Capitól 1 — Introdütìf
GSAM 21.1QUAND che parlem del segond avniment del Crist, tocchom un tema che in realtà l'è staa la speranza del popol de Dio fin de la scasciada di noster primm genitor del giardin de l'Eden. In di paroll al serpent, che la somenza de la dona la gh'avaria schisciaa el coo, la gh'era la certezza che a la fin el saria rivaa un restaurador, che l'avaria sconfitt i usurpazion del Satan, e l'avaria compii el proposit de Dio in su la terra. La suposiziun l'è che l'Adam e l'Eva pensaven che 'sto lavor chì el sariss staa faa de lì a poch, e che un sò discendent immediat el sariss staa el vincitor. E pur, in del pian de Dio, la promessa del Salvador de la rovina aparenta la comprendeva tutt quell che de allora s'è desviluppaa in del portà innanz el sò "proposit e grazia pròppi, che ne fu dada in Crist Gesù prima che 'l mond el scominciass".1
GSAM 21.2Se a l'Adam e a l'Eva ghe fussen staa mostraa subit la miseria e 'l dolor che avarien impienii el mond in di longh secoi tra la soa rovina e la soa restaurazion, el so dolor el saria staa insuportabil. El Signor del ciel, in la soa tenera misericordia e compassion, el gh'ha scondud questa vision, lassandogh la cara speranza de vess liberaa prest in de la gloriosa libertà di fioeu de Dio. El pensér che la redenzion la füss vècina, naturalment, el i avaria spronad a ona preparazion pussee seria per quell event.
GSAM 22.1A l'istessa manera l'è staa per el popol de Dio in de tucc i generazion di temp de l'Adam. I eren segur che on event grand e important el saria suceduu in del futur—che 'l Crist a la fin el saria vegnuu a stabilì el so regn. Anca lor, compagn de l'Adam e l'Eva, credeven che l'event el füss lì lì per rivà, e, compagn de lor, i eren minga coscient de quell che 'l saria suceduu tra el so temp e l'event; se no, i se saria poduu scoragià in del corr vers la meta del premi.
GSAM 22.2Quest penser el se pò illustrà cont i event che hinn success in del camp di grand scoverte. I omen che i hann faa, anca se i eren no coscient, in realtà i eren dree a realizzà el disegn de Dio; eppur i eren ispiraa de idee che, a la fin, i eren no del tutt in ligna cont i sò teori che i gh'aveven daa la spinta a l'azion.
GSAM 22Efet Luntan di Scuperte del Cristòfor
GSAM 22.3El Montgomery, in de la soa "Stòria Americana", edizion2 del 1902, a pagin 8 e 9, in del parlà de la teoria che l'ha spingiuu el Colòma a partì per el sò viagg, e de l'esecuzion del sò pian de rivà ai Indi de l'Est cont el navigà a ponent, el dis:—
GSAM 22.4"El Cristofor el pensava de podè mejorà el progett del Re de Portogall. L'era segur che ghe füss una via pussee curta e mej per rivà in di Indi che quella che 'l Diaz l'aveva segnada. El pian del marin genovés [Cristòfor Colòma] l'era inscì audas 'me l'era original. Inveci de navigà vers est, o vers sud e est, el proposeva de navigà direttament vers ovest. El gh'aveva, 'me che 'l credeva, trè bon e solid motiv per un'impresa del gener: Prim, inscì 'me i liber de geografia pussee bon del sò temp, el Colòma l'era convint che la terra la füss minga piatta, 'me che la pupart de la gent la pensava, ma un glob. Segondament, el pensava che 'sto globo el fudess ben pussee piscinin de quell che l'è, e che la part pussee granda la fudess terra inveci de aqua. Terzament, desgià che 'l saveva negott, e 'l sospettava negott, de l'esistenza del continent America o de l'Ocean Pacifich, l'ha imaginad che la costa de l'Asia o di Indi la fudess propi de front a la Spagna e a la costa ocidental de l'Europa. La distanza intrega per rivà a Cipango, o ben el Giapon, l'ha stimad che probabilment la saria minga stada pussee de quatermila mij.
GSAM 23.1El sò pian l'era quest: el saria partii de l'Europa, el saria andaa cont la soa nav vers l'Ovest in direzion del Giapon, e l'avaria seguii la curva del mond fin a rivà a quell che l'era dree a cercà. Per lù, la roba la pareva inscì sicura e sempliz 'me per una mosca caminà intorna a una pomm.
GSAM 23.2"Se l'impresa la fuss andada a bon fin, el gh'avaria avuu 'sto vantagg imens: el saria entraa in di Indi direttament per la porta principal, inveci de rivàgh de strascors, e per una sorta de entrada de fianch, come i gh'aveven de fà i Portoghes.
GSAM 23.3"A vedom che 'sto omm, che 'l capiva de matematica pratega, de geografia e de navigazion tant ben 'me qualsessia del sò temp, el gh'aveva reson sul prim pont,—la forma de la terra,—ma el se sbagliava del tutt in sui alter duu.
