Pennad 9 — An Amzer Gortoz

GSAM 148.1“Neuze e vo heñvel rouantelezh an neñv ouzh dek gwerc'hez a gemeras o lampoù hag a yeas da gejañ gant ar pried. Ha pemp anezho a oa fur, ha pemp a oa genaouek. Ar re genaouek a gemeras o lampoù, ha ne gemeras ket a eoul ganto; met ar re fur a gemeras eoul en o listri gant o lampoù. E-keit ha ma daleas ar pried, e kousket ha kousket a-bouez a rejont holl.”¹

GSAM 148.2Krist eo an danvez-pried eus ar barabolenn.² Mont da gejañ gant an danvez-pried a rank neuze aroueziañ ur fiñv a-berzh pobl an Aotrou evit kejañ gant Krist en e zont, rak danvez prezegenn Mazhev pevar warn-ugent ha pemp warn-ugent a zo donedigezh an Aotrou. Ger an Aotrou eo al lamp.³ An holl werc'hezed a gemeras o lampoù. Sotoni ul lodenn eus ar gwerc'hezed a oa kemer teorienn ar wirionez hepken, hep ar gouestl don d'an Aotrou a ziorrofe grasoù ar Spered e kalon ar c'hredour. An ober-se a zo skeudennet er barabolenn gant “eoul en o listri”. Dale an danvez-pried a rank skeudenniñ un digalonadur bennak evit an re a yae kuit o c'hortoz kejañ gant o Aotrou.

GSAM 148Ar Mare ma Tal ar Barabolenn

GSAM 148.3Ar ger “neuze”, a zigor ar barabolenn, a ro deomp un indiz diwar-benn mare hec'h arver. Dont a ra just goude ar pezh a oa bet lavaret er pennad kent, n'eo ket goude eil donedigezh an Aotrou, met goude ma oa bet embannet parabolenn ar gwezenn-feig, o kemenn e oa donedigezh ar C'hrist “ouzh an dorioù”, ha deuet e oa ar remziad na dremeno ket a-raok ma en em ziskouezo ar C'hrist e-unan e koumoul an oabl. Talvezout a ra ivez d'ur mare ma lavar lod eus ar servijerien o deus embannet ar gemennadenn en o c'halon : “Diwezhat eo donedigezh va Aotrou ; ha kregiñ a reont da skeiñ o c'henseurted-servijer, ha da zebriñ ha da evañ gant ar re vezv.”

GSAM 149O skeiñ o c'henseurted

GSAM 149.1“Kenseurted-servij” e oant bet, o embann an hevelep kemennadenn a-unvouezh; met bremañ e tro ul lodenn anezho diouzh ar pezh o doa kelennet, hag e “skoont” o c'henseurted-servij a zo o reiñ ar “boued d'e vare”—o tisklêriañ ar prientadur ret evit degemer an Aotrou a zo o tont buan. “Skeiñ” a reont en hevelep doare ma oa bet kinniget skeiñ Jeremia. An dud a lavaras : “Deomp, ha skeiñ a raimp anezhañ gant an teod, ha na roimp ket evezh da hini e gerioù.”⁴ Evel-se e krogas ar servijerien-se da gelenn en un doare da harzhañ labour ar servijerien “feal”. Ar renk-se end-eeun a zo komzet outañ evel-henn : “Deu soñj dit eta penaos ec'h eus resevet ha klevet, dalc'h start, ha keuz. Ma ne vi ket dihun eta, e teuin warnout evel ul laer, ha ne ouezi ket e pe eur e teuin warnout.”⁵

GSAM 149.2Parabolenn ar gwerc'hezed a dalv d'ur mare ma'z eo ar “genseurted-servijerien” o treiñ o c'hein da gemennadenn donedigezh tost an Aotrou, hag o “kregiñ da skeiñ.” Kregiñ a reont ivez da ober un dra bennak all — da “zebriñ ha da evañ gant ar re vezv”. Kemer a reont perzh e banvez gant ar re a fell dezho reiñ plijadur d'o c'hoantoù. Lavaret en doa Salomon diwar-benn ar re-se : “Na vez ket e-touez ar re a ev gwin dibaouez, e-touez ar re a zebr re a gig gant trouz ; rak an den mezv hag al lontreg a zeuio da vezañ paour.”⁶

