Capitól 21 — La Man che la Guida in del Lavor
GSAM 322.1"Mi te instruirò e te insegnarò la strada che te gh'heet de fà."1
GSAM 322.2Per quell che 'l mett el Signor 'me soa fiduzia, la soa cura l'è semper manifesta. Gh'è di volt, però, che 'sta cura la se sent pussee fortament, 'me per esempi in di liberazion speciai di mal e di pericoi, sia visibil che invisibil, e in di avertur providenziai diret per spantegà la soa verità. L'è de 'sti argoment chì che 'sto capitol el parla.
GSAM 322La Prima Vision in Michigan
GSAM 322.3In del mes de Masg del 1853, el Pastor White e soa mier hann visitaa el Michigan. L'era la prima volta che eren staa a ovest de Buffalo, N.Y. L'ultim Saba de Masg eren a Tyrone, e in quel post a la Sciora White gh'è stada mostrada in vision i divers grupp de osservador del Saba in del Stat, con di avertiment in sui influenz che ris'ciaven de lavorà contra de lor. El 2 de Giugn, a Jackson, l'ha scrivuu vott pagin de carta granda, a cuntà su un quai di robb che gh'eren staa mostraa. La m'ha daa ona copia fada a matita de la vision, a condizion che ghe fornissi mi ona copia ciara scrivuda cont el penna e l'incoster.
GSAM 322Ona Dona che la professava Santità
GSAM 322.4In mezz ai alter robb mostrade, l'è staa descrivuu el cas de 'na donna che la provava a insinuàss in mezz a la nostra gent. L'ha dii che 'sta donna la professava 'na granda santità. La Sciora White la gh'aveva mai incontrada, e la saveva nagott de lee foeura de quell che gh'era staa mostraa in 'sta vision. L'ha minga domà descrivuu el moeud de fà de la dona, ma anca che quand che la saria stada rimproverada la saria vegnuda foeura con un'aria santarellona, e l'avaria dii: "El—Signor—el—sa—el—me—coeur." L'ha dii che 'sta dona la girava per el paes con un sgioven, intant che 'l so marì, un omm vegg, l'era a cà a lavorà per mantegnij in de la soa bruta vita. La Sciora White l'ha dii che 'l Signor el gh'aveva faa vedè che "nonostant i pretension de santità de la dona, lee e 'l sgioven eren colpevoi de violà el settim comandament." Con la descrizion scrivuda de 'sto cas in de la mia saccoccia, hoo spettaa con un poo de ansia per vedè come la sariss andada a finì la faccenda.
GSAM 323La Riunion a Vergennes, Mich.
GSAM 323.1Gh'emm faa di inconter a Jackson, Battle Creek, Bedford e Hastings, e poeu semm vegnuu a Vergennes, in de la Contea de Kent, che l'è resultaa vess el post indove la viveva la dona. Sem rivaa in del post indove gh'avevom de fermàss per la nocc, l'11 de giugn, on cicinin prima del Saba. El noster alloggi l'era a cà de on Pastor White che in passaa l'era staa on minister de la denominazion cristiana. Vist che quella l'era ona zona apena colonizada, i aveven preparaa i noster inconter in d'ona gran stala apena fada su, a trii mij de lì, e la donna vista in de la vision, come s'è poeu vist, la viveva ancamò a doo mij dopo del sit de l'inconter.
GSAM 323Testimoniansa al Fanàtic
GSAM 323.2El 12 de Giugn, ai des e mezza de la matina, s'emm radunaa in de la stala per l'incontr. La Sciora White la s'era setada a la fin a sinistra del pulpitt, mi s'eri setaa arent a lee, el Pastor Cornell arent a mi, e el Pastor White l'era a la destra del pulpitt, che l'era dree a parlà. Dopo che l'eva parlaa per circa quindes minut, un omm vegg e un sgioven hinn vegnuu dent insema, e s'hinn setaa giò in prima fila arent al pulpitt. I eren compagnad de una dona alta, magra, de carn scura, che la s'è setada giò arent a la porta. Dòpo on discorsin del Pastor White, la Sciora White la s'è levada in pee e l'ha scominciaa el sò discors a parlà de la cura che i minister gh'hann de avègh per minga rovinà l'oeuvra che ghe l'è stada affidada, cont el doperà el test: "Siéve net, violter che porté i vas del Signor." L'ha dii che l'è minga l'orden de Dio quell de ciamà ona donna a viaggià per el paes con on quajsevoeur omm che 'l sia no el sò marì. A la fin l'ha dii ciar e s'cett,
GSAM 323.2"Quela dona che la s'è setada giò un moment fa arent a la porta la sostegn che 'l Signor el l'ha ciamada a predig. La viaggia con 'sto sgiovin chì che l'è apena setaa giò denanz a la scrivania, intant che 'sto omm vegg chì, el so marì — el Padrun el ghe pietà! — el se tribola a cà per guadagnà i danee che lor doperen per menà innanz la soa iniquità. La dis de vess ben santa, de vess santificada, ma, con tutta la soa finta santità, el Signor el m'ha faa vedè che lee e 'sto sgiovin chì hinn colpevoi de violà el settim comandament."
GSAM 324.1Tucc i present saveven che la Sciora White l'aveva mai vist 'sti personn fin che hinn minga rivaa in de la stala. El scernìj foeura e 'l descriv el sò caratter in de la manera che l'ha faa l'ha avuu la soa influenza in sui ment de quej present, e l'ha faa cress la soa fiducia e l'ha confermaa la soa fed in di vision.
