Pennad 22 — Aozadur

GSAM 343.1“A-BENN-SE em eus da c'huitet e Kreta, evit ma reizhes an traoù a vanke, ha ma urzhies henaourien e pep kêr, evel m'em boa gourc'hemennet dit.”¹

GSAM 343.2E-kerzh araokadenn kemennadenn an trede ael e oa tremenet daouzek vloaz (eus 1846 da 1858) a-raok ma seblantfe d'hor pobl kompren e oa ezhomm eus un emglev stummekoc'h eget kredenn ar wirionez ha karantez kristen hepken. Daoust m'en doa an Aotrou komzet d'e bobl diwar-benn an danvez-se dre zonezon ar brofediezh, e seblante e oa ezhomm eus un nebeud skiant-prenet fall evit o dihuniñ da vat da gompren an ezhomm a oa da aozañ kendalc'hioù, ilizoù ha kevredigezhioù evit merañ aferioù dafarel an oberenn.

GSAM 343Enebiezh ouzh an Aozadur

GSAM 343.3En un notenn traoñ-pajenn war bajenn 12 eus Supplement to Experience and Views, embannet e 1854, e lavar ar Pastor James White:—

GSAM 343.4“Goude an amzer tremenet e 1844 e voe ur c'hemmesk bras, hag an darn vrasañ anezho a oa a-enep da bep aozadur, o lavarout e oa enebet ouzh frankiz peurvat an Aviel! A-enep da bep stumm fanatouriezh e oa an Itron White atav, ha dija he doa embannet e oa ret kaout ur stumm aozadur bennak evit mirout ouzh ar c'hemmesk hag e reizhañ. Nebeut a dud hiziv an deiz a c'hall priziañ ar galonekter a oa ret kaout d'ar mare-se evit derc'hel he savboent a-enep an anarkiezh a renas.”

GSAM 344.1An unaniezh a zo bet e-touez an Adventourien ar Seizhvet Deiz zo bet maget ha dalc'het-mat kalz a-drugarez d'he c'hemennoù-diwall hag he c'hemennoù a-vare.

GSAM 344George Storrs diwar-benn an Aozadur

GSAM 344.2An tennad da-heul, gant George Storrs, skrivet e 1844, a ziskouezo ar pezh a oa kelennet diwar-benn an aozadur d'ar re a oa en em zispartiet diouzh an ilizoù dindan embannerezh an advent:—

GSAM 344.3“Diwallit da glask aozañ un iliz all. Un iliz ebet ne c'hall bezañ aozet gant ijin an den hep dont da vezañ Babilon kerkent ha ma'z eo aozet. An Aotrou en deus aozet e iliz dezhañ e-unan gant liammoù kreñv ar garantez. N'haller ket ober un dra greñvoc'h; ha pa ne zalc'h ket liammoù a-seurt-se heulierien ziskleriet ar C'hrist asambles, e paouezont da vezañ e heulierien, hag e tennont diouzh ar c'horf evel-just.”²

GSAM 344Urzh en Amzerioù Abostolel

GSAM 344.4An Adventourien ar Seizhvet Deiz, evel m'eo bet lavaret dija, a oa hep aozadur ofisiel ebet e-pad bloavezhioù, ha n'o doa ket zoken un aozadur iliz. An neb en doa kalon vat da zegemer ar wirionez ha d'he sentiñ dindan gwask diavaez an enebiezh a oa d'ar mare-se, a veze sellet outañ evel un den onest ha dellezek eus karantez ha kengred ar gristenien. Deuet e oa ar mare, da vare an abostoled, ma teuas da vezañ ret “lakaat en urzh an traoù a vanke.”³ War-dro 65 G.J.K. e voe aotreet Titus da “ordenañ henaourien e pep kêr” ma oa kredourien, ha Timoteüs a resevas kemennadoù klok a-walc'h diwar-benn an danvez.⁴

GSAM 344Ar Pastor White diwar-benn an Aozadur

GSAM 344.5An destenn da-heul, gant ar Pastor James White, diwar-benn an aozadur hag an disiplin, a oa deuet er-maez e-barzh ar Review eus ar 4 a viz Genver 1881:—

GSAM 345.1“An aozadur a oa bet soñjet evit gwarantiñ unaniezh an oberoù, hag evel gwarez diouzh an touellerezh. Biken ne oa bet mennet da vezañ ur skourjez da rediañ ar sentidigezh, met kentoc'h evit gwareziñ pobl Doue. Krist ne vroud ket e bobl ; galv a ra anezho. ‘Selaou a ra ma deñved ma mouezh, anavezout a ran anezho, ha heuliañ a reont ac'hanon.’ Hor Penn Bev a ziskouez an hent, hag a c'halv e bobl da heuliañ.