GSAM 149An Dic'hoanag Kentañ

GSAM 149.3Bremañ e sav ar goulenn, “Petra a oa en arnodenn an donedigezh a glot gant an disklêriadurioù-se ?” Luskadoù a oa a glote penn-da-benn gant ar brofediezh. Ar re a roe ar c'hemenn betek miz Ebrel 1844 a labouras e-touez an ilizoù, ha ministrerien an ilizoù liesseurt a gemeras perzh en o strivoù. Evel-se e oant “kenseurted-servij”.

GSAM 150.1Ar re a roe ar gemennadenn a gelenne e paouezfe an daou vil tri c'hant deiz eus Daniel 8:14 gant bloavezh yuzev 1843, a vefe en hor bloavezh 1844. Embann a raent e teufe eur varnedigezh Doue e fin ar prantad-se. An holl enwadoù er vro d'ar mare-se a zalc'he e vefe digoret deiz ar varn gant eil donedigezh hon Aotrou. Gwelet a reer splann neuze e soñje d'an Adventourien e teufe an Aotrou e fin ar prantad profedek-se. Lavaret a raent : “Gallout a rafe ar prantad-mañ echuiñ gant ar miz, d'an 21 a viz Meurzh 1844, an hini diwezhañ eus ar bloavezh naturel yuzev 1843.” Setu ma c'hortozent fin miz Meurzh pe deroù miz Ebrel 1844 evel an amzer ma c'hallfe ar Salver dont.

GSAM 150Servijerien Fall Diorroet

GSAM 150.2Pa voe deuet fin miz Meurzh ha tremenet, ha ne zeuas ket an Aotrou, ar re o doa labouret a-raok gant kannaded an Aotrou, met n'o doa ket gouestlet o buhez penn-da-benn gant o c'halon d'ar c'hemenn, a droas en e enep, a grogas da sevel a-enep an oberenn, ha d'ober kement a c'hellent evit stankañ an hent d'ar re a gendalc'he da gelenn doktrin donedigezh tost an Aotrou ha kemenn an eur varn. “En o c'halonoù” a lavarent, “Ma Aotrou a zale e zont.” Gant o muzelloù e kelennent bremañ e ranke an holl ved bezañ nevez-krediñ a-raok ma teufe an Aotrou ; e ranke an holl Yuzevien distreiñ da Balestina, ha sevel o servij templ e Jeruzalem, a-raok ma teufe ar C'hrist. Lod a gelenne zoken e oa dont ar C'hrist un “dont speredel”, e c'hoarveze da vare an nevez-krediñ, hag ivez da vare marv e bobl.

GSAM 151Reiñ “Boued d'e vare”

GSAM 151.1Tra ma oa ar re-mañ neuze troet a-enep o c'henseurted, ar re a zalc'he start d'ar feiz a oa o c'hervel ar gredourien asambles e salioù hag e koadigoù, o reiñ dezho ar “boued d'e vare”—o tiskouez dezho e tisklêrie sinoù an amzer hag ar brofediezh sevenet, evel a-raok o zic'hoanag, e oa donedigezh ar C'hrist “tost, ouzh an dorioù zoken.”

GSAM 151Banvezioù en Iliz

GSAM 151.2E-keit ha ma raent kement-se e krogas un dra na oa ket anavezet a-raok en ilizoù protestant — galv an dud d'en em vodañ en iliz evit festañ ha “kaout dudi”. An holl re a zeue a oa pedet da gemer perzh ganto eus o meuzioù fin.

GSAM 151.3Ar wech kentañ ma klevjomp anv eus un dra bennak a'r seurt-se en Amerika a voe e miz Mae 1844, just goude an dic'hoanag. Setu penaos e oa: Tra ma oa William Miller, en ur sal e Rochester, N.Y., o kelenn hag o kalonekaat meur a gant a Adventourien, o lavarout dezho, “Emaomp e mare ar gortoz eus Mazhev XXV; dalc'hit start ho feiz; buan e vo muioc'h a sklêrijenn ganeomp war an afer-mañ,” e voe aozet en is-solier unan eus brasañ salioù-emvod Rochester, “ul lid.” Un engroez tud a en em vodas, izili an iliz koulz ha di-gredourien, ha tra ma rae prezidant ur skol-veur deologel dudi d'an engroez en ur ober goap ouzh William Miller, e werzhet dezho istreg, dienn-skorn, madigoù, ha, evit pemp sent warn-ugent, ul levrig bihan bet savet gant an den-se. Anvet e oa al levr “An Exposé of Millerism.”

