Jalja 13 — Diosan Irptäwipan Unanchanakapa

GSAM 198.1“¿Yusax yaqha markat mä mark apsuñatakix yant'äwinakampi, señalanakampi, muspharkañanakampi, nuwasiñampi, ch'amani amparampi, luqxatata amparampi, ukhamarak jach'a ajjsarañanakampi ch'amachasiwaypachati, kunjamtix Tatitu Diosamax Egipto markan nayraqataman jumanakatakix lurkäna ukhama? Jumanakarux uñacht'ayasiwayiwa, Tatitux Diosapuniwa uk yatiñamataki; jupat sipanx janiw yaqha Diosax utjkiti.”¹

GSAM 198.2Ukhamarakiw Tatitux mä jaqinakaru mä jan iyawsir markat apsuwayi, kamachinakap jupanakaru arsuñapataki, ukat uka kamachinak qala tablanakana qillqt'ata jupanakaru katuyañapataki. Aka muspharkañ lurañanakax janiw jupanakan yatiñ munañap phuqhañatakik luratäkänti; jan ukasti, jupanakax chiqpachapuni yatiñapatakiwa, khititix “Egiptun jach'a lurañanaka lurkäna; Ham markan muspharkañ lurañanaka, ukat Quta Wila jak'an axsarkañ lurañanaka,”² ukat Sinai qullun nakhantir p'iqipat nina ukhamarak jiq'i taypit jupanakar aruskipkäna ukax, janiw yaqhäkanti, jan ukasti jakir chiqap Diosawa, taqi kunan Luriripawa.

GSAM 198Moisés-an Jawillt'atapa Nakhiri Ch'aphini Quqata

GSAM 198.3Moisés pachpax janiw Israelitanakarux Egipto markat mistuñapatakix ch'amachkaspati, akham sasinakixa: “Nayax wasaran uywanak uywaskayäta ukhaxa, jumanakan esclavutäwimatxa llakisiwayapxsma, ukat jichhax Egipto markat apsuñatakiw jutasktxa, kunjamtix Midian markar janïr t'ijtañax Egipto jaqir jiwaykayäta ukhax apsuñ yant'kayäta ukhama.”

GSAM 199.1Uka jan phichhantir nakhantir qura, ukat nina taypit ist'asir arumpiw, Moisésarux iyawsayäna, jupaw “sarañapa ukat jaqinakarux Egipto markat irpsuñapa”. Ukham muspharkañ tuqitwa jupax irnaqäwipa katuqäna, jach'a ukhamaraki qullan jawillt'äwipa, mä uñacht'äwi ukasti jank'akiw jilatanakapan amuyunakap katuntäna, ukatsti kunatix jutkani ukata amuyt'ayäna, ukhamatwa jupanakarux Moisésarux Diosan irptäwipampi p'iqinchiripat uñt'añapataki irpxaruwayäna.

GSAM 199.2Qhispiyirina jaktäwipatpachax, llakita ukhamaraki chuym usuta arkirinakapax jupan utjatapampi ukhamaraki chuymacht'iri arunakapampi chuymacht'ayasiñapax wakiskäna ukhaxa, ukapachänwa yaqhip llakita ukat t'aqisita iyawsirinakax 1844 maran “chika aruma arnaqäwi” qhipatxa, jan q'iwis iyawsäwimpi katxarasisipkäna; ukat Diosax khuyapayasiñan llakita ajayunakar chiqak arsuwaychixa, amuyasiñjamawa ukham pachana, ukat ukham jaqinakaruw luraspana.

GSAM 199Tatitun Utjañap Arsuña

GSAM 199.3Jupax irnaqañ thakhinakansa janirakiw jark'atäkiti, ukatsti “Alaxpachar makhatkäna ukhaxa” ajayun churanakapwa iglesiapar ucht'äna,³ jupax arsuwayiwa arkirinakapamp chikaw evanjelio yatiyapxani, “aka pacha tukuykamasa.”

GSAM 199.4Taqi pachanwa Tatitux ch'amapa ukat churanakapa uñacht'ayañatakix wakicht'atäna, khitinakatix taqpach chuymamp jupar thaqhapkäna ukanakampi. ¿Janit jupax suma yatiyäwi irnaqäwi churasax akham siskäna: “Aka señalanakaw iyawsirinakarux arknaqani: Nayan sutijampiw supayanakarux jaqsupxani; machaq arunampiw parlasipxani; katarinakarux aptasipxani; ukat jiwayir kuns umapxaspa ukhax janiw jupanakarux usuchjkaniti; usutanakarux amparanakapwa uskupxani, ukat jupanakax walikipt'apxani”?⁴

GSAM 199Reformación Pachan Ajayu Churanakapa

GSAM 199.5Tunka suxtan patak maranakan Reforma pachanxa, ukhamaraki qhipa pachanakanxa, Tatitun ch'amapan muspharkañ uñacht'äwinakapa, ukhamaraki profecía churan uñacht'äwinakapas utjapunïnwa. D'Aubigné jupax Juan Huss-an profecianakapat arsu. Charles Buck jupax, Religious Anecdotes qillqatapanxa, 1546 maran George Wishart-an profecianakapat yatiyi. John Wesley jupax, qillqatanakapanxa, Jonathan Pyrah-an profecianakapat ukat phuqasiwipatsa yatiyi. Pastor J. B. Finley jupax, jupa pachpan jakañ qillqatapanxa, 1842 maran jallupachan mä muspharkañ uñjawitsa ukat jupa pachpan qullasiwipatsa yatiyi. Christian Advocate (Metodista) qillqatax mä muspharkañ uñjawita ukatsti kunatix uka qhipat paskäna ukata mä suma qillqata uñt'ayäna, ukax Doctor Bond, uka iglesiatankiriru, Diosan irnaqäwipana churatänwa. Akanakax Tatituru llamp'u chuymampi thaqhirinakatakix mä señalanakänwa, jupax janiw mayjt'känti, ukatsti jichhakamax profecía churampi jaqinakaparux aruskipasiskakiniwa.

