Ekihande 15 — Ekyakakala Ekikayongera n’Ebitikotiko Ebinene Kwilaba
GSAM 235.1“Mwise omwibuke ebiro bya kare, omo mwamala kwakayakanibwa, mwagumirirya erihangana likulu lya butsibu; lumo mukaba mwahinduka ekyamulolwa n’okushungirirwa n’ebitsibu; kandi lumo mukaba abamwabana n’abakolebwa batyo.”1
GSAM 235.2Obutuku bw’omu kati k’eritaluka ly’amaha lya 1844 kuhika aho omwatsi muterekeri erikwamana n’Ahabuyirire n’Omwatsi wa malaika wakasatu gwayololwa, bwakaba obutuku bw’erilengebwa muno. Abadiventi abakagumirira eribugirirya k’obubiiri bw’eritsuka bakaba n’obweneene, bakaba ekyamulolwa ky’abo abakalolanga k’omwatsi gwakaba gwalemererwa byosi, kandi n’olw’eryo bakashungirirwa muno. Bakihererera n’obwendele omo bakabya bakakwatirira Omukama n’erikirirya, kandi bakabya bakabana obwikale bw’Omwoyo w’obuyirire.
GSAM 235Eby’Okubanda Ebibiri eby’Erilwanisa
GSAM 235.3Sataani akabya n’ahanda ebibiri eby’eriyohya abantu badiventi. Ekyo ky’erimbere kyakaba n’erihira abali abanyweene omo erikirirya k’obutuku bw’obuminyereri bwamala, erikirirya k’eryasa lya Kristo engendo ya kabiri lyakaba eryasa lya bumwoyo, kandi k’omunduwe akahika eryasa eryo aha mwisho w’ebifiro 2300. Ekya kabiri kyakaba n’erihira abatali abanyweene erikwamana n’obumanyi bwabo bwa kare, eribaleka byosi. Neryo, omwatsi w’Ahabuyirire n’Omwatsi wa malaika wakasatu wagwa wagwanga omo byahandikawa, emyatsi y’Omwoyo wa Nyamuhanga, omo lusunzo lw’obuminyereri, yakahamyanga omubiiri w’eritsuka, gwayita “ekyakakala ekinene” Nyamuhanga akahira aha mutwe gw’engira, k’eriwatika engira yosyo kuhika omo kikali, kandi gwayololanga obuhamya bw’Ebyahandikawa k’eryasa lya Kristo engendo ya kabiri likaba lya kadi kandi lya muntu, neryo lyataba n’ekintu ekyahikire aha mwisho w’ebifiro.
GSAM 236Ebyamulolere Ebinene
GSAM 236.1Omukama akaba ayogerera n’abantu be omo bisulirwa omo biro bino bya nyuma, titwakaba twalindirira obuhamya bwa Nyamuhanga omo byamulolere byo? Obuhamya obu bwakabya bwalolwa omo bisulirwa bya Mama White. Ekyamulolere ky’ebisulirwa byenyine, nk’uko kyayololwa omo kihande 13, kyakaba ky’ekyamahano; kwonka hakabya n’ebintu bindi bingi by’ekyo kyamulolere ebyakakwatirana n’ebiyololwa bye bya kare, byo mukendilola omo mukayongera erisoma ekitabu eki. Kandi titwakaba twalindirira kibe kindi omo lusunzo luno, Nyamuhanga lwakabihanga k’erihira abantu amaaso, n’okubasolola bayogere nka Musa, “Ngende aha ruhande, ndole ekintu eki kinenene”? Ekiyogerwa kyenyine ky’omukazi mwavu, mulwaye kandi munaku, wakayolokanga nk’ali aha muryango gw’olufu, k’Omukama akamuhayo ekisulirwa, kitakaba kikwene okwihira abantu amaaso. Ebyamulolere ebyakakwatirana n’ebisulirwa byakahanga obwendele omo byo, kandi abantu bakasaba omukazi oyo agende aha hantu n’ahantu, ayolole ekyo Omukama akamuhana kumanyisa abandi.