GSAM 23Un Errór Fortunaa
GSAM 23.4"Però, in manera stràna, i sò eror i hinn staa, per on aspet, on aiüt per lü. L'error che l'ha faa in su la distanza l'è staa de granda fortuna. Se 'l Colòma l'avess calcolaa giust la grandezza del mond e la vera longhezza de on viagg del gener, probabilment el saria minga partii, perchè l'avaria subit capii che l'itinerari propognuu di Portoghes l'era sia ben pussee curt che pussee economic. Inoltra, se l'avess podud imaginà o in d'ona quaj manera prevedè che el continent american el se trovava propi in sul sò camin, quèst de per lù el l'avaria forsi minga spingud a partì per on viagg de scoverta, perchè el sò obietiv l'era minga de trovà on paes noeuv, ma on moeud noeuv per rivà a vun vegg."
GSAM 23La Granda Speranza di Secol
GSAM 23.5Donca el popol de Dio, in del cors di età, l'ha avuu la speranza de la vegnuda del Crist denanz a lù "come un'àncora de l'anema, sigura e ferma."3 Anca se despess in mezz al dolor e ai afliccion i criden in de l'angoscia: "Fina a quand, o Signor, prima che la vegna la liberazion?", i hinn andaa innanz istess, e compagn del Paol hann dii e seguten a dì: "Quala l'è la nostra speranza, o gioia, o corona de vanto? No l'è minga anca violter denanz al noster Signor Gesù Crist al sò vegnì?"4
GSAM 24Paol sostenüü da la speranza
GSAM 24.1Quaj esempi del poder sostenent de sta speranza, in sto contèst, basta. Quand che Paol l'è staa menaa denanz al Felix, e gh'ha avuu el permess de parlà per lù medemm, l'ha dii: "Segond la via che i ciamen eresia, inscì adori el Dio di mè pader, credend a tucc i robb che hinn scrivuu in de la Legg e in di Profet; e gh'hoo speranza in Dio, che anca lor medemm i ammett, che la ghe sarà una resurrezion di mort, sia di giust che di ingiust."5
GSAM 24.2In la soa difesa abile, quand l'è staa menaa denanz a l'Agrippa, el Paol l'ha dii: "Adess son chì in pee e son giudicaa per la speranza de la promessa fada de Dio ai noster pader; a la qual promessa i noster dodes tribù, servend Dio de continov dì e nocc, speren de rivà. Per quela speranza, re Agrippa, i Giudej m'han accusaa. Perché duress paré incredibil a vöter che Dio el possa resuscità i mort?6 Quann finalment l'è rivaa a Roma per comparì davant a Cesar, l'ha dì ai Giudej: "Per la speranza d'Israele son legaad cun 'sta catena."7
GSAM 24.3El Paol l'ha parlaa liberament de quella speranza in de la soa letera al Tito: "Perchè la grazia de Dio, che la porta salvezza, la s'è manifestada a tucc i omen, insegnandgh de negà l'empietà e i desideri mondan, e de viv con sobrietà, giustizia e pietà in del mond present, aspettand la beata speranza e l'apparizion gloriosa del grand Dio e Salvador noster Gesù Crist."8
GSAM 24Peder, Gioeus de la Speranza
GSAM 24.4El Peder el parla de la istessa speranza inscì: "Lassà che 'l sia benedett el Dio e Pader del noster Signor Gesù Crist, el qual, segond la soa granda misericòrdia, el n'ha faa nass de noeuv a una speranza viva per la resurrezion de Gesù Crist di mort, a un'eredità incorruptibila, senza menda e che la se smorza no, tegnuda in paradis per violter, che sii tegnuu su per la potenza de Dio con la fed fin a la salvezza, pronta de vess revelada in di temp de la fin. Indove violter ve ralegree tant, anca se per un poo de temp, se gh'è besogn, sii in tribulazion per via de tentazion de tucc i sort: inscì che la proeuva de la vostra fed, che l'è ben pussee preziosa de l'or che 'l passa, anca se el ven provaa cont el foeugh, la poda vess trovada per loda e onor e gloria a la comparsa de Gesù Crist."9
GSAM 25El Scòpp de Dio in de la Creazion
GSAM 25.1I Scrittur revelen el proposit de Dio in del creà el mond; e de la paròlla de la profezia imparem anca el sò pian in merit al futur: "El dis inscì el Signor che l'ha creaa i ciel, Dio medemm che l'ha formaa la terra e l'ha fada su; l'ha stabilida, l'ha minga creaa per nagòtt, l'ha formada per vess abitada."10 Quand l'ha formada, la gh'ha dada a l'omm. El salmista el dis: "El ciel, anca i ciel, hinn del Signor; ma la terra l'ha dada ai fioeu di omen."11 Ma quand che l'ha dada a l'omm, l'omm l'era dritt, come l'ha espress l'omm savi: "Hoo trovaa domà quest: che Dio l'ha faa l'omm dritt; ma lor hann cercaa foeura tante invenzion."12
