Capitól 25 — Istituzión Educativ
GSAM 391.1"OTÉGN la saviezza, otégn la comprension; desmenteghet no, e stà no lontan di paròll de la mia boca. Molét no, e lee la te preservarà; vörila ben, e lee la te tegnarà. La saviezza l'è la ròba principal; donca otégn la saviezza: e con tutt quell che te otégn, otégn la comprension."1
GSAM 391Scoeula del Prof. G. H. Bell
GSAM 391.2El lavorà educativ de la denominazion al dì d'incoeu l'è rivaa a di dimension assee grand. Compagn di alter ramm de la causa de che s'è giamò parlaa, l'ha avuu on principi propi piscinin. In del 1868 el Prof. G. H. Bell l'ha dervii una scoeula in del vegg palazz di ofizzi, a l'angol nord-est tra i strad Kalamazoo e Washington, a Battle Creek. In gionta a quest, in de la primavera del 1871, a la fin de la Conferenza General, l'è staa tegnuu un cors de lezion de quatter setemann per i minister, pensaa per iudà quej impegnà in del lavor ministeriai e de gesa.
GSAM 391Ciamada per ona Scöla Denominaziunala
GSAM 391.3In sul Review del 16 de Avrìl del 1872 l'è comparìd un articol cont el tìtol "Gh'avaremm una Scòla Denominazional?", indove che i eren spiegad ciarament i besògn de una scòla del gener. In sul Review del 16 de Luj l'è stad nunciad che la scòla l'ha dervid con dodes student, e che 'sto nùmer, dòpo dò setemann, l'era cressud a vint-cinch, e che l'era stada fada partì una class de gramàtica de la sira de cinquanta. El segond termen de scoeula l'è scomenzaa el 16 de setember del 1872, con quaranta scolar. Al 16 de desember del 1872 la scoeula l'era deventada inscì granda che l'è stada spostada in de la sala di inconter, indove che i banch a scrivanetta a pieghella eren staa tacaa ai spall di banch de la gesa. Anca on repart elementar de sessantatrè scolar l'è staa tegnuu in del cor de la gesa.
GSAM 392Danée Regolt per on Coleg
GSAM 392.1La Conferenza Generala in del Marz del 1873 l'ha passaa on bell poo de temp a considerà se l'era el cas de tirà su di fond per fà su di edifizzi adat per tegnì ona scoeula denominazionala, indove i lavorador i dovarien vess preparaa per andà in di vari camp. Vist che la question l'è stada deciduda a favor, l'è stada nominada ona comission per ocupàss de la regoeulta di fond necessari. In del cors de la stagion, di articoi bon e important hinn vegnuu foeura de tant in tant in sul "Review" in su 'sto argoment, del Pastor Butler, del Pastor White e de alter, e cont i sforz del Pastor Butler e del Pastor Haskell in di vari inconter de camp, l'è stada regoltada ona gran soma de danee per la scoeula proposta.
GSAM 392.2Ona oltra session de la Conferenza la s'è tegnuda el 16 de november del 1873, quand che l'è staa raportaa che 52'000 dollar eren giamò staa promess per el fond educativ di Adventista del Setim Dì, de doperà per comprà di terren e fà su di edifizzi adat la stagion dopo. Con votazion, in de la stessa session, l'è staa scernii on comitaa de sett per fà su ona società educativa e trovà on sit per i edifizzi.
GSAM 392.3A la conferenza apena menzionada, el Geo. I. Butler l'è staa elegiuu President de la Conferenza Generala, e 'l Sidney Brownsberger Segretari. El comitaa elegiuu de la Conferenza Generala l'era compòst del Geo. I. Butler, del S. N. Haskell e del Harmon Lindsay. Gh'è staa giontaa i nomm de James White, Ira Abbey, J. N. Andrews e Uriah Smith, per operà insema al Comitaa de la Conferenza General 'me el Comitaa di Set, che l'ha faa su l'incorporazion 'me "La Società Educativa di Adventista del Setim Dì". De quell moment lì, el Professor Brownsberger l'è staa ligaa al Colegg de Battle Creek fin a quand l'è staa ciamaa a ciapà la direzion de 'n colegg che l'era de dervì a Healdsburg, in California.