GSAM 345.2“Ne c'hall ket kredoù denel degas unaniezh. Ne c'hall ket nerzh an Iliz rediañ an Iliz da vezañ ur c'horf hepken. Biken n'en deus Krist soñjet e vefe stummet speredoù an dud evit ar baradoz dre levezon speredoù denel all. ‘Krist eo penn pep den.’ E garg eo heñchañ, stummañ, ha stampañ e skeudenn dezhañ e-unan war hêred ar gloar peurbadel. Pegen pouezus bennak e vefe an aozadur evit gwareziñ an Iliz, ha da suraat kenglev an oberoù, ne rank ket dont da gemer an disiplin eus daouarn ar Mestr.

GSAM 345Unaniezh etre daou benn

GSAM 345.3“Etre an daou benn, nerzh an Iliz ha dizalc'hiezh dizantel, e kaver sekred meur an unaniezh hag an efedusted er ministrerezh hag en Iliz Doue. Galvet e vez hon evezh war se dre ur galv solenn-kenañ a-berzh an abostol doujet Pêr da henaourien e amzer : ‘An henaourien a zo en ho touez a c'houlennan, me ivez henaour, test eus poanioù ar C'hrist, ha perzh en gloar a vo diskuliet : magit tropell Doue a zo ganeoc'h, o vezañ evezh warni, n'eo ket dre redi, met a-youl-vat ; n'eo ket evit gounidoù lous, met gant ur spered prest ; ha na vefec'h ket evel mistri war hêrezh Doue, met evel skouerioù evit an tropell. Ha pa zeuio ar Mestr-Pasteour, e resevot ur gurunenn a c'hloar na zislivio biken. Evel-se, c'hwi ar re yaouankoc'h, sentit ouzh an henaourien. Ya, c'hwi holl, sentit an eil ouzh egile, ha gwiskit an uvelded; rak Doue a sav a-enep ar re lorc'hus, met reiñ a ra e gras d'ar re uvel. Uveleit ho-unan eta dindan dorn galloudus Doue, evit ma savfe ac'hanoc'h d'ar mare dereat.’⁵

GSAM 346Eeunder ha Stumm Aozadur an Testamant Nevez

GSAM 346.1“Ar re o doa savet stumm an aozadur degemeret gant an Adventourien ar Seizhvet Deiz o deus labouret da enframmañ ennañ, kement ha ma oa posupl, eeunder an eztaol hag ar stumm a gaver en Testamant Nevez. Seul vui a spered an Aviel a vez diskouezet, ha seul eeunoc'h eo ar reizhiad, seul efedusoc'h e vez.

GSAM 346.2“Ar C'hendalc'h Meur a gemer e karg ar c'hontroll hollek eus al labour en e holl skourroù, en o zouez kendalc'hioù ar Stadoù. Kendalc'h ar Stad a gemer e karg kontroll holl skourroù al labour er Stad, en o zouez an ilizoù er Stad. Hag an iliz a zo ur c'horf a gristenien gevredet asambles gant an emglev eeun da zerc'hel gourc'hemennoù Doue ha feiz Jezuz.

GSAM 346Kargidi an Iliz a zo Servijerien

GSAM 346.3“Kargidi un iliz lec'hel a zo servijerien an iliz-se, ha n'int ket aotrouned, da ren warni gant nerzh. ‘An hini vrasañ en ho touez a vo ho servijer.’⁶ Ar gargidi-se a zlefe bezañ skouerioù a basianted, a evezh, a bedenn, a vadelezh, hag a frankiz-kalon evit izili an iliz, ha diskouez a zlefent ur c'hementad mat eus ar garantez-se evit ar re a servijont, an hini a weler e buhez ha kelennadurezh hon Aotrou.”

