Capitòl 6 — El Messagg e i Messaggéer
GSAM 108.1Scriv la vision, e falla ciara su di tavoi, inscì che quel che la legg la possa corer. Perchè la vision l'è anmò per on temp stabilii, ma a la fin la parlerà e la mentirà no: anca se la tarda, spetàla; perchè de segur la vegnarà, la tardarà no.1
GSAM 108.2"E hoo vist un alter angioeul che 'l sgoreva in del mezz del ciel, che 'l gh'aveva el vangeli etern de predicà a quej che stann de cà in su la terra, e a ogni nazion, e parent, e lengua, e popol, disend a granda vos: 'Gh'avii pagura de Dio, e dagh gloria a lù; perchè l'è rivada l'ora del sò giudizzi: e adoré quell che l'ha faa el ciel, e la terra, e 'l mar, e i font de l'aqua.'"2
GSAM 108.3Quij che hann daa la proclamazion de l'avent hann sostegnuu che questa "vision" cont el so temp "stabilii", menzionaa del profeta Abacuc, la comprendeva i vision di profecii de Daniel e de l'Apocaliss. I hann renduu inscì ciar in di so descrizion in sui so grafich profetich che quell che 'l legeva l'interpretazion el podeva debon "cor" e tramandà l'informazion ai alter.
GSAM 108Un Messagg Definìi
GSAM 108.4La proclamazion del popol Adventista l'era minga domà l'anunci faa del Paol denanz al Felix, "Giustizia, temperanza, e 'l giudizzi che 'l vegn;" e nanca l'era la deciarazion fada del Martin Luther, dopo d'avè finii la traduzion de la Bibia, quand che, poch temp prima de la soa mort, se dis che l'ha dii: "Son persuaduu che 'l giudizzi l'è minga lontan; anzi, che 'l Signor medemm el sarà minga via per pussee de trecent agn." Né l'era la deciarazion fada del John Wesley, quand che l'ha dii che "l pensava che el millenni el podeva scomincià tra circa cent agn." I Adventista pretendeven de dà el messagg simbolizaa in de l'Apocaliss 14:6, 7, "L'ora del sò giudizzi l'è rivada," e el crid de l'Apocaliss 10:6, "El temp el sarà pu." Una profezia del gener la podeva minga vess adempida con l'anunci de un event che l'era "de rivà", de chì a "trecent agn", o "cent agn", ma in d'un temp definid, "l'è rivada". Propri un messagg del gener, con la definidezza che i profezij de sora domandaven, l'è stad anunciad del popol Adventista a tutt el mond.
GSAM 109El Giudizi al Vegnì del Crist
GSAM 109.1Al temp che 'sto messagg l'è staa nonziaa per la prima voeulta, tucc i denominazion cristian gh'aveven l'idea che 'l giudizzi el saria rivaa al segond vegnì del Crist. Donca, un popol in chej circostanz, a dà el messagg che l'ora del giudizzi l'era rivada, tegnend a 'sta idea, el saria per forza staa a proclamà el segond vegnì del Crist. De fatt, quell che 'l ghe dava forza al messagg, e che l'ha moeuvuu pussee potentement la gent, l'è stada la proclamazion de un temp definìi. Inanzitut i sostegniven che la fin del mond la saria rivada in d'un quai moment del "ann ebraich" del 1843, e che quest l'era comprés in del period tra el 21 de Marz del 1843 e 'l 21 de Marz del 1844. Dopu che 'sto temp l'è passaa, a l'imparem in del "Midnight Cry" del 1844 che 'l dì precis l'è staa fissaa per la fin di temp profetich. Quest l'era el desim dì del settim mes ebraich, che 'l corispondeva al 22 de otober del 1844.
GSAM 109Cunt di 2300 dì
GSAM 109.2La bas del temp—el 1843—l'era i duu-mila-trecént dì del Daniel 8. Se sostegniva che, desgià che 'sti "dì" eren conligaa a profezij indove di besti eren staa scernii per representà di regn, i "dì" gh'aveven de vess doperaa in sens simbolich per representà di agn, segond l'interpretazion del Signor del temp simbolich, come dada in Numer 14:34 e Ezechiel 4:5, 6; che i settanta setemann—490 dì—de Daniel 9 i eren la prima part di duu-mila-tre-cent dì, e che i duu period i eren scuminciaa insema. L'event descrivuu in Daniel 9, che l'ha marcaa l'inizi di settanta setemann, l'è staa el "partì del comandament de restaurà e de fà su Gerusalemm". Quell comandament lì l'è partii in del settim ann de l'Artaserse Longimanus, el 457 prima de Crist, come l'è registraa in Esdra 7.