GSAM 324I Paroll Dicc Come Preditt
GSAM 324.2Intant che la Sciora White la faseva la soa testimonianza, tücc i present i vardaven con ansia la Sciora Alcott, la dona riprenduda, per vedè cume la riceveva quel che l'era staa dii, e cossa la l'avaria faa e dii. Se la füss stada innocenta de l'acüsa fada contra de lee, naturalment se saria spetaa che la se tirass sü e la negass tüsscoss. Se la füss stada culpevola, e del tütt corüta, la podeva anca vess abastanza brüta de negà tüsscoss, anca se la saveva che l'era ver. Inveci, l'ha faa proppi quell che 'l testimoni l'aveva dii che l'avaria faa quand che l'avessen riprovada. La s'è levada su adasi adasi in pee, intant che tucc i oeugg i eren piantad adoss a lee, e mettend su un'aria santarellona, l'ha dii pian pianin: "El—Signor—el sa—el mè—coeur," e la s'è setada giò senza pù dì una parola. L'aveva dii proppi quell che 'l testimoni l'aveva dii che l'avaria dii, e l'aveva dii a l'istessa manera.
GSAM 325Culpa Ricunossuda
GSAM 325.1L'è ver, el Signor el conoss i coeur, e lor i saveven de vess colpevoi de l'acusa; perchè dopo el sgioven l'ha dii al Scior Gardner, un resident del stess paes, che 'l gh'ha faa un bell poo de domande in su la faccenda: "Scior Gardner, quell che la Sciora White l'ha dii de num l'era tropp ver;" e la dona, dopo d'avègh dii a la Sciora Wilson, a Greenville, in del 1862, che lee "la s'ariss minga osada a dì una parola contra la Sora White per pagura de vess trovada a combatt contra Dio," l'ha ammess che quell che ghe s'era mostrad su de lee e del sgiovin l'era ver.
GSAM 325La Frazion del Messagger
GSAM 325.2Durant l'autun del 1853 un quai dissident in del Michigan s'hinn mettuu insema e hann scominciaa a publicà un giornalin ciamaa el Messenger of Truth. La mission de 'sto giornalin e di sò gestur la pareva quella de trà giò e difamà inveci de fà su. In di sò pagin hinn staa miss dent un frach de fandon, che ne dava fastidi in del nòster lavorà per el messagg; e siccome l'era la nòstra prima esperienza con un attacch inscì s'ciett, emm pensaa che 'l füss el nòster dover de smentì i sò dichjarazion calunios. A fà quest emm consumaa del temp che 'l saria dovud vess doperaa per fà andà innanz la verità che gh'avevom de curà, e la roba la ghe andava ben per i scòp del Satan, che de segur l'era l'istigador de 'sta opposizion. E inscì la situazion l'è andada inanz fin a la sira del 20 de giugn del 1855, quand che el Pastor White e soa mier, el Pastor Cottrell, e mì avevom apena finii un inconter a Oswego, N.Y. In de la nostra reunion, erom staa daa fastidi de un certo Lillis, che l'è vegnuu dent e l'ha faa girà in tra la gent quei document calunios. Ancamò una volta, l'è vegnuda su la question del noster dover in 'sta faccenda. Tutt i sforz precedent per rispond ai lur bugiade hinn servii domà a fàghen vegnì foeura de noeu.
GSAM 325Cunsèi e Prediziun
GSAM 325.3A 'na riunion de preghiera tegnuda quella sira a cà del John Place, in de la città de Oswego, la Sciora White l'ha avuu 'na vision indove gh'è staa mostraa che se avessom tegnuu dur el noster lavorà, a predig la verità, senza fà cas a gent del gener de la "Messenger party", lor i sarissen andaa a la guerra vun contra l'alter e 'l so giornal el sariss andaa a picch, e quand che 'l sariss success avressom trovaa che i noster fil gh'aveven faa doppi. Credend che 'sta testimonianza la vegniva del Signor, emm scominciaa subit a agì in armonia con lee.
GSAM 326Croll del Partì del Messagger e del Sò Gurnal
GSAM 326.1La causa de la verità l'è andada innanz a la svelta, intant che la "Messenger party" la s'è metuda in di guai tra de lee. In poch temp el grupp el s'è disperdud, e tanti di sò capp hann bandonad el Saba. El sò giornal l'ha prest smetud de sortì per mancanza de sostegn, e quell che per un poo l'eva fad l'editor, el s'è metud a insegnà a scoeula; ma desgià che l'eva minga prima imparad a governàss, l'è propi fallid in del governà i sò scolar. In del provà a corregh vun di bagai de la soa scoeula, l'ha tiraa foeura una pistola, che l'ha faa on scatt a voeud, ma l'ha minga sparaa. Per scampà de vess lincià, l'è staa costrett a scapà de nocc in Canada.
GSAM 326Efet su la Causa Adventista
GSAM 326.2In quell temp lì, gh'era on stat de armonia e unità in tra la nostra gent pussee grand che mai prima; e maneman che se faseven di sforz per spantegà el messagg, la strada la se derviva depertut.
GSAM 326.3In del N. 10, Vol. 11, del Review, del 14 de Genar del 1858, l'editor, in del parlà del risultaa del lavorà del Messenger, l'ha dii: "Al temp de la disaffezion, quand che l'è staa faa el sforz de fà borlà giò la Review, i ben de la gesa a l'ofizzi eren valutaa domà 700 dollar. De allora hinn cressuu a 5.000. Allora gh'eren circa milla abonaa che pagaven, adess ghe n'è duu milla, oltra a una bela lista de 'gratis'."
GSAM 326.4Vist che s'era rivaa al moment (1858) in del qual la "fazion del Messenger" la s'è dividuda e la s'è spantegada, e 'l Messenger l'ha smettuu de esister, i cifer chì de sora hinn significativ. Compagn che 'l numer di abonaa pagant a la Review l'era propi dopià, inscì el numer di credent l'era pussee che dopià. Inscì la predizion fada a travers la Sciora White in del giugn del 1855 la s'è adempida.
