Jalja 14 — Jist'antat Punku

GSAM 214.1“Jupanakax aliri sarkäna ukhaxa, jaqichasirix purinïna; ukat wakichatäpkäna ukanakax jupamp chik jaqichasiwir mantapxäna: ukat punkuw jist'antatäxäna.”¹

GSAM 214.2Aka parábola ukan uñstayat Jaqichasirin purinitapax janiw Criston aka uraqir purinitapäkiti, jan ukasti jaqichasiwir purinitapawa. Jaqichasiwixa Tatitun jutäwipata nayraqata mä luräwiwa. Ukaxa Lucasan qillqat Suma Yatiyäwin akham sasaw qillqata: “Cinturonanakama wak'antatäpan, qhananakamasti nakhaskpan; ukatsti jumanakax Tatitumarux suyt'ir jaqinakjamäpxam, khititix jaqichasiwita kutt'anini ukhama; ukhamat jupax purinisina punkuru jawst'ani ukhaxa, jank'aki jupar jist'arapxañapataki.”²

GSAM 214Jaqichasiwi Sutin Qhapaq Suyu Katuqaña

GSAM 214.3Qhari jaqichasirina jaqichasiwir purinitapax Daniel 7:13, 14 qillqatan uñacht'ayatawa, kawkhantix Cristox Awkiru puriniwa qhapaq suyup katuqiri. Nayra pachanakanxa, mä reyin capital markaparu qhapaq tiyanapampi reinopampi katuqiri jutawipax mä jaqichasiwi sasaw satäna. Aka luräwixa—capital markaru mä warmjam katuqañaxa—mä chiqap jaqichasiwjamaw jach'añchatäna. Ukhamasti, Cristox alaxpachankir Awkipatpacha reinop katuqani ukhaxa, jupax machaq Jerusalén sutini warmipampiw jaqichasit sasaw satäna (Apocalipsis 21:9); ukatsti akax parabolanxa “jaqichasiwi” sasaw sutichasi.

GSAM 214.4Pä waranqa kimsa pataka urunaka tukuyatatxa, Octubre 22, 1844 marana, Adviento jaqinakaxa, jupanakan yant'awinakapan lurawinakapa Inti jalsu tuqinkir jaqinakan jaqichasiwipamp uñtasisa, akham sapxänwa: “Cristox jaqichasiwiruw mantawayxi.” Pä waranqa kimsa pataka urunaka tukuyataru luraskani uka luräwin kasta tuqita qhanapuni amuyasaxa, iyawsäwipaxa Cristoru arknaqapxäna, jupan qalltat irnaqäwipanxa; ukhamasti iyawsäwimpiwa, jupanakaxa “jupampi chikaw jaqichasiwiru mantapxäna.”

GSAM 215“Kutinïwa”

GSAM 215.11845 maranxa, Imilla Harmon juparu mä uñacht'äwinxa, Cristoxa alaxpachankir santuarion nayrïr chiqata payïr chiqaru sarir uñjasina, akïr arunak jikxatastanxa: “‘Akan suyapxita; Awkijaruw saraskta qhapaq suyu katuqiri; isinakama jan q'añuchapxamti, ukat juk'a pachata jaqichasiñata kutinisinxa jumanakarux naya pachparuw katuqapxäma.’” Ukatsti mä qinayata carru, nakhaskir ninar uñtasit ruedanakapampi, angelanakampi muyuntata, Jesusan kawkhankäna ukaru purinïna. Jupax carru ukaru mantawayi, ukatsti juk'amp qullan chiqaruw apatawayi, kawkhantix Awkix qont'atäskäna ukaru.³

GSAM 215Punkux Jist'antata Qhipata Khuyapayasiwi

GSAM 215.2Aka parábola ukan jist'antat punkupax jaqin Yuqapan alaxpachan qinayanakana chiqap jutäwipata nayraqat pasiri mä luräwiruw amuyt'ayi; kunatix punku jist'antatäxi uka qhipatxa, yaqha tawaqunakax jutasaw jawq'antapxi, ukatsti “amuyasipxam” sasaw satäpxi, kunatix jupanakax janiw jutäwipan urupsa ni horapsa yatipkiti. Ukhamaraki, aka punkux yatiñani tawaqunakax Jaqichasiriampi jaqichasiwir mantxapxi uka qhipatwa jist'antasi.

GSAM 215.3Aka tawaqunakan parabolapan arunakapata amuyt'asisaxa, jaqichasiwir mantxapxatat qhiparuxa, “jan yatiñani” tawaqunakasa Jaqichasirir uñjañatakix mä suma wakichasiñ lurañatakix pachax utjaskakiwa. Jupanakarux “sart'asipxam” sasaw satäna. Sart'asiñasa suyt'añasa Tatituru uñjañatakix chiqpach wakichasiñampi chikatawa. Ukhamasti, aka parabolan punku jist'antatäki ukhax khuyapayasiñax janiw apsutäkiti ukham amuyasi.

GSAM 215Janiw Lucas 13:25-28 uka punku

GSAM 215.4Nayra pachanakanxa, pantjasiwinakaw utjawayi, aka sawin aruskipata punku ukhamaraki Lucas 13:25-28 ukan aruskipata punku mayakïkaspas ukham amuyasina, uka qillqatax akham siwa: “Uta patanix sartasin punku jist'antkani ukhaxa, jumanakax anqan sayt'asisin punku tak'suskätawa, akham sasa: ¡Tatitu, Tatitu, jiwasatak jist'arapxita! Jupasti jumanakarux saskakiniwa: Janiw jumanakar uñt'apkti, kawkinkirïpkasmasa.... Nayat sarxapxam, taqi jumanak jan wali luririnaka. Jachañampi, laka k'utunampiwa utjani, kunapachatix Abrahamaru, Isaacaru, Jacoboru, ukhamarak taqi profetaru Diosan apnaqäwipan uñjapxäta, jumanakasti jaqsutanakäpxätawa.” Aka arunakataxa qhanawa, kunapachatix aka punku jist'antasi ukhaxa, anqan qhiparapxirinakan qhipapax amtatäxiwa. Ukhaw Diosan apnaqawipax purini; kunatix qhispiyatanakarux uka apnaqawin uñjapxaniwa. Ukat sipanxa, tawaqunakan parábolapanxa Tatitux janiw apnaqawipar purinkiti, jan ukasti Awkiparuw saratayna apnaqawip katuqiri.

GSAM 216Uñanchäwi Luräwin Mä Jist'antat Punku

GSAM 216.1Khitinakatix iyawsañampi Cristuru irnaqäwipan arkasipkäna, uka pä waranqa kimsa patak urunaka pacha tukuyatatxa—22 uru Octubre phaxsit 1844 marana—jupanakax uñjapxäna, kunapachatix uñacht'äwi irnaqäwin pampachäwi urux purinkäna, jach'a sacerdotex anqäx uta punkup jist'antkäna ukat qullan qullan utar mantañ punkup jist'ararakïna, ukan santuario uksan arsut juchanaka pichthaptañ irnaqäwip phuqañataki; ukat ukhamarakiw Cristoxa, jiwasan jach'a sacerdotenkistu, alaxpachan templopan anqäx utapan punkup jist'antatayna, ukat uka uta jist'aratayna kawkhantix “testamentopan arka” uñjaskäna uk.⁴

GSAM 216¿Khitinakas Pantjasipxäna?

GSAM 216.2Uka pachanxa, Adventista iyawsirinaka taypinxa, Criston santuario irnaqäwipat qhana amuyt'äwi janïra katuqapkäna ukanakaw utjäna, kunatix janïraw kimsïri angelan arunaparu amuyt'ayasipkänti. Jupanakax santuario anqäx punkuparu Lucas 13:25-28 ukan jist'antat punkumpi pantjasipxäna. Ukampirusa, jupanakax janiw Paqallqu uru Adventistanakäpkänti. Ukampisa, jupanakax khitinakasäpxänsa, uka yatichäwix kunjams qalltawayi, ukat kuna luräwinakas ukham amuyt'awinakar puriyäna, ukanak uñacht'ayañwa ch'amachasipxäni.