GSAM 346An Testeni Kentañ war an Urzh

GSAM 346.4E Supplement to Experience and Views, embannet e 1854, e vez roet kelennadurezhioù ispisial diwar-benn urzh an Aviel. War ar bajenn triwec'h e lennomp ar pezh a heul :—

GSAM 346.5“Ret eo d'an Iliz tec'hout war-du ger Doue, ha bezañ diazezet war urzh an Aviel, a zo bet lezet a-gostez ha dilezet. Ret-holl eo kement-se evit degas an Iliz da unaniezh ar feiz.”

GSAM 347Urzh Rekis Tost d'an Dibenn

GSAM 347.1En un testeni roet d'an 23 a viz Kerzu 1860, e lennomp :

GSAM 347.1“Evel ma tostaomp ouzh fin an amzer, Satan a ziskenn gant galloud bras, o c'houzout eo berr e amzer. Dreist-holl e vo implijet e c'halloud war ar restad. Brezel a raio en o enep, ha klask a raio o rannañ hag o skuilhañ, evit ma teufent da vezañ gwan ha da vezañ diskaret. Feur-poell a zlefe bezañ e pobl Doue, hag unanet e zlefe bezañ he strivoù. Un hevelep spered hag un hevelep barn a zlefe bezañ ganti; neuze ne vo ket stlabezet he strivoù, met efedus e vint evit kreñvaat oberenn ar wirionez a-vremañ. Rankout a ra an urzh bezañ doujet, ha rankout a ra bezañ unaniezh evit e zerc'hel, a-hend-all e raio Satan e vad eus an degouezh.”⁷

GSAM 347Urzh an Aeled da dreveziñ

GSAM 347.2E Testimony No. 14, embannet e 1868, e lennomp : “Seul dostoc'h e trevezomp kengred ha reizhder arme an aeled, seul efedusoc'h e vo strivoù an ajañted neñvel-se evidomp. Ma ne welomp ezhomm ebet da gaout un obererezh kenson, ha ma'z omp dizurzh, hep disiplin ha dizurzhiet en hon doare d'ober, an aeled, hag a zo aozet-mat-tre hag a fiñv en urzh peurvat, ne c'hallont ket labourat gant berzh evidomp. Distreiñ a reont gant glac'har, rak n'int ket aotreet da vennigañ ar c'hemmesk, ar strafuilh hag an dizurzh.

GSAM 347Doue, Doue an Urzh c'hoazh

GSAM 347.3“Ha cheñchet eo Doue, ha n'eo mui un Doue a urzh? Nann; an hevelep hini eo en amzer-mañ evel gwechall. Lavarout a ra Paol, ‘N'eo ket Doue aozer an dizurzh, met hini ar peoc'h.’ Ken pizh eo bremañ ha gwechall. Ha mennet eo e teskfemp kentelioù a-zivout an urzh hag an aozadur diwar an urzh peurvat en doa savet en deizioù Moizez evit mad bugale Israel.”⁸

GSAM 348Pedenn ar C'hrist evit an Urzh

GSAM 348.1En un testeni skrivet e 1882 e welomp an hevelep santad eztaolet gant ar gerioù-mañ,

GSAM 348.1“Evit ma vefe unaniezh ha karantez e-touez e ziskibien e oa danvez pedenn diwezhañ hor Salver evito, a-raok e groazstagadur.... ‘N'eo ket evit ar re-mañ hepken e pedan, met ivez evit ar re a gredo ennon dre o ger; evit ma vefent holl unan; evel ma'z out-te, a Zad, ennon, ha me ennout, evit ma vefent ivez unan ennomp; evit ma kredfe ar bed ec'h eus ma c'haset.’”⁹

GSAM 348Arvar an dizalc'hiezh hiniennel

GSAM 348.2E 1885 e voe roet an testeni-mañ :

GSAM 348.2“Diwall a ranker diouzh an dizalc'hiezh hiniennel. Evel soudarded e lu ar C'hrist, e tlefe bezañ un emglev oberoù e rannoù disheñvel al labour.”¹⁰

GSAM 348Plijout a ra da Satan diskar an urzh

GSAM 348.3En un testeni ispisial embannet e 1895 e lennomp,

GSAM 348.3“O, pegen laouen e vefe Satan o tont e-touez ar bobl-mañ, hag o tisrannañ al labour d'ur mare ma'z eo ret-holl un aozadur klok, hag a vo ar galloud brasañ evit mirout ouzh emsavadegoù faos, ha disprouiñ an diskleriadurioù n'int ket aprouet gant ger Doue. Fellout a ra deomp derc'hel al linennoù a-blaen, evit na vo tamm diskar ebet eus reizhiad ar reolenn hag an urzh.”