GSAM 200Qhiparir Tantaqa Profecía Ajayuniñapataki

GSAM 200.1Qillqatanakanxa qhanawa ukat chiqapuniwa arunakax utji, Tatituxa Ajayupan churanakapxa, juk'ampisa profecía chura, jupan jutäwip suyt'asipki uka jaqinak taypinxa uñacht'ayaniwa, sasa. Nayrïr qillqata uñacht'ayktan ukaxa Corintios markaru qillqatan jikxatasi, ukat akham siwa: “Jumanakat laykuw sapa kuti Diosarux yuspärta, Jesus Cristompi churat Diosan khuyapayasiwipatxa; kunatix jupampiw taqi kunan jiltayapxta, taqi arunsa, taqi yatiñansa; kunjamatix Criston testimoniopax jumanakan ch'amañcht'ata ukhamarjama: ukhamat jan kuna churatansa qhiparapxañamataki; jiwasan Tatitu Jesus Criston jutäwip suyt'asa; jupaw tukuykam ch'amañcht'apxarakini, ukhamat jiwasan Tatitu Jesus Criston urupan jan juchanïpxañamataki.”⁵

GSAM 200.2Uñacht'äwinxa “puchunaka” tuqita liyt'tanwa—qhipa suma yatiyäwi iglesiata: “Dragonax warmimpi [iglesia] phiñasitayna, ukatsti wawanakapan puchunakapampi nuwasiñatakiw saräna, jupanakasti Diosan kamachinakap phuqhapxi, ukatsti Jesus Criston testimoniopanïpxiwa.”⁶ Kunas “Jesusan testimoniopaxa,” jiskt'tanwa, qhipa iglesian utjañapaxa, ukatsti ukax ch'amañcht'atäkasaxa, kunayman Ajayuwan churanakapan uñstayañapataki thakhi wakichixa? Aka jiskt'awitxa, mä jaysäwi jikxattanwa Patmos islan Juan-aru mä angelan arunakapana: “Nayax kayunakaparu liwthapta jupar yupaychañataki. Jupasti sarakitaynawa: ¡Jan uk luramti! Nayax jumamp chika irnaqirïtwa, Jesusan testimoniopanïpki uka jilatanakamampisa: ¡Diosaruw yupaychaña! Jesusan testimoniopax profecía ajayupawa.”⁷

GSAM 201.1Aka angelan qhanañchäwipax uñacht'ayiwa, Cristoru suyir iglesian uñstiri “profecía ajayu” ukaw taqi churanakataki thakhi wakichi, ukat uka chura jupanak taypin utjatap laykuw “puchunaka” iglesiaru nuwasir sarnaqapxi.

GSAM 201Pablon Churanakat Testimoniopaxa

GSAM 201.2Pablun Tesalonicenses markaru qillqatapax uñacht'ayiwa, Tatitun urupax—tukuyir juchanchäwi urux—jaqinakaru “aruman lunthata ukham” purininiwa; ukampirus janiw ukham Tatitun iyawsir wawanakaparux purkaniti, kunatix jupanakax “qhanan wawanakapawa, urun wawanakapawa”. Uka uñch'ukir jaqinakaru iwxt'äwinakap taypinxa akham siwa: “Ajayu jan jiwayapxamti. Profecianak jan jisk'achapxamti. Taqi kunsa yant'apxam; kunatix askïki ukxa katxarupxam.”⁸

GSAM 201.3Griego arut propheteias, aka chiqan profecías sasin jaqukipata, Greenfield jupax, jupan Griego Aru Qillqatapana, akham siwa: “Aka amuyunxa, profecía chura apnaqaña, 1 Tesalonicenses 5:20 ukhamawa.” Aka tuqitxa Parkhurst, Robinson, ukhamaraki Liddell ukat Scott jupanakana aru qillqatanakapas iyaw sapxiwa. Ukhamasti, akax mä qhana arsuwiwa, chiqpach profecía churax Cristona payïri jutäwip suyt'aski uka iglesiapamp chikaniñapata. Iwxt'awix janiw churata jisk'achañäkiti, jan ukasti yant'añawa; suma uñacht'äwi jikxatasina, ukarux “ch'amampi katxaruñawa”.⁹

GSAM 201Arsuwin Phuqhasiwipa

GSAM 201.4Nanakax nayraqatpach uñjapxtanwa kunjamsa Tatitux profecía churap uñacht'ayañ qalltäna, nayrïri ukhamarak payïri angelanakan yatiyäwinakap yatiyasipkäna ukhaxa. Aka churax juk'amp phuqhataruw jilxattata, pä waranqa kimsa patak urunak tukuyatatpacha. Tatitux aka lurañatakix jupa pachpaw irnaqirip ajllïna, jupan laykux taqi kunsa jaytanukirïna, ukhamarak jakañapas chhaqtañampïskänwa, “jan ch'amaninak taypit juk'amp jan ch'amani” ukham jaqi.¹⁰ uka pacha pasatat pä phaxsi janïr phuqhaskipan, Portland, Maine markankir Imilla Ellen G. Harmon, uka pachax niya tunka paqallq maranïskänwa, Tatitut yatiyäwinaka katuqañ qalltäna.

GSAM 202.1Nayax Portland markan uka nayrïr uñjawi pachan jakasirinakamp parlañatakix pachax utjituwa, ukhamarak Mama Haines-ampis uñt'atarakiyätwa, khitin utapansti Imilla Harmon-ax nayrïr uñjawip uñjkäna, ukhamax uka jaqinakan yatiyatajaxa chiqanakax yatiyapxäma.