GSAM 327Riunion in tenda suggeride per la prima volta
GSAM 327.1A l'inizzi del messagg, l'era la nostra abitudin de tegnì i inconter in di scoeul quand che se podeva minga trovà on post pussee bon. In d'on edifizzi de 'sto tipo, ona volta, l'è rivada tanta gent che duu scoeul de quella dimension i avarien poduu nò tegnìla tutta. Per fàss sentì de tucc, el orador l'è staa in pee in su 'na fenestra verta e l'ha parlaa a quej dent in de la stanza e a on publich pussee grand settaa giò in sui sò carr e in su l'erba. L'è staa el vedè 'sta granda adunanza che l'ha faa nass l'idea de tegnì di inconter in di tend.
GSAM 327Primm Incontr in Tenda a Battle Creek, Mich.
GSAM 327.2Donca el 22 de Masg del 1854, l'è staa deciduu del Pastor James White e de alter in del consili, che el saria staa un pian fattibil doperà i tend per i inconter. A quell'epoca, i tend grand se doperaven de rar per di alter fin che minga per i circh, i menagerij e i spetacoi de tucc i sort. El Michigan l'è staa el prim Stat indove i Adventista del Setim Dì hann faa 'sta impresa in quella direzion de lavorà. La prima adunanza in tenda l'è stada dervida a Battle Creek el 10 de giugn del 1854. Al dì d'incoeu, 'sto moeud de tegnì i inconter in de la stagion estiva l'è cressuu a di grand proporzion.
GSAM 327Camp-meetings Sugerii
GSAM 327.3In del 1868 a l'è staa faa on alter pass decisiiv. La convenienza de tegnì di inconter in campegg l'è stada considerada con cura, e s'è rivaa a la decision che quest el saria staa on moeud eccellent per ospità i grand radun de la nostra gent ai inconter generai. Cont on gran tendon per i fonzion publeghe e di tendin pussee piscininn per i famej, la gent la saria stada comoda, e inscì on quai dì el se podeva passà con profit in consili e adorazion.
GSAM 328El Prim Camp-meeting a Wright, Mich.
GSAM 328.1El prim radunament in campegg l'è staa tegnuu a Wright, Michigan, del 1 al 7 de Setember del 1868. 'Sti important radunament generai del noster popol hinn cressuu a tal pont che pussee de mezz centen de radunament in campegg se tegnen tucc i agn in divers part del camp. 'Sti radunament in campegg se tegnen minga domà in America, ma anca in Europa, Australia, Noeuva Zelanda e Sudafrica.
GSAM 328.2La radunada pussee granda de 'sto gener mai tegnuda de la nostra gent l'è stada in de l'ann 1893, a Lansing, Michigan. In quella granda radunada gh'eren 3.400 personn che viveven in pussee de 500 tend famigliar. Pussee de 150.000 yard de tela eren drovaa per la costruzion di vari tend del camp.
GSAM 328Liberazion d'on Disastr Ferroviari
GSAM 328.3El dì dòpo che l'è stada ciapada la decision de comprà la nòstra prima tenda de 60 pee (23 de Magg del 1854), el Pastor White e la sò miee, che al temp eren a Jackson, Michigan, gh'aveven de partì per el sò viagg vers el Wisconsin, indove che gh'aveven de lavorà per on poo de temp. Gh'emm passaa el dopodisnà a cà del D. R. Palmer, a poch pass de la stazion. Pussee de 'na volta in del dopodisnà el Pastor White l'ha parlaa, disend: "Me senti stranament in su 'l partì per 'sto viagg; ma, Ellen, gh'emm on apontament de foeura, e gh'emm de 'ndà. Se gh'avessi no on apontament, 'ndaria no stasera."
GSAM 328.4Quand l'è vegnuda la nocc, arent a l'ora de l'arriv del treno, emm faa on moment de preghiera. Tucc pareven spontaa a pregà per la salvezza del Pastor White e de soa mier in 'sto viagg. Quand s'emm levaa su, el Pastor White l'ha espress la soa fed che 'l Signor el saria staa atent a lor e i avaria tegnuu al segur.
GSAM 328.5Ai vott son andaa con lor al treno per dàgh una man a ciappà i post e a sistemà i so bagaj. Semm andaa in d'un vagon con di post cont el schienal alt, che in quej dì i ciamaven un "vagon-litt". La Sciora White l'ha dii: "James, mi podi no stà in 'sto vagon, gh'hoo de andà foeura de chì." Gh'hoo daa una man a trovà un post in del mezz del vagun dopo. La Sciora White la s'è setada giò cont i so pacch in grembi, ma l'ha dii: "Me senti no a mè agi in su 'sto treno." L'ha sonaa la campanella, e dopo avèggh dii un "saludi" de pressa, son andaa via subit a cà del Cyrenius Smith, per passà la nocc.
GSAM 329.1Intorna ai des ore sem restaa tucc de stucco a sentì el Pastor White, che pensavom che 'l fudess giamò bell e bon per Chicago, che 'l bussava per vegnì dent. L'ha dii che 'l treno l'era derallaa a trii mij a ovest de Jackson; che la pupart del treno, insema a la locomotiva, l'era tutta s'cepada; ma anca se un bell poo de gent l'era restada morta, lù e la Sciora White s'eren salvaa senza nissun s'giaff. L'ha subit ciappaa un cavall e una carrozza, e insema a l'Abram Dodge l'è andaa a cercà la Sciora White, che el Pastor l'eva portada in brasc per un bell toch, travers un terren bagnad e paludos e de là d'un riai, in d'un post segur, lontan del sit del disàster.
