimpiki. Instructor ukax qalltat chanipax pä tunka phisqani centavonakänwa tunka payani yatiyawinakataki.

GSAM 287Review Oficinaru Michigan markaru jawillt'ata

GSAM 287.31855 marana, Abril phaxsinxa, Pastor White jupasa warmipasa wasitat Michigan markaruw sarapxäna, ukatxa walja chiqanakan tantachäwinak lurapxäna. Uka pachpa phaxsin 28 ukhamaraki 29 urunakapanxa, Battle Creek markan mä jach'a tantachäwiw utjäna, ukanxa Battle Creek markankir jilatanakaxa Rochester markatpacha Battle Creek markaru Review qillqatan oficinapa apaniñapataki Pastor White jupar jawst'añatakiw amtapxäna. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg, ukat Henry Lyon jupanakax sapa maynix 300 dólar churañatakiw amtapxäna, jan interesampi, ukhamat 1200 dólar tantachasa, mä uraqi alañataki ukat mä yatiyäwi uta sayt'ayañataki. Ukhamasti, West Main ukat Washington callenakana aynach inti jalsu k'uchun mä uraqi katupxäna, ukat uka patxarux mä pä pisoni k'ullu uta sayt'ayapxäna, 20 x 30 kayuni, 20 kayuni sayt'iri lawanakampi.

GSAM 288Battle Creek markan Nayrïr Tantachasiñ Uta

GSAM 288.1Uka pachpa maranxa, Battle Creek markan nayrïr Paqallqu uru Adventista tantachasiñ utax sayt'ayatäna, 18 x 24 kayuni. Aka q'asa utaxa, alay tuqirus aynach tuqirus tablawanakampi jist'antata, ukhamaraki ch'akhanakampi ch'akkatata, Van Buren ukhamaraki Cass kallinakana alay inti jalanta k'uchun jak'an sayt'atäna.

GSAM 288Jiwasan Nayrïr Imprenta Oficinasa

GSAM 288.2Battle Creek markan, Paqallqu uru Adventistanakan utapan uñstayat Review qillqatan nayrïr jakhüwipax 4 uru diciembre phaxsit 1855 maran urutaynawa. Uka pachatakix qillqatan chanipax pä tunka suxtan jakhüwinakani mä t'aqatakix $1.00 ukham amtatäna; ukampirusa, suma wakiskir pisi qullqin jaqinakar jan chani apayañatakix yanapt'awinakaw mayitäna. Uka pachata qalltasinxa, Pastornaka Waggoner ukhamarak Cottrell jupanakax Advent Review qillqatan qillqañawjanakaparux niya sapa kutiw yanapt'apxirïna.

GSAM 288.31855 marana, diciembre phaxsit 18 urun Review qillqatanxa, uñstayirinakan tantachawipax mä qhanañchäwi lurapxatayna, ukax jichha oficinana irnaqirinakatakix muspharkañjamawa. Akham sasaw säna: “Janiw amuyapkti kunatsa oficinana irnaqirinakax irnaqäwipatxa mä aski payllu jan katuqapxañapäna. Qillqat p'iqinchirix yaqha chiqan jikxatkaspa uka qullqitxa chikatakiwa katuqi.” Uka pachan irnaqirinakan sapa kuti katuqapkän uka pagaxa, jichha pachan pagat chikataparus janiw purkänti, ukat uka chikata pagaxa jichhürunakan uka oficinana pachpa irnaqawit pagat sipansa kimsa jaljat mayniru jan ukax pusi jaljat mayniru ukhamakïnwa. Uka pachan oficinana irnaqirinakaxa, jichha pachan chiqaw yatiyäwixa yatiyatäñapataki, irnaqäwipat chikat chanipwa churapxäna.