GSAM 236Ebyamulolere Ebinene omo Kisulirwa ky’Ekasatu
GSAM 236.2Hano ndayogera ebintu ebimwe ebikwamana n’ekisulirwa kye ekasatu, ekyo akahabwa omo nyumba ya ise, ekyayogerwa omo kihande 13, olupapura 212, nk’uko nyabirabirwe ise na nyina wa Mama White, mwali wabo Mama Sarah Belden, n’abandi.
GSAM 236.3Omo kisika ekisulirwa kyakahabirwamu, aha kabati hakaba hagaramire Baibuli y’eka enene muno. Yakaba y’emwe y’ebyakakasibwa e Boston na Joseph Teale omo mwaka 1822. Ekitabu kyakaba kirebire amaineshi 18 n’obugali amaineshi 11, obunene bwakyo amaineshi 4, kandi kyakaba kiremereire okukira ebipondo 18. Omo kisulirwa, akayimuka, akakwata Baibuli eyi nzito aha mukono gw’ibumoso, ekitabu kyasibuka, akagihimba aha mpande ya diguli makumi kyenda n’omubiri gwe; neryo okumala okukira akasaha k’ahika, n’omukono gwe gw’iburyo akahinduka aha hantu n’ahantu, ayololere ebyahandikawa eby’enjawulo, ebyo akasubiramo amaisho ge gakayoloka ahaiguru kandi aha ruhande olundi rw’ekitabu. Mwali wabo Sarah (owamabere akahinduka mukazi wa Stephen Belden), nari omundu wundi wakabya ali aho, akalolanga buri kyo kyahandikawa aho olukumu lwa Ellen lwakaba lukayololere, kandi akabona bwinene k’omo buli murundi akasubiranga ebyahandikawa aho olukumu lwe lwakaba luri. Mama Harmon akayogera k’omu mbeere ye ya bulijjo mwana wabo Ellen “akaba atakakwanisa, olw’obunaku, kwambutsa Baibuli eyi nzito erikuba aha kabati; kwonka omo kisulirwa akagikwata n’obwangu, nk’eyaba eri Testamenta y’omu mufuko.”
GSAM 237.1Aha hakaba ekyamulolere kinenene! Omukazi munaku, owakaba aremereire ebipondo 70 byonka, akakwata Baibuli nzito okumala okukira akasaha k’ahika omo mbeere omundu w’amaani atakakwanisa kugikwata edakiika ibiri; kandi akahinduka aha hantu n’ahantu aha byahandikawa ebyakahamya buri murundi k’akaba asubiramo ekyo kyahandikawa, amaisho ge gakayoloka ahaiguru kandi aha ruhande olundi rw’ekitabu; kandi aha nyuma, iraka lyakahuluka omo muntu w’atakaba n’eriimuka ly’amahaha nari omwitsumo omo mubiri, neryo lyasubiranga ebyahandikawa ebyabalirirwa bwinene. Eki kikabya kirengeire eriyitwa k’kyahangwa n’amaani g’abantu nari k’kyakabya kiva omo bulwaye. Abarolere bakakitwala k’obuminyikalo bw’Omwoyo w’Oyo wakayogera omo kihaka ekikayaka. Ebyamulolere bityo omo kisulirwa kye kasatu kya Mwali Harmon, ahakaba bimenekene, byakahanga obuhamya bw’obweneene k’omo bisulirwa hakabya amaani agarengeire ag’abantu.