GSAM 110.1Che questa l'era la data vera per el principi di settanta setemann l'è staa dimostraa del fatt che in giust sessantagnov setemann—483 agn—del 457 a.C., o in del 27 d.C., el Crist l'è staa batizaa del Gioann e l'ha scominciaa el so ministeri, disend: "El temp l'è compii,"3 ecc. L'inizi del ministeri del Crist, in del 27 d.C., la soa crocifission trii agn e mezz dopo de quella data, "in del mezz [in mezz] de la [settantesima] settimana," la fin del lavor special in mezz ai Giudee, in del 34 d.C., e la conversion svelta de Saul, l'apostol di Gentij, hann provaa che i settanta setemann s'eren propi finii a quella data lì, e donca che eren scominciaa in del 457 a.C. Hann faa i cunt inscì: De 2300 se tiren via 457, e resta 1843. E siccome i 457 ann i eren prima del Crist, per la fin di 2300 dì se riva a la fin del 1843.
GSAM 110Ammission di Avversari
GSAM 110.2L'è staa dii con verità che "i amission a favor de la verità di fil di sò aversari fornissen la proeuva pussee granda." Nissun di aversari del messagg adventista l'ha mai lassaa intend che el giudizzi investigativ del popol del Signor el füss un event che 'l gh'avaria de capità prima de la vegnuda del Crist; ma hann resonad in su 'sto pont in armonia cont i Adventista. Come proeuva de 'sta deciarazion, citom duu aversari de spich.
GSAM 110.3El Scior N. Colver, predicand in de la Marlboro Street Chapel de Boston in del 1842, contra i Adventista, l'ha dii:—
GSAM 111.1"Se 'sti dì hinn di agn, el mond el finirà in del 1843; anca on bagai de scoeula el pò vedèl; perchè se i 490 hinn finii a la mort del Crist, i 2300 dì finirissen in del 1843; e 'l mond el gh'ha de finì, a men che se riesca a dimostrà che gh'è on alter event che 'l gh'ha de succed, e mì vedi no come se pò fàll."
GSAM 111.2El Professor Stuart, pressapoch in del stess temp, l'ha dii:
GSAM 111.2"L'è un fat singolar che la gran massa di interpreti in del mond ingles e american, per tanti agn, l'ha avuu l'abitudin de capì i dì designaa in del Daniel e in de l'Apocaliss 'me la representazion, o i simbol, di agn. Hoo trovaa dificil rintraccià l'origin de 'sta usanza general, podaria dì squas universal."
GSAM 111Testimoniansa del Professor Bush
GSAM 111.3El Professor Bush l'ha dii: "Chi che 'l tacca el Scior Miller sul sò pont del temp, el tacca la soa part pussee forta. El sò temp l'è giust; ma el sbalia in su l'event che 'l gh'ha de capità." El Bush l'era un credent in de la conversion de tutt el mond prima de la vegnuda del Crist. La soa teoria l'era che 'l millenni el saria scominciaa in del 1844.
GSAM 111.4I minister de la fede adventista insegnaven in di sò discors publegh che la storia del mond la mostrava che i vari nazion eren propi in de la condizion simbolizada de l'imagin de Daniel 2, quand che la preda l'aveva de colpì l'imagin ai pee, e che el Dio del ciel l'avaria stabilii el sò regn; e in del capitol 7, quand che "el regn e 'l domini e la grandezza del regn sota tutt el ciel sarann daa ai sant de l'Altissim." Hann anca ciamaa l'atenzion in sul fatt che i segn—fisich, politich e morai—eren proppi quei che i Scrittur aveven preveduu che se sarien veduu quand che 'l Signor l'era lì lì per comparì.
GSAM 111Miracol in del Ciel
GSAM 111.5El Signor, per mez del profeta Gioel, el dis: "Mi faroo di prodigi in del ciel e in su la terra, sangh, e foeugh, e pilaster de fum. El sô el deventarà scur, e la luna la deventarà sangh, prima che 'l vegna el dì grand e spaventos del Signor."4 I Adventista i credeven e i insegnaven che l'aurora boreal di ultem secoi (ciamada de solet lus del nord) l'era el "foeugh e i pilaster de fumm" che 'l corispondeva a la descrizion del profeta; e, segond i mej informazion che se podeven trovà in de la storia (femm referiment a l'Enciclopedia de Edinburgo 'me testimonianza), l'era stada vista de rar prima de 'sto period.
GSAM 112.1Dunca, mentre el messagg del svelt rivà del Signor el vegniva purtaa fin ai canton pussee lontan de la tera, in del ciel vegniven mostrà segn che rinforzaven la verità e atiraven l'attenzion de la gent.
GSAM 112.2El 25 de Sgener del 1837, gh'è stada una manifestazion de l'aurora boreal de foeugh de una magnificenza incredibila, che la pareva menà i ment de tanti diretament a la predizion del profeta Gioel in su quell che l'avaria precedud el gran dì del Signor. La descrizion che la vegn adess de la scena la vegn del New York Commercial Advertiser del 22 de otober del 1839. La corispond precisament a la scena come che l'autor l'ha vista a Victor, in de la Contea de Ontario, N.Y.