GSAM 329.2La matina dop, prest, son andaa cont el Scior Dodge a vardà i relitt. In d'un pont indove la strada la crosa i binari de sbiess, un bu l'era stenduu giò a possà propri in sui binari. La locomotiva la gh'aveva no el para-manaröeul, e donca in del sbat contra l'animal l'è stada sbalzada via di binari a sinistra. Al prim s'cepp de la locomotiva che l'ha sbatüü contra la terra, el vagun bagaj, cont dent la valis di liber del Pastor White, l'è saltà föra del tutt di binari e l'è restà intatt; a l'istess temp el vagun passeggeri in fond al treno el s'è sgancià deperlü del rest del treno, senza l'ajüt de nissun, e l'è fermà giò pian pianin in sui binari. La locomotiva e 'l tender hinn andaa via de la rotaia per circa ses o vott rods, quand che la locomotiva l'ha ciapaa un cepp de rover de circa trii pee de diameter. La forza del treno l'è stada inscì granda che la locomotiva la s'è capovolta, e 'l dedree del tender el s'è giraa de travers in su la rotaia. El cörp principal del treno, che l'andava a piena velocità, l'ha sbatüü contra 'sto relitt de la locomotiva, e l'ha inscì causaa on segond s'ciocc. El prim vagun che l'ha sbatüü contra la locomotiva l'era on vagun di spedizion, che l'è staa schisciaa fin a deventà legna de brüsà. Lù, insema al sò contegnüü, l'è deventaa ona massa de rüff ammucchiada sü e intorna al tender. Quella dopo l'era una carrozza de segonda class, con desdot passegger, de cui vun l'è mort e tucc i alter hinn restaa pussee o manch ferii. Quella carrozza lì l'è stada spacada in du de la carrozza-litt che la passava de travers. La part denanz de la carrozza-litt l'è stada sfracellada in toch, e el post a sedè indove la Sciora White la se sentiva minga al sigur l'è staa schisciaa del tutt.
GSAM 330Proeuv de Liberazion Divina
GSAM 330.1Intant che vardavom el disàster, e poeu el vagon indove che el Pastor White e soa mier eren seduu al moment de l'incident, lì ferm deperluu, a circa quindes rods de distanza, sentivom de dì in del noster coeur che 'l Signor el sentiss i preghier, e chi sa, forsi l'ha mandaa el so angioeul a sgancià quell vagon lì, inscì che i so servitor podessen scapà senza gnanca on graff? Quest penser el ne restà anmò pussee in ment quand el frenador l'ha dii che l'eva minga sganciada, e poeu anca che gh'era nissun in sul pianal quand che l'è success, e che l'era un misteri per lù e per tucc i omen del treno come l'era staa faa; e quell che l'era anmò pussee misterios per lor, l'era che sia el giont che 'l bullon i eren intatt, e 'l bullon con la soa cadena l'era lì in sul pianal del vagon incidentaa, come se 'l füss staa mettuu lì de 'na man atentiva.
GSAM 330.2La sira del 24 el binari l'era staa nettaa assee del ruffin che i treni andaven 'me al solet, e el Pastor e la Sciora White hinn tornaa a montà in sul treno e hinn rivaa salf al so apontament in del Wisconsin.
GSAM 330I Opponent Redargüii
GSAM 330.3L'è minga stada tutta 'na "navigazion tranquilla" per l'Israel antigh. Gh'aveven di nemis de foeura che cercaven de impedìgh el progress a ogni pass. La "multituden mes'ciada" e i minga consacraa denter al campament i eren strument pront, a travers di quai el Satan el cercava de smuov el malcontent, la lite, i mormorazion e la ribellion. El fatt che la man prosperanta de Dio la füss con quej che gh'aveven fiducia, e che la vitoria la compagnava i sò sfors, l'era la proeuva che 'sto popol l'aveva trovaa grazia denanz a lù — che la man del Signor la je menava.
GSAM 331.1Donca, in del sorgent e del progress del messagg del terz angioeul, el sò avanzament l'è minga staa perchè i verità presentaa eren on quaicoss de gradì al coeur natural de l'omm. Al contrari, la verità istessa al center del messagg — el Saba del Signor — la va contra i interess egoista e mondan, e la separa quej che ghe obbedissen di afari del mond per du dì a la settimana. La causa de la verità presènta l'ha avuu i sò nemis de foeura, determinad e persistent in di sò sforz per tirà giò l'oeuvra. De lur se pò dì, cont i paròll del salmista: "Se 'l Signor el füss no staa de la nòstra part, adèss che 'l disess Israèl; se 'l Signor el füss no staa de la nòstra part, quand che i òmen s'hinn levaa su contra de num; alora ne avarien ingoii viv, quand che la soa rabi la s'è impizzada contra de num."2
GSAM 331.2Persun egoist e descontent in di nòster rangh hinn saltà fö de tant in tant, dicend che gran robb sariss faa quand i sò scòpp sariss cumpiüü; ma come on foeugh fatuu i sò lüm hinn spenzüü da tant temp. Intant, la causa de la verità presènta la cuntinuava de segur e con costanza a fà el sò camì in gir per el mond, guadagnand stabilità e forza a ogni pass inanz.
GSAM 331Pastor Stephenson e Hall
GSAM 331.3Durant l'estaa del 1855 i Pastor Stephenson e Hall hann provaa a creà una ribellion in del Stat del Wisconsin. I fradei pussee important saveven ben che lor desideraven de provà tucc i alter pont de la nostra fed con la soa dotrina del "Secol a Vegnì", e eren ben ansios che i Adventista del Setim Dì fussen insegnaa la dotrina de la probazion dopo el segond vegnì del Crist.
GSAM 331Prediziun in Merìt a Lur
GSAM 331.420 de november del 1855, a la Sciora White gh'è stada dada una vision del sò comportament, con una predizion in su la soa fin con 'sti paroll: "Pensii, o omm debol, de podè fermà l'oeuvra de Dio? O omm debol, un tocch del sò did el pò buttàtt giò. El te lassarà anmò per poch temp."
