Capitól 3 — La Vegnuda de la Semenza Promessa
GSAM 57.1"QUAND che l'è rivada la pienezza di temp, Dio l'ha mandaa el so Fioeu, ... nassuu sota la Legg, per riscattà quej che eren sota la Legg, inscì che podessom vess adottaa come fioeu."1
GSAM 57.2Adess a quell che l'è potent de rendev sald segond el mè evangeli e la predicazion de Gesù Crist, segond la revelazion del misteri, che l'è staa tegnuu segrett fin de l'inizi del mond, ma che adess l'è staa manifestaa, e per mezz di scrittur di profeta, segond el comandament del Dio de l'eternità, faa cognoss a tucc i nazion per l'obbedienza de la fed: al Dio, l'unich savi, sia gloria per mezz de Gesù Crist per semper.2
GSAM 57.3"Per rivelazion el m'ha faa cognoss el misteri; come hoo scrivuu prima in poch paroll, ... che in di alter età l'è minga staa faa cognoss ai fioeu di omen, come adess l'è staa revelaa ai sò sant apòstol e profeta per el Spirit.... A mi, che son pussee piscinin del pussee piscinin de tucc i sant, m'è stada dada 'sta grazia, de predigà in mezz ai Gentij i ricchess incognossibij del Crist; e de fà vedè a tucc qual l'è la partecipazion al misteri, che fin de la creazion del mond l'è stada sconduda in Dio, che l'ha creaa tucc i robb per mezz del Gesù Crist."3
GSAM 57.4A s'è diit che in del Vegg Testament el Vangeli el se scond; in del Noeuv Testament el se revela. Come l'ha espress un alter, "Quand che i se son slontanad de Dio, i Giudee hann in granda part perdud de vista i insegnament del servizzi ritual. Quel servizzi l'era stad istituii del Crist medem. In ogni soa part l'era un simbol de lù; e l'era pien de vita e de bellezza spiritual. Ma i Giudee hann perdud la vita spiritual di so cerimonii, e s'hinn tegnud strecc ai form mort. I s'hinn fidad di sacrifici e di ordinanz medem, inveci de sostegnìss in quell a che i pontaven.
GSAM 58In cerca d'on Regn Terest
GSAM 58.1"Menter i Giudee desideraven l'avent del Messia, i gh'aveven nissuna concezion de la soa mission. I cercaven no la redenzion del peccaa, ma la liberazion di Roman. I spetaven che 'l Messia el rivass 'me on conquistador, per s'cepà el poder de l'oppressor e esaltà Israel al domini universal. Inscì la strada l'è stada preparada per lor per refudà el Salvador.
GSAM 58.2"El popol, in la soa scurità e opression, e i governant, che gh'aveven set de poder, desideraven l'arriv de vun che l'avaria sconfitt i so nemis e l'avaria restabilii el regn a Israel. Aveven studiaa i profezij, ma senza intuizion spiritual. Inscì, hann trascuraa i scrittur che fann riferiment a l'umiliazion del prim avvent del Crist, e hann mal doperaa quej che parlen de la gloria del so segond avvent. L'orgöi l'ha scürad la lur vision; i han interpretad la profezia segond i lur desideri egoist.
GSAM 58.3Per pussee de mill'agn el popol ebraich l'aveva spetaa la vegnuda del Salvador. Su 'sto event i aveven fondaa i so speranz pussee sberlusent. In di cant e in di profezij, in di rit del tempio e in de la preghiera de cà, i aveven onoraa el so nomm. E anca inscì, a la soa vegnuda, l'hann minga recognossuu. El Car del ciel l'era per lor 'compagn d'una radis foeura d'un terren secch;' el gh'aveva 'nè forma nè belèssa;' e in lù hann vist nissuna bellezza che ghe fess desiderà. 'L'è vegnuu in mezz ai sò, e i sò l'hann minga ricevuu.'4
GSAM 58De la Lign de David
GSAM 58.4Quand che 'l temp predit del Daniel el se vesinava, quand che 'l "Messia Prencip"—l'Unsgiad—el doveva comparì, el popol ebraich el podeva resonà, e de segur l'ha fad, inscì: El Messia, in de la carna, el gh'ha de vess de la cà e de la lign de David, donca la soa nassita la gh'ha de vess in quella lign; e segond i regol de la legg e di costumm giudee, el gh'ha de vess ungii per el servizzi pubblegh a l'età de trent'agn; e se 'l gh'ha de comparì 'me l'ungi a quell'età, alora la soa nassita la gh'ha de vess trent'agn prima de la fin di sessantanov setemann de agn, che se slonghen fin a la vegnuda del Messia.
GSAM 59Prediziun del Simeon e de l'Anna
GSAM 59.1In quell temp lì, tutt Israel l'era in spetada. I student devot e studios di Scrittur eren dree a spetà la nassita de quell che 'l saria staa el so Governador e Sovran. Al vegg e pii Simeon ghe fu revelaa "del Spirit Sant che l'avaria minga vist la mort prima de havé vist el Crist del Signor."5
GSAM 59.2Quand che 'l Salvador fioeu l'è staa portaa al tempio, el Simeon l'ha savuu che quell fioeu lì l'era quell de che se parlava—el Crist. "Alora l'ha ciapaa su in di sò brasc, l'ha benedii Dio e l'ha dii: 'Signor, adess te lasset andà in pas el tò servitor, segond la toa parola; perchè i mè oeugg hann vist la toa salvezza, che t'heet preparaa denanz a la faccia de tucc i popoi: una lus per fà lus ai Gentij, e la gloria del tò popol Israel....
GSAM 59.3"E Simeon el gh'ha benedii [Giuseppe e Maria], e l'ha dii a Maria soa mader: Varda, 'sto fiolin l'è staa miss per la casada e la resurrezion de tanti in Israel; e per on segn che 'l sarà contradett (e anca 'na spada la te traforarà l'anima), inscì che i penser de tanti coeur i vegnen a la lus.