GSAM 288Ch'ama-Prensa ukat Motor Mayiwi

GSAM 288.419 uru marzo phaxsit 1857 maran Review qillqatanxa, nayrïr kuti amuyt'ayasiwayi, mä ch'amani imprenta ukhamaraki mä motor munasiñapa, ukhamaraki katuqasiñapawa, pankanaka, jisk'a qillqatanaka, ukhamaraki jach'a pankanaka imprimiñataki. Kunjamatix 2 uru abril phaxsin yatiyasiwaykixa, mä Adams ch'amani imprenta alañataki amtawayi, ukat paqallqu chachanakax sapa mayniw patak dolar ($100) churañatak arsuwayapxi uka alañataki. Qhipa yatiyawinxa, imprenta ukhamaraki motor ukax niya 2.500 dólar chaniniñapaw sasaw yatiyasiwayi, ukat arsuwinakax 1.700 dólar ukharuw purxatayna.

GSAM 289.11857 marana, agosto phaxsit 13 urun Review qillqatanxa, Pastor White jupan mä editorial qillqatapanxa, aka ch'amachiri arunakaw utji: “Jiwasan oficinajaxa qhispiyatawa. Mä jach'a panka qullqi $1,426 ukaw utji, jichhaxa pankanakaruw uchatäski. Machaqa ch'amani imprentaxa irnaqaskiwa ukatxa wali sumawa, ukatxa suyasiwa jank'akiw waporampi irnaqani, ukatxa taqpach pagatäxaniwa. Jiwasan karpa tantachäwinakasan irnaqäwinakajaxa nayrat sipansa juk'ampi sumaw sayt'ayata.”

GSAM 289Panka Aljawinakan Nayrïr Yatiyäwipa

GSAM 289.2Octubre phaxsit 29 uru, 1857 maranxa, Review qillqatanxa yatiyasiwayiwa, paya maranak nayra pachatpacha panka aljatanakaxa $1,287.91 ukhamäna, ukax jichhürunakkamax ukham yatiyäwi nayrïrïnwa. Ukax aka luräwin nayrar sartäwipan señalanakapänwa, ukhamasti ch'amachasiñatakiw askïna, kunatix chiqax ch'amampiw jilxattaski uk uñacht'ayäna, ukat “akapach muytasir qhana jawiranakjama”.

GSAM 289Review Oficinapax Qullqi Imasiñataki

GSAM 289.31858 marana, agosto phaxsit 13 urun Review qillqatanxa, jiwasan jaqinakasarux nayrïr kutiw amuyt'ayasiwayi oficinxa puchu qullqi imañawjam lurañataki. Jank'ak jan apnaqañatak qullqin jaqinakax oficinxa qullqi imañawjam lurasipxaspawa, ukhamat kuna pachas munapk ukhax mayisina apsusipxaspawa, ukat ukhamat oficinxa uka apnaqawimp yanapt'ayaspa. Aka amuyt'awirjam lurasaxa, ukax irnaqäwirux juk'amp jach'a qullqit ch'ama churawayi.

GSAM 289.4Uka pachata jichhakama (1905), janiw khitis kunapachas mayt'at qullqip chhaqhayawaykiti, jan ukax mayitapana qullqip katuqañ jan atipawaykiti. Chiqa chuymani, amuyt'asiri jaqinakax qillqatanak uñstayir oficinanakasarux juk'amp suma imañawjam uñjapxiwa, qullqi imañ utanakata sipansa, kunatix ukanakax sapa kutiw t'unjapxi. Qullqi imañ utanakax aka pacha iyawsäwinipxiwa, ukampirus qillqatanak uñstayir utanakasax taqpach tantachäwin ch'amapampiw “sayt'atäpxi.”

GSAM 290Seventh-day Adventist Publishing Association Uñstayata

GSAM 290.1Seventh-day Adventist Publishing Association ukax 3 uru mayo phaxsit 1861 maran utt'ayatäna, ukatsti 10 dólar sapa ch'iqat capital qullqitak mayiñatakiw muytiri qillqatanakax khitatäna. Pä simananakatxa, 4.080 dólar qullqix acciones ukanakatakix arsutäxänwa sasaw yatiyatäna.