GSAM 332.1I noster aversari hann dii che chì gh'era una vision che la deciarava che 'sti omen chì sarien mort de lì a poch, e siccome che hann vivuu per divers agn, la vision la s'era minga adempida. In de la vision a gh'è nagott in sul sò morì. I eren mostraa in del roeul de omen che cercaven de fermà l'oeuvra del messagg del terz angioeul. Anca se gh'è staa ditt quant l'era facil per Dio fermài, el se gionta: "Lü el te lassarà stà domà per un cicinin." Cossa l'è che hann faa?—Inveci de riessì in de la soa guera, come che se l'aspettaven, l'è paruu che fussen staa lassaa a taston in del scur. In poch setemann hinn molaa del tutt el Saba e s'hinn miss a opponesghen. Speraven de formà on partid "de l'Età che la Vén", con lor medemm 'me capp. Inveci de riessigh in 'sta roba, col mollà el Saba hann perduu del tutt la presa sora la nostra gent. Inscì, cont el sò comportament, hann sconfitt del tutt quell che in principi voeuren fà. La nostra gent l'ha dii: "De ver, el Signor el gh'ha 'lasaa fà domà per on poo'."
GSAM 332Una Trista Fin de la Vita
GSAM 332.2Per quell che riguarda l'esit de 'sti du omen, el podaria vess bon dà di deciarazion in sul sò trist destin, fade di sò fradei, i credent de l'"Età che la Gh'ha de Vignì", con cui i eren soci dopo avè bandonaa el Saba. Trenta-sett agn fa el Scior Hall l'è deventaa un poo dement (per via de un rammolliment del cervell), e la causa de 'sta condizion l'è stada la perdita de una bona quantità de ben per via de la fregadura di alter. El soffriva de la delusion che se l'andava foeura de cà el se saria slargaa, o sbassaa giò per terra. L'è inofensiv, ma, naturalment, per tucc 'sti longh agn l'è staa del tutt minga bon per el lavorà de minister in nissuna manera.3
GSAM 332.3El Pastor Stephenson l'è mort de circa sedes agn. Per divers agn prima de morì l'era foeura de coo, anca se l'era minga pericolos per i alter. Prima de deventà inscì, sota la libertà che 'l credeva de 'vègh con la teoria del "no-law" che l'aveva sostegnuu, l'ha lassaa la soa mier, una dona contra la qual nissun macia de vizio l'era staa sostegnuu (el podeva divorzià domà cont el ciamà un avocat disonest), e l'ha sposaa un'altra dona ben pussee giovena de la soa mier de prima. Quest at l'è staa una violazion de la moralità inscì flagranta che i sò fradei de l'"Età a Vègnì" hann disapprovaa el sò comportament, e gh'hann pu permiss de predigà per lor.
GSAM 333.1I deciarazion di sò fradei in sui ultem dì de 'sti omen esprimen la pussee profonda pietà; e purtutt hinn i fat crud, daa senza malizia o pregiüdizzi. Con quest, lassom ai noster letor de tirà i sò conclusion in su l'aplicazion fisica de la testimonianza.
GSAM 333El Pastor J. H. Waggoner l'Accetta el Messagg
GSAM 333.2In del 1852 el Pastor J. H. Waggoner, che l'era dree a gestì un giornal de contea in del Wisconsin, l'ha acetà la verità del moment, e l'ann dopo el s'è dedicad del tutt al lavorà del ministeri. In del 1857 l'ha scrivuu duu opuscoi ben important de circa ducent pagin ciaschedun. El prim de quest l'era intitolaa, La Natura e la Tendenza del Spiritualism Modern, e 'l segond, Ona Rifutazion de l'Età che la Gh'ha de Vignì. El prim l'è staa minga domà on mezz per salvà tanti del borlà in quella trappola del Satan, ma, con la benedizion de Dio, l'ha dervii i oeugg a tanti che saveven no cosa pensà de 'ste manifestazion moderne.
GSAM 333.3La soa "Smentida de l'Età che la Vén" l'è un'esposizion del tutt completa di false teori de la pröva per i pecador dopo la segonda vegnuda del noster Signor. L'è una smentida inscì completa de quella dotrina che non domà gh'è mai stada dada una resposta, ma nissun tentativ de replica l'è mai staa notaa. El liber el spiega, in manera ben ciara e concisa, la posizion del Crist come sacerdot in sul tròn del sò Pader (el sò sacerdòzi de Melchisedec) durant la dispensazion present, e la posizion che l'ocuparà in sul sò tròn, in del sò futur regn etern,—on tròn con cui nissun sacerdòzi mediador el sarà colegaa.
GSAM 334.1Pussee tard el Pastor Waggoner l'ha scrivuu un terz opuscol de pressapoch la stessa dimension, cont el titol "L'Espiaziun a la Lus de la Resun e de la Revelaziun". Intorna al 1884 quest chì l'è staa revisaa e slargaa in d'un volumm de circa 400 pagin. L'è un tratad ciar e concis sora l'argoment indicaa del sò titol.
GSAM 334.2De quell moment lì l'è staa strettament ligaa al lavorà de pubblicazion, sia 'me scrittor che 'me editor. L'ha anca segutaa i sò oper ministeriai, e i sò ultem agn i ha passaa in Europa.
GSAM 334.3El 17 de Avrìl del 1889, l'è mort de colp a Basilea, in Svizzera, apena dopo d'avè finii el sò ultem liber, "De l'Eden a l'Eden". El dì 16 l'aveva lavoraa tutt el dì a scriv, e l'ha scrivuu giò in sul sò diari: "Hoo faa on lavorà dur tutt el dì." Del rapport in sul sò cas, faa di fradei europee, se vegnen foeura i particolar chichinscì:—
GSAM 334.4"La matina del 17, intorna ai cinch e mezz, l'è borlaa giò mort in de la soa cusina, senza nissun avertiment, per ona paralisi del coeur. L'era dree a lavorà sossenn per finì l'edizion inglesa del so liber noeuv, e 'l pensava de partì per Londra la domenega dopo, per lavorà insema ai lavor de là, prima de tornà in America l'estaa che la vegniva."