GSAM 202.2Uka pachanxa, Imilla Harmon jupax wali llakkaña usunïnwa. Walja simananakawa, jupax jisk'at arsuñaki atirïna. Mä qullirix akham sänwa, jupan usupax hidropesíampi tisis usuwa. Jupax sänwa, kupi pulmónapa ñusantatawa, ch'iqa chuyma ch'akha wali usuntatawa, ukatsti chuymapas usuntatarakiwa. Jupax sänwa, janiw jaya pacha jakkaspati, ukat kuna pachas jiwxaspawa. Winkuskasinxa, wali ch'amampiw samanañ atirïna. Arumanakax, ikin wali sayt'ata, qunt'atjamaw samart'irïna. Sapa kuti ch'uxusiñampi, ch'ullupat wila jalsuñampiw janchipan ch'amapax wali tukusxatayna.

GSAM 202Imilla Harmon-an Nayrïr Uñjawipa

GSAM 202.3Nayrïr uñjawip katuqkäna uka pachanxa, Mama Haines-an utapan qhiparasiskäna. Arumanthïnwa, ukatsti jupanakax familia ukham Diosar yupaychasipkäna. Phisqa jaqinakaw ukana utjäna, taqiniw iyawsäwin kullakanakäpxäna. Yaqhanakax mayisipxäna, ukatsti Imilla Harmon jupax jisk'at mayisiskäna, ukhaw Diosan ch'amapax wali muspharkañjamaw aynachar saraqanïna, ukan utjirinakarux qhanaw katuntäna, ukat mä akatjamat jupax muyuntapan kunatix paskäna ukanakat chhaqhantäna—mä uñjawin jikxatasïna.

GSAM 202.4Qhipa tantachäwinxa, Portland markankir iyawsirinakarux kunatix jupar uñacht'ayasiwaykäna uk yatiyäna. Jupanakax Tatitut jutirïtapxatxa taqpach chuymampiw iyawsapxäna. Uka pachanxa Portland markanxa niya suxta tunka jaqinakaw utjäna, jupanakasti Tatitun luräwipatjamaw uk iyawsapxäna. Uka uñjawimpi ukat uka yatiyäwipampix mä ch'amaw utjäna, ukax Diosatpachakiw mistuspa. Wiñay jakañ tuqit mä jach'a llakisiñaw sapa kuti juparux katxarüna, ukat jupax mä jan arsuñjam musphasiñampiw phuqhantatäkaspa ukham amuyasïna, jupjam mä tawaqu, jan ch'amani jaqix Tatitux jaqinakapar qhana yatiyañapatak mä irnaqañjam ajllitäñapataki. Jupax siwa, uka uñjawipanxa alaxpachan qhapaq utanakapan qhant'ir angelanakampi muyuntataw uñjasïna, kawkhantix taqpach kusisiñampi suma jakañampix utjki uka chiqan, ukatsti aka jiwiri jakañan jan phuqhachir chiqanakaparu sartasiñax mä llakisiñ mayjt'äwiwa.

GSAM 203Nayrïr Uñjawit Juk'aptayata

GSAM 203.1Jupan nayrïr uñjawipat jisk'a qillqata, Portland markan iyawsirinakar yatiyatapaxa, taqi uñjawinakapan kunjamätapat mä juk'a amuyt'ayistaniwa:—

GSAM 203.2“Mayisiskäyäta ukhaxa, Diosan ch'amapaw nayar purinitayna, janipuni nayraqat ukham jikxatkayäta ukhama. Qhanampiw muyuntatäyäta, ukatsti uraqit juk'amp juk'amp alayaru makatkäyäta. Uraqpachan adventista jaqinakaru thaqhañatakiw kutt'ayäta, ukampirus janiw jupanakaru jikxatkti, ukhaw mä arux akham siskitu: ‘Wastat uñtam, ukat juk'amp alayaru uñtam.’ Ukatsti nayranakaj aptayäta, ukat mä chiqa ukhamarak k'ullku thakhi uñjta, uraqpach patxaru alayaru aptata. Uka thakhinwa Adviento jaqinakaxa markaru sarasipkäna, ukax thakhin jaya tukuyapan jikxatasïna. Thakhin qalltañapanxa, qhipäxapan mä qhana qhant'ir uñstayatäpxänwa, ukasti mä angelax nayarux ‘chika aruma arnaqäwiwa’ sasaw säna. Ukax taqi thakhin qhant'äna, ukat kayunakatakix qhana churäna, jan t'ijuntañapataki. Ukat jupanakax nayraqatapan, markar irpiri Jesusar uñch'ukiskapxäna ukhaxa, qhispiyatäpxänwa. Ukampirus jank'akiw yaqhipanakax qaritäpxäna; markax jaya ukhamawa, nayraqat mantañäpkaspa ukham amuyapxäna. Ukat Jesusax suma k'ajkiri kupi amparap aptasaw ch'amachäna, uka amparapatsti mä k'ajkiri qhanaw mistüna, adventista jaqinakarux muytasina, jupanakasti ¡Hallelujah! sasaw arnaqasipxäna. Yaqhipanakasti jan amuyt'asis qhipäxankir qhanaruw janiw sasaw sapxäna, ukat janiw Diosax akch'a jayar irpawaykiti sasaw sapxarakïna. Akanakan qhipäxapankir qhanapax jiwxänwa, kayunakapax ch'amaka ch'amakankxänwa, ukat jupanakax lankt'asipxäna, uñch'ukiñapatsa jithiqtapxäna, Jesusarusa chhaqhayapxäna, ukat thakhit mistuwayxapxäna, aynachankir ch'amaka jan wali uraqiruw t'unxapxäna. Jank'akiw Diosan arup ist'apxta, walja umanakjamawa, ukasti Jesusan jutäwipan urupsa pachapsa jiwasaru yatiyapxitu. Jakir qullan jaqinakax uka aru yatipxäna ukat amuyapxarakïna, jan walinakasti q'ixu q'ixu ukhamarak uraqi khathatiw sasaw amuyapxäna. Diosax uka pacha arsuwaykän ukhaxa, Qullan Ajayu jiwasarux warantawayistu, ukatsti jiwasan ajanunakasax Diosan jach'a k'anchäwipampiw k'anchantañ qalltawayi, kunjamatix Moisés-an ajanupax Sinaí qullut saraqankän ukhax k'anchantäna ukhamarjama.”¹¹