GSAM 59.4"E gh'era ona Anna, profetessa, fiœula de Fanuel, de la tribù de Aser.... E lee, rivada in quell moment, la ringraziò anca lee el Signor, e la parlò de lù a tucc quej che spettaven la redenzion a Gerusalemm."6
GSAM 59I Angei Visiten i Pastor
GSAM 59.5Prima de quest, la bona noeuva de la nassida del Salvador l'era stada nunciada di angei ai pastur in sui pian de Betlemme. In di oregg che scolten di pastur, i angei hann cantaa 'sti melodios cantich:—
GSAM 60La Visita di Magi a Betlemme
GSAM 60.2Poeu rivaron i savi de l'Orient che aveven vist "la stella levàss", come l'era staa predit del Balaam. Andandgh adree a la soa guida, hinn rivaa a Gerusalemm, indove l'è staa necessari domandà del Re noeuv nassuu. Dopu vess staa istruii che Betlemm l'era el post de nassita del Desideraa, hann segutaa el sò viagg; e guidaa de la stella che l'è tornada a comparì, hinn staa menaa al post umil indove el Salvador l'era. Chì hann adoraa el Fioeu sant, presentandogh in don d'or, incens e mirra, e poeu hann faa el longh viagg de ritorn a cà.
GSAM 60El Salvador a Dodes Agn
GSAM 60.3De la fiolinia ai dodes agn se sa poch del Crist Salvador, foeura che l'è cressuu in saviezza e de statura, e la soa obbedienza devota ai sò genitor. Ma a l'età de dodes agn, dopo vess andaa su a Gerusalemm con Giuseppe e Maria per la festa anual, lì l'ha lassaa de stucco i sacerdot con la conoscenza che l'ha mostrada in di sò domand, e in di rispost daa ai sò question complicad. De quell moment fin a quand l'ha scominciaa la soa vita publica, l'ha onoraa el modest mestee de falegnamm, lavorand insema al Giuseppe, el spòs de la Maria.
GSAM 60La Mission del Batista
GSAM 60.4Per ses mes prima del sò ministeri publich, la mission del Crist l'è stada nunciada del Batista. La gent la vegniva in gran folla a scoltà el Gioann, e a vess batizada de lù. Intant che "i eren in spetativa [spetaven che 'l Messia el rivass] e tucc i omen ragionaven ["ragionaven o discuteven," in del test a margine] in del sò coeur del Gioann, se l'era lù el Messia o nò; El Giuan l'ha respondud a tucc, disend: "Mi, de sicur, ve batizi con l'aqua; ma el vegn vun pussee potent de mi, che son nanca bon de desligà el lacc di sò scarp; lù el ve batizarà con el Spirit Sant e con el foeugh. El gh'ha in man el ventaj e 'l netarà del tutt la soa aia, e 'l metarà el forment in del sò graner; ma la pula la bruserà con un foeugh che 'l se smorza no."7
GSAM 61Gesù Batizaa
GSAM 61.1Intant che 'l Gioann l'era dree a ministrà el rite del batèsim, l'ha vist el Gesù vegnì a lü per vess batizaa, e l'ha dii: "Varda l'Agnèll de Dio, che 'l toeu via el peccaa del mond.... E Gioann l'ha daa testimonianza, disend: "Hoo vist el Spirit vegnì giò del ciel 'me 'na colomba, e l'è restaa sora de lù. E mì el cognossevi no: ma quell che m'ha mandaa a battezzà con l'aqua, l'istess el m'ha dii: 'Sora de quell che te vedareet el Spirit vegnì giò e restà, l'è l'istess quell che 'l battezza con el Spirit Sant. E hoo vist, e hoo daa testimonianza che quest chì l'è el Fioeu de Dio."8
GSAM 61La Vos del Ciel
GSAM 61.2La messianicità del Crist l'è stada testimoniada minga domà de la discesa visibil del Spirit Sant in d'una forma corporea 'me un colomb, ma anca de una vos del ciel. In del Vangeli de Mattee a leggom: "Gesù, quand che l'è staa batizaa, l'è vegnuu subit su de l'aqua: e, ecco, i ciel s'hinn dervii per lù, e l'ha vist el Spirit de Dio che 'l vegneva giò 'me 'na colomba, e 'l se posava sora de lù: e ecco 'na vos del ciel, che la diseva: Quest l'è el mè Fioeu car, in del qual son ben content."9
GSAM 61.3Anca se "Gioann l'ha faa nissun miracol", la gent, quand che l'ha vist la potenza granda che la compagnava el ministeri del Crist, l'è stada costretta a dì: "Tutt quell che 'l Gioann l'ha dii de quest omm l'era ver."10
GSAM 61El Crist Ungiì Segond la Leg
GSAM 61.4In conession cont el resocont de Luca del batésem e de la stess unzion del Spirit Sant in forma de colomba, a leggom: "El Gesù l'istess el gh'aveva circa trent'agn."11
GSAM 62.1Dopu el longh desun del noster Signor de quaranta dì, e i fèrse tentazion del diavol in del desert, che hinn vegnude subit dopu el sò batèsim, lù "l'è vegnuu a Nazaret, indove l'era staa cressuu; e come el ghe l'aveva de costum, l'è andaa in de la sinagoga el dì de Saba, e l'è staa in pee per lesgì.... El Spirit del Signor l'è sora de mi, perchè el m'ha ungii per predicà el Vangeli ai pover.... E l'ha scominciaa a dìgh: "Incoeu 'sta Scrittura la s'è adempida in di voster oregg."12
GSAM 62El Temp l'è Compiud
GSAM 62.2El Marc, in registrà el stess avveniment, el dis: "El temp l'è compii, e 'l regn de Dio l'è a portaa de man: pentìv e credì al Vangeli."13 El temp preveduu per la comparsa de l'Ungii l'era rivaa. L'unzion del Spirit Sant l'era suceduda al sò battesim, e adess lù l'era dree a comenzà el sò ministeri, propi in del temp e in de la manera preveduda di sant profeta de un temp.