GSAM 290.2Uka marana, junio phaxsit 11 urut qalltasina, Review ukax Seventh-day Adventist Publishing Association ukan uñstayatawa. Tantachawin nayrïr utt'ayat oficinapan utapax Main ukhamarak Washington callenakan inti jalsu-aynacha k'uchun jikxatasïna, uka chiqanwa nayra k'ullu utax Kalamazoo calliru apsuñatak apanukutäna. Aka utax pä pisonïna, ch'ullqi ladrillun pirqanakaniwa. Griego cruz uñnaqanïnwa, ukat Main calliru alay tuqiru uñtatawa. Inti jalsu tuqiru ukhamaraki inti jalanta tuqiru jach'a tupupaxa 44 kayunïnwa, alay tuqiru ukhamaraki aynach tuqiru 72 kayunïnwa.

GSAM 290Yaqha Arunakat Nayrïr Qillqatanaka

GSAM 290.3Juk'at juk'atwa yatiyäwix nayrar sartäna, ukat sapa ch'amanchäwix irnaqäwi ch'amañchañataki ukat mayachañatakiw yanapt'äna. Uka pachanxa, jiwasan qillqat uñstayir utasax phisqa jisk'a panka uñstayäna yaqha arunakat qillqata, kimsanix Danés-Noruego arun ukat payanix Francés arun; ukhamatwa yaqha markanakatakix imprimiñ qalltawayi.

GSAM 290.4Tantachawir mantirinakax sapa kuti jilxattasax, qullqis juk'at juk'at jilxattarakïnwa. Ukax 16 uru mayo phaxsit 1863 maran Review qillqatan uñacht'ayatawa, kawkhantix tantachawin qillqiripax taqpach katuqatanakat akham sasaw yatiyäna:—

GSAM 291.1Qillqirix juk'amp siwa:

GSAM 291.1“Mä suma jakthapirjama, tantachäwin yänakapax janiw $20,000 ukata juk'akiti sasaw amuyasi, ukax aka amtawin masinakapan gastatapatxa niya $5,000 jilawa. Akax Jilata White-an ukhamarak Review ukan irnaqäwipan jupamp chika irnaqirinakan chiqap chuymanïwipata ukhamarak iyawsäwipata suma arst'i. “E. S. Walker, Qillqiri.”

GSAM 291Review qillqata Tantachäwir katuyawi

GSAM 291.2Qillqatanak uñstayir irnaqäwixa Pastor White jupan ch'ama irnaqäwipampi ukat luqtawinakapampiw aka tukuyäwinakar puritayna, ukat uka qullqi jalsunakapax chiqpachan jupankänwa; kunatix jilxatawix chiqpachan jupan jupa pachpa luqtawipa, irnaqäwin yatiñapa, ukat suma amuyump apnaqäwipänwa. Ukampirus jupax uka qullqi mayisiñat sipansa, jan ukax mä juk'sa katusiñat sipansa, taqpach kusisitaw iglesiaru churawayi; ukat juk'ampisa, tantachäwix utt'ayasitapatxa, irnaqäwipatxa sapa simanat suxta dólar ($6) katuqañapataki amtawayapkän ukhaxa, jupax pusi dólar ($4) sapa simanatakiw katuqäna.

GSAM 291Pacific Costa tuqina mä qillqata

GSAM 291.31874 marana, abril phaxsit 21 urun Review qillqatanxa, Pastor White-an mä qillqatapaw utjäna, ukanxa, Pacific Costa tuqina irnaqäwita aruskipasina, jupax säna, jank'akiw mayitäni mä sapa simanana yatiyäwi qillqata uka costa tuqina aka irnaqäwin askipataki uñstayañataki. Uka qhipatxa, jank'akiw Oakland markan mä juk'a qillqañ t'irunaka ukat yänaka alañatakix thakix jist'arasïna, ukampiw junio phaxsin Signs of the Times sutini, phaxsin pä kuti mistur qillqatax qalltasïna.