GSAM 217.1Jutäw yatiyäwina uñt'ayäwiparu sutinakani iglesianakat jaljtasipkäna uka jaqinakaxa, ukhamaraki khitinakatï jupanakax ukham jaljtapkäna ukanakaxa, Apocalipsis pankan paqallqu iglesianakatxa phisqhïri ukhamaraki suxtïri ukanakataki testimonio ukan arxatatawa. Phisqhïri, Sardis, iglesiapataki iwxt'awix akham siwa: “Ukatsti amtasim kunjams katuqta ukat ist'ta, ukat katxaruskakim, ukat arrepentiskakim. Ukat jumax jan amuyaskätaxa, mä lunthata ukhamaw jumataki jutä, ukat janiw yatkätati kuna uras jumaru purinïxa.”⁵ Aka arunakatxa qhanawa, aka arunaka katuqirinakax Tatitun jutäwipat yatiyäwi ist'apxatayna. Jupanakax iyawsapxataynawa sapxänwa, ukampirus jichhax uk jaytañampïpxänwa.

GSAM 217Filadelfia Iglesia

GSAM 217.2Filadelfia iglesia, evangelio iglesian suxtïri estado ukawa, qhiparux aytatäskiwa. Aka iglesixa, Apocalipsis 14 ukan nayrïr ukhamaraki payïr yatiyäwinakapana yatiyäwipampi apsut jaqinakaruw uñacht'ayi. Aka iglesiaruw Tatitux si, “¡Uñtam, nayax jank'akiw jutä: katxarumatamxa suma katxaruma, jan khitis coronam apsuspan!”⁶ Jupanakarux aka arunakampiw juk'amp arsuwayi: “Aka arunakaxa siwa qullan jaqixa, chiqap jaqixa, Davidan llavipa katuqirixa, jupaw jist'arayi, ukat janiw khitis jist'antasispati; jist'antarakixa, ukat janiw khitis jist'araspati: Luratanakama yattwa: uñtam, mä jist'arat punku nayraqatamaruw uskt'ta, ukat janiw khitis jist'antaspati; kunatix juk'a ch'amaniw jikxatasta, arunakajax imasta, ukat sutijarux janiw jan uñt'ir tukuktati.”⁷

GSAM 217Aka Parabolana, ¿kunas Jist'antata Punkuxa?

GSAM 217.3¿Kuns amuyasiñaxa uka qillqatan aytat jist'arat punku ukhamaraki jist'antat punkutxa? Jiwax amuyapxtanwa, aka jiskt'awitaki mä suma jaysäwixa aka qhipa qhanañchäwin jikxatasispawa: Adventistanak taypinxa, yaqhipanakaxa jach'a qhana katuqapxatayna, ukatsti Qhispiyirixa alaxpach santuariona nayrïri chiqapat payïri chiqaparu irnaqäwipa mayjt'ayawayi sasina yatichapxäna, ukatsti ist'añ munirinakaruxa jist'arat punku jist'antat punku jiskt'awixa chiqaparu uñacht'ayapxäna. Ukampirusa, yaqha tamaw aka chiqaru sayt'asipxäna, ukatsti iyawsañ ch'amañchañ yant'apxäna, jist'arat punkuxa jist'antatawa, ukatsti jist'antat punkuxa jist'aratawa siski uka yatichäwiru. Ukham lurasaxa, jupanakax Aka Uraqina Tatitun irnaqirinakapan thakhip jark'antapxäna, jan ukax irnaqäwip jark'antapxäna. Alaxpach santuariona punkunakapax Criston ch'amapampiw jist'araski ukat jist'antasiski—“Jupaw jist'ari, ukat janiw khitis jist'antkiti.” Filadelfia tantachäwir aruskipäwinxa, khitinakatix katxarupxi, arun imasipxi, ukat jupan sutip jan jan uñt'at tukupki uka jaqinakax mä atipäwi jikxatapxi, ukax mä punku jist'ari, kawkïr jaqis jan jist'antkaspati. Akax chiqpachapuniw jaqinakar mantañ punkut arsu, uka punkux jaqinakax, amuyataxa (kunjam uñjañäni), chiqpachapuniw jist'antapxatayna; ukampirusa, jupanakan sayt'asiwip uñt'asaxa, Tatitux iyawsirinakatakix mä “jist'arat punku” uñstayi, kawkïr jaqis jan jist'antkaspati.

GSAM 218Arsuñataki Punku

GSAM 218.1Qillqatanakanxa walja uñacht'äwinakaw utji, kawkhantix mä punku aka amuyumpi apnaqatawa. Pablox, Corintiosanakar qillqkasaxa, akham siwa: “Nayataki mä jach'a ukhamarak aski punku jist'aratawa, ukat walja uñisirinakaw utjaraki.”⁸ Mayampisa, Corintiosanakar payïr qillqatapanxa, akham siwa: “Criston suma yatiyäwip yatiyañatak Troas markar purkasaxa, Tatitux mä punku jist'arapkitu, ukampirus janiw ajayujan samart'awaykti, jilaja Tito jani jikxatata layku.”⁹ Ukhamarakiw Colosensesanakarux akham mayisïna: “Mayisiskakim, ukat yuspärasaw ukan amuyasipxäta; jiwasanakatakis mayisipxarakim, Diosax jiwasatakix mä arsuñ punku jist'arapxitu, Criston imantat yatiyäwipat arsuñataki, ukataw nayax wisk'antatäxtwa.”¹⁰

GSAM 218.2Aka qillqatanakatxa amuyasiwa, chiqapa yatiyäwi yatiyañatakix jist'arat punkunakaw utji; ukat Filadelfia markar arst'at arunakatsa amuyasiwa, uka pachanxa aka jaqinakax jawillt'atäpkäna ukhaxa, jaqinakax jupanakar arsuñ punkup jist'antañatakix wali ch'amachasipkäna. Filadelfia iglesiax yant'a pasasax, Jupan “aruparu” ukhamarak “sutiparu” katxarusipana, Tatitun arupax jupanakarux akänwa, jupax jupanak nayraqatan mä jist'arat punku uchañapänwa, kawkiris jaqix janiw jist'antaspati.

GSAM 21922 uru Octubre phaxsit 1844 marat qhipa pachana

GSAM 219.1Profecía arunakapan uñacht'ayatarjama, aka yatiñäwi nayraqatasan utjipanxa, kunjamtix lurawinakax sarantawayki ukhamarjam qhipäxar uñtasipxañäni. Kunjamtix nayraqat uñacht'ayasiwayki ukhamarjama, 1844 maran abril phaxsi kama, iglesianakax jutäw yatiyäwi yatiyañatakix jist'aratänwa, irnaqirinakar jawillt'awinakax jakir yatiyirinakan phuqhañapatakix sinti waljäxänwa. Uka llakisiñ qhipatxa, 1844 marana panqara pachanxa, khitinakatix jani chiqap chuymampi uka yatichäwi iyawsapkäna ukanakax ukaru saykatañaruw kutt'awayapxäna. Kunapachatix, 1844 marana jallu pachanxa, Apocalipsis 14 uksankir payïr angelan arunakapampi ukat “chika aruma arnaqäwi” (Mateo 25) ukanakax yatiyatäna ukapachaxa, Tatitux jak'ankxiwa sasin iyawsapkäna uka jaqinakarux wali jach'a t'aqhisiyäwiw utjäna. Aka uñisirinakax kunayman thakhinakampiw aka yatiyäwi jark'antañ munapxäna, ukat taqi ch'amampiw jark'añ munapxäna uka jaqinakana luräwipa, khitinakatix “jupan taripäwipan urapax purinxiwa” sasin yatiyasipkäna ukanakana. William Miller jupax aka uñisïwita akham säna: “Janiw kunjamäñapäkiti ukat janiw amuyt'kayäkiti.” Pä waranqa kimsa pataka urunaka tukuyar jak'anxa, uka uñisirinakax wali ch'amampiw sayt'asipxäna, ukata Geo. Storrs jupax akham säna: “Sutiñkir iglesianakampi taqi jan wali jaqinakampix tukuyxtanwa, jan ukasti aka arnaqasiwix jupanakar mayjt'aykani ukakama.”