GSAM 151.4Nebeutoc'h eget pemzektez goude an amzer-se e voe aozet gant ur rannad relijiel all er memes kêr “ul lid” en ur sal foran, o c'houlenn pemp sent warn-ugent evit mont e-barzh, hag o pediñ an holl a felle dezho da zont da gemer perzh ganto en o istreg, o skornenn, o gwastell hag o madigoù. Neuze ha du-se eo e krogas ar gouelioù modern-se en ilizoù, hag a zo deuet da vezañ “festoù foll”, “seier-pakadoù”, “poulloù-pesked”, “gouelioù-pokoù” hag all. An doare-se da ober gouelioù en ilizoù zo kresket kement ma ne glot ket ur savadur iliz modern bremañ gant al live gortozet nemet en deus e gegin, e gambr-boued hag e sal-debriñ. An doare-se a zo an hini a grogas en “amzer gortoz,” evel m'eo bet merket er barabolenn.

GSAM 152.1Wm. Miller e-unan a gomz eus an darvoud a c'hoarvezas e Rochester gant ar gerioù da heul :

GSAM 152.1“Unan eus an D.D.-où e Rochester, an Aotrou _____, eus iliz _____, a skrivas ul levrig a-enep ar Millerezh, a c'halvas e aotrouien hag e itronezed da zont da di an Aotrou, a reas ur banvez vras gant istreg ha ‘picnics’ all, Evel Belsazar, evas o c'hafe hag o zhi, debras o meuzioù prizius, ha gwerzhas o skorn-glas hag o madigoù, hag e bamflet a-enep eil donedigezh ar Salver ker.

GSAM 152.2“An noz a-raok ma'z on aet kuit, unan all eus an aotrouien inour en doa graet ur fest piknik en un davarn pe ur sal foran, ha gwerzhet en doa, evel meneget a-us, e dikedoù, e skorn-glas hag e vadigoù. Laouen e oan o klevout ne oa ket a-du ilizoù zo eus ar sektoù disheñvel gant gouelioù babylonian a'r seurt-se; ha spi am eus, em ene, ne vo ket kavet holl an ilizoù sektennel-se ‘o tebriñ hag oc'h evañ gant ar re vezv’ pa zeuio ar C'hrist. Souezhet on o welet ne wel ket an aotrouien revereñ-se o-unan e melezour ger Doue; hag erbediñ a rafen dezho lenn Lukaz 14:12-14; Mazhev 24:48-51; Lukaz 13:25-28; 2 Pêr 2:13; Yud 10-21. Ar mareoù diwezhañ eo, sur a-walc'h.”

GSAM 152.3Ma vije bet gwelet gant ar Pastor Miller ar pezh o deus an ilizoù graet abaoe, en o festoù profoù, gant “gwestell gant ur walenn da zivinout, gouelioù-pokañ dek sentim, diskouezadegoù azen, abadennoù sokial foll, lotirioù santel”, hag aozadurioù c'hoarioù-chañs all, hag all, e vije en em dennet gant un euzh santel.

GSAM 152An Amzer Gortoz

GSAM 152.4An Adventourien a gavas frealz er fed skrituriek, pa vefe graet ar gemennadenn eus donedigezh tost an Aotrou, e vefe staget outi un “amzer gortoz”. Kement-se a welent e gerioù hor Salver e Mazhev 25:5, 6, hag e Habakuk 2:1-3.