GSAM 291Yanapt'awinaka Apthapiña

GSAM 291.4Signs uka qillqatan suxta yatiyäwinakap uñstayatatxa, Pastor White jupax Inti jalsu tuqiruw kutt'awayxäna, California Conferencia ukarux uka qillqatan uñstayañapataki yanapt'añapataki mayisa. Jach'a Tantachäwinxa, 15 uru agosto phaxsit 1874 maranxa, Inti jalsu tuqinkir jilatanakarux mä amtaw uñt'ayasiwayi, 6.000 dólar qullqi apthapiñapataki, ukampiw Signs qillqatan oficinapatakix mä imprenta, mä motor ukhamarak qillqa chimpunaka alañataki, kunatix Pacífico quta thiyankir jilatanakax 4.000 dólar apthapipxani ukhaxa, mä chiqawja alañataki ukhamarak mä oficina uta sayt'ayañataki.

GSAM 292.1Pastor Geo. I. Butler, uka pachanxa Jach'a Tantachäwi Comiténkirïnwa, jupax Yountville, California markan tantachäwiparuw saräna, ukatsti jilatanakarux uka amta uñacht'ayäna. Octubre 11, 1874 maranxa, jupanakax uka jawsäwirux iyaw sapxänwa, 19,414 dólar qullqi churañataki arsusisa.

GSAM 292Pacific Press Uñstayata

GSAM 292.21875 marana, febrero phaxsit paya urunxa, Pastor James White jupasa warmipasa, Pastor J. H. Waggoner ukhamaraki yaqha suma irnaqirinakampi chika, Oakland markaru puripxatayna. Uka pachpa phaxsit tunka payan urunxa, California Conferencia-n mä sapa tantachäwi jawst'ataw uñjasïna, Signs of the Times uka qillqatan oficinapataki utanak sayt'ayañatak mä chiqawja amuyt'añataki. Suma amuyt'asisina, amtawix utjäna Castro St. thakhin inti jalanta tuqiru, 11ni ukhamarak 12ni thakhinak taypina, uraqinaka alasiñataki. Uka pachpa urunwa, Pastor White jupampi John Morrison jupampi uka uraqinaka alawayapxäna, jupanakan sutinakapar qillqatanaka katuqasina, ukham amuyumpi, kunapachatix Tantachäwix utt'ayatäni ukhaxa, jupanakax uka tantachäwiru wakisirjam uka uraqitxa katuyapxañapataki.

GSAM 292.31875 marana, Abril phaxsit mayïr uruna, Pacific Seventh-day Adventist Publishing Association ukax Oakland markan utt'ayasiwayi, qallta qullqipax $28,000 ukham uñt'ayata. Castro St. uksan utjki uka uraqinakan chika taypi chiqapax, amtawirjamaxa, tantachawiru qillqantayatawa, ukatsti Battle Creek, Mich. uksankir O. B. Jones jupaw jank'aki mä uta lurawayi, uka utana uñnaqapas jach'atapasa Battle Creek markan sayt'ayat oficinamp pachpakiwa, ukampirus Oakland markankirix ladrillump lurañat sipansa, quqamp luratänwa. Aka utax mantañatakix wakicht'atäxän ukhaxa, Signs of the Times ukax machaq utaparux 1875 maran, agosto phaxsin 27 uru, viernes urun ast'asiwayi.

GSAM 293Mountain View-aru Astasiña

GSAM 293.1Aka utana, 1904 marakama, qillqatanaka ukat pankanaka uñstayawix wali askinjamaw sarantaskäna, uka maranwa imprenta uta jisk'a markar apthapiñatakix wakichäwinakax lurasiwayi. Aka mayjt'äwi lurañatak amtawix Pacific Press ukan p'iqinchiripaw akham arunakamp qhanañchi:

GSAM 293.1“Walja maranakawa Pacific Press Publishing Company ukan irpirinakapax amuyapxatayna, jichha qillqatanak uñstayir utapan uraqipax sinti chaniñiwa, ukatsti uraqin jach'a markan mä jakäw chiqan utjipanx fábrica lurañatakix sinti jisk'akiwa, ukat walja tuqitxa wali amuyt'atawa mä jisk'a chaniñi uraqini jisk'a markan thaqhaña, kawkhantix irnaqirinakax q'uma jakäw chiqanakan utanak jikxatasipxaspa, yapuchañatakisa, achu quqanakatakisa, ukat samarañatakisa aski chiqani; ukatsti yänak apayañatakisa aski chiqanakaw utjaspa. Ukham mä chiqaw jikxatasiwayi ukatsti katxarusiwayiwa Mountain View jisk'a markan, Santa Clara County uksana, San Francisco markatxa kimsa tunka llätunkani milla aynacharu, mä chiqaw kawkhantix walja markan askinakapampi suma q'uma uraqi jakañan askinakapampi mayachasi.”

GSAM 293Yaqha Markanakan Qillqaña Lurañ Qalltawi

GSAM 293.2Chiqan jilxatatap uñacht'ayasa, amuytanwa 1875 marat 1878 marakamax qillqañ lurawix Basel, Suiza markan, ukhamarak Christiana, Noruega markan qalltawayatayna.

GSAM 293.31875 marana autuñu pachanxa, Review ukanxa mä yatiyäwiw uñstayatäna, Review and Herald oficinapan sapaki, paqallqu maranaka, 1868 marata 1875 marakama, panka aljatanakax $85,644.54 ukharu puritapata, paqallqu maranak nayrir ukaru niya suxta kuti jilxattatapawa, ukat pusi oficinanakan (Michigan, California, Suiza, ukat Noruega) alxatapaxa, kimsa maranaka, 1875 marata 1878 marakama, $98,163.73 ukhamänwa.

GSAM 293.41878 marana, octubre phaxsit 17 urun Review qillqatanxa, mä yatiyäwiw uñstawayi, ukax siwa, 1864 marat nayraqata Review oficinana taqi pankanaka, jisk'a qillqatanaka, ukhamaraki yatiyäwinaka uñstayatax 50,058,000 laphi jach'aniruw puri. 1864 marat 1878 marakamax laphi jakhuwipax 158,130,951 ukhamänwa, jan ukax taqpachax 208,188,951 laphi.

GSAM 294Youth’s Instructor ukax Simanaru Mä Uñstayäwir Tukuyäna

GSAM 294.11879 marana, Enero phaxsit 1 urukama, Youth’s Instructor ukax phaxsi phaxsit uñstayatänwa, ukampirus uka urunxa, pä tunka paqallqun marapar mantkasaxa, sapa simanat uñstayatäxänwa; ukhamatwa askipax pusi kuti jilxattatayna.

GSAM 294Kuna Pastor White-ax Tantachäwiru Katuykäna

GSAM 294.21879 marana, Enero phaxsit 23 urun Review qillqatanxa, Pastor White-an uka irnaqäwimpi apasiñapat qhanañchäwinakapaw utji, ukasti akan uñt'ayañax wali askiwa, kunatix qillqatanak uñstayäw irnaqäwin luqtawinakat juk'amp qhananchi. Aka arunakax akham siwa:—

GSAM 294.3“1861 maranxa, kunapachatix Battle Creek, Mich. markan Publishing Association ukax utt'ayatäna ukhaxa, jiwasax qillqantatirinakasan sutinakapampi ukat taqi luratanakas wasitat uñstayañatak derechompi (jichhax $10,000 dolar qullqiruw puritayna sasaw amtatäxi) tantachäwir churapxta, jiwasatakix $1,000 dolarakiw qhiparawayi; ukatsti jiwasax qillqatanak uñakipirjama, p'iqinchirjama, ukhamarak yatiyirjama irnaqasipkakipxta, sapa simanat $6 dolarampi.

GSAM 294.4“1866 maranxa, jach'a usut qhipatxa, Review uka oficinaparu kutt'anipxta ukhaxa, p'iqinchirinakax waranqanakan patakat tunka phuqhapxir uñjapxta, ukat capital qullqipax $32,000 ukharu jisk'aptayatayna;³ ukampirus pusi maranakanxa, Diosan bendicionapampi, manunakax phuqhataw sasaw, capital qullqipax $75,000 ukharu jilxattatayna, ukat jiwasanakax [asociación] $5,000 banconakan utjapxitu.”