GSAM 237Ekisulirwa kya Topsham
GSAM 237.2Kasi habya hitali bingi inyuma w’ekintu eki, ekithunga ky’Abadiventi e Topsham, aha bugharika bwa Portland, Maine, aha mayire nka makumi asatu, kyawulira ebyo Omukama akakora na Mwali Ellen G. Harmon, kyamuyita agende aha hantu ho. Okuyita kwakakirwa, neryo olugendo lwe lw’erimbere lwakahika e Topsham. Omo biro ebyo, enhindano z’Abadiventi zakahangwa omo nyumba ya Mugala Curtiss. Mama Frances Lunt (owakaba ayitangwa Mwali Frances Howland), w’e Oakland, Cal., akampayo ebigambo ebi, ebyahandikawa Jan. 19, 1890:—
GSAM 238.1“Ninze, n’eka ya tata, twakahindanangamu enhindano za Mwali Harmon e Topsham omo 1845, kandi omo nhindano ezi akaba n’ekisulirwa. Yakaba ri rundi rw’erimbere twamubonanga omo kisulirwa. Emwe y’ezo Baibuli za kare [Baibuli y’eka ya Teale, eyakaba aremereire ebipondo 18] yakaba ya Mugala Curtiss. Baibuli eyi nene yakatolawa aha kabati na Mwali Harmon omo kisulirwa, kandi akayololanga ebyahandikawa n’erihinduka olupapura ku lupapura, amaisho ge gakayoloka ahaiguru kandi gatalolere ekitabu. Ebyahandikawa ebyakasubirwamu byakaba bigambo by’erikangirirya, by’erihumurya, nari by’erihana. Ekintu kindi ekyakabya ky’enjawulo omo byamulolere ebyo kabiro kyakaba mbeere y’ekitabu. Yakakihanga aha mukono gwe gwasamuka, aha mpande ya diguli makumi ane n’itano, kandi hatabya n’omundu wundi wakaba akwanisa kwakihanga ekitabu n’aha mpande nk’eyo atakakihanga kitaseruka aha mikono; kwonka Mwali Harmon akahanga Baibuli eyi aha mpande eyo okumala edakiika nyingi, yanyweene nk’eyaba ehamire aha mukono gwe, n’eryo akagenda n’ahandi omo kisika.”
GSAM 238Obwimiri bwa Mama Truesdail
GSAM 238.2Obwimiri obundi obukwama n’ekisulirwa eki bwakava aha Mama M. C. Truesdail, w’e Trenton, Mo., ebyahandikawa Jan. 27, 1891. Ayogera ati:—
GSAM 238.3“Nkabya n’emyaka 15 omo 1845, kandi nkabya ndiho omo kasika Mwali Harmon akatambiramu olugendo lwe lw’erimbere e Topsham, aho akahabirwamu ekisulirwa omo nyumba ya Mugala Curtiss, aho akatola Baibuli y’eka enene, akagihanga aha mbeere etaliho muntu wundi wakaba akwanisa kuhanga ekitabu aha mikono atakaserukire aha, nk’oku kyakabya kiseruka bwangu.”
GSAM 238.4“Mwali Harmon akabya omo kisulirwa okumala amasaha abiri n’okukiraho. Kyakaba kyamulolere ky’amaani ga Nyamuhanga kinenene okukira byosi nabyolere, kandi nkamurorera omo bisulirwa okukira emirundi ikumi n’ebibiri. Ebyo byakabya biro bya bwiti bunene n’eriyikeberera, kwonka eki kyakabirengerera byosi. Ai! twakatsituka tityo, Omukuru w’omu igulu akatukangirirya omo kihandwa kye kinaku; nk’oku akatusomera ebice byakaba byahumurya kandi byakaba byakwatirana n’embeere yetu y’erilengebwa; nka Abaheburaniya 2:2, 3; Yakobo 5:7, 8; Abaheburaniya 10:35, 39; 1 Petero 1:7; Luka 12:32-37, n’ebindi bingi, akahanga Baibuli y’eka enene ahaiguru muno, neryo nakalazibwa okuyima aha katebe k’erisoma aha hantu akayololere. Ntalolere k’Mwali Harmon akabya arebire okukira inze n’amaineshi agakirire abiri.”
GSAM 239.1Ebyamulolere bityo byakahamya abantu ab’emitima y’obwenene k’amaani agarengeire ag’abantu gakaba gakayoborera ekihandwa eki ky’obwike, kandi abantu bakatuma obuyita okuva omo bihande bingi bya New England, bamusaba agende ayolole obwimiri bwe.