GSAM 204Mama White-an Uñjawin Kunjamäkäna ukata Qhanañchäwi

GSAM 204.1Diosan Ajayupan aka muspharkañ uñacht'äwipat muspharkañ sarnaqäwip juk'amp qhipäxar uñakipañataki, nayraqatax uñjawinakat mä qawqha chiqanak qhanañchä. Nayrïr kuti Mama E. G. White (nayra Imilla Harmon) jupar uñjta ukax 1852 maran octubre phaxsinwa. Uka urunxa, mä horat jila unxtir mä uñjawin jupar uñjta. Uka pachata jichhakamax, niya phisqa tunka kuti uñjawin jupar uñjañ atipxta. Aka pachana qullirinakax jupar uñakipapkäna ukhax nayax ukan sarnaqawaytwa, ukat kunatix uñjta ukat yatta ukata testigüñax nayatakix mä kusisiñawa. Suyt'twa, aka tuqita chiqap yatiyäwix jan khitinakatix janipuniw jupar aka pachana uñjapkiti ukanakan jan amuyt'at amuyunakap laykux jan amuyt'as apanukutäñapataki.

GSAM 204.2Uñjawiru mantkasaxa, kimsa muspharkañ “¡Jach'añchäwi!” arnaqäwinaka arnaqi, ukax jitt'as jitt'as ist'asi, payïrixa, ukat juk'ampisa kimsïrixa, juk'a ch'amakiwa, ukampirus nayrïrit sipansa juk'ampi muspharkañawa, arupax jumat jayan sarnaqir jaqin arupjamawa, ukat janïr ist'añ tukuskirjamawa. Pusi jan ukax phisqa segundo ukjamaw mä amuyu chhaqhat jaqjama, jan ukax ch'amap apt'ata jaqjam aynacht'añjam uñjasi; ukatsti jank'akiw jaqit sipan jilïr ch'amamp phuqhantatañjam uñjasi, awisax jank'akiw kayunakapamp sayt'asis uta manqhin sarnaqaski. Amparanakapax sapa kutiw k'uchuski, p'iqipax kawkhankir ukarjamaw kupir jan ukax ch'iqar uñacht'ayasa. Taqi aka kuynt'awinakax wali suma k'achata lurt'atawa. Ampara jan ukax kallachi kawkïr chiqarus uchatañapkchisa, khitis janiw kuynt'ayirjamäkiti. Nayranakapax sapa kutiw jist'arata, ukampirus janiw ch'irmthapkiti; p'iqipax apt'atawa, ukat alaxpacharuw uñch'ukiski, janiw amuyt'añjam uñch'ukiskiti, jan ukasti mä suma uñnaqampiwa, ukampirus mayjawa kunatix jaya tuqinkir kunarus wali amuyump uñch'ukiskaspas ukhamawa. Janiw samkiti, ukampirus pulsopax pachanpachaw t'ijuni. Uñnaqapax sumawa, ukat ajanupan samipas pachpa k'ajkiriwa kunjamatix pachpan utjki ukhama.

GSAM 205Danielan uñjawipampi chikachata

GSAM 205.1Jupan samana, ch'ama chhaqtaña, ukatsti Diosan angelapax llamkt'atapamp ch'amanchata ukaxa, taqpachaniw Daniel profetax jupa pachpan uñjawipan uñjatapat arsuwayki uka qillqatampix mayakïski, akham sasin: “Ukatwa nayax sapaki jaytata, ukat aka jach'a uñjawi uñjta, ukat janiw ch'amajax utjxänti; kunatix suma uñnaqajax ñanqharuw tuküna, ukat janiw ch'amajax utjxänti.” “Kunjamarak aka tatitujan uywatapax aka tatitujampix parlañapaxa? Kunatix nayatakix, jank'akiw ch'amajax chhaqtawayitu, samajas janiw qhiparxiti. Ukatsti mayampi mä jaqir uñtasitax jutituwa ukat llamkt'ituwa, ukat ch'amañcht'ituwa, ukat akham situwa: ¡Munata jaqi, jan axsaramti! Suma qamañamäpan; ch'amachasim, jïsa, ch'amachasim. Ukat jupax nayaru arsuwaykitu ukhaxa, nayax ch'amañcht'ataw jikxatasiyäta, ukat akham sista: Tatayax arsurakpan; kunatix jumaw ch'amañcht'istaxa.”¹²

GSAM 205NAYRAPAMP UÑJIRINAKAN ARUNAKAPA

GSAM 205M. G. Kellogg, Qulliri

GSAM 205.2Mama White jupan uñjawin utjkäna uka pachan kunjamänsa uka tuqitxa, uñjirinakan mä qawqha arunakapax wakisispawa. Nayrïrix M. G. Kellogg, M.D. jupan arunakapawa, jupax Michigan markan, 29 uru mayo phaxsit 1853 maran, Tyrone, Livingston County uksan apaskäna uka tantachäwin nayrïr uñjawit arsu. Jupax akham siwa:—