GSAM 153.1Evit a sell ouzh o emzalc'h e nevezamzer 1844, e tennomp eus ar Midnight Cry eus an 9 a viz Mae 1844:—

GSAM 153.2“Pa hon eus tremenet dre boent an ehan war a seblant eus ar prantadoù profedel, emaomp lakaet en ur stad a oa bet rakwelet gant Doue e vefe lakaet e vugale enni e fin ar weledigezh ; hag evit se en doa kemeret diarbennoù, dre ar profed Habakuk, pa lavar, ‘En em zerc'hel a rin war ma evezh, hag en em lakaat a rin war an tour, hag e tiwallin da welet petra a lavaro din, ha petra a respontin pa vin rebechet,’ pe evel m'eo skrivet er marz, ‘tabutet ganin.’ ‘Hag an Aotrou a respontas din, hag a lavaras, Skriv ar weledigezh, ha laka anezhi sklaer war daolennoù, evit ma c'hallfe an hini a lenn redek ganti. Rak ar weledigezh a zo c'hoazh evit un amzer resis, met en diwezh [ar prantadoù profedel] e komzo ha ne lâro ket gaou: daoust ma tale [en tu all d'o fin war a seblant], gortozit anezhi; rak dont a raio da wir, [e leuniezh an amzerioù profedel, en tu all dezho] ne daleo ket.’⁷

GSAM 153.3“Anat eo ez eo an evezhiadenn-mañ diwar-benn an amzer a-vremañ diwar an arroud a ra Paol anezhi en Epistel d'an Hebreed 10:36-39: ‘Rankout a rit bezañ pasianted, evit ma c'hallfec'h, goude bezañ graet youl Doue, resev ar bromesa. Rak c'hoazh un tammig, hag an hini a zeu a zeuio, ha ne zaleo ket. Bremañ, an den reizh a vevo dre ar feiz; met ma tistro un den bennak war e giz, ne gavo ket ma ene plijadur ennañ. Met ni n'omp ket eus ar re a zistro war o c'hiz betek ar c'holl; met eus ar re a gred betek salvidigezh an ene.’

GSAM 153.4“Krediñ a reomp emaomp o vevañ en amzer-se meneget gant ar Salver, pa zale ar pried (Mazhev 25:5)—da heñvelout rouantelezh an neñv outi,—pa ‘lavaro ar servijer fall-se [goude ma vije bet ur c'hwitadenn war a seblant en amzer] en e galon, Goustadik eo donedigezh va Aotrou, ha kregiñ a raio da skeiñ gant e genseurted-servij, ha da zebriñ ha da evañ gant ar re vezv,’ ha dont a rafe an Aotrou ‘en un deiz na c'hortoz ket anezhañ.’

GSAM 154.1“Krediñ a reomp emaomp bremañ o vevañ en amzer-se meneget gant Pêr, pa ne zale ket ken o ‘barnedigezh abaoe pell, ha ne gousk ket o c'hastiz;’ pa oant da ‘gas a-guzh er-barzh herezioù daonus.’⁸ Ar re-se, eme Bêr, a oa da zont, evel ma oa profed faos pa voe skrivet ar Skriturioù. Evel ma lavaras tud ti Israel neuze, ‘Hiraet eo an deizioù, ha c'hwitañ a ra an holl weledigezhioù,’⁹ e ranke bezañ bet un amzer ma seblantfe an amzer bezañ o tremen, evit ma c'hallfe goapaerien 2 Pêr 3:4 goulenn, ‘Pelec'h emañ promesa e zont ?’ ha meuliñ dezho o-unan e ‘kendalc'h an holl draoù evel ma oant abaoe deroù ar c'hrouidigezh.’

GSAM 154.2“Krediñ a reomp e oa gant soñj en un dale evel-se gant ar weledigezh en doa lavaret an abostol Jakez : ‘Gortozit gant pasianted eta, breudeur, betek donedigezh an Aotrou ;’ ‘bezit pasianted ivez ; startit ho kalonoù : rak tost eo donedigezh an Aotrou.’ Ha, ‘Setu, ar Barnour zo dirak an nor.’