GSAM 25.2Leggem del Signor che 'l tratta la razza umana, che "quand l'ha separà i fioeu d'Adàm, l'ha fissà i cunfìn di popoli segond el numer di fioeu d'Israèl,"13 vale a dì segond el numer del ver Israèl che a la fin vegnara radunaa in tera come sudditi del sò regn futur. L'è espress del Paol con 'sti paroll: "Dio... l'ha faa de un sangh tucc i nazion di omen per stà de cà su tutta la faccia de la terra, e l'ha determinaa i temp giamò stabilii, e i confin del so stà de cà; perchè i cercassen el Signor, se per cas i podessen cercàll a taston, e trovàll, anca se l'è minga lontan de ognidun de numm; perchè in lù vivom, e se movom, e gh'emm el noster vess."14 Quand che 'sto scòpp originàl per la tera 'l vegn realizzà, "anca 'l tò pòpol 'l sarà tüt giüst."15 Ancamò 'l vegn dì de lur in quel stat: "Chi abita 'l disarà minga: 'Sò malàa': al pòpol che 'l abita lì 'l vegn perdunàa la sò iniquità."16 Quel sarà 'l temp quand che "i mansüü ereditaran la tera; e se delizian de l'abbundanza de pas."17
GSAM 26La seconda vegnüda del Crist l'è minga ona favola
GSAM 26.1L'è scrivuu in de la segonda epistola del Peder che "avemm minga seguii di fòle inventaa ad arte, quand che v'emm faa cognoss el poder e la vegnuda del noster Signor Gesù Crist, ma semm staa testimoni ocular de la soa grandezza. Perchè lù l'ha ricevuu de Dio Pader onor e gloria, quand che gh'è rivada 'na vos inscì per lù de la gloria eccellenta: 'Quest l'è el mè car Fioeu, in del qual me pias propri ben.' E 'sta vos che l'è vegnuda del ciel l'emm sentida quand che serum con lù in sul mont sant. Gh'emm anca ona parola de profezia pussee segura, e fee ben a stàgh atent, come a 'na lus che la sberlusiss in d'un sit scur, finchè 'l dì el se fa clar e la stella del matin la spunta in di voster coeur."18
GSAM 26.2In 'sta Scrittura l'apòstol el fa riferiment a la Trasfigurazion in sul mont 'me prœuva de la Segonda Vignuda del Crist. Prima de 'sta scena el nòster Salvador l'eva dii ai sò apòstoi: "Gh'è un quai d'un chì in pee che 'l g'ha nò de gustà la mort, prima de vedè el Fioeu de l'Òmm vegnì in del sò regn"19 —'me che l'è scrivuu de Luca: "Gh'è un quai d'un chì in pee che 'l g'ha nò de gustà la mort, prima de vedè el regn de Dio."20
GSAM 26.3Questa promessa l'è stada adempida letteralment in de la Trasfigurazion medema. In 'sta "vision" in sul mont hann vist el Gesù glorificaa, come el se mostrarà quand che 'l vegnarà in del sò regn. Hann vist l'Elia (Elija), che l'è staa portaa in del ciel senza provà la mort, a representà quej che saran trasladaa—cambiaa de mortal a immortal—"in d'on moment, in d'on battibalén," quand che 'l Signor el vegnarà.21 Gh'era anca Mosè, vun che l'era mort, che rapresentava quij che vegnaran resuscitâ dai mort per incontrà el Signor. Dunque in sta "visión" hinn podüü vedè el Crist che vegn in del sò regn, come l'aveva promess.
GSAM 27Profezia: ona parola pussee segura
GSAM 27.1Anca se i apostòj gh'aveven vist quela vista gloriosa sul munt de la trasfigurazion e gh'aveven sentii la vöus de l'approvazion de Dio, l'apostòl Peder al conferma: "Gh'avèm ona parola de profezia pussee segura." Con quela dichiarazion lü 'l scarta minga quel che gh'aveven vist e sentii in quela memoràbil occasione. Allora gh'aveven sentii la vöus de Dio una volta, ma in di gran linée de profezia, che se stenden fin al second vegnì de Crist, gh'avèm la vöus de Dio spess ripetüda. De fatt, ogni predizion profetica precisa, adempida o registrada in de la storia, l'è la vos de Dio per numm. El gh'ha de vess in 'sto sens che la paròla de la profezia l'è "pussee segura". La Versión Revisiada la la tradus 'me "fada segura". La profezia la vegn fada segura de ogni singola specificazion adempida. Ogni event prevedud, quand che l'è adempid, l'è la garanzia che i event prevedud che resten i sucedarann de sigur.
