Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
29 / 29

Capitól 28 — Ona Porta che Nissun el Pöl Sarrà

John Norton Loughborough

GSAM 462.1"Mi t'hoo dervii ona porta, e nissun la pò serrà; perchè te gh'heet poca forza, e t'heet tegnuu la mia parolla, e t'heet minga negaa el mè nomm."1

GSAM 462.2Quest l'è el lenguagg doperaa per quij che se troeuven in del stat de Filadelfia de la gesa evangèlica. Quèsta gesa l'era quella che l'era stada fada cress de la proclamazion de la pròssima vegnuda del Crist, o de quij che aveven tegnuu ferm a quell che aveven sentii in su 'sto argoment; perchè el dis de la gesa de Sardi (quella subit prima de Filadelfia), "Regòrdet donca de come t'heet ricevuu e sentii, e tegn ferm, e pentiss. Se donca te stét no atent, vegnaroo su de tì come on lader, e te saveret no in che ora vegnaroo su de tì."2

GSAM 462.3La gesa de Sardi, donca, l'ha sentii la dotrina de la venida svelt del Signor. Quei che hann tegnuu ferm a quell che aveven sentii, hann seguii el progress de la verità maneman che 'l "candelaber" l'era spostaa, e hann faa su la gesa de Filadelfia, a la qual l'ha dii: "Perchè t'heet tegnuu la parolla de la mia pazienza, anca mi te salvaroo de l'ora de la tentazion, che la vegnarà su tutt el mond per mett a la proeuva quei che viven in su la terra. Varda, vegni prest: tegn ferm quel che te gh'heet, inscì che nissun te ciapa via la toa corona."3 L'è a questa gesa de Filadelfia, donca, che 'l dis: "Hoo mettuu denanz a tì ona porta verta, e nissun la pò serrà."

GSAM 462.4Chì, donca, a gh'è la deciarazion enfatica de la Sacra Scrittura che quej che, in de la providenza de Dio, hinn spostaa per avertì el mond de la vegnuda del Signor, e per pregà la gent de preparàss a incontrà Dio, gh'hann el favor special de Dio in del sò lavorà. I òmen i poden provà a ostacolà, a sconfìg i sò moss, a serrà la "porta de la parola", ma la vos de Dio la risona istess sora tucc i clamór: "T'hoo mettuu denanz ona porta verta."

GSAM 463El Progress de Setant-Quater Agn

GSAM 463.1In di pagin de prima de 'sto liber emm faa on riassunt svelt de settant'quatter agn, del 1831 al 1905, a traccià la nassida e 'l progress di messagg de l'Avvent, e soratutt el messagg del terz angioeul. Emm faa vedè come, de l'oscurità e de la povertà, 'sto messagg l'è andaa innanz con forza e potenza semper pussee grand de ann in ann, finchè l'ha avuu mission in gir per tutt el mond. L'è de segur minga perchè el messagg el pias ai coeur carnaj che l'ha prosperaa inscì; perchè el porta in prima ligna el Saba del Signor, l'osservanza del qual la porta una cros pesanta, che la domanda una separazion di afari del mond in del dì pussee pien de lavor de la settimana. Nanca l'è andada innanz perchè la gh'avess minga avuu di oposizion; de fatt, la n'ha incontraa fin del principi, e di pussee feròss de foeura, e anca di tribulazion causaa de personn minga consacraa che per on poo hinn finii dent in di sò rangh. Per quell che riguarda la situazion creada di pian e di sforz di nemis de foeura, podom ben dì, cont i paròll de David el Salmista, "Se el Signor el fuss no staa de la nostra part, adess l'Israel el diga: se el Signor el fuss no staa de la nostra part, quand che i omen s'hinn levaa su contra de numm: alora ne avarien ingoii viv, quand che la soa ira la s'è impizzada contra de numm: alora i aquen ne avarien quattaa, el fium el ne avaria passaa sora a l'anima: alora i aquen orgœujos ne avarien passaa sora a l'anima. Benedett el sia el Signor, che 'l n'ha minga daa in preda ai sò dent. La nostra anema l'è scampada 'me on usei de la trappola di cacciador: la trappola la s'è s'cepada, e numm semm scampaa. El noster ajutt l'è in del nomm del Signor, che l'ha faa el ciel e la terra."4