GSAM 393Dodes acri crompaa per el Colegi
GSAM 393.1El 31 de dicember del 1873, 'sto comitaa l'ha crompaa dodes acri de terren in de la part ovest de Battle Creek, de che sett acri hann faa su el campus del Battle Creek College.
GSAM 393.2La scoeula denominazional de Battle Creek l'ha dervii el sò termen invernal in di stanz del terz edifizzi di ofizzi el 15 de dicember del 1873, con cent des student iscritt.
GSAM 393Besogn de Scöle Denominaziunai
GSAM 393.3Riguard al noster besogn, come denominazion, de scoeul de educazion adate, la Sra. White l'ha scrivuu in del 1873 inscì:—
GSAM 393.4"Tucc i poder de la ment duressan vess drovaa e desvilupaa, inscì che i omen e i donn i gh'abien di ment ben equilibraa. El mond l'è pien de omen e donn de part unega, che hinn deventaa inscì perchè un insema di sò facoltà l'è staa coltivaa, intant che i alter hinn restaa nan per mancanza de azion. L'istruzion de la pupart di giovin l'è un falliment. I studien tropp intant che trascuren quell che 'l riguarda la vita pratega di afari....
GSAM 393Una Educazion Simetrica la Serviss
GSAM 393.5L'applicazion costanta al studi, come i scöle hinn condüü adess, la rend i giuvan minga adatt per la vita pratica. La ment umana la gh'ha de agì. Se la no la agiss in de la direzion giusta, la agirà in quella sbagliada. Per mantenì l'equilibri de la ment, el laurà e el studi duressan vess unii in di scöle.
GSAM 393.6In di generazion passade se sariss dovuu prevedè on'istruzion su scala pussee granda. Insema ai scöle gh'avriss dovuu vess di stabiliment agricol e manufatturier. Gh'avriss dovuu vess di maester de laurà de cà, e ona part del temp de ogni dì la sariss dovuda vess dedicada al laurà, inscì che i forz fisich e mentai i fussin esercitaa in manera ugual. Se i scöle i fussin staa istituide segond el pian che g'avom menzionaa, adess no gh'saria tant ment minga in equilibri.2
GSAM 394Collegi de Battle Creek
GSAM 394.1Durant l'estaa e l'autun del 1874 l'è staa faa su el palazz del Battle Creek College. L'era on edifizzi de quadrell, de trii pian sora el pian interraa, de 75 per 75 pee, a forma de cros greca. L'è staa finii e dedicaa con di cerimonii adeguaa el 4 de Sgenee del 1875. La scoeula l'ha dervii in 'sto edifizzi con pussee de cent student e sett insegnant competent per i vari dipartiment. Con l'apertura del college in de l'ann scolastich del 1877, s'è reportaa che gh'eren ducent student. El rapport de la Società Educativa, faa a la Conferenza General in de l'otober del 1880, l'ha mostraa che gh'eren staa 1400 student iscritt al Battle Creek College del 1873 a dicember del 1880.
GSAM 394Dù Scòll de Pù Vert
GSAM 394.2A la Conferenza Generala, in del dicember del 1882, l'è staa raportaa che do scoeul denominazionai eren staa dervii sota i auspizzi de la conferenza in del cors de l'ann, vuna l'era el Colegg de Healdsburg, a Healdsburg, California, dervii l'11 de avrii; l'altra, l'Academia de South Lancaster, a South Lancaster, Massachusetts, dervida el 19 de avrii.
GSAM 394College de Healdsburg
GSAM 394.3In sul Review del 15 de Genar del 1884, l'è comparida la seguenta interessanta deciarazion in merit a la scoeula denominazional de la Costa Pacifica:—
GSAM 394.4"In del setember del 1881, la Conferenza de la California l'ha decidud de dervì una scoeula denominazionala, e l'ha nominad una comission per portà a bon fin l'impresa. Per l'avril del 1882, eren stad crompad di terren assee, con un edifizi adat de des stanz, eren stad ingagiad du insegnant, e l'era scominciada una scoeula con trentatré student. Durant l'ann universitari (che l'è scominciad el 29 de luj del 1882), la scoeula l'è stada regolarment autorizada 'me college, s'è comprada 'n'altra area de cinch acri, s'è tirada su 'na sala granda [per la cà di student], s'è assicurada 'na facoltà de ses professor e s'hinn iscritt 152 student. De la soa avertura, gh'era stad promess quasi 27.000 dollar per l'impresa, e 'na bona part de 'sti danee l'è stada pagada de la gent de la California."