GSAM 219.2Uka pacha tukuyatatxa, jan walinakana uñisïwipasa k'umisiñanakapasa pä kuti, kimsa kuti juk'amp ch'amampi jilxattataynawa, ukata William Miller jupax akham sänwa: “Jiwasax juchararinakar iwxt'añansa, ukhamaraki mä sarnaqäwinkir tantachäwir sartayañ yant'añansa irnaqäwis tukuyapxtanwa. Diosax apnaqäwipampiw punku jist'antawayi.”¹¹

GSAM 219Jucharirinakan Taqi Tuqin Utjiri Ch'ullqi Chuymanïwipaxa

GSAM 219.3Aka awqasiri akapachan sarnaqawipax janiw juchanichirinakarux jutäw yatichäwirux ch'ullqiptaykikiti, jan ukasti, sutiñkir iglesiankirinakan testimoniopax akänwa: “Kunapachatix amuyt'apxtanxa qawqha ‘juk'akisa’ chiqpach kutt'asiwinakax utji, ukat juchanichirinakan niya jan uñjat jan p'inqani sarnaqawipa ukat ch'ullqi chuymanïwipa, niya jan amtasaw arnaqasipxtanxa, ‘¿Yusax khuyapayasiñ armt'atati? Jan ukax ¿khuyapayasiñ punkuw jist'antatati?’”¹²

GSAM 220.1Yaqha irnaqiritxa, profecía pachan tukusitapat qhipa pachata juk'ampiwa yatiqtanxa: “Uka pachanxa, jan iyawsirinakar puriñax niya janiw atiskänti, 1844 maran llakisiñax waljanin amuyunakap ch'axwayatayna, ukat janiw khitis uka tuqit qhanañchäwi ist'añ munapkänti.”¹³

GSAM 220Jani Iyawsirinakar Mantañatak Taqi Punkunakax Jist'antatawa

GSAM 220.2Uka pachanxa, uka pachax Criston jank'ak jutañapar iyawsañapampi suyt'äwipamp ch'amampi katxaruskiripakiru, yaqhanitakix mantañ punkux jist'antatäkaspa ukham amuyasïna. Arsuñ punku wali jist'antatjam uñjasïna, ukat Adventista jaqinakax uka parábola ukan jupanakan sarnaqäwipar uñtasit mä jist'antat punku utjatap uñjapxäna ukhaxa, jasakiw amuyasi kunjams jupanakax juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiñax utjxiti sas amuyt'awir puripxatayna: jan ukax, yaqhipanakax akham sapxäna, “khuyapayasiñ punkuw jist'antasiwayi”, juk'ampirus jupanakax aka parábolan jist'antat punkusa ukat Lucas 13 ukan jist'antat punkusa pachpakïnwa sasin amuyapxäna ukhaxa. Jaqinakax taqpach ist'añ jan munapkäna, ukhamat chuymanakap ch'ullqiptayasaxa, ¿kunjamatsa iyawsañapänxa?

GSAM 220Khitisa Nayraqata K'ari Jist'antat Punku Yatichäna?

GSAM 220.3Jichhax akham jiskt'awix uñsti: ¿Khitisa “juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiñax utjkiti” siski uka yatichäwi qalltäna? ¿Khitinakasa uk iyawsapxäna? ¿Ukat khitinakasa uk janiw iyawsapxänti? Nayrïr jiskt'awit jaysañatakixa, J. V. Himes jupan 1845 maran panqara pachan Maine Suyur saräwipat mä yatiyäwiruw amuyt'ayapxäni. Jupax akham siwa:—

GSAM 220.4“Jilata Joseph Turner ukat yaqhanakax akham amuyapxäna: jiwasax jach'a samarañ uru pachan jikxatasipxtanwa—suxta waranqa maranakax tukusxänwa—ukatwa, janiw mayni Adventista jaqis amparamp irnaqañapäkiti. Ukham lurañax, jupanakan amuyuparjamaxa, qhipa t'unjañaruw puriyaspäna.

GSAM 220.5“Aka pachan amparamp irnaqañan jan lurkasina suyaskäna ukhaxa, mä machaq qhana, amuyt'atjamaxa, Jilata Turner-an amuyuparux qhant'awayi, akham sasa: Jaqichasirix PURINXIWA—judionakan qhipa marapan paqallqu phaxsipan tunka urupan purinxiwa—ukhaw jaqichasiwix utjäna—ukhax taqi vírgenanakax, mä amuyunxa, jupamp chikaw jaqichasiwir mantapxäna, ukat punkuw jist'antasiwayi!—janiw khitis chhaqhaspati, janirakiw anqan jikxatasis qhispiyataspa. Ukhamatwa aka ch'amani uraqina taqi ajayun lurawinakapax tukusxäna.”¹⁴

GSAM 221Khitisa K'ari Amuyuru Ch'amampi Saykatäna?

GSAM 221.1Pastor Turner jupax “janiw khuyapayasiñax utjxiti” siski uka yatichäwip Paris, Maine markan yatichañ qalltäna, ukat juk'a pachatakix uka chiqan walja arkirinakaniw jikxatasïna. Adventistanakat anqankir jaqinakaru, iyawsirïpansa jan ukax jan iyawsirïpansa, mantañatakix punku taqpach jist'antatänwa, ukhamax waljanipuniw Turner jilatan uka tuqit amuyuparux mantawayapxäna.

GSAM 221.2Adventistanaka arux jan pantjasit amuyasiñapataki, jichhatpachax aka jaqinakarux Nayrïr Uru Adventistanaka sasaw arsuñäni; ukat aka tamankirinakatwa waljaniw Tata Turner-an amuyunakap katuqapxäna. Jupanakax janïraw Samarañ uru chiqap uñjapkänti ni ist'apkänti, janirakiw kimsïr angelan yatiyäwipat ist'apkänti. Jupanakxatwa Mama White-ax akham siwa mä qillqatapana:—

GSAM 221.3“1844 maran suyäwi pachax pasxipanxa, Adventistanakax Qhispiyirina jutäwipax wali jak'ankatapuniw iyawsaskakipxäna; jupanakax mä jach'a ch'ama ururuw puripxatayna, ukatsti Criston jaqinakatakix Dios nayraqatan mayisiri ukham irnaqäwipax tukusxataynawa sasaw amuyapxäna. Jak'ankir taripäwit amuyt'ayasaxa, jupanakax amuyapxänwa akapachatak irnaqäwipax tukusxatapata, ukat juchanichirinakan qhispiyasiñapatak chuym usuyasiñapsa chhaqhayapxänwa, ukapachparakiw jan yupaychirinakan jan ajjsarir, t'uqkir k'umisiñanakapax jupanakatakix yaqha qhananchäwjamäna, Diosan Ajayupax khuyapayasiñap jittayirinakat apsutäxatapata. Taqi akanakax jupanakarux iyawsawipan ch'amañcht'äna, yant'äwix tukusxataynawa, jan ukax, jupanakax sañapkän ukhama, ‘khuyapayasiñan punkupax jist'antatawa’. Kunjamtix nayraqat siskäna ukhama, Adventistanakax juk'a pachatakikiw mayacht'atäpxäna, khuyapayasiñan punkupax jist'antatawa siski uka iyawsawin.”¹⁵