GSAM 2941880 maran Yatiyäwi Uta sayt'äwipa

GSAM 294.51880 marana, enero phaxsit 15 uru saraqataru, Review qillqatanxa, Pastor Butler jupax akham siwa:—

GSAM 294.6“Jiwasan yatiyäwi utasa (Battle Creek) jichhakiw jach'aptayata, inti jalsu tuqinkir pä utanak taypin mä chika uta sayt'ayasina, ukhamat taqpachan jach'a katuqañapampi ukat aski apnaqañapampix jilxattayatawa. Electrotyping ukat stereotyping lurañatakisa, ukat p'anqanak wali sum chinuñatakisa wakichäwinakaw utji. Chiqpachansa, yatiñapki uka jaqinakax sapxiwa, Michigan Suyunxa akax taqinit sipan juk'amp suma ukat taqpachani yatiyäwi utawa.”

GSAM 295.1Aka jach'aptayäwimpis, janïr jallupacha tukuykipanxa, jach'a uta aynach tuqiru mä machaq uta lurañax wakisïnwa, imprenta utataki. Uka utaruw tantachäwin phisqa ch'amani imprentanakapax apayatäna. Aka imprentanakat maynïrixa, oficinana nayraqat apnaqatäkäna ukanakat sipansa juk'amp jach'änwa. Uka pachpa jach'a ukhamaraki kasta maynïrix ukhamarakiw Oakland, California markankir Signs of the Times uka qillqatan oficinaparux jichhakiw uchasiwayäna.

GSAM 295.21881 marana, mayo phaxsit 17 urun Review qillqatanxa, Battle Creek markan taypi qillqat uñstayir utana qillqat uñstayañ irnaqäwin askïwipat arsusina, Pastor White jupax akham säna:—

GSAM 295.3“Seventh-day Adventist Publishing Association ukan manunakapax yänakapan suma jakthapita qillqatarjama apsuskasaxa, ukatxa yänakapanxa janiw $105,000 ukata juk'amp jisk'akiti qhipararaki. Ukatxa, taqi jiwasan jaqinakasax accionanakampi, yanapt'awinakampi, ukhamarak jiwatanakan jaytawinakapampi, $34,432.17 qullqi churapxatayna, ukatsti mä qawqha iyawsir chachanaka warminakampi, khitinakatix jakañanakap irnaqäwir katuyapxatayna, jupanakax [janiw yanapt'awinakampikiti, jan ukasti katuyasiñampi ukhamarak suma apnaqañampiw] $70,567.83 yapxatapxatayna.”

GSAM 295Yatiyäwinak Aljañ Luräwi Qalltawayi

GSAM 295.41881 marat qalltasaxa, jiwasan jaqinakaxa mä machaq lurañ qalltapxäna, ukat qillqatanakas aljañatakixa sarnaqañ irnaqäwir mantapxäna. 1884 marakama qhaturinakax aljatanakapat chiqap yatiyäwinaka jan yatiyapkäna ukata, uka pachan yatiyäwisax pusi qillqat uñstayir utanakan yatiyat aljatanakapat wakicht'atawa. Jupanakan jakhuwinakaparjamaxa, phisqa maran aljatanakax $221,248.69 ukhamänwa. Kunjamatix irnaqäwix Chika Europa ukat Escandinavia markanakan misionanakasat jilxattaskäna ukhamarjama, yaqha arun qillqatanak mayiñax jilxattawayiwa.