GSAM 334.5Del 1854 el Pastor Waggoner l'era staa costantement e prominentement denanz al publich in difesa de la verità, sia in sul pulpitt che in su la stampa. Al moment de la soa mort el gh'aveva quasi sessantanov agn. L'è staa sepolt a Basilea el 20 de Avril. Inscì l'è borlaa giò al sò post de dover un alter di prim lavorador in de la causa.
GSAM 334Guarigion de la Fede
GSAM 334.6In del principi de la primavera del 1858 la Sciora White l'era stada grandament afligida per on quai dì, e l'era costretta a stà in lecc in d'ona condizion quasi senza forze. Ona sira, arent a mezzanocc, la s'è svenuda; la fameja l'ha provaa tucc i moeud che la conosseva per fagh tornà i sens, ma l'è minga riessida. L'è restada in quella condizion lì per pussee de mezz'ora, quand che el Pastor Andrews e mì semm staa ciamaa de pressa del Pastor White per unìss a on moment de preghiera. In risposta ai preghier sincer faa al sò lecc, el Signor el l'ha misericordiosament riportada a coscienza, e l'ha fada tornà in salut come prima. Intanta che la lodava el Signor, l'è stada portada via in vision, anmò sdraiada in lecc. On quai di robb che gh'hann faa vedè in 'sta vision se poeuden legg in del "Testimoni per la Gesa", N. 5.
GSAM 335Manifestazion Fisega Notevola
GSAM 335.1A 'sta vision chì l'era ligada una manifestazion fisica particolara, a la qual dedichem una attenzion speciala. El Pastor White e mì serom setaa giò de un lato del lecc, e el Pastor Andrews de l'alter. I so man i eren alternadament incrosaa sora el pecc o moeuvud cont i brasc, in de la soa solita manera sciolta e graziosa, vers i divers scen che la vardava. La part de sora del sò corp l'era sollevada del lecc, inscì che gh'era on spazzi de circa vott o noeuv polles tra i sò spall e 'l cussin. In alter paroll, el corp di fianch in su l'era piegà a on angol de circa trent grad. E in quella posizion lì l'è restada per tutta la durada de la vision, che l'è durada trent menutt. Naturalment, nissun el podeva tegnì quella posizion lì senza el sostegn di man e di brasc, e tant men per tant temp. L'era anmò 'na proeuva che on quai poder, che lee la podeva minga controllà, l'era colegaa a la vision.
GSAM 335N'altra Predizion
GSAM 335.2El prim de Otober del 1858, a Rochester, N.Y., el vegnì organizad una riunion general del Pastor e la Sciora White e del scrivent. De 'sta riunion, el scrivent el gh'ha compagnad in d'un gir per el Stat de New York e i Stat del New England. Un Saba la Sciora White l'ha avuu una vision indova che gh'è staa mostraa, in mezz ai alter robb, che in d'un quai post del viagg che gh'avevom in ment el Satan l'avaria faa un attacch potent contra de lee, e che el Pastor White e mì gh'avom de tegnì dur per lee con la fed, e che el Signor el l'avaria salvada.
GSAM 336L'Aflission de la Sciora White
GSAM 336.1Chì gh'era ancamò ona profezia de quel che sarìa capitâ. El seguit el mostrerà quant precisament l'è stada adempiüda. El prim Saba doppo l'incontr de Rochester semm staa a Roosevelt, e el Saba dopo a Brookfield, in del contà de Madison. La setimana dopo gh'emm tegnuu di inconter in de la cusina spaziosa del Scior Ballou, a Mannsville, in de la Contea de Jefferson. Intant che viagiava in treno de Brookfield a Mannsville, la faccia de la Sciora White la s'è infiamada giust sota i oeugg. L'è staa inscì doloros che quand semm rivaa a Mannsville l'ha dovuu andà a lecc. L'infiamazion l'è cressuda per duu dì, e la gh'ha tolt via el sogn e l'ha anca impedii de partecipà ai inconter. El so coo l'era inscì gonfià che i so duu oeugg eren saraa su, e la soa facia l'era inscì sfreggiada che la pareva pu quella d'un esser uman. In mezz a 'sto dolor atroce e a l'estrema nervositaa, causaa de la mancanza de sogn, el nemis el se dava de fà per fàla mormorà contra Dio. I robb hinn andaa inscì fin a la fin di inconter stabilii.
GSAM 336.2Dopu che i inconter i eren finii, el Pastor White el m'ha dii,
GSAM 336.2"Fradell Giuan, quest chì l'è propri l'atach del Satan contra la mia miee, quell de che ne aveven avertii a Rochester. Te te regordet che lì l'è stada fada la promessa che se numm avessom tegnuu insema e la tegnivom su con la fed, senza lassàla andà per nanca on moment quand che la vegneva la lota, el poder del nemis el saria staa rompuu e lee la saria stada liberada. Andemm dent subit a pregà."
GSAM 336Liberazion come Predita
GSAM 336.3Sem andaa subit in de la stanza indove la Sciora White l'era confinada in sul sò lecc, e s'emm impegnaa in preghiera ferventa per lee, intant che i fradei in de la stanza indove avevom tegnuu i inconter restaven in preghiera silenziosa. Dopo circa des minut che avevum scominciad a pregà, l'è vegnuu giò el poder del Signor e l'ha impienii la stanza. La Sciora White la s'è sentida subit mej de tucc i dolor, e la gh'ha subit ciamad de mangià. L'era circa i cinch del dopodisnà. Ai sett l'infiama in su la soa facia l'era sparida del tutt, e lee la gh'è andada a l'incontr quella sira, a quant pareva, ben come semper.