GSAM 464Aiüt in del Signor

GSAM 464.1El Signor el deciara che l'ha metud denanz al so popol "ona porta verta, e nissun el poeud serràlla." Donca, nissuna maraveja se 'l messagg l'è andaa innanz con costanza. L'è el messagg de Dio al popol, e 'l gh'ha de riessì. In Apocaliss 7:2 el lavor de preparà un popol a stà in pee quand che 'l vegnarà el gran dì de la rabi de Dio l'è simbolizaa de un angioeul "che 'l vegn su de l'est", o, come che certi tradussen, "come el levà del sô". Varda l'alba del dì: prima comparissen i ragg de lus a l'est; quest se fonden in d'ona lus pussee ciara finchè se ved el disc largh e nett del sô. Intant che 'l "Re del Dì" el riva al zenit, la soa lus, el sò calor e la soa potenza deventen semper pussee vivid.

GSAM 464.2Tale l'è staa debon el progress del messagg del terz angioeul del 1848, quand che i sò veritaa component hinn staa mettuu in forma ciara, e a partì de quell pont emm mostraa una cressita marcada e costanta che l'è meravejosa. Quest chì podom spiegà domà in su la bas che 'l Signor l'è dree a verificà la soa parola per quej che in 'sto temp, quand che la soa salvezza l'è dree a rivà, "tegnen sant el Saba,"5 e i tìren indree el pee del fà i sò piasè in del dì sant de Dio, e inscì, a travers de la "fed de Gesù", come l'è declarad in del messagg del terz angioeul de l'Apocaliss 14, i tegnen tucc "i comandament de Dio". De quij chì el Signor l'ha dii per mez del profeta Isaia: "Alora la toa lus la sberlusirà come el matin, e la toa salut la spunterà subit; e la toa giustizia ["el Signor la nostra giustizia." Geremia 23:6] la te narà denanz; e la gloria del Signor la te sarà dree."6 Con 'sti rassicurazion, come podarissom spettàss on quaicoss de divers, se no che l'oeuvra la sariss on success? "Se Dio l'è con numm, chi pò vess contra de numm?"

GSAM 464Cumè pöden prosperà?

GSAM 464.3Guardand a la situazion quand, in del 1846, el Pastor Joseph Bates l'ha scominciaa a scriv quell prim liber, el prim mai publicaa in su la question del Saba di Adventista del Setim Dì, con dodes centesim e mezz come unich mezz che 'l gh'aveva in del mond, e vess ciamaa a spendij prima che 'l sò prim dì de scrittura el fuss finii; e vardand ancamò el Pastor James White che 'l stampava el sò prim foeujin, Present Truth, con i danée guadagnaa a falcià in del praa de fen, e 'l mandava foeura el giornal gratis a tucc quej che legeven, e 'l parlava de quell lì 'me d'on messagg che l'avaria dovud andà fin ai estrem de la terra,—vardand 'sti inizi piscinitt, vun el podaria, cont i paroll de la gent di temp de l'Amos, domandà: "Per chi se leverà su Giacob? Perché l'è pìccin."7 Contrastand quela cun la situazion del 1905, quand la publicazion di verità del messagg la vegn faa in vint case editrici, situade in divers part del mond, spess spingude fin al massim per sodisfà la domanda de lettüra, podom propri dì: Varda, "una porta verta" che nissun omm l'ha ancamò serrada.

GSAM 465.1De quij di temp passaa che pensaven che l'oeuvra la podess mai riessì, podom dì, cont i paroll con cui el profeta Zaccaria l'ha riprovaa quij che pensaven de impedì l'oeuvra de Dio in del fà su de noeuv Gerusalemm, "Chi l'ha disprezzà el dì di robb piscininn?"8 Di robb che pareven di montagn de difficoltà in sul sò camin, el Signor l'ha dii per mezz del profeta,—

GSAM 465La Montagna Fada Pianüra

GSAM 465.2"Chi te seet ti, gran muntagna? Davant Zerubbabel te diventeret ona pianüra; e lü el purterà föra la pèdra del cap cun urlà, cridand: 'Grazia, grazia a lee.'"9 L'è staa inscì in del lavur del messagg del terz angioeul, e inscì el sarà fin che la pèdra del cap la vegn purtaa föra, o in alter paròll, fin che 'l lavur l'è cumpiì.