GSAM 395Accademia de South Lancaster
GSAM 395.1La gent del New England l'ha scominciaa la soa scoeula in de la gesa a South Lancaster, in del Massachusetts. Gràzie ai sfors instancàbil del Pastor S. N. Haskell e ai sacrifici de la nostra gent in del New England, on compless de edifizzi scòlastich l'era pront per la dedicazion in de l'autunn del 1884. I edifizzi de proprietà de la South Lancaster Academy Association eren alora cinch, duu di quai del tutt noeuv. El palazz de l'academia l'era de 60 per 65 pee, e l'alter edifizzi faa su de noeuv, la cà di student, de 36 per 88 pee. Hinn staa dedicaa el 19 de otober del 1884.
GSAM 395.2Questa istituzion, dopo vintun agn de servizzi eficient, la prospera anmò e l'ha mandaa foeura di lavorador s'ciett per la causa del Maester in divers part del mond. El presed de l'academia adess l'è el Frederick Griggs, che el serviss anca 'me secretari per el Dipartiment Educativ de la Conferenza Generala.
GSAM 395Scuola de Formazion de Londra (Inghilterra)
GSAM 395.3Maneman che el lavor a Londra, in Inghilterra, l'andava inanz e 'l cresseva de forza, in del cors de l'estaa del 1887 s'è trovaa convenient de dervì una scoeula de formazion per i lavorador de la Bibia, con la qual el lavor ativ de la Bibia el saria staa colegaa. De 'sta scoeula chì hinn staa mandaa di lavorador a laurà in alter part del Regn Unii e di Colonii. Al dì d'incoeu a gh'è una scoeula che la va a la granda al Duncombe Hall, a Nord de Londra, con el Prof. H. R. Salisbury a la guida, che l'ha ricevud la soa prima istruzion al college de Battle Creek, Michigan.
GSAM 396El Battle Creek College l'è staa ingrandii
GSAM 396.1La domanda de pussee de spazzi al Battle Creek College l'era inscì granda che in de l'estaa del 1886 l'è staa necessari fà un grand slargament a l'edifizzi del college, e l'ann dopo (1887), de tirà su un dormitori (cognossuu 'me la West Hall) per i studentess. La West Hall la gh'ha di camer per 150 student, e 225 i poden vess ospitaa in de la sala de pranz; intant che la South Hall, fada su in del 1884, a sud del campus del college, la serviva 'me dormitori per i student omen. A l'apertura del college per el semester invernal del 1886-87, gh'eren 568 student iscritt.
GSAM 396.2In del 1885 el Prof. W. W. Prescott l'è staa metuu a la guida del Battle Creek College, e poch dopo l'è staa nominaa Segretari per l'Istruzion de la denominazion. Quest chì el s'è dimostraa on pass sagg. Minga domà el Battle Creek College n'ha avuu benefizzi, ma a travers el lavorà de on segretari inscì, con la benedizion de Dio, s'è rivaa a 'na unità pussee streccia e a 'na maggior efficienza in del lavorà de tucc i noster scoeul de la denominazion.
GSAM 396Collegi Missionari Emmanuel
GSAM 396.3El Colegi de Battle Creek l'ha faa un bon servizzi fin a l'ann 1901, quand che el terren e i edifizzi hinn staa venduu a l'American Medical Missionary College Association, e la società educativa l'è stada sciolta. Subit l'è stada fada su una noeuva corporazion universitaria, ciamada Emmanuel Missionary College. L'è stada otegnuda una cassina arent a Berrien Springs, in del sud-ovest del Michigan, indove che i student hann tiraa su di edifizzi, e la se mena inanz una scoeula che la va ben. L'è el proposit fiss de 'sta scoeula de dà un'"educazion completa", in armonia con l'istruzion citada in de la prima part de 'sto capitol. Formà di lavorador del tutt preparaa per el lavorà in qualsessia part del mond indove che la Provvidenza de Dio i ciamarà a lavorà, l'è l'unich grand desideri e obietiv di insegnant del Emmanuel Missionary College.
GSAM 397Scuola Biblica Central, Chicago, Ill.