GSAM 239Omubiiri w’Emikono Ni Kibi
GSAM 239.2Kasi habya hitali bingi inyuma w’eki Mwali Harmon akakangirirwa omo kisulirwa agende e Paris, Maine, ahakaba hari abantu abakirirya k’eriikora omubiiri w’emikono kyakaba kibi. Omukulu Stephens, w’e Woodstock, Maine, akabya mukulu w’obubi obu, kandi akahanga amaani manene aha bandi. Akabya asangirire mubuuliri wa Methodist, kandi bakamutwala k’Omukiririsya mwike kandi w’obwesigwa. Akahimbya ekirye kya bingi olw’amaani ge aha kwenene n’obwikale bwe obwayolokanga buyirire, ekyakahangire bamwe bamwikirirye k’Nyamuhanga amutuma muno. Omukama akahayo obwimiri bwa Mwali Harmon busana naye. Akayogera k’akaba agenda ihali n’ekigambo kya Nyamuhanga erileka eriikora omubiiri, erihira obubi bwe aha bandi, n’erihana boosi abatakamwakirire. Akalema obuhamya bwosi Omukama akamuhayo k’erimuhamya obubi bwe, kandi akalema okwikirirya obubi bwe. Akakwatirira ebiyumirwe, akagenda engendo endekerere, akagenda mayire manene n’ebigere, aho akabya akahabwa bushungirire bwonka, kandi akalolanga omo byosi ebi akatsibuha busana na Kristo. Obulengekania bwe n’obusobozi bwe bw’erithwamu akabihira aha ruhande.
GSAM 239.3Erihamba obwimiri bwa Mwali Harmon n’ekyabire aha njira eyi, ndayololola ebigambo ebimwe omo mukanda nakabona okuva aha Mama M. C. Truesdail, wakabya akwikala e Paris, Maine. Owamala okuhayo ebimwe ebyakwatirana n’ebyo byayogerebwa ahaiguru, ayogera ati:—
GSAM 240.1“Eby’erisaba okwisira byakahuluka okuva aha boosi, okwihaho omukulu wabo Jesse Stephens. Mwali Harmon akamuhanangirira k’omo atakatsindamire eriyiyaho n’eriyisa obubi bwe, akamalira omwendo gwe bwangu. Boosi bakamanya eki k’obuminyereri k’akaba akenda kwiyita omo njira emwe n’emwe.”
GSAM 240.2Eki nikyo kyakahika aha mbeere ye inyuma y’aho:—
GSAM 240.3“Ekithunga kye kito kyamulekera, akahinduka w’ensoni, kandi kasi habya hitali bingi akabula obulengekania bwe, akalema kurya ekintu kyosi ekyakatekebwa n’ababi. Akaba atakawulire k’eriilama lyange okuva e Massachusetts aho namutwalira eby’okulya bye. Akabuuza, omo akahulika omukono gwe gw’amagumba omo mwanya muto gw’irindi, ati, ‘Nyamuhanga akakutuma n’ebyo, Mwali Marion?’ Owamanya okudidimuka kwange, akalema kubirabaho. Embeere ye y’eriiyirirwa, akakingirwe omo kisika kito aha wa mugala wabo (utakamwikirirya), yangarire obwimiri obwamuhabirwe n’obuyirire, obwo akalema n’obwima. Akatwalwa aha bantu be inyuma w’ebiro bibiri okuva aha lugendo olu lw’eriiyirirwa, ahakaba kasi amalira obulamu bwe n’eriyiyita, akahanga omugozi n’eby’okwambala by’aha kitanda kye.”2
GSAM 240Obuminyereri Obwahikire
GSAM 240.4Omo kyanda kya 1845, olw’okuyitwa na Otis Nichols, Mwali Harmon akagenda e Massachusetts, mwali wabo Sarah akagenda naye. Bakahanga ewa eka ya Mugala Nichols. Iye na mukazi we bakagenda n’ekigaari kyabo, bakabatwala aha hantu n’ahantu k’erihindana, aho Mwali Harmon akayololanga obwimiri bwe. Neryo akahika e Boston, Roxbury, na Carver. Omo kasika k’olugendo lwabo lwakabiri e Boston, Mass., hakahika ekintu ekyakabya ky’obwendele muno.
GSAM 240.5E Boston n’aha bihande by’erihika hakabya hari ekithunga ky’abantu abakalemera aha bikirirya byabo n’obwima oburengeire, nabo bakirirya k’eriikora omubiiri kyakaba kibi, kandi omwatsi gwabo omukulu gwakaba guti, “Mugulye byosi mwine, muhaye abakeni.” Bakayogera k’omo biro by’eriyubirya, k’ihanga lyakaba liruhuka, kandi abakeni bakasaba batungwenge batakakora omubiiri. Sargent, Robbins, n’abandi bakabya bakuru. Bakahanangirira ebisulirwa k’byakaba bya Sataani, busana n’obubi bwabo bwakaba bwolokere. Bakabya bashungirira boosi abatakamwikirirye.