GSAM 296Tunka Maran Panka Aljawinaka

GSAM 296.11884 marat 1894 marakama, tunka maranakanxa, jach'a chinut liwrunakasax jilpachax aljirinakampiw aljatäna. Uka pachanx aljatanakapax $4,031,391.26 ukhamänwa. Uka pachanxa irnaqäwisax juk'amp jilxattäna, Australia; Tahiti, Pacifico Islanakana; Helsingfors, Finlandia; Hamburg, Alemania; ukat yaqha chiqanakanxa liwru apsuñ utanak utt'ayasinxa. 1895 maranxa, uka maran pachanakax ch'amäkchisa, alxirinakan alxatapax, yatiyatäki ukarjamaxa, taqpachax $357,467.23 ukhamänwa, ukampix, nayraqat aytat alxatanakampi chika, taqpachax $4,816,773.73 ukharuw puri.

GSAM 296Phisqa tunka maranakan aljatanakaxa $11,000,000

GSAM 296.21854 marat 1 uru enero phaxsit 1896 marakama taqpach aljatanakana qullqipa yatiñatakixa, qillqatanak uñstayir utanakaxa uka tunka maranakat yatiyapkän ukarjamaxa, aljañ pankanaka, jisk'a pankanaka, yatiyäwinaka, ukatsti siq'inak aljatanakana jakhuñanakapxa yapxatañasawa, uka qullqixa $3,458,278.23 ukhamawa; ukhamatwa, pä tunka payani maranakataki uka iñiwin pankanaka aljatanakapan taqpach qullqipax $8,275,051.96 ukhamawa. Yaqha arun arsuñatakixa: Kimsa tunka maranakataki (1854 marata 1884 marakama) alxawinakaxa $424,915.24 ukhamänwa, ukatsti qhipa tunka payani maranakataki, 1896 marana enero phaxsit mayïr urukama, $7,850,136.72 ukhamänwa. Qhipa kimsaqallqu maranakan aljirinakan ch'amapax jisk'aptkchisa, chiqapuniw sañjamaxa, 1854 marat jichhakamax (1905) 11,000,000 dólaranakat sipan jila chanin Paqallqu uru Adventista qillqatanakax aljatäxiwa.

GSAM 296Niya pusi tunka arunaka qillqantaña

GSAM 296.3Qillqat yatiyäwin jilxattatapax qhanawa, kunatix niya pusi tunka jach'a arunaka qalltawix lurasiwayi, akhamanaka: Árabe, Armenio, Basuto, Bohemio, Búlgaro, Bengalí-India, Chino, Danés, Inglés, Estonio, Finlandés, Francés, Fijio, Griego, Alemán, Holandés, Húngaro, Hawái, Italiano, Islandés, Japonés, Kaffir, Letón, Lavonian, Maori, Polaco, Portugués, Rumano, Ruso, Serbio, Español, Sueco, Tahitiano, Tongano, Galés, ukhamaraki yaqhanakana. Aka taqi markanakana ukat ayllunakana, kimsïr yatiyäwin chiqanakap jilxattayir ch'amamp irnaqirinakaw utji.

GSAM 297.1Yaqha arunakar uñstayata pankanaka, jisk'a pankanaka, ukhamaraki qillqatanakan jakhuwipaxa waranqa patak kimsaqallqu tunka paqallqunita jilawa. Sapa maynit mä copia, ukhamaraki uka tamankir kimsaqallqu tunka paqallquni periódico qillqatanak may maya arunakan⁴ mä marataki katuqañatakixa, niya $340 qullqi munasirakispa.

GSAM 297Pä Tunk Uñstayiri Utanakana Chiqapa

GSAM 297.2Pä tunk qillqatanak uñstayir utanakax Paqallqu uru Adventistanakankirix akham chiqanakan jikxatasi: Avondale, Australia; Battle Creek, Mich. (2); Basel, Suiza; Christiana, Noruega; Copenhagen, Dinamarca; Cape Town, Sudáfrica; Calcutta, India; College View, Nebraska; Hamburg, Alemania; Helsingfors, Finlandia; London, Inglaterra; Melbourne, Australia; Montreal, Canadá; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Suecia; Tocubaya, México; Washington, D.C. Aka qillqat uñstayir utanakata sipansa, jiwasan jaqinakaxa periódico qillqatanaka ukat jisk'a qillqatanaka apsusipkiwa Hong Kong, China; Tokio, Japón; Cairo, Egipto; Sudamérica; ukat Fiji Islanakanxa.