GSAM 397.1In d'ona Review del Marz del 1887, el Pastor Geo. I. Butler l'ha faa ona proposta de fà su on edifizzi missionari a Chicago, Illinois, che 'l serviss 'me scoeula biblica central per l'istruzion di lavorador de la Bibia, e al stess temp el podess vess doperaa 'me capella e cà missionaria per la nostra gent in de la città. In de l'autunn e in de l'invern del 1888-89 l'edifizzi l'è staa faa su. El cost, inclus i terren, l'edifizzi, i mobil, ecc., l'è staa de circa 28.000 dollar. L'è staa dervii ofizialment el 4 de avrii del 1889, con un cors de formazion per i venditor. Al moment de la dedicazion, l'è staa deciaraa che la nostra gent la cognosseva almanch milla personn che aveven giamò acettaa la verità presenta in vari part del paes, grazie ai sforz di lavorador de la Bibia.
GSAM 397.2Questa scoeula l'è stada gestida con abilità del Pastor Geo. B. Starr finna a la primavera del 1891. Poeu, con di insegnant nominaa del Comitaa de la Conferenza Generala, l'ha segutaa el sò lavorà finna al 1893, quand che s'è vist che l'edifizzi l'era minga assee per sodisfà la domanda semper pussee granda de istruzion biblica. Intanta che se faseven i preparativ per conligà ona scoeula biblica al Colegg de Battle Creek, l'edifizzi de Chicago l'è staa venduu a la Medical Missionary and Benevolent Association. El palazz l'è staa slargaa e atrezzaa per un sanatori piscinin, e adess el se ciama la Filiala de Chicago del Sanatori de Battle Creek.
GSAM 397Union College, Nebraska
GSAM 397.3La Conferenza Generala del 1889 l'era dree a esaminà la proposta de fà su un college in d'un sit convenient per i noeuv conferenz statal che vegnen, cioè, Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, e Arkansas. De conseguenza, la conferenza l'ha nominaa una comission che la gh'aveva el compit de scernì un sit bon per la scoeula. Quand i citadin de post compagn de Des Moines (Iowa), Fremont e Lincoln (Nebraska), e de alter post hann savuu quell che serum dree a fà, hann faa a gara a offrì di contribuzion per l'impresa, inscì tant voeuriven tucc i abitant de ogni sit che i edifizzi fussen faa su in del so paes. Siccome Lincoln (Nebraska) l'ha faa i ofert pussee generos, e perchè l'è stada considerada la posizion pussee fattibil, la scoeula l'è stada fada su lì.
GSAM 398.1El palazz principal, l'Union College propi, l'è una strutura de 141 per 84 pee. L'altezza del terren fin a la scima de la cupola l'è de 100 pee. Oltra a 'sto edifizzi gh'è duu dormitorj, de 104 per 104 pee ciaschedun, volt tri pian. Se prevedeva che i ricav di terren donaa avarien quattaa almanch la metà di spes per l'allestiment de 'sto college central de la denominazion, indove i lavorador sarien staa istruii in di repart separaa de ingles, scandinav e todesch, de maester che parlaven la soa lengua mader.
GSAM 398.2I edifizzi hinn staa dedicaa el 24 de Setember del 1891, e la scoeula l'ha dervii el 30 de Setember. I iscritt per el prim ann hinn staa 301. In del 1892 la scoeula l'ha dervii con 222 present, e i iscritt per l'ann hinn staa 553. De quest, settantun eren in del departiment todesch e vottantacinch in quell scandinav.
GSAM 398.3A l'è ligada al college ona cassina, che la dà de lavorà ai student che voeuren impegnàss in del camp de l'agricoltura. El college el gh'ha anca on forn, indove che se fann su in d'ona certa misura di mangià san. In del cors del 1903 l'è stada fada su ona associazion cont el fin de publicà di giornal e di liber in lengua todesca, svedesa e danesa-norvegesa. Quella associazion lì la gh'ha la soa stamperia e tutt el business de la stampa american de la denominazion per 'sti nazionalità chì. El lavorà l'è faa su principalment di student. Minga domà i vegnen istruii in del mestee de la stampa, ma chichinscì i fann esperienza cont el fà de persona el lavorà missionari.
GSAM 398.4Anca el lavorà medich l'è representaa in conession con 'sto college. Cont el risparmià di spazzi s'è descovert che la scoeula la podeva fà a men de vun di sò grand dormitori, e inscì, con poca spesa, l'è staa metuu in pee on sanatori, che l'è dree a fà on lavorà ecelent.