GSAM 222.1Aka qillqatanxa, Mama White jupax Nayrïr Uru Adventistanakan amuyup qhanañchi. Jupax janiw iyawsäwipat amuyt'aykiti. Kunjamtix nayraqat uñacht'ayata, aka yatichäwix nayraqat Joseph Turner jupaw Paris, Maine markan yatichäna. Mama White (uka pachanx Imilla Harmon sutini) jupax Joseph Turner jupampiw 1845 maran qallta panqara pachan uka alaxan aytat chiqan jikisisïna, ukat juparux “Adventistatakix janiw amparamp irnaqañax utjxaniti, ukat juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiñax utjxaniti” siski uka yatichäwip ist'asïna, ukat qhanpachaw juparux säna jupax “k'ari yatichäwi yatichaskta; juchanichirinakatakix khuyapayasiñax utjaskakiwa, ukat chiqaru jan amuyt'asis jaytanukirinakatakisa” sasa.

GSAM 222“Jan Khuyapayasiñ” Amuyur Saykataña

GSAM 222.2J. N. Andrews, jupax 1844 ukat 1845 maranakanx Maine markan Paris sat chiqan jakasirïna, ukat uka chiqan jaqinakan sarnaqäwipata, ukhamaraki Joseph Turner-an sarnaqäwipata, jupax juchaninakatakix janiw khuyapayasiñax utjxiti sasaw yatichirïna, uka tuqitxa, uka pachan Imilla Harmon-an amuyupata akham siwa: “Uñjawinakax aka amuyu iyawsañapatakix janiw jupanakar irpkänti, jan ukasti, uka amuyur katxaruskirïpkäna ukanakarux chiqanchawayiwa.”¹⁶

GSAM 222.3Imilla Harmonax 1845 marana, jallupachanxa, payïr kuti Paris, Maine markaruw saräna. Aka saräwipatxa, Paris markan uka pachan jakasir Mama Truesdail-an arunakapwa aytäxa. Jupax akham siwa:—

GSAM 222.4“1845 marana, jallupachana, Imilla Harmon jupax Maine markana, Paris markaru purinkäna ukhaxa, nayax juparuw mä munat masijata taqi kun yatiyäyäta, jupan awkipaw jiwasan tantachäwinakasar sarañapataki jark'äna, ukatwa jupax janiw qhanarux jittaykänti. Jupax larusisaw akham sasaw jaysitu: ‘Diosax janipuniw nayarux uñacht'aykituti ukham jaqinakax qhispiyasiñapax jan utjiti sasa. Jan ukasti, chiqaw qhanapax uñacht'ayata ukat amuyasisa jittayapki ukanakakiwa.’”¹⁷

GSAM 222.5Jupax ukhamarakiw 1846 maran, Imilla Harmon-an Paris markar kimsïr kuti tumpasitapat akham arsu:—

GSAM 222K'ari Amuyt'äwir Mayampi Tuqita

GSAM 222.6“Yaqha amtañatakix mä uñjawiw 1846 maran, Paris, Maine markan utjäna. Imilla Harmon-aruw uñjayapxäna, kunapachatix Supayax suma chuymaninakar taqi luräwinakap phuqañapataki jark'añ jan atkäna ukhaxa, jupax yatiñapampiw luräwinakapata jilxattayaspa. Mä suma kullakaw iglesianakarux saskäna, Diosax jupanakarux jittayawayiwa, kunatix jupanakax alaxpachat qhispiyañatak apayanit arunaka jittayawayapxatayna. Kullaka Harmon-aruw uñacht'ayasiwayi uka arunakapax jan chiqäkatapata, kunatix iglesianakanx waljanirakiw chiqaru iyawsapxani; suma angelanakax uka iglesianakan ajayunakataki irnaqapxaniwa, ukat ukham lurasaxa, jupanakax [angelanakax] aka kullakarux, arunakapampi chika [“jani khuyapayasiñ” arunakapampi], punku anqaruw jaytapxani.”¹⁸

GSAM 223Janiw Ch'axwir Arunakax Utjkiti

GSAM 223.1Kunjamatix yaqhipanakax wali ch'amachasipxi uk uñacht'ayañataki, Mama White jupax mä kutix “juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiwix utjxaniti” siski uka amuyt'awi yatichatayna, ukampis jichhax uka arumpi ch'axwiri yatichixa, nayax 1845 maratpach irnaqäwip uñt'apki uka jaqinakan qillqatanakap uñacht'ayä, juchanichirinakan kutt'añapataki irnaqäwipata. Aka qhiphankirix mä qillqatawa, Ira Abbey jupan qillqata, Brookfield, Madison County, Nueva York Suyuna:—

GSAM 223.2“1846 marata 1850 marakama, Jilata White jupampi kullaka White jupampixa utasar purinipxäna, ukat wawanakatakisa ukat chiqaru jan jittayirinakatakisa wali ch'amachasipxäna. Jupanakaxa jan Diosar kutt'at ajayunakatak irnaqapxäna, ukat janiw kunapachas kullaka White jupan arunakapa ist'irïkti, jupax qhipar kutt'irinakatakisa ukat chiqaru jan jittayirinakatakisa jan suyt'äwix utjkiti sasin siri.”¹⁹

GSAM 223Nayrïr Uru Adventistanakan Testimoniopa

GSAM 223.3New England markankir Nayrïr Uru Adventistanakax wali jist'antat punku yatichäwit kunsa yatipxi uka tuqitxa, aka qhiphankir qillqatax testigüpan:—

GSAM 223.4“Agosto phaxsit 5 urut 9 urukama, 1891 marana, Brookston markana, mä markanwa, ukasti niya 30,000 jaqiniwa, Pastor Miles Grant jupampiw mä aruskipäwi lurawayta. Uka aruskipäwix jach'a karpanwa lurasïna, ukatsti Tata John Barbour, jupax nayra markan concejopan p'iqinchiripänwa, jupaw p'iqinchäna. Aka markax Boston markat niya pä tunka milla jayankiwa. Aru ch'axwäwixa Samarañ uru tuqitänwa, ukampisa Tata Grant jupaxa Kullaka White jupan aka irnaqäwin yant'äwipa aru ch'axwäwiru apantañwa munäna. Jupax juchanchäna akham sasa: ‘juparuxa, 1844 marana nayra pachana, uñacht'ayasiwayiwa yant'äwixa pasataxiwa, ukat juchanichirinakatakixa janiw khuyapayasiñax utjxänti.’”

GSAM 224.1“Jaysasaxa, nayax juparux sista, Nayrïr Uru Adventistanakax niya taqiniw ukham amuyunïpxäna, mä pachanxa, jiwasanakax jupanakata jaljtxañäni uka nayraqata, ukat Mama White-ax uka amuyt'äwir janipuniw yanapt'känti, jan ukasti, nayraqat uñjayata uka yatiyäwinakat maynïrix akänwa: uka amuyt'äwix ‘k'arïnwa’, ukat juchanichirinakatakix khuyapayasiñax utjaskänwa. Nayax sista, ‘Akhamawa, ukat Pastor Grant-ax ukhamätap yatiwa.’ Ukham siskäyäta ukhaxa, nayraqatankir walja Nayrïr Uru Adventista jaqinakaxa [uka tamaxa jach'a karpa phuqhir jaqinakan mä jach'a chiqapänwa] p'iqinakapampiw uka arunaka chiqapuniwa sasina ch'amampi iyaw sapxäna. Ukaki sañax wakisiwa, Pastor Grant jupax janiw uka tuqitxa wasitatxa uka ch'axwäwinxa aruskipxänti.” Qillqata: “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., Diciembre 6, 1895.”