GSAM 348Erbedadur ar Vinistrerien

GSAM 348.4Unan eus ar poentoù kentañ da vezañ kemeret e kont evit sevel urzh e-touez hor pobl, a-du gant an testenioù meneget a-raok, a oa kavout un doare bennak da anavezout ar re a brezeg ar gemennadenn. Eus 1850 da 1861 e voe degemeret ar steuñv da reiñ d'ar vinistrerien o doa prouet o donezon, hag a oa aprouet splann gant an Aotrou, hag a oa a-du gant an holl labour, ur gartenn o erbediñ anezho da gumuniezh pobl an Aotrou e pep lec'h, o tisklêriañ hepken e oant aprouet e labour ministrerezh an Aviel. Deiziadet ha sinet e veze ar c'hartennoù-se gant daou eus ar vinistrerien bennañ, anavezet gant hor pobl evel renerien el labour.

GSAM 349Skoazell ar ministrerezh

GSAM 349.1E goañv 1858-59 e voe roet ur c'hemenn a lavare e oa er Bibl ur reizhiad klok evit harpañ ar ministrerezh, ha ma studife hon tud an danvez diouzh savboent ar Skriturioù e kavfent ar reizhiad-se. Diwar-se e voe dalc'het ur c'hlasad studi war ar Bibl e Battle Creek, renet gant ar Pastor J. N. Andrews. Goude ur studiadenn aketus ha pedet eus ar Skriturioù, e voe prientet hag embannet ur pennad e Review an 3 a viz C'hwevrer 1859, a ginnige ur steuñv a endalc'he pennaenn an dekved. Ur brezegenn diwar-benn an danvez-se a voe kinniget da un dastumadeg vras eus hor re, bodet en un emvod-meur e Battle Creek, Mich., d'ar 6 a viz Mezheven 1859, hag a voe degemeret a-unvouezh dre votadur an holl vodad.

GSAM 349An Urzh Savet Meulet

GSAM 349.2En Testimony No. 6, 1861, e komzas an Aotrou evel-henn, dre an Itron White, diwar-benn ar reizhiad a oa bet degemeret gant an Adventourien ar Seizhvet Deiz :

GSAM 349.2“Na laerit ket Doue en ur virout digantañ ho dekvedoù hag ho profoù. Ar c'hentañ dever sakr eo reiñ da Zoue ul lodenn dereat. Na lezit den ebet da lakaat e c'houlennoù ha d'ho kas da laerezh Doue. Na lezit ket ho pugale da laerezh ho profoù eus aoter Doue evit o mad dezho o-unan.

GSAM 349Reizhiad an Dekvedoù evit Diorren an Temz-spered

GSAM 349.3“Ar reizhiad dekvedoù-mañ, gwelet em eus, a ziorrofe an temz-spered hag a ziskouezfe stad wirion ar galon. Ma vez kinniget an afer-mañ d'an dud en he gwir dalvoudegezh, ha ma vez lezet anezho da zivizout drezo o-unan, e welint furnez hag urzh er reizhiad dekvedoù.”

GSAM 349.4Evel-se e voe savet ur reizhiad arc'hantañ e-touez an Adventourien ar Seizhvet Deiz, evit harpañ labour ar ministrerezh, hag implijet e vez bremañ gant hor pobl er bed a-bezh.

GSAM 350.1Er Review eus an 21 a viz Gouere 1859, da heul ar c'hemennoù roet a-raok dre an Testimonies, e voe kinniget da gentañ ma vefe dalc'het un emvod bloaziek gant pep Stad evit steuñviñ al labour gant evezh; hag evel-se e vije pellaet diouzh ar reuz a oa re voutin en doare labour ar vinistrerien, ha ma vije dalc'het an urzh hag ar reizhiad en hor labour. Ar c'hinnig-mañ a rae anv e gwirionez eus stummadur aozadurioù kendalc'h ar Stadoù.