GSAM 399Collegi de Walla Walla
GSAM 399.1Questa scoeula la se troeuva arent a Walla Walla, Stat de Washington, e l'è stada dedicada el 8 de Dicember del 1892. La scoeula l'ha dervii el dì prima con 101 student. 'Sto numer l'è cressuu in del cors de l'ann a 185. A 'sta scoeula ghe hinn ligaa una cassina piscinina e di alter atività industriai. L'è in bona saluda e la fa un bon lavorà. El Prof. J. L. Kay adess l'è a la guida del corp docent.
GSAM 399Scöla Australiana
GSAM 399.2El 24 de Agost del 1892, a Melbourne, in Australia, l'è stada dervida una scoeula in d'un edifizzi in afit, con cinch maester. L. J. Rousseau, del College de Battle Creek, Michigan, l'è staa el prim diretor de la scoeula. In de l'ann 1894, 'sta scoeula la gh'aveva 89 student iscritt.
GSAM 399Traslòch a Avondale
GSAM 399.3I promotor de la scoeula, che i voreven met insema el lavorà e el studi, i hann pensaa che l'era mej cambià post; donca i hann spostaa la scoeula de la granda cità de Melbourne a Avondale, Cooranbong, in del New South Wales, on distrett de campagna, indove i hann ciappaa ona cassina e i hann faa su di edifizzi adatt. Al dì d'incoeu la scoeula la va ben inanz cont on pian industrial.
GSAM 399Prevision in su Avondale Realizada
GSAM 399.4In de la soa fondazion e gestion, el fin del comitaa l'era de fà andà la scoeula el pussee de vesin possibil in armonia con i istruzion daa in merit ai scoeul industriai. La doveva vess una "scola-modell", e l'è stada dada de noeuv e de noeuv la garanzia che se l'avess stada gestida ben, la saria stada un sucess, minga domà 'me scoeula, ma anca la terra medema, che l'era stada considerada senza valor, la saria deventada produtiva. El temp, con la benedizion del Signor, l'ha demostrad la verità de la predizion. Nonostant la granda secada de divers agn de fila, che l'aveva portaa disaster a l'agricoltura e la perdita del recòlt depertutt, la cassina de Avondale l'era verda e produtiva. L'è stada una roba straordinaria, inscì tant che i fonzionari del governo hinn vegnuu a domandà quai eren i metod de coltivazion doperaa per otegnì un sucess inscì meravejos.
GSAM 400.1El raport in sui laur de la scoeula per l'ann 1903 el mostra un aument del cinquanta per cent in de la presenza. Anca i finanz i eren in bona condizion—tucc i spes pagaa, e un avans de 1.500 dollar in de la cassa de doperà per el ben de la scoeula. El Prof. C. W. Irwin l'è staa el diretor e 'l principal de la scoeula per squas quatter agn.
GSAM 400Accademia de Mt. Vernon
GSAM 400.2La Conferenza Generala, in del 1893, l'ha passaa ona resoluzion a favor de l'apertura de on'academia a Mt. Vernon, Ohio. 'Sta scoeula la gh'ha di interess industriai ligaa, e se dis che la fa on bon lavorà. I iscrizion per el 1894 eren 140. El prufessur J. W. Loughhead l'eva servii per divers agn 'me diretor de 'sta scoeula, fin che l'è staa ciamaa a Washington, D.C. L'adressa de la scoeula l'è Academia, Ohio.
GSAM 400Scòla Industrial de Keene
GSAM 400.3La Conferenza General del 1893 l'ha aprovad l'apertura de 'na scoeula industrial a Keene, in Texas. S'è otegnuda 'na cassina de pussee de 130 acri, s'hinn tirad su di edifizzi, e la scoeula l'è stada dervida sota la direzion del Prof. C. B. Hughes e di sò assistent. La funziona in ligna cont el pian de meter insema el lavorà e 'l studi. I iscrizion in del 1894 hinn stade 160 student. Anca 'sta scoeula l'è stada un success decis.