GSAM 337.1Su richiesta di citadin, la sira l'è staa faa un discors sora l'"Eredità di Sant", e a la fin de quell la Sciora White l'ha daa un esort. Intanta che el Pastor White l'era foeura con el so bagai, el W. C., lee l'è stada portada via in vision denanz a quella granda folla. Di robb che ghe hinn staa mostraa in quell'ocasion lì se poeuden legg in de l'articol final del Testimoni Nùmer 5, dataa a Mannsville, N.Y., el 21 de otober del 1858.
GSAM 337.2El solliev che la Sciora White l'ha otegnuu in de l'ocasion de prima l'è staa inscì efficass 'me che l'era staa preveduu in de la vision fada a Rochester. In quell viagg lì, nissuna difficoltà del gener l'è pù capitada, e in ogni sit gh'emm avuu una gloriosa vitoria per la verità.
GSAM 337Prediziun de la Guera Civila Americana
GSAM 337.3El Saba, el 12 de Sgener del 1861, giust trii mes prima che la fuss sparada la prima cannonada contra el Fort Sumter (che l'è stada de fatt l'inizi de la guerra che l'ha portaa a la liberazion de 4.000.000 de s'ciav african in America), la gesa di Adventista del Setim Dì de Parkville, Michigan, l'è stada dedicada. Al servizzi gh'eren present el Pastor White e soa miee, i Pastor Waggoner, Smith, e chi scriv. A la fin de la predica del Pastor White, la Sciora White l'ha daa un'esortazion commoventa, e poeu la s'è setada giò in su una cadrega. In quella posizion lì l'è stada portada via in vision. La gesa l'era piena zeppa de gent, e l'era debon un post solen. Dopo vess vegnuda foeura de la vision, la s'è levada su, e, a vardà in gir per la gesa, l'ha dii:—
GSAM 338.1"Gh'è nissun in 'sta cà che l'abbia anca domà sognà i guai che hinn dree a rivà su 'sta terra. La gent la se fa beff de l'ordinanza de secessión de la Carolina del Sud, ma m'hann apena mostrà che un frach de Stat i andarann a sgiontàss a quell Stat lì, e la ghe sarà una guera spaventosa. In 'sta vision hoo vist di grand esercit de tucc e duu i part radunà in sul camp de bataja. Hoo sentii el rimbomb di cannon, e hoo vist i mort e i moribond depertut. Poeu i hoo vist s'ciopà in d'on combatiment corp a corp [che se baionettaven vun con l'alter]. Poeu hoo vist el camp dopo de la bataja, tutt quatt de mort e de moribond. Poeu m'hann portaa in di preson, e hoo vist i patiment de quej in del besogn, che se consumaven. Poeu son stada portada in di cà de quej che aveven perdud marì, fioeu o fradej in de la guera. Hoo vist el so dolor e la soa angoscia."
GSAM 338.2Poeu, vardand intorna a la cà pian pianin, l'ha dii: "Gh'è de gent in 'sta cà chì che la perderà i fioeu in quella guera là."
GSAM 338Testimoniansa de la Sciora Ensign in sui Vision
GSAM 338.3Come conferma del fat de sora, e come proeuva che la predizion l'è stada fada el dì dit, e come esempi de come la congregazion l'ha capida e la l'ha spantegada, el vegn dad el testimoniàgg che 'l seguiss:—
GSAM 338.4"Certifega che mi vivevi in de la Contea de St. Joseph, Michigan, in del genar del 1861, a circa ses mij de Parkville. Eri minga un Adventista. El 12 de quel mes un cert numer di mè vesin l'è andaa a Parkville per andà a di inconter. Quand che hinn tornaa a cà m'hann dii che gh'era una dona a l'adunanza che l'era in trance, e che l'ha dii che gh'era una guerra terribil che la vegniva in sui Statt Unii; che di grand esercit sarien staa metuu su de tucc e duu i part, sia in del Sud che in del Nord, e che ghe sarien staa tanti che avarien patii in preson; e che la miseria negra la se saria sentida in tanti famij per via de la perdita di marì, di fioeu e di fradei in de la guerra; e che gh'eren di omen in cà che avarien perdüü i fioeu in quella guera." Firmaa, "Martha V. Ensign, Wild Flower, Contea de Fresno, California, 30 de Genar del 1891."
GSAM 339.1In conession con la predizion de quella guera spaventosa, la Sciora White l'ha poeu deciaraa che i Adventista del Setim Dì "sarissen staa portaa in de situazion dificil per via de la guera, e che l'era el dover de tucc de pregà con fervor perchè ghe füss dada la saviezza de savè cossa fà in di temp dificil che gh'eren denanz."
GSAM 339Magnitüdin de la Guèra Civila
GSAM 339.2Al moment de la vision, la gent del Nord in general la gh'aveva pochissima, se non nissuna, idea de la guera che la stava per vegnì. Anca el President Lincoln, trii mes dopo (12 de Avril del 1861), quand che divers Stat s'eren sgiontaa a la Carolina del Sud in de la soa ordinanza de secession, e l'era staa sparaa el prim colp de cannon contra Fort Sumter, l'aveva ciamaa domà 75.000 omen, e per un period curt de trii mes.