GSAM 154.3“Ha krediñ a reomp, en ur c'hortoz tremen an amzer gortozet, e oa hor Salver o c'hemenn deomp, e daouzekvet pennad Lukaz, ‘Ra vo ho tivgroazell staget, hag ho kouloù o teviñ; ha bezit evel tud a c'hortoz o Aotrou pa zistroio eus an eured; evit ma, pa zeuio ha pa skoio, e tigorint dezhañ diouzhtu.’¹⁰ Gortoz a dalvez kement ha tremen an amzer, rak a-raok an eur-se ne c'hortozomp ket. Setu perak e ouzhpenn hon Aotrou : ‘Eürus eo ar servijerien-se a gavo o Fatrom o tihun pa erruo.’

GSAM 154.4“Kenderc'hel a raimp, gant sikour Doue, da embann : ‘Setu, dont a ra ar Pried ; kit er-maez d'e zegemer ;’ ha : ‘Deuet eo eur e varn.’ Ha fiziout a reomp ne choumimp ket a-sav da huchal a-vouezh uhel d'ar bed ha d'an Iliz, da zihuniñ anezho diouzh o c'hanaouennoù ‘peoc'h’, ha da selaou kinnigoù trugarez Doue. Ar soñj hon eus da genderc'hel da c'hortoz ha da veilhata donedigezh an Aotrou, o krediñ emañ tost-tost.”

GSAM 155Difenn o Labour

GSAM 155.1Ur mennozh mat eus an doare ma wele an Adventourien o labour a-raok an 21 a viz Meurzh 1844, ha just goude an deiziad-se, a c'haller kaout o lenn an arroud da-heul, tennet eus ur pennad dindan an titl “Difenn”, en Advent Herald eus an 13 a viz Du 1844, embannet gant J. V. Himes, S. Bliss, hag A. Hale:—

GSAM 155.2“N'omp ket bet re vuan da zegemer hor mennozhioù. Krediñ a reomp e oamp klaskerien onest ha didro war-lerc'h ar wirionez. Selaouet hon eus gourc'hemenn hor Salver da glask er Skriturioù. N'hon eus ket fiziañs en hor furnez hon-unan; met gant Doue hon eus klasket heñchadur ha stur, hag en em strivet hon eus da en em ginnig war e aoter, gant fiziañs e heñchfe hor pazennoù war an hent mat. Ensellet hon eus an holl arguzennoù a oa bet lakaet a-enep deomp gant ur c'hoant gwirion da anavezout ar wirionez ha da chom pell diouzh ar fazi; met anzav a rankomp n'eo bet nemet kadarnaat ac'hanomp en hor mennozhioù gant savboentoù liesseurt ha liesstoenn hon enebourien. Gwelet hon eus, pe e vefemp reizh pe get, ne c'halle ket hon enebourien bezañ reizh; ha ne oant ket a-du etrezo o-unan. Ken gwan ha bugeliek e oa arguzennoù pep hini ma rankent dizeurel dibaouez ar pezh o doa graet o-unan; ha gant o mennozhioù enebet hag a-enep an eil d'egile o deus diskouezet, ne vern penaos e sellent ouzh hon ali, n'o doa fiziañs ebet e mennozhioù egile. Ouzhpenn-se, ne oa poent pennañ ebet en hor savboent a-bezh ma ne oamp ket harpet gant unan pe meur a hini eus ar re a laboure da ziskredañ donedigezh tost an Aotrou. Tra ma oa ganeomp troidigezh ger-ha-ger ar Skriturioù da'n harpañ, e klaske hon enebourien en aner prouiñ ne oa ket da gompren ar Skriturioù ger-ha-ger, daoust ma'z eo bet sevenet pep profediezh a zo bet sevenet evel-se en he munudoù bihanañ.

GSAM 156Displegadenn an Dic'hoanag

GSAM 156.1“Met an amzer — ar bloaz 1843, ar bloaz yuzev — a dremenas, ha digalonnet e oamp dre ma n'hon doa ket gwelet ar Roue en e gaerded. Hag an holl re a oa a-enep deomp a soñje en un doare onest e oa bet diskouezet e oa faos pep perzh dibar eus hor c'hredenn; ha e tlee deomp, evel tud onest, dilezel hor savboent a-bezh. Setu perak e voe gant souezh o welet ac'hanomp o stagañ c'hoazh ouzh hor spi, hag o c'hortoz c'hoazh hor Roue.