GSAM 27La Natura de la Profezia
GSAM 27.2I testimonianz che vegnen adess de studios eminént de la Bibia in su la natura de la profezia hinn fort:—
GSAM 27.3El Thomas Newton el sostegn che "la profezia l'è la storia anticipada e contratta; la storia l'è la profezia compida e slargada. In del mond gh'è staa di oracol bugiard; ma tutta l'intelligenza e la malizia di omen e di diavol la pò minga prodù di profezij compagn de quej che hinn registraa in di Scrittur."
GSAM 27.4El Sir Isaac Newton el testimonia che "el dà a trà i profet l'è on caratter fondamental de la vera gesa."
GSAM 27.5El Dotor A. Keith el dis che "la profezia l'è l'equivalent de qualsessia miracol, e l'è de per lee miracolosa.... Domà la vos de l'Onnipotenza la podeva ciamà i mort de la tomba,—domà la vos de l'Onniscienza la podeva dì tut quell che l'era scundud in del futur scur, che per l'omm l'è inscì impenetrabil 'me i mansion di mort,—e tucc e duu a hinn la vos de Dio."
GSAM 28.1El Matthew Henry l'ha dii che "al temp de Dio, che l'è el temp pussee bon, e a la manera de Dio, che l'è la manera pussee bona, la profezia la se adempirà de segur. Ogni parola del Crist l'è ben pura, e donca ben sigura."
GSAM 28L'Oget de la Profezia
GSAM 28.2De i paròll del Crist ai sò apòstol se pò imparà vun di scòpp del Signor in del dà la profezia. Parland profetegament di ròbb che sarissen success in de la carrera del Giuda, l'ha dii: "Ve 'l disi prima che 'l succeda, inscì che, quand che 'l sarà success, podii cred che mi son quell."22
GSAM 28.3El Signor el dis anca per mezz del profeta Isaia: "Mi son Dio, e gh'è nissun compagn de mi, che 'l dis la fin fin de l'inizi, e di temp antigh i robb che hinn minga anmò suceduu, disend: El mè consili el starà ferm, e mi faroo tutt quell che voeuri."23
GSAM 28.4Ancamò, "Hoo nunziaa i robb de prima dal principi, e hinn vegnuu foeura de la mia boca, e te j'hoo faa vedè; j'hoo faa de colp, e hinn suceduu.... Te l'hoo anca dii fin de l'inizi; prima che sucedessen te j'hoo faa vedè; inscì che te diset no: El mè idol l'ha faa 'sti robb, e la mia statua scolpida, e la mia statua fonduda, gh'hann daa l'orden." Te gh'heet sentii, varda tüt quest; e no 'l vörìi dìll? Te gh'hoo faa vedè di ròbb noev de adess, anca di ròbb scundüü, e ti te 'l savevet no. Hinn staa creaa adess, e no del principi; anca prima del dì che te i gh'heet minga sentii, per pagura che te disess: "Varda, mì i savevi giamò."24
GSAM 28.5De 'sta lengua se ved la forza del adempiment di profezìe come pröva de l'orìgin divina de la profezìa, e anca che l'è una dimostraziun del poder del Signor sora tucc i dé di pagàn. Se ved anca de 'sti paròll che la profezìa la gh'ha un post ben important in di Scritür de la verità. Vist che 'sti fàtt hinn ver, l'è stran de bon che tanta gent la ghe da poca o nissüna atenziun al studi di part profetich di Scritür Sacre.
GSAM 29La Profezia L'è Minga Sigillada
GSAM 29.1I minga istruii disen che hinn senza studi, e donca i poden no capì i profezij. D'altra banda, tanti di istruii, e anca un quajvun del ministeri, disen: "I profezij hinn sigillaa, e se poden no capì. Savom tucc che el liber de l'Apocaliss l'è un liber sigillaa."
GSAM 29.2In de l'Apocaliss, al Gioann l'amàa gh'è staa daa on comandament special de sigillà no el liber.25 Anca in 'sto liber a l'è prononziada ona benedizion su quej che "senten i paròll de 'sta profezia, e tegnen i ròbb che hinn scrivuu dedent."26 Come se podarissen tegnì i robb che gh'è dent in d'on liber sigillaa se fussen no, e podessen no, vess capii? El Signor l'ha dii per mezz del Mosè: "I robb segrett hinn del Signor noster Dio; ma i robb che hinn rivelaa hinn de numm e di noster fioeu per semper, inscì che podom fà tucc i paroll de 'sta legg."27
GSAM 29.3Che 'l Signor l'ha pensaa i profezie de Daniel per vess capii l'è evident dai sò paroll ai sò discepul. Leggem: "Quand vöter vedarì l'abominazion de la desolazion, parlada da Daniel el profeta, stà in del lögh sant (chi che 'l legg, capiss)",28 che in pratica dis: Capiss Daniel el profeta.