GSAM 112L'Aurora de Foeugh del 1837
GSAM 112.3La sira del 25 de Genar del 1837, gh'è stada ona mostra straordinaria di istess fenomen [cioè l'aurora boreal] in divers part del paes, come i noster letor de segur se regorden. Indove el terren l'era quattaa de nev, la vista l'era grandiosa e 'spaventosa' in d'ona manera del tutt senza precedent. In d'un sit, arent a una montagna, la gent che l'ha vist la scena la n'ha dii che la somejava a 'ond de foeugh che vegneven giò de la montagna, e in general, per quell che s'è poduu savè, la nev che quattava el terren la somejava a foeugh mes'ciaa con sangu, intant che de sora (come 'l dis l'apostol), 'i ciel in foeugh', la somejava inscì tant a la descrizion profetega de l'ultim dì che tanti restaven stupii; I fiö che l'han vist hinn restaa spaventàa, e hann domandaa se l'era la vegnuda del giudizzi; e anca i besti tremaven per un gran spavént ben visibil."
GSAM 113.1L'è minga staa domà in America che 'sto segn del profeta Gioel l'è staa mostraa, ma intant che la dotrina de la vegnuda del Signor la se spantegava in Gran Bretagna, el medemm segn l'è staa mostraa in del ciel anca in quell paes. El New York Commercial Advertiser del 22 de otober del 1839 el riporta i righ che seguissen di giornai de Londra in su on fenomen notevol vist in quell paes la nocc del 3 de setember:—
GSAM 113L'Aurora del 1839
GSAM 113.2"LONDRA, 5 DE SETTEMBER.—Tra i des de la sira de giovedì e i trii de la matina de ier, in del ciel s'è poduu vedè vun di esemplar pussee magnific de 'sti fenomen straordinari, i stelee cadent e l'aurora boreala, che se vedeven no de tanti agn. La prima indicazion de 'sto singular fenomen l'è stada des menut prima di des de la sira, quand che una lus carmesina, che la pareva vapor, l'è vegnuda su de la part de nord de l'emisfer, e la s'è slargada adasi adasi fin al center del ciel, e ai des o ai des e un quart, tutt el ciel, de l'est a l'ovest, l'era un gran foeuj de lus. La gh'aveva un'aria propi spaventosa, e l'era esatament compagn de quella fada de un incendi terrificant. La lüs la cambiava de tant; a un cert punt la pareva borlà giò, e subit dopo la s'è levada sü cun una lüs fòrta. Se vedeven messedaa insema di volüm de füm, che se roeulaven in gir, e tücc quej che vardaven pareven cunvint che la füss 'na 'grandissima incendiada'.
GSAM 113.3La consternazion de la metropoli l'era grandissima; miara de personn correven in direzion de la presunta orrenda catastrofe. I camió di pompéer di stazion de Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, e anca quij di stazion a ovest de Londra—in pràtica, tucc i camió di pompéer de Londra, hinn staa atacaa ai cavaj e hinn galoppaa vers la presunta 'scena de la distruzion' con pussee energia del solit, seguìi de carr, cavaléer e gran mucc de gent. On quajvun di camions l'è andaa fin a High Gate e Halloway [circa quatter mij] prima che l'error el fuss descovert. 'Sti fenomen hinn duraa pussee de dò or, e vers el mattin el spetacol l'è deventaa grandios.
GSAM 114.1"Ai dò de la nocc el fenomen l'ha presentaa ona scena de gran splendor, e de difficil descrizion. Tuta Londra l'era illuminada 'me de mezzdì, e l'atmosfera l'era notevolment ciara. L'emisfer meridional, a l'ora menzionada, anca se l'era senza nivol, l'era ben scur; ma i stell, che eren senza numer, sberlusiven de bell. L'altra part del ciel la presentava on contrast singular ma magnific; l'era ciara de bon, e la lus l'era ben viva; gh'era on continuà passagg de meteor, che cambiaven de splendor—pariven nass in del center del ciel, e se spantegaven fin a quand pareven s'ciopà. L'efet l'è staa eletrizant. Miriad de stell piscininn hinn s'cioppaa foeura sora l'orizont, e hinn sgoràa con una sveltezza inscì granda vers la terra che l'oeugg el riessiva apena a tegnìgh adree la scia; pareven anca lor s'cioppà, e spantegà un vapor scur e carminios sora tuta l'emisfera. I color eren i pussee magnific.
GSAM 114.2Ai dò e mezz el spetacol l'è deventaa scur, e quand che 'l scur el s'è spantegaa, l'ha faa vedè on arcobalen luminos in del zenit del ciel, e intorna a la cresta de scur che la se stendeva sora la part meridional del paes. Subit dopo, di colònn de lüs argentada n'hinn vegnüü föra. Hinn cressüü de manera incredibila, mes'ciandess in del vapor scarlatt che 'l se formava al stess temp, e quand che eren a la massima altezza el spetacol l'era de là de ogni imaginazion. I stell sfregiaven depertut, e l'è andada inanz fin a quater, quand che tutt l'è svanì."