GSAM 156.2“Ni, koulskoude, en hon digalonidigezh, ne welas abeg ebet da zic'hoantaat. Gwelet a rejomp e tiskoueze ar Skriturioù e ranke bezañ ur prantad gortoz, ha ma chomfe ar weledigezh a-sav e rankeomp gortoz anezhi. Gwelet a raemp ivez ne c'halle ket ar prantad bezañ echuet penn-da-benn gant fin ar bloaz, zoken ma vije bet reizh hor c'hronologiezh; ha ne c'hallent bezañ sevenet nemet en ur mare bennak eus ar bloaz-mañ; ha koulskoude hon doa anzavet fraezh ha leun d'ar bed e oamp faziet war ar poent resis ma oamp bet o sellet outañ gant kement a fiziañs; met tra ma oamp faziet evel-se, e c'hallomp gwelet dorn Doue en afer-se. Gwelet a c'hallomp en deus graet e vad eus ar c'hemennadenn-se evel ur galv-diwall evit ar bed, hag un arnodenn evit an Iliz. Lakaet he deus e bobl en ur stad a c'hortoz. Galvet he deus ar re a oa prest da c'houzañv abalamour d'e anv. Diskouezet he deus da biv e oa keloù a levenez vras ar galv eus donedigezh an Aotrou, ha da biv e oa ur son displijus en o divskouarn. Diskouezet en deus d'an hollved piv a zegemerfe distro an Aotrou, ha piv a nac'hfe anezhañ en e eil donedigezh, evel ma reas ar Yuzevien en e gentañ donedigezh. Ha ni a sell outañ evel ur pazenn e sevenidigezh mennozh Doue, en ‘deiz-mañ e brientadur’, evit ma kasfe war-raok ur bobl na glaskfe nemet youl an Aotrou, evit ma vefent prientet evit e donedigezh.”

GSAM 157ISTOR AL LUSKAD GOUDE MIZ MEURZH 1844

GSAM 157.1Un istor berr eus al luskad advent goude an 21 a viz Meurzh 1844 a zo displeget a-is, tennet eus ar Signs of the Times, d'an 31 a viz Here 1844:—

GSAM 157.2“Goude tremen 1843,—ar Bloavezh Yuzev,—an darn vrasañ eus an Adventourien en em stalias er gredenn ne c'hellem ket ken jediñ war prantadoù resis gant tamm surentez ebet. Krediñ a raent e oamp el lec'h ma tiskouez hor c'hronologiezh, e fin an holl prantadoù profedel, ma'z eo gortozet an advent en o fin ; ha daoust ma ne vije ket ganeomp da c'hortoz nemet an nebeud amzer a c'hallfe hor c'hronologiezh cheñch diouzh amzer Doue, e kredennt memes tra ne c'hallfemp kaout tamm roud ebet ken eus an amzer resis. Kemeret o doa an holl o lampoù ha aet e oant er-maez da gejañ gant ar Pried; met daleet e oa ar Pried en tu all d'ar mare (1843) ma oa gortozet. E-pad an dale-mañ eus ar weledigezh, e seblante bezañ menn an holl da c'hortoz anezhi, o krediñ ne c'halle ket bezañ daleet, ha ma c'halled he gortoz a bep mare. Koulskoude e teuas buan da vezañ anat-tre e oa kalz a dud o sevel raktresoù evit an amzer da zont, ha ne vije ket bet graet ganto ma kredfent e teufe an Aotrou er bloaz-mañ ; hag e oant kouezhet en o c'housk a-fet ar santad sklaer eus donedigezh diouzhtu an Aotrou. Da lavaret eo, soñjal a raent e c'hallje dont forzh pe zeiz, pe bezañ daleet un tammig, e-pad ar mare-se e c'hallfent kaout un diskuizh freskus. Ha setu penaos e oa bet lavaret gant hor Salver e c'hoarvezfe : ‘Pa zaleas ar Pried, e kouskas hag e kouskellas an holl.’