GSAM 206.1“Kullaka White jupax pä tunka minutunaka jan ukax chika urasa ukjamaw uñjawinxa jikxatasïna. Jupax uñjawir mantkäna ukhaxa, ukan jikxatasir taqiniw Diosan ch'amapampi utjatapampis jikxatasipkaspas ukhamänwa, ukat jiwasanakat yaqhipanakax chiqpachapuniw Diosan Ajayupax jach'a ch'amampiw jiwasan patxar samart'ir jikxatasipxta. Jiwasax samarañ uru arumanthix llätunka uras pacharuw mayisïwin ukhamarak tantachäwin jikxatasipxayäta. Jilata White, awkijaxa, ukhamarak Kullaka White jupanakax mayisipxänwa, ukat nayax uka pachax mayisiskayätwa. Janiw kuna chuyma ch'allxtäwis, ni kuna uñacht'äwis utjkänti. Ukampirusa, jiwasanakax Diosaruw wal mayisipxayäta, jupax tantachäwirux jupan utjatapamp bendicion churaniñapataki, ukat Michigan markan irnaqäwirus bendicion churarakiniñapataki. Kunjamtix kullaka White jupax uka atipt'ir arump ‘¡Jach'añchäwi! ¡j-a-c-h'-añ-c-h-ä-w-i! ¡j-a-c-h'-añ-c-h-ä-w-i!’ sasaw arnaqäna, ukham sapa kuti jupax uñjawir mantkasin ist'apkta ukhama, jilata White jupax sayt'asisaw tantachasirinakarux yatiyäna warmipax uñjawin jikxatasitapata. Kunjamsa uñjawinakapaxän ukhamaraki uñjawin jani samart'irïtap yatiyasaxa, khitinakatix munapkäna ukanakarux nayraru jutapxañapataki ukat jupar uñakipapxañapatakiw jawst'äna. Dr. Drummond, mä qulliri, ukhamaraki mä Nayrïr Uru Adventista yatiyiri, jupax (janïr jupar uñjkasin uñjawi ukan) jupan uñjawinaka ukanakapax mesmerismo ukanitapwa satayna, ukat jupax mä uñjawi churirispaw sasa, nayrar sartawayi, ukat wali suma uñakipatatxa, wali janq'u tukuwayi, ukat akham siwa: ‘¡Janiw samkiti!’.

GSAM 206.2“Nayax chiqapun yattwa jupax uka pachax uñjawi ukan janiw samart'känti, janirakiw nayax ukan jikxataskayäta uka yaqha walja kutinakan samart'känti. Uñjawi ukat mistuñapax kunjämatix ukar mantañapax ukham qhanänwa. Uñjawi tukusxatapata nayrïr señapax jupan wasitat samart'añ qalltañapänwa. Jupax nayrïr samap manqhat, jaya, ukhamarak phuqhat apsuwayi, ukham lurasax uñacht'ayäna pulmonanakapax taqpach samat ch'usäxatapata. Nayrïr samana apsusit qhipatxa, payïr apsuñkama mä qawqha minutunakaw pasawayi, ukax nayrïrjamarakiw pulmonanaka phuqhantäna; ukatsti paya minutu samart'äna, ukat kimsïr kuti samana apsusïna, uka qhipatsti samana apsuñapax pachpakamakiw tuküna.” Sillt'ata, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., Diciembre 28, 1890.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Aka qillqatax mä jaqitawa, jupax 1853 maran jallupachan Stowe, Vermont markan mä uñjawin Mama White-an qulliri uñakipäwip uñjawayi. Jupax akham siwa:—

GSAM 207.2“Mä qullirix ukankänwa, ukatsti yatiñapampi amuyt'asisa ukham uñakipäna, kunatsa uka uñstiri uk jikxatañataki. Mä nakhantir kandila jupan nayranakaparu jak'achayapxäna, uka nayranakapax jach'at jist'aratänwa; nayranakapan janiw kunas kuynt'känti. Ukatsti jupan pulso ukhamarak samana tuqit uñakipäna, ukat janiw samankänti. Tukuyapax akänwa, jupax amuyt'asïnwa ukax janiw pachamaman jan ukax yatiñanakan kamachinakaparjam qhananchatäkaspati.” Qillqata, “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Aka qhipa arst'awinakaxa mä uñakipäwitwa parli, ukax Mama White jupax mä uñjawin jikxatasïna ukhawa, mä tantachäwin luratawa, Pastor James White jupan utapan, Monroe Thakhin, Rochester, N.Y. markana, 26 uru junio phaxsit 1854 marana:—

GSAM 207.4“Uka pachanxa, nayax tunka paqallquni maranïyätwa. Amuyt'ataxa, niya ist'iristwa uka muspharkañ ‘¡G-l-o-r-i-a!’ arnaqäwinakapa, jupax arsuskäna ukhaxa. Ukatsti, jani jaquqatasina, jan ukasti k'achitat pamparu liwt'äna, ukat mä yanapirin amparanakapan katxarutäna. Paya qullirinakaw mantaniwayapxäna, mä achachi ukhamarak mä wayna. Jilata White-ax kullaka White-arux suma uñakipapxañapatakiw wal munäna, ukhamarakiw lurapxäna. Mä lirphuw apanitäna, ukat maynix parlaskäna ukhax lakapa patxaruw katxarüna; ukampirus jank'akiw uk jaytawayapxäna, ukat sapxäna: ‘Janiw samkiti.’ Ukatsti, jupax aruskipaskäna ukhaxa, jupan janchipan ladonakaparuw sum uñakipapxäna, manqhat samana utjatapa uñjañataki, ukampirus janiw jikxatapkänti. Uka uñakipäwi tukuyasaxa, jupax sayt'asxänwa, uka uñjawipan ukhamaraki, mä Biblia alayaru apt'ata, chiqat chiqaru uñtasa, chiqaparu aytasa, nayranakapax alayaru ukat pankan jayan uñtaskchïnsa.