GSAM 62Pröva visìbil de la messianicità del Crist
GSAM 62.3El ministeri del Crist l'era compagnad de 'na continua realizazion de miracoi, che, per la gent, anca se la capiva no del tutt i so paraboi e i so paroll, i eren 'na proeuva visibila che lù l'era l'Immanuel, o che "Dio l'era con lù."14 In 'sti miracoi el Crist el dava al mond minga domà una proeuva de la potenza de Dio in lù, ma anca una dimostrazion pratega del caratter de Dio e de la soa bondà amorosa. Quand che 'l Filip, dopo trii agn de compagnia continua cont el Crist, avend vist i soeu grand miracoi, l'ha dii: "Signor, fàss vedè el Pader e 'l ne basta", el Gesù el gh'ha responduu: "Son staa con violter inscì tant temp e ti te me cognosset no, Filip? Chi che l'ha vist mi, l'ha vist el Pader: e come te diset alora, Fàss vedè el Pader? ... Credìmm che mi son in del Pader, e 'l Pader in mi; o se no, credìmm per i òper medemm."15
GSAM 63Giuan Intrucià
GSAM 63.1Anca se al batèsim del Crist, Gioann l'eva vist la discesa visibil del Spirit Sant, e l'eva sentud la vos del ciel che la proclamava Fioeu de Dio, e l'eva declarad lu medem che l'era "l'Agnell de Dio che 'l toeu via el pecad del mond," i event se desvilupaven in manera inscì diferenta di soe spetative che lu, in de la soa preson scura, l'era turbad e confus.
GSAM 63.2"Come i discepol del Salvador, Gioann el Batista l'ha minga capii la natura del regn del Crist. Lù el se spettava che 'l Gesù el ciappass el trònn de David; e cont el passà del temp, e cont el Salvador che l'ha minga revendegad l'autorità de re, el Gioann l'è deventaa perpless e tribolaa."16 "Ciamand a lù duu di sò discepol, [lù] i ha mandaa al Gesù, disend: Te seet quell che 'l gh'ha de vegnì? o spetem un alter?" "In quella medema ora lù [Gesù] l'ha guarì tanti di sò infermità e pestilenz, e di spirit cativ; e a tanti che eren orb l'ha daa la vista. Allora Gesù, respondend, el gh'ha dii: Andee via e cuntée a Gioann i robb che avii vist e sentii."17
GSAM 63.3L'era con fadiga che i Giudee o anca i discepoi podeven vedè ciar tante verità che 'l Salvador el diseva, perchè i eren inscì ben radicad in de la credenza che quand che 'l Messia el saria vegnuu el saria s'cepàa el giœugh roman, che per lor l'era inscì grav, e 'l saria subit restabilii el regn de David, e 'l saria regnaa 'me on re temporal.
GSAM 63.4El Gesù l'ha scominciaa a predegà disend: "Pentìv, perchè el regn di ciel l'è visin."18 Quand i sò dodes apòstoi hinn staa mandaa foeura, hann portaa l'istess messagg: "El regn di ciel l'è visin."19 Ancamò pussee tard in del sò ministeri, quand i settanta hinn staa mandaa foeura, l'è staa cont i paròll: "El regn de Dio el s'è vesinaa a violter."20
GSAM 64La gent stupida del lavor del Crist
GSAM 64.1I paròll miraviglius e i insegnament de Crist han menaa la gent a dì: "Mai on omm l'ha parlà inscì come quest omm."21 E quand l'ha guarì l'omm cec e mut, "Tücc la gent l'era stupida e la diseva: 'L'è minga el fiö de David?'"22 O in alter paròll, l'è minga el semenza de David, el Salvator promess? "Quand l'è rivaa in del sò paes, l'ha insegnà in de la sò sinagoga, tant che i restaven stupii e diseven: 'Da 'ndò l'ha ciapà 'sto omm 'sta saviezza e 'sti miracoi? No l'è minga el fioeu del falegnamm? E la sò mamma la se ciama minga Maria? E i sò fradej, Giacom, Giusèpp, Simon e Giuda?'"23
GSAM 64.2Intorna al terz ann del ministeri del Crist, quand che l'era in del tempio per la festa de la dedicazion, i Giudee i s'hinn vesinaa e gh'hann dii: "Fina a quand te ne feet restà in dubbi? Se te seet el Crist, disselegh ciar e s'cett."24 L'ann prima, quand che l'aveva faa el gran miracol de sfamà i cinch mila con i "cinch pan de orz e du pessitt", lù "l'ha capii che i sarissen vegnuu a ciapàll per forza, per fàll re, [donca] l'è tornaa a retiràss in su 'na montagna."25
GSAM 64Crist che insegna ai discepul de la soa mort