GSAM 241.1Mwali Harmon na mwali wabo bakabya bakayenderera ewa Mugala Nichols, Sargent na Robbins bakava e Boston k’erisaba obuyambi aha iye, kandi bakayogera k’bakahikire k’erimuyenderera n’erikala naye obwire. Mugala Nichols akabairukya k’akabya akayitira k’obahikire, busana na Mwali Sarah na Ellen Harmon bakabya omo nyumba, kandi akayenda bamanyane nabo. Bakahindula ebyumirwe byabo bwangu, bakalema kuyingira omo nyumba n’obwo Mugala Nichols akabalembanga. Mugala Nichols akababuuza k’Ellen akakwanisa kuyololola omwatsi gwe e Boston, kandi k’bakaba bakenda kuwulira, neryo bamanya. “Eego,” bakayogera, “mwase e Boston Sabato eyi ekayija [bakaba babuga Ekiro ky’erimbere ky’eyenga, busana bakaba batakakirira Sabato]; twakenda erikuba n’obuyinza bw’erimuwulira.”
GSAM 241.2Mugala Nichols akanyolololera eki omo nyumba ye e Dorchester omo 1858. Akayogera k’akahanga emibalirire ye yosyo k’eragenda e Boston omo nkyakya ya Sabato n’ekigaari kye, k’eritwala Mwali Harmon aha nhindano eyakategekibawa. Obwire obwo, omo masaba g’eka, akatolawa omo kisulirwa. Owamala okurugamu, akayogera ati, “Mugala Nichols, ntagenda Boston nyanga; Omukama anyololere k’ngende e Randolph. Ari n’omubiiri gw’akenda nkora aho.” Mugala Nichols akabya n’ekirye kinenene n’ekigambo kye. Akamuraganira erimutwala e Boston nyanga, kandi akabuuza n’obwoya ati, “Nkore ntya n’ekigambo kyange na Sargent na Robbins?” “Otayitaho,” Mwali Harmon akayogera, “Omukama angambire ngende aha ruhande olundi.” “Kale,” Mugala Nichols akayogera, “ntakimanya.” “Omukama anyololere k’twakimanya twayihika aho,” Mwali Harmon akayogera. “Kale,” Mugala Nichols akayogera, “hatali engira yindi y’okuhikayo otali ngagenda nkutwale, kwonka ntamanyire ntya ndabisira abamugala e Boston.”
GSAM 241.2Mugala Nichols akayongera akambwira k’“Mwali Harmon akabona obuhamba bwabo omo kisulirwa, k’omo Sabato hatakaba n’enhindano e Boston, k’ Sargent, Robbins, n’abandi abamwakananga bakenda bahindane n’ekithunga kinenene e Randolph (aha mayire 13 okuva e Boston) omo Sabato; kandi k’twakaba tweta erihika aha bakamwakananga e Randolph, aha nhindano yabo ya Sabato, aho akahabwa omwatsi busana nabo, ogwakahamyanga emitima y’ab’emitima y’obwenene n’abatali n’obwibira, k’ebisulirwa bye byakaba biviri aha Mukama nari aha Sataani.” Omo kihango ky’eragenda e Boston neryo e Randolph (mayire 22), bakagenda butereere e Randolph, bahikayo aha kyanya ky’enhindano. Aho bakabona bo b’abo bakaraganira erihika nabo e Boston. Neryo Mugala Nichols akayogera ati, “Ndyamanya hati.”