GSAM 465.3Varda i poch del 1846, pover de mezzi, pover in ogni sens, foeura che la fed in Dio e in la scorta de verità, e varda a che dimension l'è cressud el so lavor. Pensa ai mezz che gh'è adess a disposizion, liber tucc preparaa, tradott e stampaa in di vari lengov de la terra, e ai centenee de venditor che metten 'sti liber in di cà de la gent a 'n valor de 400.000 dollar a l'ann. Con la benedizion de Dio che la va inanz sora l'oeuvra, podom spettàss el success. Con 'sti mezz e 'sti agenzii che cressen de mes in mes, con la fiduzia in Crist, gh'è de spettàss nagott d'alter che quell che 'l Salomon l'ha cantaa de la gesa de Dio quand che l'è vegnuda foeura del sò staa de desert, "appoggiada al brasc del sò Benamàa", quand che 'l la representa che la varda inanz, "bella 'me la luna, ciara 'me 'l sô, e terribil 'me on esercit con i bandier."10

GSAM 466Aiutad del Dòn de la Profezia

GSAM 466.1Minga domà em vist che la provvidenza del Signor l'ha dervii la strada per la diffusion de la verità, e la soa benedizion special l'ha compagnad i sforz fad per moeuvess in di vii de la soa provvidenza, ma in del nass e in del progress del messagg del terz angioeul l'ha comunicad cont el so popol a travers el don de la profezia. Quest l'è minga staa in de la forma de 'na noeuva revelazion per ciapà el post de la Bibia, nanca in d'una manera de pervertì i insegnament de la Scrittura, ma per fà vedè indove, in 'sta età, a gh'è el pericol de lassà la semplicità del Vangeli de Crist, indove la gent la ris'cia de borlà sota la tendenza de l'età, a vess sodisfada de 'na forma de pietà senza la potenza.

GSAM 466.2A vardà 'sto argoment a partì de l'esempi11 di profet antigh, che 'l Signor el n'ha daa 'me vuna di regol con cui 'sti manifestazion chì i gh'hann de vess provaa, se troeuven i istess reson per i quai 'sti manifestazion chì i serven adess 'me alora; cioè, el ris'c in ogni età de vess spostaa de la ligna de la verità di dotrin e di prategh dominanti e specifigh de l'epoca. L'apòstol Paol, in del parlà de la manifestazion di don che 'l Signor l'ha metud in de la gesa, el dis che hinn "per el perfezionament di sant, per l'oeuvra del ministeri, per l'edificazion del còrp de Crist; fin a quand rivom tucc a l'unità de la fed e de la conoscenza del Fioeu de Dio, a l'omm perfett, a la misura de la statura de la pienezza del Crist; inscì de vess pu di fiolin, buttaa de chì e de là, e menaa in gir de tucc i vent de la dotrina, per la furbizia di omen e la soa astuzia, con la qual se metten in agguat per ingannà; ma, parland del ver in de la carità, de cress in lù in tucc i robb, che l'è el Coo, cioè el Crist: de lù el corp intregh, ben unii insema e strenzuu per mezz de quell che ògni giuntura el forniss, segond el fonzionament efficac in de la misura de ògni part, el fa cress el corp per la soa edificazion in de la carità."12

GSAM 467.1I istess obiezion che vegnen tirà foeura contra i manifestazion del don de la profezia al dì d'incoeu, se sarissen poduu fà con la istessa forza anca in di temp antigh; cioè, gh'emm i Scrittur, e donca gh'emm minga besogn de 'sti don chì. Questi istess Scritur, però, ne disen che 'l Crist l'ha metuu 'sti don in de la Gesa per fà el so lavorà finchè "el vegn quell che l'è perfett [el stat perfett]", e che la Gesa la gh'ha de "restà nò indree in nissun don, in de l'attesa de la vegnuda del noster Signor Gesù Crist."13

GSAM 467De che gh'emm besogn di Profet?