GSAM 64.3In insegnand ai sò discepul, el Crist l'ha faa on punt impurtant per scancelà l'idea d'on regn temporal che 'l cuminciava subit, e per mostragh che 'l gh'aveva de murì e resuscità, andà via e turnà indree. Per quela reson l'ha domandaa: "E se vöj vedè el Fiö de l'Om che 'l monta sü indov'el l'era prima?"26 Dopu avègh ordinà "de no dì a nissun che l'era el Gesù el Crist," leggum: Da quel moment inanz Gesù l'ha cumincià a mostrà ai sò discepul cum'el gh'aveva de andà a Gerusalemm, de patì tante robb da i anzian, da i prüm sacerdott e da i scriba, de vess massaa e de resuscità el terz dì. Allora Peder l'ha ciapaa e l'ha cumincià a rimproveralu, disend: "Luntan da tì, Signor; quist no 'l vegnara mai a tì."27
GSAM 65.1In del stess temp el gh'ha dì che gh'eren quajün che staven lì che no morissen fin che no avessen vedüü el Fiö de l'Om vegnì in del sò regn.28 Vers ott dì dopo, quela profezia l'è stada adempida; e l'apòstol Peder el fa riferiment a quela "visión" del Crist che vegn in del sò regn come prova de la vera seconda vegnüda del Crist che la vegn ancamò in del futur.29
GSAM 65.2Na volta che 'l Crist e i sò discepoi eren in Galilea, Gesù el ghe diset: "El Fioeu de l'Òmm el sarà tradii in man ai òmen; e i ghe coparann, e 'l terz dì el resuscitarà. E lor se dispiasen fess."30 E anmò i g'hann minga capii el so significaa, perchè anca intant che lù el provava a fagh capì la verità solemna de la soa mort e resurrezion, lor i eren dree a discutì in tra de lor su chi l'era el pussee grand in del regn di cel.31
GSAM 65.3In un'altra occasione Peder el diset a Gesù: "Gh'avèm lassaa tütt e v'emm següü; cössa gh'avaremm dunque? E Gesù el rispuundet: 'Verament ve disi che vöj che m'avè següü, in de la regenerazion, quand el Fioeu de l'Om el sederà sü 'l tróon de la sò gloria, anca vöj sederè sü dòdes tróon, a giudegà i dòdes tribù de Israèl.'"32 El penser d'on regn de lì a poch de stabilì l'era anmò ben present in de la soa ment, e lor, come omen, hann scominciaa a cercà el post pussee alt in del regn.
GSAM 65.4Pö la vegn la mamma ambiziosa de Giacum e Giuan, fioeu de Zebedee, che la domanda a Crist che i sò fioeu vegnessin favorì cun pusiziun alte — vun a la dreta e quell alter a la sinistra del sò trono; o forse vun per vess Prìm Ministr del guvern e quell alter Segretari de Stat. Ma Crist l'ha dìt clarament: "Vöter no savì quel che vöter domandet."33
GSAM 66Entrada Trionfala in Gerusalemm
GSAM 66.1Minga tant lontan da quel temp, gh'è capitâ ona gran e sbalorditiva avveniment. L'era la risurrezion de Lazzaro de la tomba, quell che l'era mort da quatter dì. On miracol tant grand l'ha scoss e stupii la gent che i Farisej hinn restaa in allarm, e insema ai sacerdott hinn subit ciamaa on cunsèj; e in di so deliberazion hinn domandaa: "Cössa femm? Perchè quest omm el fa tant miracoi. Se 'l lassom lì inscì, tucc i omen ghe crederann; e i Roman vegnaran e ne toaran via sia el noster post che la nostra nazion."34 Intant che una forza satanica de sota la se impadroniva de quej che cercaven de destrügg el Crist, una forza de sora la moveva i mass per glorificàll, e per compì quell che l'era staa preditt in sò favor.
GSAM 66.2In quell'occasion menzionada sora, la gent l'è vegnuda in massa, minga domà per vedè Gesù, ma anca per vedè Lazzaro, che l'aveva resuscità dai mort. Adess a lor pareva cert che Gesù l'era el re tant spetaa, e quand l'han incontrà che vegniva vers Gerusalemm, sedüü sü un puledrìn, i paroll de la Scrittura i ghe vegniven in ment cun forza, "No te teme, fioeula de Sion: varda, el tò re vegn, seduu sü on puledrìn d'asen."35 On gran clam de triumf l'è partii da quela folla immensa, che l'ha propri disturbà i fred e calcoladur Farisej. Tra de lor i disen: "Vedee come no riessii a nagott? Varda, el mond l'è andaa dree a lü."36 A la lur dumanda che 'l Crist fermass i clamór, lü rispuund: "V'o dì che, se quij chì tassen, i sass i cridaràn subit."37 El Signor l'aveva dì de quela occasione: "Urlà", e se 'l popul no 'l adempiss la sò parola, lü 'l metarà ona vöus in di sass de la via, e quij i urlaràn; parchè la sò parola la gh'ha de vess adempida.