GSAM 297Nayrïr Panka Uñstayawi

GSAM 297.3Jichhax mä juk'a pach nayra pachar kutt'añäni, qallta irnaqirinakax kuna irnaqañanakampis irnaqapxäna uk uñjañataki. 1853 marana auti pachanxa, Washington imprenta ukana nayrïr “The Sanctuary” sutini liwru wakichkasina, mä “tantachäwi” kullakanakaxa chinuñataki wakichasina liwru t'aqanak p'anq't'asina apthapipxäna ukhaxa, qillqirixa mä chinuñ yawriampiwa ch'uqt'äna; ukatxa tapanakax uchxatäxän ukhaxa, Uriah Smith jupaxa mä chiqapa k'uchu ukhamaraki mä arinta kuchillumpiwa khuchhuqäna. Akax lurasiwayiwa, uka irnaqäw chiqap lurañatakix aski makinarinakax jan utjatap layku.

GSAM 298.11861 maranxa, uka tamankir taqi qillqatanakax mä sapa Adams ch'amampi irnaqir imprentanwa imprentatäna, ukax pä kawallun ch'amapani motorampiw sarantayatäna. Jichhax, may maya yatiyäwi utanakana, pusi tunka jila waporampi irnaqir imprentanakaw jan samart'as irnaqaski, jichha pacha chiqapa yatiyäwi imprentasa. Aka utanakax phisqa patak jila jaqinakaruw irnaqäwi sarantayañatakix irnaqayapxi, ukhamaraki patak patak alxirinakaw jaqinak taypin liwrunaka alxasa sarnaqapxi.

GSAM 298.21862 maranxa, Paqallqu Uru Adventistanakan uñstayat taqi qillqatanakapan mä taqpach tantachatax $7.50 ukampi alasiñjamänwa; 1904 maranxa, uñacht'ayataxarjam, mä taqpach tantachata katuqañatakix $340 munasirïnwa. Chiqpachansa, jaqin amuyupat sipansa juk'ampiwa aka lurawinak lurañatakix irnaqawayi.

GSAM 298.3Paqallqu uru Adventistanakan qillqatanak uñstayir irnaqäwipax jilxattatapax, 1848 maran yatiyatän ukhama, chiqpachapuniw inti jilxattatapjamäna, “Juk'amp junt'upti—qhananakap khithi” — “Intijam thakhipan sarantaskiwa, ukampirus janipuniw jalantkiti.”

GSAM 298Iyawsañampi Sarantaña—Pastor Stone-an Testimoniopa

GSAM 298.4Kimsïr angelan yatiyäwipan irnaqäwipan nayrar sartir jaqinakan ch'amapampi chiqap chuymampixa, 1884 maran, febrero phaxsit 5 urun Review qillqatan suma qillqantatawa, Pastor Albert Stone jupan lurata, jupax uka irnaqäwin nayrïr irpirinakat maynïriwa, jupax llätunk tunk maranïkama jakäna:—

GSAM 298.5“Aka luräwin qallta sarnaqäwipax jisk'a yänakan urupänwa, ukat apnaqat thakhinakax luräwitakix janiw phuqhäpkaspas ukham amuyasïna. Ukampirus iyawsäwin chachanakasa warminakas qalltatpach yatipxatayna, Tatitun ch'amani amparapax aka irnaqäwin yanapt'atapata. Jupanakax yatipxatayna Sión markaru yanapt'añatak pacha purinitapata, ukat Tatitux jaqinakapar tantachañatak amparap ucht'atapata. Jupanakax uñjapxatayna Tatitux p'iqinchirïskatapata, ukatsti Evangelio Wampu, qhiparkir iglesiampi, kutt'ayat chiqampi, yant'at iyawsäwimpi, ukat suma munasiñampi q'ipthapitasa, jan kuna llakimpi quta thiyaru purinini sasina.”