GSAM 224Mama White-ax Juchanichirinakan Qhispiyasiñapataki Wiñay Thaqhirïna

GSAM 224.3Mama White jupax 1844 marat jichhakamax juchaninakana kutt'añapataki irnaqatapax aka chiqanakampiw juk'amp qhanstayi: Jupampi Pastor White-mpiw Albert Belden-an utapan, Rocky Hill, Conn. markan, mä tantachäwi lurapxatayna, ukax 20 uru abril phaxsit 1848 maran qalltatayna. Aka tantachäwinxa, aka pacha jaqinakat yaqhipanakatakiw ch'amachasipxatayna. Pastor White-mpi warmipampix uka ajayunakatakix jach'a munasiñ uñacht'ayapxatayna. Aka tuqitxa, mä uka kasta jaqina, Pastor White-an amparapata bautisasiwaykäna ukan, aruntt'awipa uñacht'ayapxäni. John Y. Wilcox, Kensington, Conn. markata, febrero phaxsit pä tunk payan uru, 1891 marana qillqasinxa, akham siwa:—

GSAM 224.4“Nax chiqaru mantawaytwa, kunapachatix tantachäwinakax Rocky Hill, Conn. markan Jilata A. Belden-an utapan jan tukuyat cuartupan apasiwaykäna ukhaxa. Jichha pacha chiqan qhanap katuqañajax Jilata ukhamarak Kullaka White jupanakana irnaqäwipampiw lurasïna. Juk'a pachatsti Jilata White-mpiw bautisayasiwayta. Jupanakat katuqkta uka ch'amanchäwimpi ch'amampis jan ukhamäkaspänxa, janiw yatkti kunapachas Tatitun katuqatätwa sañ amuyañsa jan ukax amuyasiñsa atirïkaspäna. Jupanakax nayat wali llakisipxäna, ukat yanapt'añatakirakiw ch'amachasipxäna.”

GSAM 225.1Pastor White-ax uka tantachäwitxa Stockbridge Howland, Topsham, Maine markankiriru mä qillqatan akham siwa: “Jilata Bates-ax kamachinakxa wali qhanan uñacht'ayäna, ukatsti jach'a ch'amani testimonionakampiw jach'a wakiskirïtapax ch'amanchasiwayi. Aruxa chiqankirinakarux sayt'ayañataki, ukat janïr taqpach amtkirinakarux sartayañatakiw yanapt'äna.”

GSAM 225Oswego, N.Y. markan juchanichirinakataki irnaqawi.

GSAM 225.21849 maranxa, Pastor James White jupasa warmipasa Oswego, N.Y. markan irnaqapxäna. Uka tantachäwinakanxa, jaqichasiñatak arust'atäpkäna uka Hiram Patch jupasa mä Imilla Benson jupasa, Diosarusa jichha chiqaru kutt'apxäna.

GSAM 225.31850 marana, marzo phaxsinxa, Oswego markanxa tantachäwinakax wasitat apasiwayi. Abril phaxsitak Present Truth qillqatanxa, Pastor White jupax uka tantachäwinakat arsusinxa, akham siwa:

GSAM 225.3“Jichhax aka markan qhiparir tamankir wawanak taypin mä wali muspharkañ irnaqäwiw lurasiski. Qhipa pä samarañ urunakan tantachäwinakasanxa, jupanakan qhispiyasiñapaw jilïr aruskipäwixänxa, ukat Diosax muspharkañjamaw jiwasanakarux bendisistu. Chiqax jiwasanakarusa wawanakasarusa wali askiwa. Qhipa nayrïr uru arumiruxa, jupanakatakix mä tantachäwi lurapxta, ukat Tatitun Ajayupax jiwas taypiruw warantatayna. Wawanakax taqiniw Tatitun nayraqatapan liqt'asipxäna, ukat kamachinaka phuqhañan wakiskirïtap amuyasipxirjamänwa, juk'ampisa phisqïri kamachi, ukat Jesus Criston taypi qhispiyasiña thaqhaña. Akax nayax uñjkayäta uka tantachäwinakat mayni wali muspharkañänwa.”

GSAM 225.41849 marana, noviembre phaxsin Present Truth qillqatanxa, Pastor White jupax walja jaqinakaw Diosar kutt'awayapxatayna ukatsti bautisatäpxatayna ukata mä yatiyäwi uñt'ayäna; ukatsti 1850 maran uka qillqatan qhipa yatiyäwipanxa, Waitsfield, Vt. markan mä tantachäwi luratatata, ukatsti Heman Churchill jupan jutäwipatata mä yatiyäwiw utji, jupax jichhakiw akapachatpacha Diosar kutt'ankäna. Uka qillqatanxa jupat “jila” sasaw arsusixa. ¿Kunjamasa ukhamäspaxa, juchanichirinakatakix khuyapayasiwix jan utjxaspati ukhaxa?

GSAM 226Pä tunk mayani testigonakan Testimoniopa

GSAM 226.1Aka tuqitxa, mä qillqat arsuwi uñacht'ayapxta, 1888 maran pä tunk mayan jaqinakampi qillqt'ata, jupanakasti sapa mayniw 1844 maran jutäwi sarnaqäwin jikxatasipxäna, ukat kimsïri angelana yatiyäwipan qalltawipatxa sum yatipxäna. Taqiniw 1851 marat nayraqat uka yatiyäwin jikxatasipxäna, jilapartixa Paqallqu Uru Adventistanakampi niya yatiyäwipan qalltawipatpach mayachataw sarnaqapxäna:—

GSAM 226.2“Jiwasanaka, aka qillqatan qillqantatanakaxa, 1844 maran Adventistanakan sarnaqäwipata, uka pachan tukusitapata sum yatipxasaxa, ukhamaraki 1850 maranpacha kimsïr angelan arun chiqapapata iyawsasaxa, kusisita sutinakasa aka qillqataru qillqantapxtanwa, kimsïr angelan arun iyawsirinakapan punku jist'antata yatichäwipata, uka arun qalltatapatpacha uka qhipa aytat pachakama, ukat juk'ampirusa.

GSAM 226.3“Jupanakax iyawsapxänwa, Apocalipsis 3:7, 8 ukat yaqha qillqatanakamp chikaw, Daniel 8:14 uksan pä waranqa kimsa patak urunaka tukuyataruxa, Cristox alaxpach santuariona nayrïr chiqapan irnaqäwip tukuyatayna, ukat jach'a qullana chiqaru ministrasiñap mayjt'ayatayna, ukat taripäwi irnaqäw qalltatayna, ukhamat qhispiyasiñ thakhin uñt'asiñap mayjt'ayasa. Akan mä punkuw jist'aratäna ukat mä punkuw jist'antatäna.

GSAM 226.4“Jupanakax iyawsapxänwa, khitinakatix nayrïr angelan arunakapata qhana amuyt'äwinïpxäna, ukat ukaru uñkatasisa jach'a tuqisisa sayt'asipkäna, jupanakax Diosan jitt'ayatawa sasina. Ukampirus janiw iyawsapkänti, khitinakatix 1844 marata nayraqata jan qhananïpxkäna jan ukax janïr juchañchañ mararu puripkäna, jupanakax chiqa chuymampi Diosaru thaqhasipxaspa ukhaxa, jitt'ayatäpxaspati sasina.

GSAM 226.5“William Miller-ampi ukhamaraki jilpacha Adventistanakampi pachan tukusitap qhipatpacha iyawsapkäna ukhamaraki, akapachan irnaqäwipax tukusxataynawa, ukat Tatitux jank'akiw jutani sasina, ukampirus santuarion qhanapampi kimsïri yatiyäwimp llakisiwip qhananchäna ukhaxa, khuyapayasiwix qhanar jittayirinakatakikiw tukusxäna sasaw iyawsapxäna.”