GSAM 114Apparenz Stran in del Sô
GSAM 114.3Intant che i predicador vivent proclamaven la verità de la vegnuda del Signor, se vedeven tanti e vari miracoi in del ciel in divers part del mond. De quest, el noster spazi el ne permett domà de representà l'aparizion del sol a Norwich, in Inghilterra, in del dicember del 1843. Un event compagn l'è sucedud a New Haven, in Connecticut, el 9 de setember del 1844, per dò or prima e dopo mezzdì, e l'è stad vist de miara de person.
GSAM 115Strana Aparizion del Sô
GSAM 115.1El cerch s'cett de denter el representa el sô. L'era de un color naranz ciar. La part de foeura di duu cerch, a distanz minga istess del sô e intorna a lù, la pareva del istess color; ma la part de denter de 'sti cerch l'era d'un giald scur, el ciel denter a 'sti cerch el pareva de un color marron scur, e i tri cerch grand che passaven a travers e sota el sô, pareven de una lus ciara e distinta.
GSAM 115.2De l'avveniment in Inghilterra, a leggom, in d'ona letera de l'E. Lloyd, de Londra, del 3 de Sgenee del 1844, inscì:—
GSAM 115.3"Gh'è staa on 'segno in del sô' notevol, vist di citadin principai de Norwich e de la campagna intorna, on quaicoss che in Inghilterra l'era mai staa vist prima. L'è staa vist el mes passaa de dicember, intorna a mezzdì, e l'è duraa dò or. L'ha spaventàa de brutt i abitant. L'è success giust prima che i Fradei Winter, Burgess e Routon i dervissen la soa mission in quella città. El pareva che 'l preparava la strada a la verità, tant che i gh'hann avuu un bell success lì."
GSAM 116.1El resocont del fenomen come l'è sucedud a New Haven, Conn., l'è dad in del Midnight Cry del 10 de otober del 1844, e l'è stad ciapad del New Haven Palladium del 10 de setember del 1844. In del resocont in del Cry l'editor el dis: "Nissun filosof l'è stad bon de dà 'na spiegazion de la causa de 'sto fenomen che la 'l sodisfaga."
GSAM 116.2On resocont de 'sta vision che l'è comparsa in conession cont el sô a New Haven, Conn., el 9 de setember del 1844, l'è staa anca publicaa in sul Hartford Courant del 12 de setember del 1844, e 'l dis inscì:—
GSAM 116.3"I anèi intorna al Sô de Lunesdì 9 de Setember del 1844, per dò or prima e dòpo mezzdì, paren de vess staa osservaa in general di nòster citadin con grand interess, e hann svejaa una curiosità intelligenta per savènn pussee in su di fenòmen de la stessa sort e la soa causa.
GSAM 116.4"L'aureola de adess l'è stada notevola per la soa durada, e l'ha ofrid di bon ocasion per l'osservazion. Vèrs mezzdì la se faseva su soratutt de duu anèi complet, vun largh circa quarantacinch grad, che 'l circondava el Sô al sò center, e l'alter largh circa settantaduu grad, cont el sò center in del zenit, intant che la soa circonferenza la passava travers el Sô. El cercc pussee piscinin l'era compagnad de 'n'ellisse cont el sò ass major e 'n'escentricità piscinina. Propri in faccia al Sô, e trentasei grad a nòrd del zenit, el cercc grand l'era tajaa de duu alter cercc de diameter quasi o del tutt istess, che formaven in del pont de l'intersezion una macia sberlusenta, come la nassaria naturalment de la lus metuda insema de trii anèi luminos. L'anèll che 'l circondava el Sô el mostrava i color de l'arcobalen, despess con gran vividezza e bellezza. I alter anèi i eren bianch e pussee sfumaa, perchè i eren pussee lontan del Sô. Però, a temp diferent, compariven di tocch de cercc piscinitt, con di color prismategh [de l'arcobalen], sia a l'est che a l'ovest.... Ona uniformità de strutura inscì la gh'ha de dipend de ona quai legg che la regola la formazion di alo; ma la natura de 'sta legg l'è minga del tutt desvilupada.... A gh'è stada minga tanta difficoltà a spiegà la formazion de l'anell che 'l gira intorna al Sô, desgià che la causa l'è un poo compagna de quella che la fa nass l'arcobalen, ma spiegà l'origin de l'anell che 'l gh'ha la soa circonferenza in del center del Sô l'è staa trovaa pussee difficil."
GSAM 117Meravili che Compien i Predizion de la Scrittura
GSAM 117.1De l'us che l'è staa faa, sia in Inghilterra che in America, de 'sti meravilii vist in del ciel, podom imparà col legg l'Esposizion del Ventiquatter de Mattee, del Sylvester Bliss, publicada a Boston in del 1843. Dopo avè citaa on quai di resocont de prima, el dis:—
GSAM 117.2"Donca i 'gran segn' e i 'spetacol de spavént' che hinn preditt in di Scrittur de la verità, paren vess tucc adempii, inscì come quej che el Salvador l'ha deciaraa che avarien preceduu el sò vegnì.