GSAM 467.2La gent de l'antighità la podeva resonà che la gh'aveva la legg moral de Dio scrivuda cont el sò did in su di tavoi de preja; che la gh'aveva di statud, di giudizzi e di istruzion che eren staa dii a Mosè de la boca de Dio, e che eren staa scrivuu giò con cura; e cossa ghe voreva de pussee? Ma nonostant tucc quei veritaa eccellent che la gh'aveva in man, a Dio ghe piasèva de parlàgh "in temp divers e in maner divers per mezz di sò sant profeta."

GSAM 467.3A troeuvom che i testimonianz portaa di vari profeta, come Isaia, Geremia, Ezechiel, Daniel, Osea e i alter, in ogni cas insegnaven l'istess grand principi in su l'ubedienza a Dio; eppur ogni profeta el gh'aveva i soe ripròv particolar per la gent del so temp, per la soa tendenza a vess tiraa via di principi sacri e santi del giust di costumm che prevaleven in de l'epoca in cui la profezia l'è stada dada.

GSAM 468Besogn de Dón

GSAM 468.1Anca se se pöl dì che gh'avèm minga domà l'eccellenta istruziun di Scrittür del Vegg Testament, ma anca i paròll del noster Salvator stess e di apostöj, che bisögn gh'avèm de püssee lüs? El resta el fatt che 'sti istess sant apòstol hann indicaa i dì de la fin, quand che "gh'avran de vess di temp periculos," e quand che la gent la "gh'avrà l'apparenza de la pietà, ma la negherà la soa potenza," e ne disen anca che "un quajvun el se slontanerà de la fed, a dà a trà a spirit inganador e a dotrin de diavol."

GSAM 468.2Vist tutt quest, quel popol de che el parla el Paol in del so scrit ai Tessalonices, che 'l sarà no in del scur, inscì che el dì del Crist el ghe vegna no adoss 'me on lader, ma che 'l sarà fioeu de la lus, l'è esortaa a "met a la proeuva tutt i robb" in del camp di "profecii", e a "tegnì strecc quell che l'è bon."14 Quest l'è l'istess che dìgh che la gent che la spetarà la vegnuda del Signor Gesù Crist, e che a la fin la sarà pronta per quel dì, la gh'avarà in mezz a lee di manifestazion "bòne" e vere del don de la profezia.

GSAM 468Segn del Fin

GSAM 468.3Semm in del temp che i segn hinn abondant da ogni banda che 'l dì del Signor l'è propri vicin. Semm propri in del period in cui 'na gent la gh'aveva de sorgì che la tegneress tüt i comandament e che la gh'avess anca 'l testimoni de Gesù15 — el spirit de profezia.16 Cossa troeuvom? Che in di ultem sessant'ann l'è nassuda una gent inscì, che la porta propri un messagg del gener, in mezz a la qual el don de la profezia el s'è manifestaa. A provà el don, come che l'è staa manifestaa a travers la Sciora E. G. White, cont i regol de la Bibia, emm vist che 'l passa la proeuva in ogni so part. In di sò scritt, dal primm fin a l'ultim, s'è minga trovada nanca 'na riga che la daga la minima licenza de pecà, o che la tolera in d'una quai manera on qualsessia allontanament de la Parolla de Dio. 'Sti scritt chì s'hinn mai mettuu sora la Bibia, ma inveci esorten de continuv a on studi ben atent de la Parolla de Dio, e la mostren 'me el gran standard cont el qual i noster cas sarann esaminaa in del giudizzi final. In di sò scritur el Crist l'è esaltad denanz a numm 'me l'unich modell de seguì. L'è declarad in de la manera pussee viva 'me la nostra uniga speranza de vitoria chichinscì, el noster unich rifugi de la rabi a vegnì, l'unich nomm e mezz a travers del qual podom vess salvad.