GSAM 29.4El Signor el fa vedè la fallacia de l'afirmazion che la profezia la se poeul no capì, con 'sti paroll: "La vision de tucc l'è deventada per ti 'me i paròll de on liber sigillad, che i òmen dann a vun che l'è istruid, disend: 'Legg quest, te preghi': e lù el dis: 'Podi no, perchè l'è sigillad: e 'l liber el vegn daa a quell che l'è no istruid, disend: 'Legg quest, te preghi': e lù el dis: 'Son no istruid.' Per quela reson el Signor l'ha dii: "Vist che 'sto popol el me s'avicina domà con la boca e cont i so laver el me onora, ma l'ha slontanà el so coeur de mi, e 'l so timor de mi l'è insegnà cont i precett di omen; donca, vardee, mi faroo un'opera meravejosa in mezz a 'sto popol, un'opera meravejosa e una meraviglia; perchè la sapienza di so savi la perirà, e la comprension di so prudent la sarà sconduda."29 Se la gent a cui el profeta chì el se riferiss l'avess seguid la parola sigura de la profezia, la saria minga stada costretta a slontanàss de la legg de Dio e a sostituì i sò precett cont i comandament di omen.
GSAM 30La profezia no l'è minga de interpretazion privata
GSAM 30.1L'è minga che la profezia la gh'abbia on significaa profònd, scunduu o misteriùs che tanti no riessen a capì. L'apòstol Peder l'ha dìs: "Savend prima de tütt che nagòta profezia de la Scrittura l'è minga de interpretazion privata. Perchè la profezia l'è minga vegnuda in di temp vegg per volontà umana; ma i sant omm de Dio han parlà come i eran moss dal Spirit Sant."30 L'è clarament implicà in sto discors che quel che l'è essenziaal per capì la profezia l'è de ricevee quel spirit che l'ha parlà per mez di profeti. De quel spirit, promess a tücc che 'l cerchen, l'è scrivuu: "El ve guiderà in tutta la verità."31
GSAM 30Profezia Adempiuda
GSAM 30.2In del studi de la profezia a gh'è di fat che se gh'ha semper de tegnì a ment: Dio, che l'è infallibil, l'è l'autor de la profezia, e quand che 'l riva el moment del compiment de 'na predizion, l'event istess prevedud el sucedarà. Ancamò, desgià che 'l Signor, che 'l gh'ha el poder de prevedè precisament quell che i omen farann, el specifica un temp quand che 'na roba la sucedarà, quand che 'l riva quell moment lì, se troeuva el ver compiment de la profezia. In alter paroll, on adempiment fals de la profezia in del temp specificad per quell ver l'è on'impossibilità. In acordi con quest assioma, podom dì che, quand che 'l riva el temp del Signor per el so messagg de verità de vess dad al mond, el messagg el se fa vedè semper.
GSAM 30.3Una völta, quand che 'l scritor l'eva faa un discors in sul compiment de la profezia, un ateo che l'era present el s'è faa innanz e l'ha dii: "Me tocca fagh i compliment a violter interpreti de la profezia per vess inscì fortunàa. In del voster studi de la storia, par che trovii inscì facilment quell che 'l ghe va propri a pennell a la profezia." "Sì," l'è stada la nostra resposta, "el ghe va ben perchè l'è staa faa apposta per andàgh ben. Se vialter andassiv in d'on negozi de guant a comprà on para de guant, ve spetarissov minga de trovà quij che ghe vann ben a la vostra man?" Lù l'ha respondud: "Ma sì, de sigur, perchè hinn staa faa per andàgh ben." "Donca," l'ha dii el scritor, "quel Dio che 'l saveva giò giust quell che i omen avarien faa, l'ha faa i predizion in su de lor, e quand che 'sti omen chì vegnen in su la scena de l'azion, e fann proppi i robb che l'ha preveduu, el ver storegh el fa un resocont di so azion, che, confrontaa con la predizion, i ghe vann a pennell."
GSAM 31La Profezia, una Lus in del Scür
GSAM 31.1L'apòstol Peder el dis che gh'avarìssom de fà cas a la profezia come a 'na lüs che la sberlusiss in d'on sit scur. Senza la lüs de la profezia, el futur el saria on scur total. El scòp de la lüs l'è de scascià via el scur—quand che se viagia in d'on sit scur, de fà vedè la strada, e de fàlla vedè ben ciara, inscì che quell che 'l viagia el poda, pass a pass, vedè e scernì la via. "La toa parola," el dis el salmista, "l'è ona lampada per i mè pee, e ona lus per el mè sentee."32 El savi el dis: "La strada di giust l'è 'me 'na lus che la sberlusiss semper pussee fin al dì perfett."33 Donca se ved, intant che andemm giò per el fluss del temp, che la parola de Dio, soratutt in di sò adempiment profetich, la se dervirà semper pussee, e la farà semper pussee ciar a chi studia la Bibia che l'è de sigur in su la strada che la mena a la lus eterna e al dì senza fin.