GSAM 242.1Omubiiri ogwa Sargent na Robbins gw’eriyihighulha okw’obwimiri bwa Mwali Harmon, n’engira Omukama akamuyoboreramu k’erihangana nabo, byakahanga amaani manene aha myoyo y’abamwe abakabya aho. Ndyololola ebigambo bya Mugala Nichols eby’enhindano yenyine:—
GSAM 242Ebindu Ebinene Ebyahangalika
GSAM 242.2“Mwali wetu Ellen mwahulukirya omw’ebisulirwa haghuma n’ebimanyikalo by’eriswekaya, kandi mwaghenderera eribugha omw’ebisulirwa n’iraka lya kengerera, lyangayowa ndeke n’abandu bosi ababyaho, erihika hakuhi n’eritsuka ly’eryuba. Sargent, Robbins, na French bakathaminwa kandi bakaswama kutsibu eriyowa Mwali wetu Ellen akabugha omw’ebisulirwa; bakabugha bathi kyabya kyakaluka oku Sitani. Bakakolesya obuthoki bwabu bwosi n’obuthoki bw’omubiri erihindula ekibuya ky’ebisulirwa. Bakaghuma omw’eyemba n’iraka linene, kandi bakayibuganania eribugha n’erisoma Biblia n’iraka linene, nuku Ellen athayowahikire, erihika obuthoki bwabu bwahera n’emikono yabu yatsuka eritikita, nuku bathangakongera erisoma Biblia. Aliwe ahakathi k’eriyibuganania n’eriraka, iraka lya Ellen lyakengerera kandi likasika, abere akabugha omw’ebisulirwa, lyayowawa ndeke n’abandu bosi ababyaho. Erihakanisya ly’abandu aba lyaghenderera ngoku bakatholere eribugha n’eriemba, nomwakine abamwe okwa balikiri babahanire n’okwibalembera erileka. Aliwe Robbins mwabugha athi, ‘Mubirisunama embere sy’esanamu: mukaramaya enyana ya golide.’”
GSAM 243.1“Bwana Thayer, mwene w’enyumba, mwathayithuliha kutsibu ngoku ebisulirwa byaye byakaluka oku Sitani, ngoku Robbins abirabugha. Mwanzire eripimibwa omwa njira nguma. Mwabiriyowa ngoku ebisulirwa bya buyinza bwa Sitani bikathasyibwa omughulhu Biblia yikingulwa n’erihirwa okwa mundu ali omw’ebisulirwa, kandi mwabuli Sargent abere angapima omwa njira eyo; aliwe Sargent mwaghana. Neryo Bwana Thayer mwatoola Biblia y’ekika enene kandi nzito, eriri okwa meza kandi etakolesibawa muno, mwakingula n’erihira likingwire okwa kifuba kya Ellen abere ali omw’ebisulirwa, abere ahindukire enyuma n’omugongo kw’ikuta omo kaghulhu k’enyumba. Hanyuma ya Biblia erihirwa okwiwe, mwemanga okwa magulu, mwagenda ahakathi k’enyumba, abirihika Biblia yikingwire omw’ukono kughuma kandi ayihire heghulhu ngoku angahika, n’amiso wiwe akaloleka heghulhu, mwabugha n’omughendo w’obuthini, ‘Obwimiri obwasondolhawa na Nyamuhanga kandi obukalhua okwiwe,’ kutse ebinywe ebiri n’omughaso ogwo. Neryo, abere akahika Biblia n’omukono gughuma, n’amiso wiwe akaloleka heghulhu, athaloleka okwa Biblia, mwaghenderera okumala obuthuku bungi erihindula amapapura n’omukono kundi, n’erihira olunywe wiwe okwa bihandiko bimwe, kandi abughe ebinywe byabyo ndeke n’iraka ly’obuthini. Abandu bangyi ababyaho bakaloleka ebihandiko aho olunywe lwiwe lwabya, eribona ngoku mwabibugha ndeke, kundi amiso wiwe omughulhu ogwo ghaloleka heghulhu. Ebyahandikirwe bimwe ebyalolwako byabya milandu eyahirwa okwa babi n’abatsuma Nyamuhanga; n’ebindi byabya bihano n’erisomesya ebihambire okwa mibere yetu ya lino.”
GSAM 243Ebisulirwa Byaye Ebyalhabire Ebindi Byosi Omw’Obuthuku, Erilhabira Omwa Saha Mukaaga
GSAM 243.2“Omwa mibere eyo mwaghenderera omughulhu wosi w’omuhindo, erihika hakuhi n’eritsuka ly’eryuba, abere mwalhuka omw’ebisulirwa. Ellen abere emangire omw’ebisulirwa okwa magulu, n’esya Biblia enene yikingwire omw’ukono, agenda omo nyumba, akabugha ebihandikirwe, Sargent, Robbins, na French bakasirika. Omwa buthuku obwasigalire bakathaminwa, haghuma n’abandi bangyi; aliwe bakakinga amiso wabu, bakayihangana butsira eribugha ekindu kyosi ky’emibere yabu.”3
GSAM 244Erikwatibwa kwa Mwali wetu Harmon
GSAM 244.1Mwezi wa August 30, 1846, Mwali wetu E. G. Harmon n’Omukulu James White bakwatana omughuma omw’obuhingi, kandi haghuma bakakolha omubiiri busana n’erikulya omwatsi. Omo mwaka wa 1847, emibiiri yabu yingi yabya omo Maine n’omo Massachusetts.