GSAM 227.1Qillqata, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mama R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mama Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mama L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Mama Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Mama F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Mama Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Mama Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Mama Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Mama Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Mama Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Mama R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Mama Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”

GSAM 227Mä Uñjawi Pantja Amuyata

GSAM 227.2Mä ch'amaw lurasïna, Mama White jupan Topsham, Maine markan, 24 uru marzo phaxsit 1849 maran katuqkäna uka uñjawi, aka pantja yatichäwi yatichirjam amuyt'ayañataki—juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiwix utjxaniti. Aka amuyux uñt'ayasiwayiwa, kunapachatix “Rochester jawq'äwinaka” (Ajayu tuqit iyawsäwi) uñt'ayaskäna ukhapuni. Mama White jupaxa uñjäna, jan uñt'at señalanakasa, muspharkañanakasa, k'ari askichäwinakasa jilxattaniwa ukatsti ch'iqintaniwa. Aka askichäwinakaxa janiw pantjasitata chiqaru askichäwinakäkänti (jupax janiw siskänti janipuniw ukham askichäwinakax utjkaniti, jan ukasti, jupar uñacht'ayatäna ukaxa, jaqin ch'amapamp luratäna, ukhamänwa), jan ukasti jan walit juk'ampi jan waliru; kunatix chuyma mayjt'äwi arsurinakaxa mä yupaychañ isimpiw isthapt'asipxäna, ukasti mä jan wali chuyman juchanakap imantäna. Yaqhipanakax chiqpachapun kutt'atjam uñstapxäna, ukhamat Diosan jaqinakaparu sallqjañataki; ukampis chuymanakapax uñjasispäna ukhaxa, nayrjam ch'iyaraw uñjasispäna.

GSAM 227.3Ukatsti akham siwa: “Nayamp chik sarir angelaxa juchanichirinakataki ajayun t'aqhisiwipa, nayra pachjam, thaqhañajatakiw säna. Nayaxa uñch'ukiyätwa, ukampirus janiw uñjkayätti; kunatix qhispiyasiñ pachapaxa pasxänwa.”²⁰

GSAM 228.1Aka uñjawix juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiñax utjxiti sasaw yatichatayna, sasaw sapxi. Ukampis nanakax jiskt'apxtanwa: ¿Kunjamarak ukhamäspaxa, jupax uka yatichäwirux Joseph Turner jupax 1845 maran panqara pachan nayrïr kuti yatichkäna ukhatpachaw sayt'asïna, ukat taqi pachaw juchanichirinakan kutt'añapataki ukat qhispiñapatakix ch'amamp irnaqaskäna?

GSAM 228.21854 maran uñstayat, Supplement to Experience and Views qillqatana, Mama White jupax akham siwa: “‘K'ari kutt'awinaka’ sas ukax jichhakamaw juk'amp qhan uñjañax wakisi. Aka uñjawix juk'ampis jutäw yatichäwi qhanap ist'asax jitt'irinakatakiwa. Jupanakax jach'a pantjawinakar katuyatawa. Ukham jaqinakax janiw nayrjam ‘juchanichirinakatak ajayu t'aqhisiñanïkaniti’.”²¹

GSAM 228.3Uñisirinakaxa jupa pachpat sipansa, Mama White-an aka uñjawipan kunsa uñjaskatayna ukata juk'ampi yatipxatwa sapxiwa. Jupanakan amuyuparjama mä juk'a uñakipañäni; akham sasa: jupaxa juchararinakan sarnaqäwip uñjaskatayna, machaq chuymacht'ayirinakar uñjañat sipansa. Ukhamasti jupaxa juchararinakar uñkatatayna “juchararinakataki ajayu t'aqhisiwi” jikxatañataki, ukampirus janiw uñjkänti. ¿Khitisa juchanichirinakar uñkatasakix juchanichirinakatak ajayu t'aqhisiwi jikxatpachäna? Ukampisa, jiskt'apxtanwa, ¿kunjamarak uka nayraqat qillqatan aytat jaqinakax, khitinakatix jaqin ch'amapampi ukat muspharkay uñkatasiwimpi iyawsirinakar jikxatañatak apnaqapkäna, ukat ukarux Diosan Ajayupan luräwip sasina? ¿Aka uñisirinakax, khitinakatix Mama White-an “punku jist'antata” tuqit jach'a yatichäwip uñacht'ayañatakix wali ch'amachasipkäna, iyaw sañatakix wakicht'atäpachati aka machaq chuymacht'ayirinakax qullan jaqinakäpxatapata, ukat chiqpach iyawsirinakar jikxatapxatapata?

GSAM 228.4Taqi chiqap amuyt'ir jaqitakix qhanawa, aka tuqit arst'at jaqinakaxa, khitinakatix aka ajayu t'aqhisiwi utjituwa sapxäna, ukampirus qhana ukhamarak chiqawsa jittayasipkäna, ukat jaqinak iyawsayasiñatakix mesmerismo apnaqasipkäna. Jupanakax janiw juchanichirinakataki chiqap ajayu t'aqhisiwiniñapäkaspati, kunapachatix jupanak pachpaw juchanchatäñatakïpxäna; kunatix “jupanakan [jupanakan pachpa] qhispiyasiñ pachapax pasxänwa.”

GSAM 229.11849 marana, marzo phaxsit 24 urunka, Mama White-an uñjawipatxa, yaqhipanakax akham amuyt'añ yant'apxiwa: juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiñax utjxänti sasina; ukampirus jiwasax nayratpach uñacht'ayapxtanwa, 1845 marana, Paris, Maine markanxa, jupax yatisina ukhamarak amuyt'asina qhana ukhamarak chiqa jan jitt'apki ukanakatakix khuyapayasiñax utjiwa sasaw yatichäna. 1846 maranxa, uka pachpa chiqan mä uñjawinxa, uñacht'ayasiwayiwa Tatitux “iglesianakan jaqinakaniwa, khitinakatix chiqpach jan jittayapkäna ukanaka”. Yaqha amuyunïpkäna uka jaqinakatakixa, mä tuqisiwiw churasiwayi, akham sasa: Diosan angelanakapax jupanakatakix irnaqapxaniwa, ukat kunapachatix jupanakax irnaqapxani ukhaxa, khitinakatix jupanakar juchanchapkäna ukanakax anqan jaytataw uñjasipxani.

GSAM 229.2Wasitat, 1848 marana, Abril phaxsinxa, Pastor White jupasa warmipasa Rocky Hill, Conn. markanwa juchanit jaqinakana kutt'añapataki irnaqasipkäna. Taqi akanakaxa uñacht'ayiwa, 1849 marana, marzo phaxsi 24 uruna uñjawixa, 1846 marana Maine markana, Paris uksana churat uñjawimpi, ukhamaraki 1848 marana, abril phaxsinxa, aka Diosan irnaqirinakapan sarnaqäwipampi mayakïskatapata.