GSAM 350Perc'henniezh an Iliz

GSAM 350.2A-feur ma'c'h ae ar c'hemenn war-raok ha ma kreske an niver a gredourien, e teuas ent-naturel ur berniadur madoù, ar pezh a gasas da brederiañ war an doare da zerc'hel madoù an iliz en un doare lezennel. En ur pennad gant ar Pastor White, kavet e Review an 23 a viz C'hwevrer 1860, e lennomp ar pezh a heul :—

GSAM 350.3“Esperout a reomp, koulskoude, n'eo ket pell an deiz ma vo ar bobl-mañ en ur stad a-feson evit gallout asurañ madoù an iliz, derc'hel o ziez-emvod en un doare reizh, ma c'hallo ar re a ra o testamant, hag a fell dezho hen ober, reiñ ul lodenn anezhañ da rann an embann. Galv a reomp hor prezegennerien hag hor breudeur renerien da deuler evezh ouzh an afer-mañ. Ma'z eus unan bennak enebet ouzh hor c'hinnigoù, ha plijout a rafe dezho skrivañ ur steuñv ma c'hallfemp-ni, evel pobl, ober diouzhañ ?”

GSAM 350Aozadur lezennel aprouet

GSAM 350.4E-pad hañv ar bloaz-mañ, un diviz mui pe vui mignon a zo bet diwar-benn an danvez-mañ er Review. Hag en un emvod hollek kannaded hor pobl eus Michigan ha meur a Stad all, dalc'het e Battle Creek eus an 28 a viz Gwengolo d'ar 1añ a viz Here, ez eus bet ur preder didro diwar-benn an danvez, hag un diviz klok ha dieub diwar-benn an aozadur lezennel evit dalc'henn ar burev ha madoù all an iliz — an tiez-emvod, hag all. Kavout a reer an diviz-mañ en e hed er Review, Levrenn 16, Niveroù 21, 22, ha 23, deuet er-maez d'an 9, 16, ha 23 a viz Here 1860.

GSAM 351.1Da heul divizoù an emvod-mañ e voe votet a-unvouezh aozañ ent-lezennel ur gevredigezh embann, ha, evit ma c'hallfe un hevelep korfad bezañ savet an abretañ ar gwellañ, e voe dilennet ur poellgor pemp den gant ar c'hendalc'h bodet.

GSAM 351Un Anv evit an Iliz

GSAM 351.2Ar c'hendalc'h-mañ en deus ivez lakaet e-barzh e evezh sujed an anv a zlefe bezañ roet d'hor pobl. Kement-se en deus adsevelet ul liesseurted a vennozhioù, lod o c'houlenn un anv ha lod all unan all. Pa voe kinniget “Iliz Doue”, e voe graet enebiezh ouzh se en abeg ne roe hini ebet eus perzhioù dibar hor feiz, tra ma lakfe an anv “Adventourien ar Seizhvet Deiz” war wel n'eo ket hepken hor feiz e donedigezh tost ar C'hrist, met ivez e vefemp mirerien Sabad ar seizhvet deiz. Ken unvan e oa an dastumad a-du gant an anv diwezhañ ma, pa voe lakaet d'ar vot, ne voe nemet un den o votiñ a-enep, hag eñ a dennas e enebiezh kuit nebeut amzer goude.

GSAM 351Anv Aprouet

GSAM 351.3En Testimony No. 6 e lennomp :

GSAM 351.3“N'eus anv ebet a c'hallfemp kemer a vefe dereat nemet an hini a glot gant hon diskleriadur feiz, a eztaol hor feiz, hag a verk ac'hanomp evel ur bobl ispisial....

GSAM 351.4“An anv Adventour ar Seizhvet Deiz a ziskouez splann perzhioù gwirion hor feiz, hag a gendrec'ho ar spered enklasker. Evel ur bir eus boest-biroù an Aotrou e gloazio torrerien lezenn Doue, hag e gaso d'ar c'heuz e-keñver Doue ha d'ar feiz en hon Aotrou Jezuz-Krist.”

GSAM 351.4Efed an testeni a voe da renkañ da viken ar goulenn-mañ e spered ar gredourien.