GSAM 117.3"Come l'è segur che el butà di foeuj di alber l'è on segn de l'estaa, inscì segur, al compiment de 'sti segn, i cristian gh'hann de savè che la vegnuda del Crist l'è arenta, anca a la porta. L'è minga domà on permess de savèll, ma el noster Salvador el ghe comanda de savèll."5
GSAM 117I MESSAGGER
GSAM 117.4Dòpo avè tiraa l'atenzion su on quajvun di caratteristigh principai del messagg del segond avvent, come l'è staa proclamaa a l'inizzi, el podaria vess interessant notà on quajvun de quej che hann avuu on ròl de prim pian in de la granda proclamazion. Gh'emm giamò daa i nomm de tanti che eren tra i minister pussee de talent de quell'epoca in di paes forestee che hann faa sù el crid. A vardà un quai de quej che hann guidaa in America, su cui el Signor l'ha mettuu el pes del lavor, el servirà per fà vedè anmò pussee che la man del Signor l'era debon in del moviment.
GSAM 118William Miller
GSAM 118.1Prima noterem el cas del William Miller, che l'è staa inscì prominent in del moviment de l'avvent in di Statt Unii che per tanti el moviment l'è cognossuu domà 'me "Millerism".
GSAM 118.2William Miller l'è nassüü a Pittsfield, Massachusetts, in febrar del 1782. In de la soa prima infanzia, segn de ona forza e attività intellettual pussee che ordinari se manifestaven. Dopu quaj ann, 'sti segn hinn deventaa semper pussee evident a tucc quej che 'l staven in sò compagnia. El gh'aveva una costituzion fisica robusta, un intellet attiv e per natura ben desviluppaa, e un carater moral irreprensibil. L'aveva goduu di vantagg limitaa de la scoeula del paes, ma dopu poch ann l'è staa recognossuu de tucc che i sò cognossenz superaven quej di maester che se doperaven de solet.
GSAM 118.3El Scior Miller el s'è sposaa in del 1802, e 'l s'è stabilii a Poultney, in del Vermont. I omen con cui l'era soci de quand che l'era andaa a viv a Poultney, e ai quai l'era tant debitor per i sò favor mondan, eren profondament influenzàa de principi scetich e de teori deistegh. Eren minga di omen imorai, ma 'me class eren di bon cittadin, e de solet de comportament seri, uman e benevolent. Però, i respingeven la Bibia come standard de la verità religiosa, e i provaven a rend plausibel el sò respingiment con l'ajut che se podeva otegnì di scritt de Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen, e de alter. El Scior Miller l'ha studiaa 'sti òper de vesin, e a la fin el s'è professaa deista. L'ha deciaraa lù medemm che la soa vita deista l'è durada dodes agn, a partì del 1804 circa.
GSAM 118.4Dòpo vess ricevud la nomina a capitan, l'è entrad in de l'esercit in del 1810. Quand l'è tornad de l'esercit, l'ha spostad la soa familia a Low Hampton, N.Y., per scomincià là a fà el contadin in del 1812. Come contadin, el gh'aveva pussee de temp liber per legg. L'ha capid che i so idei deista ghe daven nissuna sicurezza de felicità de là de la vita de adess. De là de la tomba, l'era tutt scur e trist. Per doperà i so paròll:
GSAM 118.4"L'annientament l'era on penser fregg e che 'l gela el sangh, e la responsabilità l'era la distruzion segura per tucc. I ciel i eren 'me del bronz sora la mia testa, e la terra 'me del ferr sota i mè pee. L'Eternità!—cossa l'era? E la mort!—perchè la gh'era? Pussee resonavi, pussee me trovavi lontan de la dimostrazion. Pussee pensavi, pussee i mè conclusion i eren spantegaa. Hoo provaa a smett de pensà, ma i mè penser i se lassaven no controllà. Eri propri sventuràa, ma capivi no la causa.... Subet dopo, de colp el carater del Salvador el s'è imprimesud con forza in de la mia ment. El pareva che 'l podessess vesser un esser inscì bon e compassionevol de pagà lu medem per i noster trasgression, e inscì salvànn del patì la pena del peccad. Hoo sentud subet quant l'aveva de vesser bell un esser inscì; e m'hoo imaginad de podèmm getà in di sò brasc e fidàmm de la soa misericordia."
GSAM 119La Conversiun del William Miller
GSAM 119.1L'ha poeu dii:
GSAM 119.1"Hoo vist che la Bibia la presentava propri el Salvador che 'l me serviva; e restavi perpless a pensà a come on liber minga ispirad el podess desvilupà di principi inscì perfettament adattad ai besogn d'on mond caschii. Son staa costrett a amett che i Scrittur i gh'aveven de vess ona revelazion de Dio. I hinn deventaa la mia gioia; e in Gesù hoo trovaa on amis.... Adess la Bibia l'è deventada el mè principal studi, e poss dì con sincerità che l'hoo esaminada con grand piasè. Hoo trovaa che la metà me l'aveven mai cuntada. Me domandavi perchè avessi minga vist la soa bellezza e la soa gloria prima, e restavi stupii che avessi mai poduu refudàlla."