GSAM 400Claremont Union College
GSAM 400.4Chesta scoeula la se troeuva a Kenilworth, arent a Cape Town, in Sudafrica. El so corp docent l'è staa scernii per la pupart del Battle Creek College. L'ha dervii in del 1894, con novanta student iscritt. A la fin del prim ann de scoeula, el numer di student l'era cressuu inscì tant che l'è staa necessari fà pussee de spazzi cont el slargà l'edifizzi de la scoeula. Al dì d'incoeu, el college l'è sota la supervision del Prof. C. H. Hayton.
GSAM 401.1I Adventista del Setim Dì i gestiven anca una scoeula del paes (primaria) a Claremont con settanta student, e una scoeula de gesa a Beaconsfield, che in del 1894 la gh'aveva iscritt trent scolar.
GSAM 401Resümaa del Lavor Educativ, 1895
GSAM 401.2El seguent raport l'è staa faa del secretari de l'istruzion a la Conferenza Generala in del febrar del 1895:—
GSAM 401.3"I strutur educativ de la denominazion se poden riassumì inscì: A gh'è cinch college in di sit chichinscì: a Battle Creek, Mich.; College View, Neb.; Healdsburg, Cal.; College Place, Wash.; e Kenilworth, Sudafrica. Gh'è quatter academi, o scoeul che fann el lavorà di grad academich in 'sto paes, a South Lancaster, Mass.; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; e Graysville, Tenn.... Oltra a quest chì a gh'è la Scoeula Biblica Australiana; ona scoeula in Messich ligada a la mission medega; ona scoeula per i fiolin nativ a l'Isola de Pitcairn; a Raiatea, del grupp de la Società; in de l'Ocean Pacifegh del Sud; a Bonacca di Isol de la Baia in del Mar di Caraibi; circa quindes scoeul de gesa in 'sto paes e a l'ester; dò scoeul biblich de la Conferenza Generala; e on bell numer de scoeul di venditor e di conferenz locai minga organizad regolarment."
GSAM 401.4In del fà un riassunt de la frequenza ai collegi e scoeul regolar de la denominazion, el segretari el dis: "Con una stima prudenta, a gh'è pussee de 3.000 student de tucc i età iscritt ai scoeul di Adventista del Setim Dì al dì d'incoeu."
GSAM 402Sumari di Istituzion Educativ, 1903
GSAM 402.1El lavorà e i istituzion educativ in tra i Adventista del Setim Dì hinn cressuu in proporzion ai alter ramm del messagg. Come se ved del General Conference Year Book del 1904, a quella data gh'è noeuv college e academi in America, e cinch in alter paes. Quij di alter paes hinn locaa inscì: A Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, arent a Cape Town, Sudafrica; Holloway, Londra, Nord, Inghilterra; Nyhyttan, Järnboås, Svezia; Friedensau, arent a Magdeburg, Germania.
GSAM 402.2In America, gh'è quattordes scoeul mediari; in di alter paes, cinch. Quij chì hinn a Copenaghen, Danimarca; Honolulu, Territori Hawaian; Diamante, Entre Rios, Republega Argentina, America del Sud; Curitiba, Brasil, America del Sud; Brusque, Brasil, America del Sud.
GSAM 402.3Oltra ai istitut educativ menzionaa de sora, a gh'è 357 scoeul de gesa locai gestii de la denominazion. De quest, 317 hinn in di Statt Unii e quaranta in di alter paes. Se gh'avessom di statistich precis fin a incoeu, 'sti numer chì sarien ben pussee grand. Tante scoeul hinn stade vert dopo la fin del 1902. Per esempi, la Conferenza del Nebraska l'ha raportad de 'vègh des scoeul de gesa. El 1° de Fevree del 1904, el sò raport el mostra "vint-quatter scoeul de gesa," on aument de quattordes in d'ona conferenza sola.
GSAM 402.4De ver, la man guida del Signor l'ha miravijosament condüü e dervii la strada per l'oeuvra educativa in mezz a 'sto popol. Che 'l daga saviezza a quej che hinn ciamaa a gestì 'sto ram de la soa causa, inscì che i vari scoeul i possen vess condüü in armonia cont el pian che l'ha delinià. Alora ghe sarà di mucc de lavorador eficient e ben desvilüppaa per el Maester, e no omm e donn "monolaterai" in de l'educazion e in del carater. "El Signor l'ha daa la parolla," el dis el salmista, e "granda l'è stada la compagnia [esercit, in del margin] che l'ha publicada."