GSAM 157Evezh lakaet war diskar-amzer 1844

GSAM 157.3“Adalek miz Mae 1843 e oa bet sachet hon evezh gant ar Breur Miller war-du seizhvet miz ar bloavezh sakr yuzev, evel mare da heuliañ an arouezioù-se a ziskouez an Eil Donedigezh; hag en diskar-amzer diwezhañ e sellemp ouzh ar mare-se gant kalz a zedenn. Goude ma oa tremenet, e teuas ar Breur S. S. Snow da grediñ start, hervez an arouezioù, e ranke donedigezh an Aotrou, pa c'hoarvezfe, c'hoarvezout d'an dekvet deiz ar seizhvet miz; met ne oa ket sur eus ar bloaz. Diwezhatoc'h e welas ne echu ket da vat prantadoù ar brofediezh a-raok ar bloaz a-vremañ, 1844; Neuze e talc'has start d'ar soñj e welfemp, war-dro an 22 a viz Here — an dekvet deiz eus ar seizhvet miz eus ar bloaz-mañ — donedigezh Aotrou ar gloar. Prezeg a reas kement-se e New York, Philadelphia, ha lec'hioù all e-pad an nevezamzer hag an hañv tremenet; ha daoust ma voe degemeret e vennozhioù gant kalz a dud, ne voe gwelet manifestadur resis ebet eus an efedoù-se a-raok miz Gouere war-dro.

GSAM 158Eostoù lezet en o zachenn

GSAM 158.1“E penn-kentañ ar c'houlz-amzer e oa bet lod eus hor breudeur e norzh New Hampshire ken bamet gant ar gredenn e teufe an Aotrou a-raok ur goañv all, ma ne oant ket en em lakaet da labourat o zachennoù. War-dro hanter miz Gouere — a oa da nozvezh hanternoz bloavezh-deiz ar Yuzevien (nozvezh-beure, o kontañ adalek nevez-loar Ebrel, deroù ar bloavezh yuzev-mañ) — re all o doa hadet ha plantet o maezioù a voe ken sachet gant ar santad e teufe an Aotrou diouzhtu, ma ne c'hellent ket, hervez o feiz, eostiñ o frouezh. Lod, o vont d'o maezioù da droc'hañ o geot, en em gavas dic'houest-krenn da vont war-raok, ha, diouzh o santad a zever, e lezas o eostoù en e sav er park, evit diskouez o feiz dre o oberoù, hag evel-se da gondaoniñ ar bed. Buana-buan en em ledas kement-se e norzh Bro-Saoz Nevez.

GSAM 158Ar Varn a-raok an Donedigezh

GSAM 158.2“Er memes mare o doa hor breudeur e Maine degemeret ar soñj e ranke ar varn dont a-raok an donedigezh ; e klote gant an eost, ha ne oa ket hepken e fin ar bed, met e oa en ur prantad just a-raok an diwezh. Diouzh ar sell-se e soñjent e oamp er varn, e oa o vezañ treset al linenn a zisparti, hag e oa o vezañ siellet servijerien Doue war o zal, ha pa vefe sevenet kement-se e vefe ar sin evit ar pevar ael a zalc'h ar pevar avel an douar (Diskuliadur 7:1) da laoskel o dalc'h.

GSAM 159Dihunidigezh Hanternoz

GSAM 159.1“War-dro hanter miz Gouere e krogas bennozh Doue da heuliañ embann an amzer-se evit adtapout ar re a oa aet a-dreuz, hag ar re a zegemere unan eus an daou sell meneget a ziskoueze ur cheñchamant heverk en o emzalc'h, hag un dihun trumm eus o c'housk, evel ma oa bet diouganet. ‘Da hanternoz e voe graet ur youc'h, Setu, dont a ra ar Pried ; kit er-maez d'e zegemer. Neuze e savas an holl gwerc'hezed-se hag e kempennjont o lampoù.’ Adalek miz Gouere e c'hoarvezas al luskadoù-se e lodennoù disheñvel eus Bro-Saoz Nevez, hag e oant disheñvel an eil diouzh egile; met e oant holl heuliet gant bennozh Doue evit adtapout kalz a dud a oa o lampoù hogos mouget, hag e santelaat e sent. Da-geñver emvod-kamp Exeter, en em gavas an holl levezonoù-se, en em veskañ a rejont en ul luskad bras, hag en em ledañ a reas buan-buan e-touez an holl strolladoù adventour er vro.”