GSAM 31Tré event impurtant da l'Eden fin a la fin
GSAM 31.2In del considerà el percors del popol del Signor da l'Eden fin a la fin, a la lus di Scrittur, gh'è trii event che se destachen con una importanza speciala. El primm a l'è el primm avvent del Crist, l'incarnazion, el vegnì de l'Emmanuele, Dio manifest in de la carna; el segond, la granda Riforma dopo i Temp Scur—i 1260 agn de opression, in di quai la parola del Signor l'è stada squas del tutt tegnuda lontana de la gent comuna—un vegnì de la Gesa foeura del sò stat de desert, e el mett i Scrittur indove tucc podeven legg e savè la soa volontà; el terz, la seconda vegnuda del noster Signor per purtà i temp de la restituzion de tute i robb dii de la boca de tucc i so sant profet de quand che l'è scomincià el mond; quest, per serrà su "el conflitt di età", el conflitt tra el peccà e la giustizia, per purtà l'età de la gloria, vers la qual tucc i età hann tenduu.
GSAM 32La Profezia la Dà di Segn fin a la Fin
GSAM 32.1A dà a trà a la parola sigura de la profezia come a una lüs che la gh'ha de guidà i noster pass, a descovrìss per numm la strada giusta in mezz al scur, el pò minga vess alter che trovaremm la via ben marcada in de la parola profetica per tutt el cors del temp fin al segond avègn del Crist. Vist che l'è inscì, quej che seguissen de vesin la lus de la profezia recognossarann minga domà i segn e i segn di temp che 'l gran dì l'è vesin, ma recognossarann anca l'oeuvra del Signor intant che la va innanz costanta in di messagg de verità che gh'hann de preparà un popol a incontràll in pas al sò vegnì.
GSAM 32.2Anca se i Scritur disen che 'l dì del Signor el vegnarà per i gran part de la gent 'me 'n "ladron de nocc",34 disen anca de quej che stann in del cunsili del Signor: "Vü, fradej, sii no in del scur, inscì che 'l dì el ve ciapi 'me 'n ladron. Sii tücc fioeu de la lüs, e fioeu del dì."35
GSAM 32Regordàs i guid del Signor
GSAM 32.3In del regordà i guid del Signor in del moviment de l'avent, l'è ben notà che l'è semper staa el design de Dio che el so popol el se regordass di manifestazion de la soa provvidenza e del so poder in sò favor. In del dà i reson de la ricaduda de Israel de Dio, el salmista el dis, "Hann desmentegaa Dio, el so Salvator, che l'aveva faa di grand oper in Egitt; di meravilios lavor in del paes de Cam, e di rob spaventos arent al Mar Ross."36 Se l'era bon per Israel regordàss la guida del Signor con lor, l'è minga bon anca per numm? In estasi el salmista el dis ancamò: "Benediss el Signor, o anema mia, e desmentegà no tucc i so benefizzi."37
GSAM 33.1In ogni età el Signor l'ha avuu verità impurtanti, calcolade cun la soa grazia per menà föra on pòpol de la schiavitù del peccaa e preparalli per l'entrada in del Canaan celestial; e l'è profìtol considerà i trattament del Signor cun quij che hann proclamà 'ste verità.
GSAM 33Gran Risultaa dai Mezz pussee Piscinin—El Testimoni de D'Aubigné
GSAM 33.2D'Aubigné, in la soa Stòria de la Riforma, el dis: "El Signor, che 'l prepara la soa òpera in del cors di sècoi, el la compiss cont i strument pussee debol, quand che 'l so temp l'è rivaa. Ottegnì di grand resultaa cont i mezz pussee piscinitt, l'è questa la legg del Signor. Questa legg, che la val depertutt in de la natura, la se troeuva anca in de la stòria."38
GSAM 33.3Quand che 'l Signor, in di temp antigh, l'ha scominciaa a scernì un popol special per fàll deventà una nazion a part per lù, l'ha faa ciamand un omm — l'Abraham — che 'l viveva in mezz ai pagàn, a Ur di Caldee. De lù l'è vegnuda foeura una prole numerosa; ma de lor, quand che hinn staa levaa su a la dignità de nazion, el Dio del ciel l'ha dii: "El Signor el gh'ha minga mettuu el sò amor su de violter, né el v'ha scernii, perchè erov pussee numeros de qualsessia popolazion; perchè erov i men de tucc i popoi."39
GSAM 33.4Poeu ancamò, quand che el voreva liberà el so popol de la soa s'ciavituu in Egitt, l'ha scernid 'me so capo vun che, de fiolin, l'è stad scondud per trii mes in de la cà de la soa mama, e poeu metud in d'un sempliz e roz arca fada su de cann e imbrattada de pece, e fidada a la custodia del fium Nii. Quest istess Mosè, però, l'è staa vun che, quand l'è rivaa a l'età de la reson, l'ha scernii la strada umila de la sofferenza insema al popol de Dio, putost che el piasè che se troeuva in di "godiment del peccaa per on poo".40