GSAM 66Crist per andà via e turnà ancamò
GSAM 66.3Minga domà el noster Salvator l'ha cercaa de indirizzà la ment di discepoi al fatt che l'era per morì e resuscità, ma l'ha anca desideraa de insegnàgh che 'l regn el saria minga vegnuu finchè lù el fuss minga andaa via e tornaa indree. Riferendos a la soa crucifission l'ha dii: "Mi, se vegni levaa su de terra, tiraroo tucc i omen a mi". Quest l'ha dii per fà capì che mort l'avaria de morì. La gent ghe ha responduu: "Nunch em sentii de la Legg che 'l Crist el resta per semper; e come l'è che ti te diset: 'El Fioeu de l'Omm el gh'ha de vess levaa su'? Ma chi l'è 'sto Fioeu de l'Omm?"38
GSAM 67.1"Per impressionà pussee a fond la ment di discepoi sul fatt che l'era dree a 'ndà via, e a tornà indree, prima che 'l sò regn el fuss stabilii in su la terra, l'ha dii: ""Fioeui, son anmò con violter per on poo de temp. Me cercarii; e come hoo dii ai Giudee, Indove voo mi, violter podii no vegnì; inscì adess ve disi anca a violter.... Simun Peder el ghe diset: ""Signor, indove l'è che te 'ndet? El Gesù el ghe respondet: ""Indove vò mi, ti te pòdet minga vegnì adess; ma dopo te me vegnaret adree."" 39 Poeu l'ha incoragiad i sò coeur ansios e tristem con 'sti paròll: ""El vòster coeur el sia minga turbà: vù credet in Dio, credet anca in mi. In ca' del mè Pader gh'è tanti abitazion: se 'l füss no inscì, v'avarìa dii. Voo a preparàv un post. E se voo e ve prepari un post, vegnarò ancamò e ve ciaparò cont de mì, inscì che indove son mì, anca violter siiv."" 40"
GSAM 67Parabola del Nobil
GSAM 67.2Anmò el Salvador l'ha cercaa de coregg l'idea sbagliada che 'l regn el gh'avaria de comparì subit, cont el doperà la parabola chichinscì de sota, intant che lù e i so discepoi i eren dree a 'ndà su a Gerusalemm: "Un cert nobil l'è andaa in d'un paes lontan per ricev per lù un regn, e poeu tornà indree. E l'ha ciamaa i so des servitor, e 'l gh'ha daa des liber, e 'l gh'ha dii: Fée di afari fin che torni.... E 'l succed che quand l'è tornad, avend ricevud el regn, l'ha comandad che i sò servitor, a cui l'eva dad i daner, vegnessen ciamaa denanz a lù, per savè quant l'eva guadagnad ognidun cont el fà i sò afari."41 In 'sta parabola el Signor el se representa lù medem cont el nobil. El gh'eva de 'ndà in d'on paes lontan — de sò Pader — e là ricev el regn, prima de tornà a regnà.
GSAM 68.1In risposta a la domanda di i discepul, "Qual sarà el segn del tò vegnì e de la fin del mond?"42 el Salvator gh'ha dà ona lista di event che sarànn da succed fin a la fin de la gran tribulazion che vegnara sü la gesa, e di segn definit che capitarànn. Quand che 'sti event chì sarissen rivaa, i podarissen savè che la soa vegnuda l'era arenta, anca a la porta, e che la generazion che i avaria vist la saria minga passada de la scena de l'azion fin che lù el saria rivaa.43
GSAM 68Abandonà de Tucc i Discepol
GSAM 68.2Ma con tutta l'istruzion che 'l Crist l'aveva daa ai apostol in su la soa mort e umiliazion, lor hinn propri minga staa bon de capì la verità che l'aveva insegnaa in sul so process e la soa crocifission. Gh'aveven una concezion inscì vaga de la verità che, quand che l'è rivaa el process, la soa speranza l'è morta, e tucc "l'hann bandonaa e hinn scappaa via".44 Anca el Peder, el Peder semper zelant, che con tanta fiduzia l'aveva afermaa che anca se tucc i omen l'avessen bandonaa, lù mai l'avaria faa, l'è staa, on quai ora dopo, a negà el so Signor, e cont on giurament a deciarà che 'l cognosseva no quell omm lì. I eren inscì lent a capì la deciarazion del Signor che al terz dì dopo de la soa crucifission lù el saria resussitaa di mort, che i s'hinn domandaa e i hann resonà in tra de lor "cossa el podeva vorè dì resussità di mort."45 Verament, tant senza fede i eran che, dopo che l'era mort e che 'l so corp l'era staa mess in del nov sepulcr de Giuseppe, i preparaven l'imbalsamament. Con la speranza sparida — sepolta cun Crist in del sepulcr — che Saba l'è staa per i discepul! Con i cör gravàa de dulur e delusion, e senza on Salvator pietos e cumpassionevol, la cui vita l'era stada piena de gest de tenerezza e de misericòrdia, per confortà e rinforzà, quant desolaa l'era la lur condiziun!
GSAM 69Event Emozionant de la Matina de la Resurrezion
GSAM 69.1La matina del primm dì de la setimana la spunta! Che agitazion in ciel e in tera! On angioeul potent el vegn giò di regn de gloria a la tomba de Giuseppe, con on messagg che 'l comanda al Fioeu de Dio de resuscità. "E, ecco, gh'è staa on gran teremot: perchè l'angioeul del Signor l'è vegnuu giò del ciel, e l'è andaa e l'ha faa rotolà via la preda de l'entrada, e s'è settaa sora. La soa facia l'era 'me un lamp, e i so vestii bianch 'me la nev: e per la pagura de lù i guardi hann tremàa, e hinn deventaa 'me di omm mort."46 "Tanti corp di sant che dormiven hinn resussitaa, e hinn vegnuu foeura di tomb dopo la soa resurrezion, e hinn andaa in de la cità santa, e s'hinn faa vedè a tanti."47 Pensa a 'sti messaggador a Gerusalemm, a la porta di so amis, cont el messagg che 'l Crist crucifiss l'era resussitaa di mort, e che anca lor eren staa riportaa a la vita per la soa potenza, per dà testimonianza de la soa resurrezion. Che attività in tra i discepoi e i sant donn—che corren de chì e de là a cuntà la bona noeuva: "L'è resussitaa di mort, perchè l'emm vist e l'emm parlaa con lù!"