GSAM 208.1“Jupax paqallqu qhipa plaganak uñjäna. Ukatsti jupax qullan jaqinakan atipjäwipa uñjäna, ukatsti atipjañ arnaqäwinakapax jichhakamax ist'kiristjamawa. Aka chiqanakxatxa, nayax taqi chuymampiw testigüskta.” Qillqata, “Pastor D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., Febrero phaxsi 8, 1893 marana.”

GSAM 208Mama Drusilla Lamson

GSAM 208.2Yaqha testimoniox uka pachpa qulliri uñakipäwitxa, Mama Drusilla Lamson-an arunakapawa, jupax Pastor Lamson-an primopan ijma warmipawa, ukat Clifton Springs, N.Y., Qullañ Uta uksan p'iqinchir warmirakiwa. Junio 26, 1854 maran tantachäwit arsusina, akham siwa:—

GSAM 208.3“Nayax uka tantachäwi amtastha, kawkhantix yant'äwix lurasiwayki uk, ukasti, Jilata White-an sapa kuti siskäna uk yant'añatakiwa, kullaka White-ax uñjawinkäna ukhax janiw samart'känti, ukampirus janiw uka qullirin sutip amtkti... Inas Doctor Fleming ukächina, kunatix jupaw yaqhip pachax iwxt'añapataki jawst'at qullirïna. Jupax, ukampirus, jichhax jiwataynawa. Aka ukak sañjamawa, yant'awix lurasïnwa, ukat lirphunxa janiw kuna samañan uñjasiwipas utjkänti.” Qillqata, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., 9 uru marzo phaxsit 1893 marana.”

GSAM 208.4Uka nayraqat aytat pachan ukankir yaqha testimonion arunakapax akhamawa:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“Aka qillqatax chiqanchayiwa, nayax David Lamson jilan ukhamarak Mama Drusilla Lamson jupan alaxan qillqat testimonionakap liyt'awayta, qullirin arunakapata, kunawsatix Mama E. G. White jupar uñakipkäna ukhaxa, jupax uñjawi ukan jikxatasiskäna ukhaxa, 26 uru junio phaxsit 1854 marana. Nayax uka tantachäwin jikxatasiyätwa, ukat uka uñakipäw uñjarakiyätwa. Jilata Lamsonampi Kullaka Lamsonampin arst'ataparux iyaw satwa, ukatsti yapxatasirakispawa, Doctor Fleming ukhamaraki mayni wayna qulliriw uka uñakipäwi lurapxatayna. Mama White jupax sayt'asxäna ukhaxa, kunjamtix jupanakax arst'apki ukhama, Qullan Qillqatanakat arunak apsusina, Doctor Fleming jupax mayni nakhantat kandila mayïna. Aka kandila jupan laka ispillunakaparux jan nakhantayasa atipjamar jak'achäna, ukatsti samapax utjaspa ukhaxa, uka samapamp chika chiqaparu. Nina laq'ax janiw jisk'at jisk'at khatatkänti. Ukatsti qullirix ch'amampiw akham säna: ‘Ukax wiñayatak tukuyxiwa, jupan janchipanx janiw samapax utjkiti.’” Qillqata, “David Seeley, Fayette, Iowa, Agosto 20, 1897.”

GSAM 209Tata ukat Mama A. F. Fowler

GSAM 209.1Aka qhipa arunakax mä uñakipäwit parli, ukax Mama White jupax 1857 maran febrero phaxsin Hillsdale, Mich. markan Waldron's Hall uksan uñjawi uñjaskäna ukapachan luratawa. Doctor Lord, Hillsdale markankir phisqa tunka maranak qullirjam irnaqat qulliri, jupax wali amuyumpiw mä uñakipäwi luräna, uka tuqit nayax aka qhipa arunaka uñacht'ayaskta:—

GSAM 209.2“Jiwasanakax ukankapxayätwa kunapachatix (1857 maran febrero phaxsin) kullaka E. G. White jupax Waldron's Hall, Hillsdale uksan mä uñjawinïkäna ukhaxa. Doctor Lord jupax mä uñakipäwi luräna, ukat akham säna: ‘Jupan chuymapanx t'ijuwix utji, ukampirus janiw samapax utjkiti. Jakañax utjiwa, ukampirus pulmonanakax janiw irnaqkiti; janiw aka usutxa qhanancht'ksmati.’” Qillqata, “A. F. Fowler, Mama A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., Enero 1, 1891.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Akax uka pachpa uñjawit yaqha yatiyawiwa:—

GSAM 209.4“Nayax ukankayätwa, kullaka White jupax uka alaxan aytat uñjawi Waldron's Hall, Hillsdale uksan uñjkäna ukhaxa. Uka alaxan qillqatatxa, qullirix kullaka White jupan uñjawi uñjkasin kunjamäskänsa ukax ‘jupan yatiñapat sipan juk'ampänwa’ sasina arsuñap ist'awaytwa. Jupax ukhamarak sänwa, ‘Ukanx jaqit sipan jilïr ch'amaw utji.’” Qillqata, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., Enero 19, 1891.”