GSAM 119.2El möd de studià la Bibia del William Miller l'è descrivüü de lü medem inscì:
GSAM 119.2"Hoo deciduu de lassà de part tucc i mè pre-giudizzi, de confrontà a fond i Scrittur cont i Scrittur, e de portà inanz el sò studi in manera regolar e metodica.... Ogni völta che trovavi quajcoss de scür, la mè prassi l'era de paragonàll con tucc i pass collegaa; e, con l'ajüt del Cruden, hoo esaminaa tucc i test de la Scrittura indove se trovaven vuna o pussee di paroll ciav che gh'eren in d'ona part scüra.... In 'sta manera hoo segutaa el studi de la Bibia, in de la mè prima letüra, per circa duu agn, e son restaa del tutt convint che la sia la soa interprete.
GSAM 120.1"Intant che studiavi inscì, son restaa convint che, se i profezij che s'hinn adempii in del passaa hinn on criteri per giudicà de la manera che se adempirann quej che hinn anmò de vegnì, i vedud popolar del regn spiritual del Crist — on millenni temporal prima de la fin del mond, e el retorn di Giudee — hinn minga sostegnuu de la parolla de Dio.... Hoo trovaa insegnad ciar e nett in di Scrittur che Gesù Crist el vegnarà giò ancamò in su 'sta terra, vegnend in sui nivol del ciel, in tuta la gloria del sò Pader.
GSAM 120.2"Hoo provaa un piasè in del studià i Scrittur che prima m'eri minga immaginaa che se podess traa di sò insegnament. Hoo scominciaa a studiàj senza spettàss de trovà el temp de la vegnuda del Salvador, e al principi fasevi fadiga a cred al risultaa a cui eri rivaa; ma i proeuv m'hann colpii con inscì tanta forza che hoo poduu no resist ai mè convinzion. Son deventaa quasi segur di mè conclusion, e hoo scominciaa a spetà, a stà atent, e a pregà per el vegnì del Salvador."
GSAM 120.3Anmò el dis:
GSAM 120.3"Hoo credud; e subit el dover de publicà 'sta dotrina, che 'l mond el podess cred e preparàss a incontrà el Giudes e 'l Spos al sò vegnì, el m'è stad metud in ment. Chì gh'hoo minga besogn de andà in di dettali di me longh e doloros tribulazzion. Basta dì che, dopo un quai ann, son staa costringiuu del Spirit de Dio, de la forza de la verità e de l'amor per i anim, a ciapà su la me cros e a proclamà 'ste robb a un mond che l'è dree a morì e a perì."
GSAM 120.4El Scior Miller, compagn de quei che hinn staa tocaa de 'sto messagg in alter paes, al principi l'ha pensaa de sodisfà la soa commission cont el scriver e 'l publicà in sui giornai pubblegh e in sui volantin. L'ha prima publicaa i so idej in sul "Vermont Telegraph", un giornal batista, stampaa a Brandon, Vt. Quest l'è staa in de l'ann 1831. L'ha parlaa in publich per la prima volta in su l'argoment in de l'ann 1832. L'ha dii de 'sto inconter: "El Signor l'ha versa la soa grazia in su la congregazion, e tanti hann creduu a la salvezza di so anim."
GSAM 121.1In del 1836 i sò lezion hinn staa stampaa in su di giornai pubblegh de l'epoca. In de l'invern del 1837-38 i sò lezion hinn staa pubblegaa in d'on opuscol. In del 1838 l'è staa stampaa un segond opuscol de 204 pagin, e in 'sto opuscol el Scior Miller l'ha deciaraa che la potenza otomana la podeva borlà giò in de l'ann 1839 o 1840. I so prim lezion in d'una di grand cittaa hinn staa in del 1836. Poeu l'ha parlaa in di cittaa de Randolph, Lowell, Groton, e Lynn, in del Massachusetts.
GSAM 121.2Fina al 1840 el Scior Miller l'era quasi deperluu a predigà el tema de la pròssima vegnuda del Crist. In quell ann lì, de colp, centenee de gent i s'hinn unii a lu per proclamà el messagg. Quell che l'ha causaa 'sto gran cambiament el sarà notaa in del capitol che 'l ven. In de l'invern del 1839-40 el Scior Miller l'ha tegnuu ona serie de lezion a Exeter, in del New Hampshire. Lì l'ha incontraa per la prima voeulta el Pastor J. V. Himes, che in quell temp lì l'ha acettaa la fed, e a partì de quella data l'è staa fianch a fianch con el Pastor Miller 'me editor e predicator passionaa del grand messagg del segond avvent.
GSAM 121Joshua V. Himes
GSAM 121.3Riguard a 'sto lavorador instancàbil in 'sto grand moviment, podom minga fà mej che cità el sò biograf, che 'l dis:—
GSAM 121.4"El Joshua V. Himes l'è nassud a Wickford, R.I., el 19 de Masg del 1805. So pader l'era ben conossud 'me mercant de le Indie Ocidentai, e l'era important 'me member de la Gesa Episcopala de San Pòl a Wickford. Soa mader la gh'aveva un carater amabil, e un amor per el Salvador, che la ghe trasmetteva ai uregg del so fioeu, che l'ascoltava volentera.