GSAM 69El Gesù el va in campagna
GSAM 69.2E, varda, duu de lor quel dì istess i andaron a un paesitt ciamaa Emmaus, che l'era a circa sessanta furlongh [set mij e mezz] de Gerusalemm. E i parlaven insema de tucc i robb che eren success. E sucedet che, intant che i discuriven e i resonaven, Gesù istess el se ghe vesinaa e l'è andaa con lor. Ma i sò öcc i eren tegnüü inscì che 'l podessen no recognossel. E 'l ghe diset: «De che robb l'è che parlì inscì, intant che caminì e sii trist?» E vun de lor, che 'l se ciamava Cleofa, in del respondegh, ghe diset: «Te seet forsi l'ünich forestee a Gerusalemm, che 'l sa no i robb che hinn sücess chì in 'sti dì?» E 'l ghe diset: «Che robb?» E lor ghe dissen: "Del Gesù de Nazaret, che l'era un profeta potent in di fazz e in di paroll denanz a Dio e a tutt el popol; e de come i capo di sacerdott e i noster governant l'hann consegnaa per la condanna a mort, e l'hann crocifigaa. Ma num speravom che l'era proppi lù quell che l'avaria liberaa Israel; e oltra a tutt quest, incoeu l'è el terz dì che 'sti robb chì hinn success." Sì, e anca di donn de la nostra compagnia ne han faa restà de stucco: che de bonora hinn andade al sepolter, e quand che hann minga trovaa el so corp, hinn vegnude a dì che aveven anca vist una vision de angei, che diseven che l'era viv. E un quai de quej che eren con numm hinn andaa al sepolter, e hann trovaa che l'era propri inscì come i donn aveven dii: ma lù l'hann minga vist.
GSAM 70.1"Alora el ghe diset: 'O stüpid e lent de cör a cred a tütt quell che i profètt hann dii! El Crist el gh'aveva minga de patì 'sti ròbb chì e de intrà in de la soa gloria?' E, partend de Mosè e de tücc i profètt, el ghe spiegò in tücc i Scritür i ròbb che 'l riguardaven lü."48 Intant che 'l stava per fà un past con lor, l'ha rompuu el pan e l'ha rengraziaa, "e i sò oeugg s'hinn dervii, e l'hann recognossuu.... E s'hinn dii vun con l'alter: El nòster coeur el brusava nò dent de numm, intant che 'l parlava con numm longh la strada, e intant che 'l ne derviva i Scritur?"49
GSAM 70.2Adess, finalment, i discepul i peulen vedè, dopo che 'l problema l'è staa cumpletament dimostrà, che gh'era ona mort e ona resurrezion colegada a la mission del Salvator. Ma cume i consideraran la questiun del sò regn?
GSAM 70.2L'ha mostrad de vess viv dopo la soa passion con tante proeuv infallibil, fasendos vedè de lor per quaranta dì e parlà di robb che revarden el regn de Dio; e, stando insema a lor, l'ha comandad de minga andà via de Gerusalemm, ma de spetà la promessa del Pader, che, el dis, avii sentud de mì. Perchè el Gioann de ver l'ha batizaa con aqua; ma violter sarìi batizaa con el Spirit Sant tra poch dì.
GSAM 71Adess te restaureret el Regn?
GSAM 71.1Quand che hinn vegnuu insema, gh'hann domandaa, disend: "Signor, a 'sto pont te refarèet el regn a Israel?" [cioè, "Gh'emm imparaa che l'era necessari che te fusset crocefiss e resurree di mort, segond i Scrittur, ma te refarèet minga el regn adess?"] E lü l'ha dìs a lor: "No l'è minga per vöj savé i temp o i stagion che 'l Pader l'ha miss in del sò poder." Ma vùu riceverii forza, dopu che el Spirit Sant el sarà vegnuu sora de vùu: e vùu sarìi i mè testimoni sia a Gerusalemm, sia in tuta la Giudea, sia in Samaria, e fin a l'estrem di terr. E quand che l'avèva dii 'sti robb, intant che lor vardaven, l'è staa levaa su; e 'na nivola la l'ha ciapaa via de la soa vista. E intant che i vardaven fiss el ciel, intant che l'andava su, ecco, do omen in vestii bianch se paraa de fianch a lor; i quai anca dissen: "O omm de Galilea, perchè stee lì a vardà su in ciel? Quest istess Gesù, che l'è staa tolt su del voster mezz in ciel, el vegnarà in l'istess moeud che l'avii vist andà su in ciel."50
GSAM 71Gesù per Restà in del Ciel fin a la Restitüzion
GSAM 71.2Adess che el Salvador el gh'aveva lassaa, e lor gh'aveven de bon vist "andà su in ciel indove l'era prima", gh'aveven la certezza che el Spirit Sant el ghe avaria insegnaa in sul temp quand che 'l regn el saria vegnuu. Donca, el Peder, in di sò istruzion a la gent, dopo de la ricevuda del Spirit, l'ha dii: "Lù el mandarà el Gesù Crist, che prima l'è staa predicaa a violter: che 'l ciel el gh'ha de tegnì fin ai temp de la restituzion de tucc i robb, che Dio l'ha dii per bocca de tucc i sò sant profeta de quand che l'è scominciaa el mond."51
GSAM 71.3Al apostol Peder gh'hinn staa daa anca del Spirit Sant i fat che revarden i trii mond: Prima, quell prima del diluvi, che l'è stada destrugada de l'aqua; segonda, el mond present reservaa al foeugh,—el foeugh con cui la terra l'è piena, come 'l dis el Tèst Reveduu,—quel foeugh che 'l sarà la perdizion, la rovina e la destrüzion di omen malvagi; terza la terra noeuva, "indove la sta la giustizia;" o, come che cert tradussen, "indove i giust starann."52
GSAM 72.1L'apòstol Paol l'ha spiegad la resurrezion del pòpol de Dio, e 'l cambiament de tucc i sò sant de mortai a imortai, "in d'un battibalén, a l'ultim tromba." L'ha did ai Corint che 'l Crist adèss l'è sora el trònn del sò Pader, e 'l restarà là finchè tucc i sò nemis sarann mettuu sòtta a lù. Voeur dì, finchè el gh'avarà el regn — el so regn — daa in di so man del Pader, come l'è staa profetizaa in Daniel 7:13, 14; Salm 2:8, 9. A la gesa de Tessalònica l'ha presentaa el vegnì del Crist e la resurrezion come la soa unega speranza, e come la consolazion vera quand che i so car i eren separaa de lor de la man de la mort.53