GSAM 34La Vitòria del Gidèon
GSAM 34.1Pò, quand che 'l Signor el voreva liberà Israel di Madianit e di Amalecit, che eren rivad in de la soa terra "come i saltamartin per la quantità" e aveven destrugad i frutt de la terra, lassand "nissun mangià per Israel, né pecor, né bu, né asen", el Signor l'ha mandad un angioeul a Gedeon. 'Sto fioeu de Iòas l'era rivad a l'estremità de trepià foeura un cicinin de forment e de scondel di sò nemis. Quand che l'angioeul el gh'ha faa savè che l'avaria liberaa Israell, el Gedeon, stupii, l'ha domandaa: "Con che podaroo salvà Israell? Varda, la mia familia l'è povra in de la tribù de Manassè, e mì son el pussee piscinin in cà de mè pader."41 Quest istess omm umil e pover l'è andaa foeura cont i sò trecent omen, cont i sò lamp e brocc sempliz (on'azion che la pararia ona scemenza a on giudizzi finii), e cont el fà de Dio la soa forza, hann otegnuu ona granda vittoria. Prima de la liberazion, Gedeon el podaria avè faa ona lamentazion compagn de quella del profeta Amos quand che l'ha domandaa: "Per chi se leverà su Giacob? perchè l'è piscinin."42
GSAM 34El fiöeu in de la mangiatoia
GSAM 34.2Al temp stabilii del Signor el Salvador del gener uman l'è nassuu, e i pastur l'hann trovaa gioraa in d'ona mangiatoia. I sò parent terester hann seguii i mestee umil anca se onorévoli de la vita. Riguard a la soa povertà terrena el Salvador l'ha dii: "I volp gh'hann i soeu bus, e i usei de l'aria gh'hann i soeu nid; ma el Fioeu de l'Omm el gh'ha no indove pogiaa el coo."43 L'ha scernii i sò apostol "de intra quella class pussee bassa, che, anca se minga la pussee umila, la riva no al nivell de la class media. Tutt l'era donca pensaa per fà vedè al mond che l'oeuvra l'era no de l'omm, ma de Dio."
GSAM 35Minga tant savi ciamà
GSAM 35.1Paol l'ha dì del lavur in di dì de la gesa primitiva: "La follia de Dio l'è pussee savia che i omm; e la debuleza de Dio l'è pussee forta che i omm. Perchè vèdet el voster ciamament, fradej, che no hinn tant savi in carn, no hinn tant potenti, no hinn tant nobili, i hinn staa ciamà; ma Dio l'ha scelt i foll del mond per confónd i savi; e Dio l'ha scernii i debol del mond per fà vergogna ai potent; e i bass del mond, e i robb disprezzade, Dio l'ha scernide, anzi, anca i robb che hinn no, per redù a nagott i robb che hinn; inscì che nissun omm el se vanti denanz a lù."44
GSAM 35Omen Umil in de la Riforma
GSAM 35.2A troeuvom l'istess principi esempià in di vit di grand Reformador del secol sedesesim. El storegh el dis: "El Reformador Zwingli l'è vegnuu foeura de la capanna d'un pastur di Alp; el Melanchthon, el teologh de la Riforma, de la botega d'un armadur; e 'l Lutero de la cà d'un pover miner." De lù medemm, el Lutero l'ha dii: "I mè genitor eren propi pover. Mè pader l'era un pover boscaj (poeu l'è deventaa un minador), e la mè mader l'ha despess portaa la legna in spalla, per podè trovà i mezz per tirà su i sò fioeu. Hann patii i lavor pussee dur per amor noster."
GSAM 35.3L'apòstol Giacòme, in del parlà de la ciamada del pòpol al servizzi del Signor, el dis: "Scultée, mè car fradei, l'è minga forsi Dio che l'ha scernii i pover de 'sto mond, sciur de fed e eredi del regn che l'ha promiss a quej che ghe voeuren ben a lù?"45
GSAM 35I prim metodist
GSAM 35.4A vardà la ligna di riformador che la se slargava in di prim temp del Metodism, quand che la dotrina de la grazia gratuita l'era proclamada con gran fadiga, la troeuvom compagnada de la potenza de Dio. Comè l'era presentada con fedeltà a la gent, con l'amor tener del Crist, e l'era ciapada su de 'na fed viva, i credent no domà trovaven el perdon di pecaa passaa, ma anca 'na potenza santificant che la ghe permetteva de menà 'na vita de santità. El Metodism l'ha avuu un principi umil, e l'è staa benedii segond la fed e la fiduzia sempliz del ministeri e di laich.