GSAM 209Tata Carpenter ukat Mama Carpenter

GSAM 209.5Aka kimsïr arst'äwiw pachpa tuqit utji:—

GSAM 209.6“Aka qillqatax chiqapuniwa sañataki, jiwasanakax Waldron's Hall, Hillsdale, Mich. uksan, 1857 maran febrero phaxsin jikxatasipkayätwa, kunapachatix Mama E. G. White-ax mä uñjawi uñjäna, ukat ukhamäkasax Dr. Lord-ampiw uñakipatäna, ukat jiwasanakax jupan taqi jaqin nayraqatan arst'äwip ist'apxayätwa, kunjamtix jilata kullaka Fowler-anakax nayraqat arsupkän ukhamarjama.” Qillqata, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., Agosto 30, 1891.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1Jichhax amuyt'añamatakiw mä yant'äwi uñacht'ayasi, Mama White jupax Buck's Bridge, St. Lawrence County, N.Y. uksan uñjawinkäna ukhax lurata:—

GSAM 210.2“Junio phaxsit 28 uru, 1857 marana, nayrïr kuti Kullaka Ellen G. White-arux uñjawin uñjta. Nayax uñjawinakax jan iyawsirïkayätwa; ukampirus yaqha yatiyañanak taypinxa, mä yatiyawix iyawsayituwa uñjawinakapax Diosankatapata. Jupax samaski janicha uk amuyt'añatakix, nayraqat amparajax pechuparuw uskt'ayäta, ukhamat jiwat jaqjamakiw chuyma jalsupax janiw juk'amp khathatt'kiti sas amuyt'añkama. Ukatsti amparajax lakap patxaruw uskt'ayäta, nasaparux tayka luk'anajampi ukat wikuchir luk'anajampiw ñit'wayta, ukhamat janiw samana apsuñapasa ni apthapiñapas atiskänti, munaskchisa ukasa. Ukham amparajampiw niya tunka minutunaka katxaruyäta, ukch'a pachanxa, taqi kunas kunjamtï sapa kuti utjki ukhamäspa ukhaxa, jupax jan samsusina jiwxaspänwa; ukampirus jupax janiw aka yant'äwimpix kunans jan walt'ayatäkänti. Aka muspharkañ uñjasaxa, janiw may kutis pächaskti uñjawinakapax Diosat jutirïtapata.” Suti qillqata, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., Febrero phaxsi 4, 1891.”

GSAM 210Mä Jiwatanakan Ajayupamp Parlir Qulliriw Uñjawip Yant'äna

GSAM 210.3Parkville, St. Joseph County, Mich., uksan, Enero 12, 1861 maran uñjkayäta uka yaqha qulliri uñakipäwit yatiyapxäma.

GSAM 210.4Mama White jupax Adventista tantachasiñ utar tantachasir walja jaqinakar mä ch'amanchäwi arst'äwi churkäna uka tukuyataruxa, Diosan bendicionapax juparu muspharkañjamaw purïna, ukatsti qunuñapan qont'atäskäna ukhax uñjawiru aptataw uñjasïna. Ukanxa mä Doctor Brown sat qullirix utjäna, jupax mä q'apha, ch'amani jaqïnwa, ukhamaraki jiwatanakan ajayupamp parliri. Jupax sataynawa, jupan uñjawinakapax jiwatanakan ajayupamp parlañamp pachpakiwa, ukat jupax kawkhantix jikxataski ukar mä uñjawi mantaspa ukhaxa, mä minutukiw uka uñjawit apsuñ yatirïna. Ukata mayitaynawa khitinakatix munapki ukanakax nayrar sartapxañapataki, ukat uñakipasa jupan uñjawin jikxatasitapata chiqapuni yatiqasipxañapataki. Qullirixa nayrar sartäna, ukampirus janïr chikat uñakipkäna ukhaxa, jiwäñjam janq'uptatayna, ukat mä aspen laphi ukham khatatatayna. Pastor White jupaxa akham säna: “¿Qullirix jupan kunjamätap yatiyaspati?” Jupasti akham sasaw jaysäna: “Janiw samkiti,” ukat jank'akiw punkur sarxäna. Punkur jak'ankirinakaxa, jupan jach'a arsusitap yatipkäna ukanakaxa, akham sapxäna: “¡Kutt'am, ukat arst'kta ukham lurañama; uka warmiru uka uñjawit apsuñama!” Jach'a llakimpiw punkun jist'arañap katxarüna, ukampis janiw jist'arañapax jaytatäkänti, punkun jak'ankirinakax jiskt'apkäna ukakama: “Qulliri, ¿kunas?” Jupax sänwa: “Yusakiw yati; aka utat mistuyapxita;” ukat mistuwayxänwa.

GSAM 211.1Qhanänwa, kunjamatix jiwatanakan ajayupamp parlirjam jupar ch'amanchir ajayuxa, Mama White-ru uñjawin apnaqir ch'aman nayraqatapanxa janirakiw samart'känti, kunjamatix Qhispiyirin urunakapan supayamp katuntat jaqinakax janirakiw samart'apkänti, jupanakasti jiskt'apxänwa: “¿Janïr pachan jiwasar t'aqhisiyañatakiti jutawayta?”¹³

GSAM 211.2Aka lurawinxa, profet Danielan sarnaqäwipan qillqatäki uka sarnaqäwimpix mä kikpäwiw uñjasi. Jupax Tatitun Ajayupampiw uñjawir mantkäna ukhaxa, ukan utjkäna uka caldeonakaxa—uka Ajayur jan uñt'iri paganonakaxa—wali ajjsarayasipxäna, ukat “imantasiñatakiw t'ijxapxäna.”¹⁴

GSAM 211Imilla Harmon-aruw Uñjawinakap Yatiyañapataki Mayipxatayna

GSAM 211.3Nayrïr uñjawipatxa mä simana qhipatxa, awkipan utapan mä tantachäwinxa, Imilla Harmon jupax payïr uñjawi katuqäna, ukanxa jupar uñstayatäkäna uk yaqhanakar yatiyañapatakiw sasaw säna. Jupax kunjamsa Tatitun arunakap phuqhaspa uk yatiñatakiw jach'a llakinakan jikxatasïna. K'umaräwipax sinti jan walïnwa, ukhamat janchipanx chiqapun t'aqhisiskäna, ukat taqi kun uñjasasti juk'a pacha jakañapatakiw amuyasïna. Jupax tunka paqallquni maranikïnwa, jisk'a, jani ch'aman, jaqinakampi jani uñt'atäkäna, ukatsti wali ajjsariri ukhamarak imantasiñ yatiriwa, ukhamat jani uñt'at jaqinakampi jikisiñax jupatakix wali llakiskañänwa. Jupax walja urunakaw, ukhamarak arumanak qhanaruw mayisïna, aka jathi phuqhañax apsusitäñapataki, ukatsti juk'amp ch'amanir jaqir uchatäñapataki. Ukampirusa, phuqhañapax janiw mayjt'känti, ukatsti angelan arunakapax sapa kutiw ist'asiskäna: “Nayax jumar kunatix uñacht'ayawaykta ukxa yaqhanakar yatiyma.”