GSAM 72El Ritorn del Signor Minga Definìi
GSAM 72.2Per adess la gesa la gh'aveva minga una cognossenza precisa del temp quand che el Maester el saria tornad. Quand che l'apostol in de la soa prima letera ai Tessalonices l'ha dit: "Nunch che sem viv e restom, sarom rapit su", i fradei hann capid che 'l voreva dì che 'l Crist l'era dree a rivà intant che un quai de lor l'era anmò viv. In de la soa segonda epistola el coregiss la soa concezion sbaliada de la soa letera, e 'l ghe dis che "quel dì el vegnarà no, se prima el vegn no l'apostasia, e 'l sia revelad l'omm del peccad, el fioeu de la perdizion; quell che 'l se oponn e 'l se met sora tucc quei che hinn ciamad Dio, o che hinn adorad."54
GSAM 72L'Apostasia
GSAM 72.3E anmò la Gesa la resta lassada a taston in del scur in sul temp del segond vegnì del Crist. I fradei hann imparaa che la ghe sarà un'apostasia; ma la domanda l'era de quant temp la saria durada. On respòst l'è staa poeu daa al Gioann intant che l'era in vision in su l'isola de Patmos, in di simbol che se troeuven in di capitol dodes e tredes de l'Apocaliss—el "temp, temp e mezz", i "quarantaduu mes", i "dodescentesessanta dì" (agn); ma per adess l'event che 'l segnava l'inizi de quell longh period l'era minga ancamò suceduu. Donca la gesa la sperava e la spettava ancamò el vegnì del Crist senza savè de sigur el moment precis de la soa comparsa; perchè quand che quel temp de tribulazion el sariss passaa, el sariss ancamò restaa on period piscinin de conflitt e de trionf per la gesa del "rest".55
GSAM 73.1Con la fin di scritt del Noeuv Testament, el tema de la segonda vegnuda del Crist el ne vegn presentaa ciarament. Circa vun versett su trenta el menziona in d'una quai manera la segonda vegnuda del noster Signor Gesù Crist. De quest, e de la posizion de la gesa in rapport a quella speranza in del cors di età fin ai temp modern, el Robert Patterson, D.D., el parla in d'un giornal ciamaa l'Interior, sota el titol "La Speranza Benedetta", in 'sta manera:—
GSAM 73El Millenni Temporal—Patterson
GSAM 73.2"Quand che 'l noster Signor l'ha lassaa la soa Gesa in su la terra per andà de 'l Pader, el l'ha lassada in d'ona condizion de dolor. I so cinquecent discepoi eren circondaa de tutt el mond di so nemis, organizzaa in religion e govern anti-cristian de vuna di pussee volt intelligenza, animaa de la malizia pussee velenosa, e istruii de l'esperienza di secoi in di moeud pussee efficac de distruzion. El Signor l'era no ignorant del noster pericol; nanca in di sò ultem discors l'ha sminuii, nanca l'ha promiss on quai calament de l'inimicizia del mond e de la tribulazion de la gesa. Ma l'ha promiss che lù medemm el sariss tornaa per trà giò i sò nemis, e che el ne avaria sostegnuu fin a quell dì benedett. 'El mond el ve odia. In del mond gh'avarii tribulazion. Vus piangarii e faravii el lüt, ma el mond el se rallegrarà. Vus saravii trist, ma la vostra tristezza la sarà cambiada in gioia.... Adess donca vus gh'avii del dolor, ma mì ve vedaroo ancamò, e 'l voster cör el se rallegrarà, e la vostra gioia nissün ve la levarà. Se mì ve ne voo, vegnaroo ancamò, e ve vegnaroo a ciapà a mì, inscì che indove che son mì, anca vus siiv lì.'
GSAM 74.1Questa l'era la benedetta speranza del sò ritorn personal con la qual l'ha consolaa la soa gesa in del sò partì. Durant tutt el period de la soa assenza, l'ha dii che gh'avarissom de patì tribulazion; e inscì l'è staa. Se gh'avaremm de godèss on quaj period de pas esteriora durant la soa assenza, se la soa gesa la sarà liberada di assalt del mond, se la ghe sarà on'età de purezza quand che i gramioeur cressarann no in mezz al forment, o se, al so vegnì, el sarà ricevud de la popolazion de 'na terra piena de la gloria del Signor, o anca domà podè trovà fed in su la terra, el sarà per lù 'na sorpresa del tutt inaspettada. El Gesù el saveva no de 'sto millenni. Disom che 'l saveva no, perchè el n'ha no parlaa; e lù el dis: 'V'hoo ciamaa amis, perchè tucc i robb che hoo sentii del mè Pader ve i hoo faa savè.' Ma in tucc i sò discors e paraboi a gh'è nanca el minim indizzi che gh'emm de sperà in d'on period de pas o de gloria prima de la soa vegnuda. I apostoi hinn istess ignorant de on millenni senza el Crist. Per trecento agn dopo la partida del noster Signor, la speranza benedetta de la gesa l'era la speranza del sò ritorn.
GSAM 74.2Ma quand, in del cors de la soa apostasia predita, la sposa del Crist l'ha scominciaa a consolàss de la soa assenza con l'amicizia di re de la terra, naturalment l'ha voltaa via el sò oeugg del ciel de l'est, e del retorn del sò Signor, che l'avaria miss fin a la soa grandezza terrena. Quand i Riformador hann miss la tromba del Vangeli a la boca ... i sogn d'on millenni senza Crist hinn staa subit spazzaa via, ... e la gesa l'ha tornaa a vardà l'avniment del Signor per destrugà l'anticrist.... In di sò leter, predigh e confession de fed, i Riformador hann proclamaa i sò speranze premillenarie.