GSAM 469Un Omagg Personal

GSAM 469.1Riguard a la Sciora White e a la natura del sò lavor, el se dà quell che 'l seguiss, scrivud in del 1877 de vun che la conosseva e che l'aveva studiad el sò lavor per tanti agn; e dopo circa cinquantatrè agn de proeuva, agn de atenta osservazion, mi dò el mè assentiment pien e senza riserve a ogni sentiment espress lì denter:—

GSAM 469.2"Per quell che 'l revarda el carater cristian de la Sora White, domandi el permess de dì che pensi de cognossen on quaicoss. L'è desdot agn che la cognossi,—pussee de la metà de la storia de la nostra gent. Son staa in de la soa familia pussee de 'na volta, di volt anca per di setemann de fila. Lor hinn staa in cà e in familia nostra on bell poo de volt. Hoo viagiad con lor quasi depertut; son stad con lor in privaa e in publich, in di inconter e foeura di inconter, e hoo avud i mej condizion per savè on quaicoss de la vita, del caratter e del spirit del Fradell e de la Sora White. Come minister, hoo dovud avè a che fà con tucc i sort de gent, e de tucc i sort de caratter, fin che pensi de podè giudicà on poo de quell che l'è ona persona, almen dopo agn de conossenza intima.
GSAM 470.1Mi cognossi la Sora White come una dona umila, modesta, de bon cör e nobil. Quij tracc del sò carater hinn minga domà mess sü e coltivaa, ma nasen con grazia e facilità de la soa disposizion natural. L'è minga presunosa, santarellona e importantona, come i fanategh hinn semper. Hoo spess avuu a che fà con gent fanàtica, e hoo semper trovaa che i eren pien de pretension, pien de orgöj, pront a dà la soa opinion, vantavol de la soa santità, ecc., ma hoo semper trovaa la Sora White el contrari de tutt quest.

GSAM 470Una Amisa di Pover

GSAM 470.2"Chiunque, el pussee pover e umil, el pò andàgh liberament per consili e confort senza vess respingiuu. La se ocupa semper di bisognos, di derelitt e di chej che patissen, la proveda per lor e la difend la soa causa.
GSAM 470.3"Hoo mai cognossuu nissuna persona che la gh'abia inscì costantement la pagura de Dio denanz. Se fa nagott senza ona preghiera fervorosa a Dio. La studia la parola de Dio con cura e costantement. Hoo sentii la Sora White parlà centenna de voeult, hoo leggiuu tucc i so testimonianz de la prima a la fin, la pupart de lor pussee de 'na voeulta, e son mai staa bon de trovàgh una fras imoral in tucc, o quaicoss che 'l sia no strettament pur e cristian; nagott che 'l porta via de la Bibia e de Crist; ma lì troeuvi i apèll pussee sincer a obedì a Dio, a vorè ben a Gesù, a cred in di Scrittur, e a studiài de continov. Hoo ricevuu un gran benefizzi spiritual, un frach de voeult, di testimonianz. De fatt, i hoo mai leggiuu senza sentìmm riprovaa per la mia mancanza de fed in Dio, de devozion, e de impegn in del salvà i anim. Se gh'hoo un quai giudizzi, un quai discerniment spiritual, mi disi che i testimonianz hinn del istess spirit e de l'istess tenor di Scrittur.
GSAM 470.4"Per trent'ann [adess podom dì sessant'ann] 'sti testimonianz hinn staa creduu e leggiuu in mezz a la nostra gent. Comè l'è che l'ha influenzad la nostra gent? I ha menaa via de la legg de Dio? I ha menaa a mollà la fed in del Crist? I ha menaa a buttà via la Bibia? I ha menaa a diventà una gent corrotta e immoral? Mi soo che se paragonen ben con qualsessia altra denominazion cristiana.
GSAM 471.1"Una roba l'hoo notada, e l'è che i pussee acerrim opositor di vision de la Sora White ametten che l'è una cristiana. Come fann a fà 'sta amission, l'è roba che mi soo no. Proeuven a giustàlla dicend che l'è inganada. Riven nanca a trovà una sola magagna in tutta la soa vita, nanca una fras immoral in tucc i soeu scritt. Gh'hann de amett che bona part di sò scritt hinn ecelent, e che chiunque el vivess quell che la dis el saria un bon cristian, segur del Paradis. L'è una roba ben strana, se lee l'è un istrument del diavol, ispirada de Satan, o se i sò scritt hinn immorai o i stramberij de la soa ment."