GSAM 229Mä K'ari Revivalista Atipjata

GSAM 229.3Aka uñjawixa nayraqata Connecticut markana, 1849 marana uñt'ayatawa. Mä ministruxa ukanxa wali ch'amampiwa irnaqaskäna iyawsirinaka jikxatañataki, kunaymana arunaka parlaña churaw utjitu sasina. Jupaxa Rocky Hill uksankiri samarañ uru phuqhir jisk'a tamar jupan amuyunakapar iyawsayañatak ch'amachasiskäna. Jupanak taypit mayniruwa “Tatituna munata qullan jaqipa” sasina sutichäna. Jupan nayraqatapanwa, Mama White jupax mä uñjawi katuqäna, ukax jupan irnaqäwipax k'arïtap uñacht'ayäna, ukat “munat qullan” sataparux paqallqun kamachimpi janiw sarnaqkänti. Aka “qullan” warmix juchanchäw janiw sasaw säna, ukat ministrux wali ch'amampiw arxatäna, “Tatitun pisinkir qullanaparu” khuyapayasiñ jikxatañataki, kunjamtix jupax sataynawa. Qhipüru arumaxa, aka tawaqux cholera morbus usump usuntäna, ukat jiwxañjamaw amuyasïna. Jupax Mama White-ru jawst'ayäna, ukat Mama White-an jupat uñacht'aykäna ukax chiqapunïnwa sasaw arsusïna; kunjamtix Mama White-ax säna ukhamarjamaw jupax juchanïnwa. Ukhamatwa aka k'ari irnaqirix uka tantachäwiru sallqjañan pantjäna, ukat irnaqäwipan kankañapax qhanstayarakiwa, ukasti jank'akiw uka chiqan ch'amachäwinakapax tukuyäna.

GSAM 230Oswego, N.Y. markanxa, mayni k'ari ajayunakat kutt'ayirix utjarakïnwa.

GSAM 230.1Uka alaxan qillqatan uñacht'ayat amuyun juk'amp qhananchañataki, ukhamarak Pastor White jupampi warmipampix 1849-50 maranakan juchanichirinakan kutt'añapatakix kunjams irnaqaskakipxäna uk uñacht'ayañataki, aka qhipa yatiyawinak uñt'ayapxta, kunatix Elias Goodwin jupampi ukat Nueva York Suyun Oswego sat chiqan nayra iglesiankirinakampiw nayar yatiyapxitu:—

GSAM 230.2Uka pachanxa (1849 maranxa) uka chiqanxa mä waynaw Hiram Patch sutini jakaskäna. Jupax mä tawaquruw jaqichasiñatak arust'atäna, ukat jank'akiw jupamp jaqichasxäna. Jupanakax jan Diosar kutt'at jaqinakänwa, ukampirusa Pastor White jupan warmipampin tantachäwinakaparux sarapxirïnwa, ukat Cristiana jaqinakaru tukuñatakix niya iyawsapxarakïnwa. Uka pachanxa, Oswego markan mä iglesianxa, mä Diosar kutt'añ sartawiw qalltawayi, janiw pastoranakampikiti, jan ukasti mä uñt'at iglesiankir jaqimpi, jupax condadon qullqi imiripänwa. Aka jaqix wali ch'amampiw Diosar luqtirjam uñstawayi, ukat juchan jaqinakat wali llakisirïtapwa arsurakïna. Jupax jan Diosar kutt'irinakatak mayisiskäna ukhax amparanakapwa ch'irwasirïna, jupanakan chhaqhatäwipat wali llakita uñjasisina.

GSAM 230.3Tata Patch jupampi ukat arust'atapampixa aka Diosar kutt'añ tantachäwinakaru sarapxäna, ukat kuna lurañsa janiw yatisipkänti. Mä kutixa jupanakax ukan sarnaqapxäna kunawsatix Mama White jupax mä uñjawi uñjäna, ukansti Oseas 5:6, 7 qillqataru uñicht'ayataw jikxatasïna, akham siwa: “Iwisanakapampi, wakanakapampiw Tatituru thaqhir sarapxani; ukampirus janiw jupar jikxatapxaniti, jupax jupanakata jithiqtasxiwa. Jupanakax Tatituru k'arintapxiwa; kunatix yaqha wawanakaniwa. Jichhax mä phaxsix jupanakan yänakapamp chika manq'antaniwa.” Juparu uñacht'ayapxatayna aka kutt'ayäwi irpirinakax janiw Diosampix chiqapankapkänti, ukat janiw juchanichirinakat chiqpach chuym ust'ayasipkänti.

GSAM 231Jan Phuqhañataki Yatiyawi

GSAM 231.1Ukatsti jupax Tata Patch juparux akham sänwa: “Jumaru sañajatakiw situ, aka tuqitxa qillqatan arunakapax chiqpachapuniw phuqhasini. Mä phaxsi suyt'am, ukatsti jumaw pachpa yatiñäta khitinakas aka sartäwin irnaqapki ukanakan sarnaqäwipa, ukatsti khitinakas juchanichirinakatakix ukham jach'a llakisiñanïpxtwa sapki ukanakata.” Tata Patch jupax akham sänwa: “Suyt'äwa.”

GSAM 231.2Uka uñjawi churatäkäna uka qhipatxa pä siman manqhinwa, uka qullqi imirixa, juchanichirinakatakix wali llakisiñap yatiyirïkän ukaxa, wali llakitäkaspa ukham lurasina purakapan mä wila sirk'ap phallayäna, ukat wali wila chhaqhayatap laykux ikiparuw apatäna. Qullqi imirin oficinapan lurawinakapax condadun sheriff-apampiw katxaruñapäna, jupasti mä alguacilampi chika qullqi imirin pankan mayit qullqi jakhüwi uñakipäna, ukatsti negocio katxaruñatakix qullqi jakhüna, ukapachanxa, ¡ay!, qullqinxa waranqa dólar ($1,000) ukch'aw pisinkäna.

GSAM 231.3Sheriff-ampi constable-mpatakix janiw iyawsañjamäkänti, mä jaqi Diosar kutt'añatak ukham ch'amachasirix qullqi apt'asirjamäkaspa ukxa. Jupanakax amuyapxäna, inas jupax uka qullqi churaschïna, ukat pankan qillqantañ armt'aschïna; jan ukax inas bancoru uskuschïna, ukatwa caja fuertankir cuentapan jan uñstkchïna. Kunjamäkipansa, jupatxa mä suma qhanañchäwi thaqhapxañapänwa, ukampirusa amuyumpiw lurañapäna; kunatix jupax qullqini ukhaxa, chiqpachapuniw imantañatak ch'amachasispäna. Ukhamasti amtatäna, maynix nayraqat sarasina uta qhipäxan jisk'a utar imantasiñapa, ukhamat qhipa punku uñch'ukiñataki kunatix lurasispäna ukhaxa, uka pachparusti sheriff-ax nayrïr punkut mantañapänwa. Sheriff-ax utar jak'achasina nayra punkut mantkäna ukhaxa, mä warmina isipa jikxatäna, jupax qhipa punkut mistuskäna ukapacha. Uta qhipäxan jikxatasir chachax uka warmiruw jank'ak mä khunu qutur sarir uñjäna, khunut mä p'iya pallasina, ukar kunsa uskusina, ukhamarak khunump imantasina, utar kutt'xäna.

GSAM 232.1Sheriff-ax qullqiri jaqin ikiparuw jak'achasïna, ukat kunjamsa jikxatasi uk jiskt'asina, oficinapan ch'amäwinakapat amuyt'ayäna, jupax uka ch'amäw qhananchañ atispawa sasina. Uka jaqix, wali llakita, amparap alaxpachar aptasina, Diosaruw arxatayir jawst'äna, uka qullqit janiw kuns yatkti sasina. Uka pachparakiw warmipax mantankäna, ukat kunas paskän uk yatiñ munäna, ukat kunats chachapax ukham llakitäna uk yatiñ munarakïna. Chachax jaysäna: “Jupanakax amuyapxiwa jiwasanakax qullqipax utjistu”. Ukat warmix ukhamaraki amparanakap alaxpacharu aptasina, Diosaru arxatayasïna, jupanakax janiw qullqix utjkiti, ukat uka tuqitxa janiw kuns yatipkiti, sasa. Jupax uk arsuñ tukuykipanxa, utar mantkäna ukhax imantasiñapat khunu qutur jank'ak mistuniri pulisiyax jark'antasin akham siwa: “Mama, ¿kunas akaxa? Jumax utat jank'ak mistutama ukat aka khunu qutur uchatama uk uñjta, ukat akankiwa, chhaqhat qullqi kustala, patxapan $1,000 qillqantata.”