GSAM 121.5"L'era staa l'intenzion del pader de fà studià el sò fioeu, Joshua, per el ministeri de la gesa a la qual lù medemm el aparteneva, ma di circostanz l'hann impedii. El Signor el gh'aveva on alter compit per quell fioeu lì de fà, e l'era dree a sistemà i robb in manera de portà al resultaa desideraa. In del 1817 el pader l'ha mandaa foeura on cargh de gran valor sota la responsabilità del Capitan Carter, con l'Alexander Stewart 'me supercargo. Quij omm lì hinn staa minga fidàa, e, rivàa in d'on port di Indie Ocidentaj, hann venduu sia la nav che la mercanzia, e hinn scappàa via. Quell event lì l'ha cambiàa tucc i pian che eren staa fàa per el futur del gioven Joshua, che l'avaria dovuu vess mandàa a la Brown University, a Providence, R.I. Inveci, in de l'Avrìl del 1821, l'è staa portàa a New Bedford, in del Massachusetts, e l'è staa dàa in afidament al William Knights per imprend el mester del ebanista.
GSAM 122.1"Quand l'è rivaa a cà soa noeuva, el s'è miss con gran determinazion a lavorà a quell che gh'era staa daa, con la voeuja de deventà un maester in del so mestee. L'ha subit capii, però, che l'ambient religios el ghe andava no del tutt a genio. El dis: 'El me padron l'era un Unitarista, e 'l m'ha portaa in de la soa gesa. El reverend Orville Dewey l'era el pastor. L'era un convertì de poch de l'ortodossia. La me furmazion sota el Vescov Griswold e 'l reverend William Burge, rector de la gesa de San Pòl a Wickford, e 'l sentì despess l'eloquent Dotor Crocker de la gesa de San Gioann a Providence, in del Rhode Island, m'han del tutt renduu minga bon de acetà i eloquent negazion del Scior Dewey di insegnament de Crist e di sò apostol.'
GSAM 122.2"Vist che a quell'epoca a New Bedford gh'era nissuna gesa episcopal, l'ha decidud de frequentà la Prima Gesa Cristiana [minga di Discepol] e poeu el s'è unid a quella comunità lì. 'Chì,' el dis, 'hoo trovad la Bibia verta e la libertà de penser, e hoo fad un bon us de tucc e duu.' Questa gesa l'era sota la cura pastoral del reverend Moses Howe. El reverend Clough l'ha batizaa el Joshua V. Himes el 2 de fevrer del 1823. Con un coeur che 'l brusava de zel per el so Maester, l'ha scominciaa subit, a l'età de desdott agn, a cuntà su la storia de la cros e a esortà la gent a pentìss. El dis de lù medemm:—
GSAM 122.3"'Sont svelt deventaa un esortador, e m'è stada dada la licenza de mejorà el mè don.... Hoo faa el mè apprendistad con sodisfazion, e hoo ricevuu di lod. Ma per cinch o ses agn gh'avevi l'abituden de lavorà tropp e inscì me son ciapaa vun o duu dì a la settimana per studià e per el lavorà de missionari in di quarter pussee pover, i frutt di quai ghe davi al mè pastor.'
GSAM 123.1"In del 1825 l'è staa mandaa 'me missionari de la conferenza di ges cristian del sud del Massachusetts. 'Ghe n'era minga on pian o di mezz per el manteniment di missionari,' el dis el Pastor Himes, 'e hoo deciduu de mettem in di affar per mantegnìmm, e de predegà quell che podevi.'
GSAM 123.2In del 1828 l'ha lassaa New Bedford, minga cun dubi o mancanza de energia, ma cun ona determinazion che l'era destinada a vinc, andand a Plymouth, indov'el predicava la parola de Dio in di scöle, in di stanz improvisaa e in ogni post indov'el podeva vess sentii. In del 1829 l'ha segutaa a fà l'istess tipo de lavor a Fall River finna al 1830, quand che l'è andaa a Boston come pastor de la Prima e de la Segonda Gesa Cristiana; e lì l'è restaa per trentatrè agn. In del 1839 l'è deventaa un convertit a la causa de l'Avvent, come l'era spiegada del famos Pastor William Miller. L'è entraa in de la noeuva causa con tutt l'entusiasm che 'l gh'aveva, e i soeu ministrazion eren pien de foeugh e de potenza. In del 1840, l'ha scominciaa a publicà el Signs of the Times, sostegnend la causa in de la qual l'aveva mettuu el sò coeur intregh. Tucc i sò danee, tutt el sò lavorà, tutta la soa energia hinn staa buttaa in 'sta causa, e hinn staa guadagnaa miara de convertìi."