GSAM 339.3El numer total di trupp arruolàa de la part de l'Union durant la guerra l'è staa de 2.859.132. L'Enciclopedia Britannica la dis che "l'armada di Confederaa la cuntava, a l'inizi del 1863, circa 700.000 omen," ma che l'è dificil de savè de precis quant n'aveven arruolàa in tutt. La stima el sò numer de mort a "circa 300.000 omen." Certe enciclopedie recente meten i perdit de la part de l'Union (de quej copaa in bataja, o mort per i ferid o i malatii ciapaa in sul camp o in preson) a 359.528. Del debit de la part de l'Union la Britannica la dis:—
GSAM 339.4"El debit l'è rivaa al massim el 31 de Agost del 1865, per un valor de 2.845.907.626,56 dollar. Anca circa 800.000.000 de dollar de intrad eren staa spenduu, soratutt per la guerra; i Stat, i cità, i contee e i paes aveven spenduu i sò tass e aveven acumulaa i sò debit per i besogn de la guerra; i pagament per i pension probabilment rivarann a 1.500.000.000 de dollar a la fin. La spesa de la Confederazion la podarà mai vess savuda, i ben destrugad di esercit federai e de quej confederad se poeuden a malapena stimà; e 'l valor in danee ($2.000.000.000) di s'ciav al Sud l'è stad scancelad de la guera. In tutt, anca se 'l cost de la guera el se poeul minga calcolà con precision, 8.000.000.000 de dollar a l'è 'na stima moderada."4
GSAM 340Un'altra Conferma de la Vision
GSAM 340.1Per quell che riguarda la predizion che i omen de la gesa de Parkville avarien perdüü i fioeu in guera, dìi domà che in de l'autun del 1883 hoo incontrà l'anzian de la gesa de Parkville, che l'era anca l'anzian in del genar del 1861, quand che la vision l'è stada dada; e gh'hoo domandà se 'l se regordava l'espression fada de la Sciora White in del cuntà su la vision in su la guera. "Sì," l'ha dii lü, "me regordi." «Me podii dì quant gent che cognossii che l'era in de la cà quel dì lì e che l'ha perduu i fioeu in de la guera?» Lù el s'è regordaa subit i nomm de cinch, e l'ha dii: «Soo che 'sti chì gh'eren, e che hann perduu i fioeu in de la guera; e se fussi a cà, indove podaria parlà con la mia gent, podaria dàv di alter nomm. Pensi», l'ha segutaa, «che ghe n'eren alter cinch, oltra a quej che hoo giamò dii.»
GSAM 340.2Quatter agn e püssee de battaja cuntinua da part del Sü, fin che quasi la metà de tücc i fòrze mobilitaa hinn staa perdüü per la mort in battaja o per malatia, la mostra on adempiment strasordenari de la prediziun de sora.
GSAM 340La S'ciavituu e la Guera
GSAM 340.3In del cuntà su ona vision che la gh'ha avuu el 4 de Sgenee del 1862, la Sciora White l'ha dii:—
GSAM 340.4"Mìja de gent hinn staa indòtt a fàss arruolà cont el patt che 'sta guèra la serviva a sterminà la s'ciavituu; ma adèss che hinn lì, se troeuven de vess staa ingannaa, che l'obietiv de 'sta guèra l'è minga de abolì la s'ciavituu, ma de tegnìlla com'è."
GSAM 341.1Quell che gh'è staa dii prima l'è staa daa in d'un temp quand che i soldaa i eren obbligaa a juttà in del lavorà de tornà indree ai sò padron tucc i s'ciav che eren scappaa in di lign de l'Union, e i soldaa i vegnen representaa a dì: "Se riessom a schiscià 'sta ribellion, cossa gh'emm guadagnaa?" Lor i responden con scoraggiament: "Nagott. Quell che l'ha causaa la ribellion l'è minga staa tolt via. El sistema de la s'ciavituu, che l'ha rovinaa la nostra nazion, el resta lì a viv e a smuov un'altra ribellion." 'Sti paròll, ciapaa del Testimoniànz N. 7, indove che l'è cuntada su per intregh una descrizion che la tira dent de la guèra, sota la vós "La S'ciavituura e la Guèra", disen minga che la s'ciavituura la sariss mai stada abolida, ma representen la situazion come i soldaa la vedeven alura. Un cicininn pussee inanz in del stess testimoniànz a gh'è una prevision che la va inscì:—
GSAM 341Prediziun de Sücess per el Nord
GSAM 341.2"E pur un dì de digiun nazional l'è proclamaa! El dis el Signor: 'L'è minga quest el digiun che hoo scernii mi, per desligà i ligamm de la malvagità, per tirà via i som de pesant, e per lassà andà liber i oprimuu, e che vù s'ciopii ògni giogo?' Quand la nostra nazion la tegnarà el digiun che Dio l'ha scernii, alora lu l'acetarà i sò preghier per quell che riguarda la guerra; ma adess el Signor el je scolta minga."
GSAM 341.3Chi che 'l conoss la storia de la guera el sa ben di sconfitt, di disaster, di ritard, ecc., ligaa ai sforz del Nord per sconfigg i forz del Sud, fin al moment che l'è stada fada la Proclamazion de l'Emancipazion—el 1 de Genar del 1863. E poeu, che rapid che hinn staa i conquiste de quell moment lì fin a la fin de la guera! Quant l'era evident, per chi che vardava el progèss del lavór, el adempiment de quella prediziun del 4 de genar del 1862. Dopu che i pes i eran staa levaa, la schiavitù l'era stada allentada e el giögh l'era staa rumpüü del schiav! Quant l'era evident che Dio l'ha sentii i preghéer del sò pòpol e l'ha favorii l'impegn per finì la guèra quand hinn scelt el digiün che ghe piaséva a lü!
GSAM 342El Testimoniànza de l'Ex-Governador St. John
GSAM 342.1In d'on discors de l'ex-governador John P. St. John, del Kansas, a Ottawa, in Illinois, che hoo scoltad el dopodisnà del 29 de giugn del 1891, l'ha fad la deciarazion che la ven:—
GSAM 342.2"Son mai staa inscì delus come quand i [Confederàa] n'hann daa a trà a Bull Run. Ma l'era tutt part del pian de Dio. Se gh'avessom daa a trà nunch ai [Confederàa], i politich avarien faa su la pas, e l'Union la saria andada inanz con la s'ciavituu, e la gh'avarissom anca incoeu. Per duu agn i [Confederad] gh'hann avuu el vantagg; ma dopo che 'l Lincoln l'ha faa el famos Proclama de Emancipazion, s'emm miss de la part del Signor, e podevom pü perd."