GSAM 232.2Kunjamti suyaskäna ukhamarjamaxa, uka chuymacht'äwixa jank'akiw t'unjatäna. Tata Patch-mpi jupan amtat warmipampi, uka chuymacht'äwi irpirin kasta jaqitap yatisaxa, chiqaru sayt'asipxäna, ukatxa Paqallqu uru Adventistanakampi mayachasipxäna, uka iglesiatxa jiwäw urupkama suma sarnaqir miembronakäpxänwa.

GSAM 232.3Aka uñjawixa, qhanapuni uñjasirjamaxa, jani iyawsirinakan askipataki ukhamaraki jupanakan sapa askipatakiw churata, ukatsti juchaninakan iyawsañaparuw puriyäna, ukampirus ukax chiqaki k'ari chuymaninakaru, jupanak pachpa juchaniraki ukhamaraki Tatitun jani munataparu k'ari chuymanïpxatap layku, ukaruw uñt'ayäna. Jupanakax “Tatituruw k'arintapxäna”; juchaninakataki jach'a ajayu t'aqhisiwi utjatapa arsusina, jupanakax “yaqha wawanakakiw” usuyapxäna.

GSAM 232Camden, N.Y. markan mä k'ari chuymani irnaqiri

GSAM 232.41849-50 maranakan juyphi pachanxa, Pastor White ukhamaraki Mama White jupanakax yaqha chiqanakaruw sarapxäna, uka taypinxa Camden, N.Y. markaw utjäna, Oswego-t pusi tunka milla ukch'a jayankiri, kawkhantix jupanakax uka pachax jakasipkaskäna. Aka tantachäwitxa, Mama White jupax akham siwa:

GSAM 232.4“Janïr sarkasinxa, uka chiqan chiqawsa arsuqir jisk'a tamaru uñacht'ayapxituwa, ukat jupanak taypinxa mä warmiru uñjta, jupax wali yupaychiriwa sasaw arsuwayi, ukampirusa k'arisiñanïnwa, ukat Diosan jaqinakaparux sallqjaskäna.”²²

GSAM 233.11884 marana, Enero phaxsinxa, Nueva York Suyuna irnaqkasina, aka qhipa yatiyäwinaka yatxatta, Tata Preston jupata, jupax uka alaxan aytat tantachäwi pachanxa Camden markan jakasirïnwa, ukatsti Pastor White jupampi warmipampix tantachäwi pachan jupan utapan qhiparapxatayna:—

GSAM 233.2“Aka warmixa qullanaptäwi tuqita jiljata amuyunakwa yatichäna, sasinwa mä phuqhat jakäwi utji, kawkhantix mä jaqix taqpachani Diosan kamachipat sipan jilankaspawa; ukatsti jupax uka phuqhat jakäwiru puritaynawa sasaw säna. Aka qullan jakäwi tuqita yatichäwipampiwa Camden markankir yaqhip jaqinakasan amuyunakapxa llakisiyaskäna. Kullaka White-aruxa uñacht'ayasiwayiwa, aka warmina taqi uñacht'ayata qullan jakäwipampisa, chuymapaxa juchampi ch'iyaräskänwa, ukat jakäwipansa ñanqhäskänwa.

GSAM 233.3“Aka chiqan jikxatasinxa, Kullaka White-ax mayampi mä uñjawi katuqäna, aka warmi nayraqatan, jupax jan iyawsirinakataki jach'a llakisiñaniw amuyasïna; ukampirus Kullaka White-ax juparux säna, janiw juchanichirinakataki chiqpach chuym usuyasiñäkiti, kunatix jupan jakañapax ukhamänwa, jupapachax janiw Diosan nayraqatapan chiqaparu sayt'atäkänti. ‘Ukhamasti,’ sasaw Tata Preston jupax säna, ‘uka Camden uñjawix chiqapuniw uka warmiruw uñt'ayasi, janiw taqi juchan jaqinakan sarnaqäwiparukiti, ukat jiwasanakax uka pachanx ukham amuyapxta.’”

GSAM 233.4Mama White jupan uñjawipa yatiyäna uka qhipatxa, uka warmix sayt'asisin akham siwa: “Diosax chuymaj yatiwa, ukat jumanakax uñjapxasma ukhaxa, q'uma, ch'uya ukhamätap uñjapxasmawa.” Ukhamatwa tantachäwix tukusïna. Ukampirus, janiw jaya pachatix paskäna, uka warmix wali usuntäna, ukat jiwaskaspas ukham amuyasïna. Jupax akham säna: “Kullaka White-ruw uñjañaja; juparuw mä juchaj yatiyañaja. Nayax juparux sista, nayax mä suma warmitwa, q'umätwa, sasa. Janiw ukhamäkiti. Nayax mä jan wali warmitwa. Aka chachax nayamp jakaski ukax janiw chachajäkiti. Inglaterra markan mä suma chacharu, mä jisk'a wawarusa jaytawaytwa, ukatsti aka chachampiwa t'ijtawayta. Janiw kunapachas jaqichasipkayätti. Doctorätwa sasin arsusiskayätwa, ukatsti qullanakwa aljasiskayätwa, tribunalan juramentompi mä botellax $1 ukhamawa sasin arsuwayta, ukampirusa mä botellax $0.12 ukakiw nayatakix chaninïnxa. Ukhamarakiw mä wakax mä pisi jaqir aljawayapxta ukax $30 ukhamawa sasin arsuwayta, ukampirusa $20 ukakiw chaninïnxa.”²³

GSAM 234.1Ukham k'ari jaqinakatakiwa Mama White-an arunakapax “juchanichirinakatak ajayu t'aqhisiwi” tuqitxa, janiw taqi juchanichirinakatakikiti. Uka alaxan uñacht'ayata chiqanak amuyt'asa, ukax uñacht'ayiwa “janiw khuyapayasiwix utjxaniti” juchanichirinakatak yatichäwix taqpach juchanchatawa 1845 maran panqara pachan nayrïr kuti yatiyatäkäna ukhatpacha; ukat Mama White jupax uka urutpach wali ch'amampiw juchanichirinakan kutt'añapatak irnaqawayi, ¿khitis iyawsaspax 1851 maran, Experience and Views sutini qillqatapax uñstayatäkäna ukhaxa, jupax “juchanichirinakatakix janiw qhispiyawix utjxiti” sasaw yatichañ munäna?

GSAM 234Jani Khuyapayasiñani Jaqi

GSAM 234.21848 marakamasa, maynin maynin jaqinakaw utjaskänwa, jupanakasti juchanichirinakatakix janiw khuyapayasiñax utjxiti sasaw iyawsapxäna. Ukampirusa, jupanakax janiw Paqallqu uru Adventistanakäpkänti. Aka kasta jaqinak taypit mayni, Sweet sutini, Rochester, N.Y. markan jakasirïnwa. Nayax taqi jaqin nayraqatan iyawsäwijat arsuwaykta, ukat Nayrïr Uru Adventistanakan bautisatäxayäta uka qhipatpacha, Canandaigua, N.Y. markan mä karpa tantachäwir saraskayäta, ukax Pastor J. C. Bywater ukhamarak Geo. W. Burnham jupanakamp irpt'atänwa. Aka Sweet sutini jaqixa ukan jikxatasïna, ukatsti iyawsañ tuqita jakañajax chiqapachati janicha ukata wali pächasïna, kunatix jupax “juchanichirinakax jichhax Diosar kutt'añapax janiw atiskaspati” sasaw amuyäna.