GSAM 351Ofis un Donezon Wirion

GSAM 351.5Ha n'eo ket hemañ domani ispisial un diskuliadenn eus donezonoù Spered Doue? Lavaret en deus Paol e oant bet lakaet en Iliz “evit peurvatadur ar sent, evit labour ar ministrerezh, evit sevel korf ar C'hrist: betek ma teufemp holl da vezañ a-unvaniezh er feiz,” hag all.¹¹ Pegen dereat eo, goude m'o deus ar gredourien klasket ar sklêrijenn gant pedennoù hag en uvelded, e komzfe ar Spered hag e lavarfe : “Hemañ eo an hent ; reizh eo ho klozadennoù ;” ha neuze “sevel” an Iliz muioc'h c'hoazh, evel en degouezh-mañ, en ur zisplegañ dezho talvoudegezh pleustrek ar goulenn, hag un nebeud eus an disoc'hoù mat a zeuio diwar o divizoù.

GSAM 352Aozadur an Iliz

GSAM 352.1En ur brezegenn graet gant ar Pastor White dirak ar C'hendalc'h Meur e Battle Creek, e miz Ebrel 1861, hag embannet er Review d'an 11 a viz Mezheven 1861, e kinnigas ar mennozh da aozañ hon ilizoù en un doare klokoc'h. War bedadenn, nav ministr a zalc'has ur gentel diwar-benn ar Bibl evit klask sklêrijenn war an danvez, ha goulennet e voe ganto gant ar C'hendalc'h embann er Review disoc'hoù an enklask-se. Goude bezañ kinniget testeni ar Skriturioù a-zivout urzh an Iliz hag ofiserien an Iliz, e voe pledet gant sujed an dileuriañ kevatal a-berzh ar Stadoù liesseurt er C'hendalc'h Meur, koulz ha gant hini un dileuriañ reizh ha kevatal eus an ilizoù e kendalc'hioù ar Stadoù. E gwirionez, hemañ e oa ar wech kentañ ma veze kinniget ar mennozh da gaout kannaded dilennet-mat evit ar c'henvreadoù hollek, diouzh ur feur kevatal da vezañ divizet.

GSAM 352Aozadur Kendalc'h Stad Michigan

GSAM 352.2D'ar 6 a viz Here 1861 e voe aozet Kendalc'h Michigan dre zilennadeg ur prezidant, ur sekretour, hag ur poellgor-seveniñ tri den ennañ. Dre vot ar c'hendalc'h e voe erbedet d'an ilizoù en em aozañ, en ur zegemer ar pezh a heul evel un emglev-iliz :—

GSAM 352.3“Ni, an is-sinet, a en em gevred amañ evel un iliz, o kemer an anv a Adventourien ar Seizhvet Deiz; oc'h emouestlañ da zerc'hel gourc'hemennoù Doue ha feiz Jezuz-Krist.”

GSAM 353Aotreoù-labour ar Vinistrerien

GSAM 353.1Da-geñver ar c'hendalc'h-mañ e voe divizet da gentañ e tlee bezañ roet aotreoù-labour da holl vinistrerien an Adventourien ar Seizhvet Deiz er Stad-mañ a oa en ur stad vat, ha e tlee ar vinistrerien dougen ganto paperioù enno un testeni urzhiadur, hag aotreoù-labour sinet gant prezidant ha klerk ar c'hendalc'h, aotreoù-labour a zlee bezañ adnevesaet bep bloaz.

GSAM 353.2Votet e voe ivez ma vefe dibabet ur poellgor evit prientiñ ur brezegenn a zisplegfe d'hor pobl an doare da aozañ an ilizoù. Embannet e voe ar brezegenn-se er Review eus an 15 a viz Here 1861.

GSAM 353Testenioù-dileuriañ an Dileuridi

GSAM 353.3E miz Gwengolo 1862 e voe dalc'het he dalc'h kentañ gant Kendalc'h Michigan e Monterey. Amañ e voe kinniget evit ar wech kentañ ar mennozh da zegemer ilizoù er c'hendalc'hioù evel ma veze votet an izili en ilizoù. Dre ma oa bet aozet dija seitek iliz er Stad e voent degemeret er c'hendalc'h dre vot; ha degemeret e voe an holl izili eus an ilizoù-se a oa war al lec'h evel kannaded.