GSAM 244.2Sabato y’erimbere omo mwezi wa April, Mama White mwahahebwa ebisulirwa ebyakathakasya kutsibu, omwa nyumba ya Stockbridge Howland, omo Topsham, aho emihindano yakanabya ikahirwa. Ebisulirwa ebi ni byo byabughiwako omwa Ebyahandikirwe Eby’erimbere, aho mwalolya Ahabuyirire n’ebintu byakyo, obuthuku bw’obutsibu, ababuyirire bakahuluka omo syotawuni, ababi bakabahindania, erihuluka lyabu n’iraka lya Nyamuhanga, omwaka w’eriyihololera, erisa lya Omukama omwa kiggali ky’amalenge, n’ebindi. Kyangabya kibuyirire eriyithaghya emighendo yiwe emw’ali omw’ebisulirwa ebi.
GSAM 244Ama Biblia Mangyi Akolesibawa Omw’Ebisulirwa
GSAM 244.3Mama Frances Lunt (mughala wa S. Howland), okwa 19 omo mwezi wa January, 1890, mwambwira athi:
GSAM 244.3“Okw’isonga y’enyumba aho emihindano yakanabya ikahirwa, mwabya meza erikamirwako ebitabu bya mibhere yosi-yosi, ahakathi mwabya Biblia nyingi eziri n’obunene bwa buliji. Mama White abere ali omw’ebisulirwa, mwemanga okwa magulu, mwagenda okwa meza, mwatoola Biblia butsira okukwata ekitabu kindi, mwahika yikingwire heghulhu y’omutwe wiwe n’omukono wiwe w’imoso, n’olunywe lw’erimbere lw’omukono w’ilyo lwaloleka okwa kihandiko kya Biblia ekyo mwabya akabugha, abere emere embere sy’omundu oyo ekihandiko ekyo kyabya kyamuhambireko, neryo mwahira ekitabu ekikingwire okwa kifuba ky’omundu oyo abere akamubwira ebyahandikirwe. Abere asubire okwa meza, mwatoola Biblia indi, kandi omwa njira yeghi mwabugha ekihandiko kindi n’erihira Biblia yikingwire okwa kifuba ky’omundu oyo akabugha naye. Ekikolwa eki mwakighenderera okwa bandu nka mukaaga; hanyuma mwakayera n’omughendo mubuya n’eriyikara okwa katebe, abere amiso wiwe akaghenderera eriloleka heghulhu kandi hare n’ekitabu.”
GSAM 245.1Busana n’ekyo Mama Truesdail mwabugha athi:
GSAM 245.1“Nabya ho [April, 1847] omughulhu Mwali wetu White mwagenda okwa meza n’eritoola Biblia yighuma hanyuma y’indi ahakathi k’ebitabu ebyabya okwa meza, n’erihira Biblia okwa kifuba ky’oyo mwabya awitheko ekihandikirwe kya Biblia. Eki mwakikolha amiso wiwe akahulhwa heghulhu. Okw’akaghisa aka mwahika Biblia heghulhu y’omutwe wiwe abere akabugha naghe; neryo mwahira okwa kifuba kyaghe. Ebyahandikirwe ebyampahirwa byabya 2 Abanya Korinto 6:17.”4
GSAM 245.2Omwa lubaluha lwa Mama Frances Lunt, mwaha amaina g’abandu bashatu ababya ho okwa kaghisa ako, n’abahirwa Biblia okwa bifuba byabu abere Mama White akababugha ebyahandikirwe ebyabya byabu, kandi ahakathi k’amaina ago mwabya n’erina lya Mama Truesdail.