GSAM 36.1In del traccià i incident e i esperienz ligaa al moviment de l'avvent, a troeuvom che, come in tucc i oeuver del Signor indove l'omm el gh'ha la soa part, la soa origin l'è stada in tra i pover e i scundud; ma nissun el giudeghe contra per 'sta reson prima de havé ben esaminaa i proeuv su cui 'sto grand lavor el se fonda, per pagura de trovàss in de la posizion de quej de cui el Signor l'ha domandaa: "Chi l'è che l'ha despettaa el dì di robb piscininn?"46
GSAM 36La Risposta de Eck a Lutero
GSAM 36.2Per el benefizzi de quej che fussen tentad de decid se on pont dotrinal l'è giust o sbaliad in bas ai poch o ai tant che l'acceten, riportom, in part, la controversia tra el Lutero e l'Eck. Vist che 'l Lutero el s'è basad in sui Scrittur, e l'ha presumud de contestà el diritt di omen de mett i so opinion sora la parola de Dio, l'Eck l'ha respondud con 'sti paroll ironigh: "Son stupii de l'umiltà e de la modestia con la qual el reverend Dotor el se met a contrastà, deperluu, inscì tanti pader illustr, e 'l fa finta de savènn pussee di sovran pontif, di concili, di dotor e di università! ... El saria propi de stupìss, senza dubi, se 'l Signor l'avess scondud la verità a inscì tanti sant e martir fin a l'avent del reverend Pader."
GSAM 36.3A 'sta replica la se podaria ben respond con quella del Zwingli al John Faber, a Zurigh, quand che quest ultem l'ha espress el so "stupor per el pont al qual i robb eren rivad, quand che i vegg usanz che eren durad dodes secoi eren stad bandonad, e se concludeva ciarament che la Cristianità l'era stada in error per milla e quatercent agn." El Zwingli l'ha subit respondud che "un error l'è nò men un error domà perchè la credenza in quell l'è durada milla e quattercent agn, e che in del cult de Dio l'antichità de 'n us l'è nagott, a men che se poda trovà la soa reson o giustificazion in di Scrittur Sacre."47
GSAM 37La Parolla del Signor contra la Sapienza Umana
GSAM 37.1El pericol de fidàss di opinion di omen, inveci de risòlv la question, "Cossa l'è la verità?" per la paròla del Signor, l'è definid con durezza del profeta Osea quand el dis: "Vialter avii arad la malvagità, avii regolt l'iniquità; avii mangiad el frutt di busij; perchè t'hee fidad de la toa via, de la multitudin di to om potent."48 La tendenza del coeur uman l'è semper stada quella de fidàss de l'omm; ma maneman che se vesina el temp che 'l Signor el "se levarà su e 'l farà tremà terribilment la terra", el profeta Isaia l'esorta: "Desmetii de fidàv de l'omm, el so fiad l'è in di so naris; perchè se pò cuntàgh su?".49
GSAM 37.2Essend inscì avisaa in di Scrittur del pericul in quela direzion, nissun condanni a la svelta el moviment de l'Advent, come se 'l fuss minga degn de considerazion per via del sò umil principi, o perchè quej ciamaa grand ai oeugg del mond hann minga sostegnuu la causa. Pütost, che tücc pesen con cura i sò pretension. La Verità la gh'ha un valor inestimabil, e in confront a quella i mer opinion di omen hinn domà pula senza valor.
Notes
- 2 Timoteo 1:9 ↩
- David H. Montgomery, I fat principaal de la storia americana, ediziun del 1902, pagg. 8, 9. ↩
- Ebrej 6:19. ↩
- 1 Tessalonicés 2:19. ↩
- Atti 24:14, 15. ↩
- Atti 26:6-8. ↩
- Atti 28:20. ↩
- Tito 2:11-13. ↩
- 1 Peder 1:3-7. ↩
- Isaia 45:18. ↩
- Salmo 115:16. ↩
- Ecclesiaste 7:29. ↩
- Deuteronomi 32:8. ↩
- Atti 17:26-28. ↩
- Isaia 60:21. ↩
- Isaia 33:24. ↩
- Salm 37:11. ↩
- 2 Peder 1:16-19. ↩
- Matteo 16:28. ↩
- Luca 9:27. ↩
- 1 Corint 15:51, 52 ↩
- Giovann 13:19 ↩
- Isaia 46:9, 10 ↩
- Isaia 48:3-7 ↩
- Apocalisse 22:10 ↩
- Apocalisse 1:3 ↩
- Deuteronomi 29:29 ↩
- Matteo 24:15 ↩
- Isaia 29:11-14 ↩
- 2 Peder 1:20, 21 ↩
- Giovann 16:13 ↩
- Salm 119:105 ↩
- Proverbi 4:18 ↩
- 1 Tessalonicés 5:2; 2 Peder 3:10 ↩
- 1 Tessalonicés 5:4, 5 ↩
- Salm 106:21, 22 ↩
- Salm 103:2 ↩
- Stòria de la Riforma, liber 2, cap. 1, paragraf 1 ↩
- Deuteronomi 7:7 ↩
- Ebrej 11:25 ↩
- Giüdess 6:4, 5, 15 ↩
- Amos 7:2 ↩
- Matteo 8:20 ↩
- 1 Corint 1:25-29 ↩
- Giacob 2:5 ↩
- Zaccaria 4:10 ↩
- Stòria del Protestantesim de Wylie, cap. 12, paragraf 16, 17; Edizion Cassel, p. 458 ↩
- Osea 10:13 ↩
- Isaia 2:22 ↩