GSAM 353Goproù ar vinistrerien

GSAM 353.4Er c'hendalc'h-se ivez e voe degemeret ar steuñv da baeañ d'ar vinistrerien ur sammad bep sizhun evit ar servijoù graet. Ar vinistrerien, eus o zu, a oa dleet da rentañ kont eus an amzer tremenet o labourat er c'hendalc'h, gant o resevioù hag o dispignoù; hag ar c'hendalc'h, o resev ar rentañ-kont-se, a oa da renkañ ar c'hontoù evel ma tere.

GSAM 353Testenioù-dileuriañ kinniget da gentañ gant an dileuridi

GSAM 353.5D'an 20 a viz Mae 1863 e voe dalc'het ar C'hendalc'h Meur e Battle Creek, e Michigan. Ar c'hentañ dalc'h e oa gant ar bodad-se ma tegasas an dileuridi testenioù-dileuriañ digant o Stadoù a-getep. Ne oa ket diazezet an dileuriañ war an niver avat. Ar Stadoù dileuriet d'ar c'houlz-se a oa Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York, hag Ohio.

GSAM 354Bonreizhoù ar C'hendalc'hioù Meur ha Stad

GSAM 354.1D'an 21 a viz Mae e voe degemeret ur vonreizh gant ar C'hendalc'h Meur, hag en deiz-se end-eeun e voe erbedet ur vonreizh Stad d'ar c'hendalc'hioù Stad. Degemeret e voe e-kerzh un dalc'h eus Kendalc'h Michigan. Ar bonreizhoù-se a roas un diazez niverel evit dileuriañ an dileuridi e kendalc'hioù ar Stadoù hag er C'hendalc'h Meur. Ar vonreizh Stad, erbedet eno, a zo damheñvel ouzh an hini a vez implijet bremañ gant hon daouzek kendalc'h lec'hel ha tri-ugent dre ar bed.

GSAM 354.2Da vare ar C'hendalc'h Meur, e nevezamzer 1864, e voe graet ur c'hinnig da gentañ da gendalc'h ar Stad ma vefe dibabet ur Poellgor Gwiriañ, ennañ tud lik ha n'o doa ket labouret evit ar c'hendalc'h e-pad ar bloaz, evit labourat a-gevret gant ar poellgor seveniñ da wiriañ ha da rañjout kontoù ar ministrerien. Evel-se, pazenn-ha-pazenn, hervez an ezhomm, e voe staliet urzh e labour hag oberenn Doue.

GSAM 354.3Gwelet hon eus evel-se, en un doare berr, an hentennoù a gasas da aozadur ofisiel al labour. Graet e voe kement-se pa oa an iliz bihan-kenañ keñveriet gant ar pezh eo hiziv an deiz.

GSAM 354.4Pa voe aozet penn-da-benn ar C'hendalc'h Meur e 1863, ne oa ket ken bras an niver hollek a gannaded ha ma vez bremañ bep bloaz en lod eus ar c'hendalc'hioù lec'hel bihan.

GSAM 354Pal an Aozadur

GSAM 354.5Ar pal da seveniñ dre an aozadur a oa ma vefe dalc'het ha meret en un doare lezennel madoù ar c'horf; ha ma labourfe al labourerien en oberenn en un emglev, hep dizurzh, peogwir e veze graet o oberoù gant kuzul, ha dre se, hep diroll. Ar memes pennaennoù degemeret en hon aozadur betek 1864 a voe enframmet en oberenn a-feur ma'z ae hec'h astenn ha ma'z ae war-du broioù ha broadelezhioù all.

GSAM 355Aozadurioù Meur Savet

GSAM 355.1A-feur ma'z ae ar gemennadenn war-raok e voe savet an aozadurioù hollek da-heul, ha dilennet e voe o c'hargidi e-pad dalc'hoù boas ar C'hendalc'h Meur:—

GSAM 355.2Ar General Conference Association — ur c'horf lezennel gant un ezel warn-ugent, da zerc'hel titl perc'henniezh an ensavadurioù liesseurt en Amerika hag e broioù all.

GSAM 355.3Bodad ar Misionoù Estren — da evezhiañ ha da astenn al labour mision er-maez eus ar c'hendalc'hioù aozet.