GSAM 212.1Aka ch'ama amuyun ukhamäkasina, Imilla Harmon jupax awkipan utapan wakichat yaqha tantachäwiruw saräna. Uka tantachäwinxa, taqiniw jupatakix ch'amamp mayisipxäna, ukatsti jupax mayampiw Tatitur luqtasïna, ukat jupan jach'añchäwipataki apnaqatäñ munarakïna. Mayiskäna ukhaxa, jupar muyuntkäna uka ch'amakax chhaqtxänwa; ukat qhiparux jupax siwa, mä nina muruq'u uñtasit k'ajkir qhanaw jupar jak'achasinïna, ukat jupar purinkäna ukhaxa, ch'amapax chhaqtxänwa, ukat Jesusampi angelanakampiw uñkatasiskirjam amuyasïna. Wasitat saskarakïnwa: “Kunatix nayax jumar uñacht'aykta uk yaqhanakar yatiyama.” Jupax siwa, jupax wal mayisïna, Tatitux kunatix jupar uñacht'aykäna uk yatiyir sarañapäkchixa, jach'a jach'a tukusiñat jark'atäñapataki. Ukatsti mä angelax juparux siwa, mayisïwipax ist'atawa, ukat jach'a jach'a tukusiñan uñjasispa ukhax usumpi t'aqhisiyataw uñjasini. Angelax juparux akham siwa: “Jumax arunaka chiqaparu yatiyäta, ukat tukuykamaw aguantäta ukhaxa, jakañ quqan achup manq'ätawa, ukat jakañ umanakan jawirapat umt'ätawa.”

GSAM 212Imilla Harmon-an Poland, Maine markar saräwipa

GSAM 212.2Imilla Harmon jupax uñacht'ayataw sasaw Poland, Maine markaru sarañapa, ukat uñjawipat yatiyañapa. Aka kimsïr uñjawit qhipüru, taqinin jan suykäwipanxa, jupan kullakapan chachapax awkipan utapan punkuparuw purinïna, ukat Poland markaru irpañ amtawayi. Ukanxa, mä tantachäwi lurawayi, ukanxa uka uñjawipat yatiyäna. Hazen Foss,¹⁵ llakita jikxatasisaxa, janiw tantachäwir sarañatakix iyaw säkänti, ukampirusa punkun anqäxapan jinchupampi ist'asaxa, jupan uñjawip yatiyir ist'äna, ukat akham säna: “Jupan yatiyat uñjawipaxa nayar uñacht'ayitäna ukarux wali uñtasitawa, kunjamatix pä jaqix pachpa yatiyapkaspa ukhamawa.” Qharüru alwatxa, jupax jan suyt'ataw Imilla Harmon-amp jikisïna, ukat juparux akham säna: “Aka jathi aptañan chiqap sarnaqam, ukat Tatitux churätam uka arunaka yatiyäwinak arsuñan, ukhamat Diosax janiw jaytkaniti.” Yaqhanakarux akham sarakïnwa: “Jupaw uka jaqixa, khitirutix Tatitux aka jathi ucht'i.” Jupax chiqpachapuniw yatïna, kunatix jupax uka jaqiruw uñjawin uñjarakïna, kawkhantix juparux sapkäna aka jathix jupat “apst'atawa” sasa.

GSAM 213.1Uka pachata, Imilla Harmon-an irnaqäwipax New England Suyunakana mä chiqata yaqha chiqaru sarnaqañänwa, kunatix jupar uñacht'ayatäna uk yatiyasa. Awisax uñjawipanwa kawkhirus sarañapa uk yatiyatäna, ukhamaraki kuna ch'amäwinakampis jikisispa uk yatiyatarakïnwa. Jupan arunakapax jilpachax Criston ajayu tuqita jutäwipat yatichäwir mantasipkäna ukanakatakix iwxt'äwinakänwa, ukat taqiniruw nayra yatiqäwinakaparu katxaruñapatak ch'amachäna.

GSAM 213.2Jupax sarnaqäwipat akham siwa: “Yaqhipanakax taqpach irnaqäwit jithiqtapxäna, ukat taqi khitinakatix jupanakan amuyunakap aka tuqit jan katuqapkäna ukanakarux tantachäwitat jaqsupxäna.... Diosax aka pantjasïwinakax nayarux uñjawin uñacht'ayitu, ukat pantjasir wawanakaparu yatiyañatak khitanitu; ukampirus jupanakan waljanipax uka yatiyäwix taqpach janiw iyawsapkänti, ukat nayarux akapachar uñtasit sarnaqirïtawa sasaw juchanchapxitu. Ukampirusa, sutikipaki Adventistanakaxa fanatismo tuqita juchanchapxituwa, ukatsti k'arimpi, yaqhipanakasti jan wali chuymampi, uka fanatismo p'iqinchirïkaspa ukham uñt'ayapxitu, ukasti nayax chiqpachapuni chhaqtayañataki ch'amachaskayätwa.”¹⁶ Aka tuqitxa juk'ampi qhanapuni jutiri jaljan yatiqapxañäni.