GSAM 245Omubiiri W’erimbere Wabya Ahakathi k’Abakirirya Eryasa Lya Kristo
GSAM 245.3Omubiiri wa Mwali wetu Harmon, omwa busondoli bwa Olusunzo lw’obuminyereri, erilhua omo mwezi wa January, 1845, erihika omwa mughulhu w’erimera kw’ebimera wa 1846, erimala hakuhi emyezi ikumi n’omunani, wabya haghuma n’abakirirya erisa lya Kristo eriri hakuhi, abo abere mwabya abirikwamana nabo. Hanyuma y’erihwa ly’ebiro 2300 (October 22, 1844), erihika omughulhu ekyaleka eritazama lyabu lyabya n’emibere y’ekindu ekyabya ho omughulhu ogwo byaminyikana, mwabya akabi k’okuba abakirirya bakahulukira omwa malengekania mabe, kutse bakaleka butsira ekintu kyosi ebibere balhabiremu. Omwatsi wiwe wabya kubantu abo wathi: ‘Omubiiri ow’akera mwabya wa Nyamuhanga. Mughumire okwa kwikirirya kwenyu. Omukama akiri n’omubiiri busana n’abandu biwe. Mutsome Biblia. Mulonde ekinywe, kandi mwasyabana ekyakakhalha.’
GSAM 245.4Erisomesya eri likwamanene n’endegeka y’Omukama. Ekighendererwa kiwe ebiro byosi kyabya kuthi emyatsi yiwe y’obwene busana n’abandu biwe yibughirwe, omughulhu wayo wahika, erilhua omwa kinywe kiwe, neryo Olusunzo lw’obuminyereri lusa ‘olwakabiri’ erikakasya n’erihimba abakirirya.
GSAM 246.1Eky’erileberyako ekinene ky’ekwenene eki kikalhangirika omwa mwatsi wa Cornelius ngoku wahandikirwe omwa Emibiri y’Abakwenda. Malaika wa Nyamuhanga mwamubonekera n’erimuha ebisulirwa omwa nyumba yiwe. Malaika oyo mwaminya ndeke emyatsi y’Engulhu Yuwene, kandi mwangayikangirirya Cornelius, aliwe mwatumwa erikolera oyo owabya muragwa w’obuhululi n’erimuha Cornelius ebisulirwa. Mwakamukakasa ngoku amasenga n’eriyihayo lyiwe byabirikirwa n’Omukama. Mwathamulitulira Engulhu Yuwene, aliwe mwamubwira busana n’eribana Petero, oyukabya akayikara na Simon Omukolha w’endiba, omo Joppa. Petero mwasa, kandi erilhua omwa byahandikirwe, mwatulira Cornelius Engulhu Yuwene ya Kristo.
GSAM 246Omwanya gw’Olusunzo Lw’Obuminyereri
GSAM 246.2Okw’ino hantu kyangabya kibuyirire eriyithaghya endegeka y’erikulya kw’esyonzunzo, ngoku Omukama abirighite omwa kinywe kiwe. Paulo akabugha ekyo omwa lubaluha lwiwe eri Abakorinto, aho akabugha athi, “Nyamuhanga abirihira abamwe omw’ikanisa, erimbere abakwenda, olwakabiri abaminyereri.”5
GSAM 246.3Omughulhu thukaloleka okwa binywe by’omukwenda ebihambire okwa mikolere y’esyonzunzo ezi omwa mubiiri w’Engulhu Yuwene, thukabona hangu busana naki endegeka eyo yikalindibwa. Abere akalinganisya esyonzunzo ezi, Paulo akabugha athi: “Ky’ekyaleka endimi ziri ekimanyikalo, sitari busana n’abakirirya, aliwe busana n’abathakirirya; aliwe eriminyerera siriri busana n’abathakirirya, aliwe busana n’abakirirya.”6 Endegeka y’Omukama ni yino: emyatsi yiwe y’obwene eri ekihugho yihulhwe omwa kinywe kiwe; kandi busana n’ekyo akahira abandu eritsoma Ebyahandikirwe, n’erihuluka ng’abakwenda, abirihirwako emyatsi y’Omukama, bakayitulira erilhua omo Biblia, ekitabu ekyabiripimibwa n’emighulhu yosi. Abere abakirirya bakayimangwa, Olusunzo lw’obuminyereri lusa ‘olwakabiri,’ n’erihikya omubiiri walwo ‘busana n’erihikya ababuyirire, busana n’omubiiri w’erikolera, busana n’erihimba omubiri wa Kristo.’7