GSAM 74.3"L'Assemblea de Westminster la conclud la soa confession con una declarazion de la soa fed in del segond vegnì del Signor in paroll che esprimen del tutt la fed di premilenari. I proclamen in 'sti paroll ponderos: 'Come el Crist el vöraria che numm füssom certament persuadüü che 'l ghe sarà un dì del giudizzi, sia per tegnì indree tücc i omen del peccaa, e per la pussee granda consolazion di devot in de la soa afliccion, inscì l'è la soa vöja che quel dì lì el sia scugnussüü di omen, inscì che i possen trà via ogni segürezza carnala, e stà semper atent, perchè i san no in che ora el Signor el vegnarà: e vess semper pront a dì: Vegn, Signor Gesù: e vegn a la svelta!'56
GSAM 75.1"I noster antenaa riformador i hann fortifegad el coeur in del spetà la vegnuda del Signor, e i s'hinn incoragiad vun con l'alter cont el cridaa: 'Tegnì el camp! che l'è dree a rivà con di legion de ajutt,' un sentiment che de recent l'è staa metud dent in d'un inno de risvegg popolar, ma che l'era giamò familiar ai vegg Covenantor scozzes.
GSAM 75.2"Ma de lì a poch una segonda apostasia de la fed la s'è fada strada in tra i ges riformaa. In Scozia l'era cognossuda 'me Moderatism; in Inghilterra, 'me Arianesim, e pussee de recent, 'me Broad Churchism; e in America la se ciamava Unitarianesim; e in Germania, Razionalism. Cont el met in pee la reson umana come giudes, e la nostra osservazion moderna ben limitada come proeuva, e cont el negà che on qualsessia event el podess capità se non second el cors di legg de la natura osservaa, l'ha redutt el Gesù al rangh de on rabi ebraich, on poo inanz cont i temp so, ma del tutt a l'oscur de la scienza moderna. Naturalment, l'idea de 'na persona inscì che la torna del mond invisibil per regnà in su la terra l'è stada mandada a la mitologia ebraica.
GSAM 75Daniel Whitby sul Millenni
GSAM 75.3I promess del so segond vegnì e del so regn in su la terra hinn staa interpretaa 'me el sempliz spantegàss del so evangeli, e la somission de 'na gran part del mond al Cristianesim per un period de milla, o, 'me che d'un quai pensava, 360.000 agn; durant i quai l'umanità la saria avanzada in di art de la civilizzazion, e la g'avaria goduu de 'na pas e 'na prosperità senza precedent. E a la fin de quell ciclu slongaa, tròpp grand perchè la ment comuna la podess capì, forsi la saria suceduda ona granda scossada de la natura, e se podaria dì che 'l Signor el saria vegnuu a destrugà el mond, e a ciamà la razza umana a giudizzi. Questa teoria l'è stada elaborada e popularizada de un comentador ingles ciamaa Whitby [el Daniel Whitby l'è mort in del 1726], che, a travers la soa corispondenza publicada, l'è staa provaa che l'era un Arian, ma i so comentari i eren popolar in tra la soa class, e 'l so millenni mitich l'è staa acettaa con favor de tanti pensionaa ortodoss e amis di ges statal d'Europa, ai quai el prometeva un longh afit de decime e onor. Per la soa influenza l'è stada importada in America, indove l'è stada subit doperada 'me material per i ciaccer de tribuna e i perorazion."
GSAM 76.1Tali eren i teorij in diverse part del mond quand che s'avicinava el temp che 'l Signor l'ha mandaa el so avís solenm del so vegnì, propri "a la porta."
Notes
- Galàt 4:4, 5. ↩
- Romàns 16:25-27. ↩
- Efesén 3:3-9. ↩
- El Desideri di Secul, pagg. 29, 30-34. ↩
- Luca 2:26. ↩
- Luca 2:28-38. ↩
- Luca 3:15-17. ↩
- Giovann 1:29-34. ↩
- Matteo 3:16, 17. ↩
- Giovann 10:41. ↩
- Luca 3:23. ↩
- Luca 4:16-21. ↩
- Marc 1:15. ↩
- Atti 10:38; Gioann 3:2. ↩
- Giovann 14:8-11. ↩
- El Desideri di Secul, p. 215. ↩
- Luca 7:19-22; Matiu 11:4. ↩
- Matteo 4:17. ↩
- Matteo 10:7. ↩
- Luca 10:9. ↩
- Giovann 7:46. ↩
- Matteo 12:23. ↩
- Matteo 13:54, 55. ↩
- Giovann 10:24. ↩
- Giovann 6:15. ↩
- Giovann 6:62. ↩
- Matteo 16:20-22; Marco 9:31. ↩
- Matteo 16:28; Luca 9:27. ↩
- 2 Pèter 1:16-19. ↩
- Matteo 17:22, 23. ↩
- Matteo 18:1; Marco 9:33, 34. ↩
- Mattee 19:27, 28; Luca 22:28-30. ↩
- Mattee 20:20-24. ↩
- Giovann 11:47, 48. ↩
- Giovann 12:15. ↩
- Giovann 12:19. ↩
- Luca 19:40. ↩
- Giovann 12:32-34. ↩
- Giovann 13:33-36. ↩
- Giovann 14:1-3. ↩
- Luca 19:11-15. ↩
- Matteo 24:3. ↩
- Matteo 24: Luca 21; Marco 13. ↩
- Marc 14:50. ↩
- Marc 9:10. ↩
- Matteo 28:2-4. ↩
- Mattee 27:52, 53. ↩
- Luca 24:13-27. ↩
- Luca 24:31, 32. ↩
- Atti 1:6-11. ↩
- Atti 3:20, 21. ↩
- 2 Peder 3:5-13. ↩
- 1 Tessalonicés 4:13-18. ↩
- 2 Tessalònich 2:3, 4. ↩
- Apocalissi 12:17. ↩
- Confession de Fed, Cap. 33, sezz. 3. ↩