GSAM 355.4An International Tract Society—he c'hefridi a oa dasparzhañ danvez da lenn ha kaout kenskriverezh, en ur glask digeriñ misionoù nevez.

GSAM 355.5Ar Religious Liberty Association — he dachenn ispisial a oa sikour ar re heskinet abalamour d'o goustiañs, ha skignañ ul lennegezh diwar-benn pennaennoù ar frankiz kredennel.

GSAM 355.6An International Sabbath-School Association — he fal a oa sevel ha kas war-raok labour ar skolioù-Sabad en holl dachennoù.

GSAM 355.7Ar Medical Missionary and Benevolent Association — he labour a denn da stummadur ar vedisined hag ar glañvdiourien, da vererezh sanatoriomoù, tiez evit an emzivaded, an dud kozh, hag all.

GSAM 355An dachenn dalc'het betek 1868

GSAM 355.8Betek 1868 e c'holoe hon dachenn-labour al lodenn-se eus ar Stadoù-Unanet, er reter da stêr Missouri hag en norzh d'ar parallez a glot gant linenn su Missouri. D'ar c'houlz-se, tri ezel hepken a oa e Poellgor ar C'hendalc'h Meur, ha prezidant ar c'hendalc'h a oa unan anezho. An eizh kendalc'h lec'hel a oa holl dindan evezh ar C'hendalc'h Meur, a oa e sez e Battle Creek, e Michigan.

GSAM 356Perak e oa ret adaozañ

GSAM 356.1A-feur ma'z eas ar c'hemenn da vroioù all, e teuas da vezañ ret adframmañ an dachenn a-bezh. Setu perak e voe kemeret divizoù e 1897 a ziskoueze an hent-se; met al labour adkempenn a zo bet kaset da benn donoc'h e-pad ar pevar bloaz diwezhañ, ha da vare-se eo bet aozet ur C'hendalc'h Meur europat, gant ur poellgor-seveniñ a pevarzek ezel ; hag ar C'hendalc'h Meur orin, gant e sez e Washington, D.C., en deus ur poellgor-seveniñ a eizh ezel warn-ugent, a zileur holl interestoù disheñvel ar c'hemenn, hag a gemer lec'h lod eus ar c'hevredigezhioù hollek a zo bet paouezet.

GSAM 356Stad an Aozadur d'ar 1añ a viz Genver 1903

GSAM 356.2An tamm da-heul, tennet eus General Conference Year Book eus 1904, a ro un nebeud fedoù stadegel dedennus betek ar 1añ a viz Genver 1903:—

GSAM 356.3D'ar c'houlz-se e oa en hor labour aozet daou Gendalc'h Meur, enno pevarzek Kendalc'h Unaniezh, daouzek Kendalc'h lec'hel ha tri-ugent, ha daou vision ha daou-ugent. Dasparzhet int evel-henn: Kendalc'hioù lec'hel e Norzhamerika, nav ha daou-ugent; en diavaez Norzhamerika, tri warn-ugent. Kendalc'hioù Unaniezh en Amerika, eizh; e broioù all, c'hwec'h. Tachennoù mision en Amerika, en o zouez Alaska, Hawaii, ha Douar-Nevez, pemp; misionoù er-maez eus Amerika, seizh ha tregont, lec'hiet evel-henn: Daouzek en Europa; pevar en Afrika; tri en Azia; daou e Suamerika; daou e Suafrika; hag ar peurrest en Amerika Kreiz, Mec'hiko, Indez ar C'hornôg, hag en Inizi ar Meurvor Habask. Liammet gant ar misionoù-se ez eus seizh ha tri-ugent a vinistrerien urzhiet ha aotreet ha kant unan ha tregont a ilizoù.

GSAM 356Unaniezh er liesseurted

GSAM 356.4Ur vammenn a galon eo gouzout eo unanet an aozadurioù disheñvel-se, e broioù ha broadelezhioù a bep seurt, evit kas war-raok oberenn veur nemeti ar wirionez ha silvidigezh an dud. N'eo ket en urzh melestradurel an aozadur hepken e lakaomp hor fiziañs, met e Doue, aozer an urzh. Gant e vennozh war obererezh unanet ha kenglotus e labourerien e c'hallomp kompren pegen mat ha plijus eo ma vez “graet an holl draoù en un doare dereat hag en urzh.”