GSAM 123I Lavor Unii de Miller e Himes
GSAM 123.3Del 1840 a l'autunn del 1844 i laurà di Pastor Miller e Himes hinn staa per la pupart unii, intant che andaven de città in città, d'estaa con la soa tenda grandissima, d'invern in di ges e in di salon pubblegh. La granda forza fisica del Pastor Himes la l'ha tegnuu in pee fin a quand l'è entraa in del so nonantaduesesim ann. I so facoltà mentai hinn restaa vigoros fin a la fin. In del 1894, el 28 de setember, l'ha tegnuu un discors propi commovent a una congregazion de pussee de trii mila Adventista del Setim Dì in del campegg de Lansing, Michigan. El pareva parlà con tanta de la serietà e del vigor di temp vegg. L'era una roba propi maravigliosa per un omm che l'era entraa de trii mes in del sò nonantunesim ann, e che l'era malaa de una malattia incurabila de la qual l'è mort l'ann dopo.
GSAM 124.1I Pastor Miller e Himes, i eren, per inscì dì, in "prima ligna de la bataja" in del moviment del segond avniment in America, e i eren domà duu in tra tanti che hann lavoraa con lor a proclamà la dotrina de l'avniment del Crist, i carateristigh principai di quai i eren la fermezza de proposit e 'na integrità a tutta pròva. 'Sti omen chì i eren per la pupart de quella class che 'l mond el ciama "omen che s'hinn faa de per lor",—omen che s'eren formaa cont el contatt cont i dur realtaa de la vita, che aveven imparaa a decid i merit d'ona causa in bas ai principi e minga a la politica. I eren del caratter de quej che el Pastor Miller el diseva che de solet acetaven el messagg di ges, "i member pussee devot, piaa e vivent." Quest fat l'è staa confermaa di minister di vari ges, che hann dii, dopo la separazion final di Adventista de lor: "Lee [la dotrina] l'ha portaa via el mej de la nostra greggia."
GSAM 124Alter Predicador Adventista de Spich
GSAM 124.2El podaria vess interessant menzionà per nomm un quai di omen che hann avuu un ròl de prim pian insema ai Pastor Miller e Himes in del moviment de chel temp lì. El prim de la lista l'è el Charles Fitch, de Cleveland, Ohio, che in del 1842 l'ha suggerii l'idea de fà su di grafich per illustrà i vision de Daniel e de l'Apocaliss. L'origin del penser la se basava su Abacuc 2:2, 3. La mort del Charles Fitch l'è capitada el 10 de otober del 1844.
GSAM 124.3El Dotor Josiah Litch, de Filadelfia, che, come vedarem in del capitol che 'l vegn, l'è staa spingiuu del Signor a proclamà una verità che, in de la soa realizzazion, l'ha causaa l'improvis e rapid svilup de l'interess per el messagg de l'avvent.
GSAM 124.4Elon Galusha, de Lockport, N.Y., un notevul minister batista, i sò scrit e i sò prediche in sul sugett de la vegnuda vesina del Signor hann faa un gran casott in quella denominazion.
GSAM 125.1E. R. Pinney, de Seneca Falls, N.Y., on alter minister devot de la Gesa Batista, el so ministeri e i so scritt hinn staa on gran poder in de l'oeuvra. El se podeva ben ciamàll "El sal de la terra."
GSAM 125.2El Geo. Storrs, de New York City, che prima de la soa conversion a la dotrina adventista l'era un rinomat revivalista. I so scritt hann avuu un'influenza granda in del spingg la gent a una pussee granda consacrazion de lor medemm e di so ben a l'oeuvra; quest l'è staa specialment ver in di ultem setemann di duu mila e trecent dì. L'è staa lù, che, dopo la delusion, l'ha portaa a la considerazion del popol Adventista e del mond, i sò ses prediche in su la natura de l'omm, el stat di mort, e la punizion futura.
GSAM 125.3El Pastor Stockman, de Portland, in del Maine, l'è staa un alter lavorador zelant in di risvegg del William Miller in quella città. La soa mort l'è capitada un quai setemann prima de la fin de l'ann ebraich del 1843, intant che la gent adventista la sperava e la se spettava che 'l Signor el saria vegnuu in quell temp lì.6
GSAM 125.4Gh'eren di alter omen de spich che, per mancanza de spazzi, menzionerem domà, compagn de N. N. Whiting, che l'ha faa ona traduzion del Noeuv Testament in ingles, cognossuda 'me la Traduzion del Whiting; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley e Edwin Burnham (trii fradej), tücc lavuradur eficient in del messagg.
Notes
- Abacuc 2:2, 3. ↩
- Apocalisse 14:6, 7. ↩
- Marc 1:14, 15. ↩
- Giöel 2:30, 31. ↩
- Esposizion del Ventiquater de Mattee, pagg. 49-60. S. Bliss, Boston, Mass., 1843. ↩
- Se ved facilment, come l'è representad in Scrits Iniziai, p. 17, perchè i Anzian Fitch e Stockman eren ansios de savè cosa l'era success de quand che s'eren indormentaa. ↩