GSAM 471Testimoniànz di Stranier sui Scrittur

GSAM 471.2Maneman che i noster periodich cont i scritt de la Sciora White vegnen spantegaa, i vegnen cercaa di pussee umil, devot e timor de Dio. Quand fann rapport de quell che leggen, disen: "Sem specialment interessaa ai scritt de la Sciora White. I en inscì prategh, pien de insegnament pensaa per menà vun pussee vesin al Signor, e fagh deventà pussee umil, devot e timor de Dio. Quij scritt hinn inscì in del stil de la Scrittura che quand se legg par che la Sciora White la gh'abia de vess ispirada per scriv in de la manera che la fa." Quest l'è el testimoni de tanc cas de quij che hinn in corrispondenza cont i noster missionari, anca de quij che gh'hann nanca la minima idea che i idej de la Sciora White vegnen ricevud in vision santa.

GSAM 471Sorgent de l'Oposizion

GSAM 471.3Vist l'impression fada de 'sto don, la ven foeura la domanda: De indove e perchè l'è nassuda l'oposizion a la manifestazion de 'sto don? e qual l'è stad el resultad de quej che s'hinn oponud? Avend tegnud d'oeugg 'sta question con cura del 1852, hoo trovad che per la pupart l'oposizion a 'sta manifestazion l'è nassuda de quej che hinn stad riprendud per di difet de caratter, per di abitudinn sbagliad, o per on quai comportament sbaliad in del so stil de vita. Tanti de quei che eren staa riprenduu protestaven che i eren minga inscì gram come el testimoniava, e mostraven che i podeven tegnì la verità anca se i andaven contra a la riprension ricevuda. El temp l'ha faa vedè che la gran magioranza de lor l'ha rinnegada la soa fed e l'ha bandonaa del tutt i rangh. Di alter hann vist el so error, e hann tegnuu la verità pussee saldament. La salta foeura la domanda: se quej che se oponen a 'sto don hinn guidaa del Signor, perchè dovarien perd la soa spiritualità e tornà indree de Dio? La regola del noster Salvador l'è che un alber el se cognoss di so frutt. Luu el dis con gran forza che "un alber marsc el pò minga portà frutt bonn".

GSAM 472Falliment de l'Opposizion

GSAM 472.1A regordom di cas indove che l'è stada levada su un'oposizion organizada contra i testimonianz de la Sciora White, con la deciarazion che un gran sucess el saria vegnuu al sò lavorà apena che i se sarissen liberad di testimonianz. Gh'è staa, però, un falliment total in del realizzà i sò speranze. Dopu agn de bataja, hann minga daa pussee de proeuv de spantegà la verità del Saba denanz al mond de quell che faven i sò compagn quarantanœuv agn fa. Se el sò l'era l'œuvra speciala del Signor, perchè la gh'è minga stada pussee de prosperità cont el sò messagg?

GSAM 472Indove l'è el Success?

GSAM 472.2D'altra part, quand che se varda a quel messagg cont el qual i comandament de Dio e la fed de Gesù i vegnen proclamad al mond,—un messagg al qual l'è ligada 'sta manifestazion del don de la profezia, cont i so consili, istruzion e ripröv,—se ved che l'ha fad un progress segur e costant fin del so principi fin a incoeu. Dascoltand i cunsèi del Signor a travers de quel don, andand inanz con la forza del Signor, el messagg, come emm faa vedè, l'ha circondaa la terra, e l'è dree a fàss strada a la svelta vers "ogni nazion, e parentela, e lengua, e popol".

GSAM 473.1Del sò progress in del passaa podom dì che la parola de Dio l'è stada confermada, perchè l'ha dii: "Nissuna arma fada contra de tì la prosperarà." De ver, la man de Dio la s'è manifestada in del success che l'ha compagnad la nassida e 'l progress de 'sto grand moviment de l'avent fin adess, e per el futur cuntom in sul cert adempiment de la soa parola: "Hoo metud denanz a tì una porta verta, e nissun omm el la pò serrà." Con 'sta fiduzia podom cantà con tuta la sicurèzza:—

GSAM 473.2"Perchè l'è staa con numm,
GSAM 473.2E l'è anmò con numm,
GSAM 473.2E l'ha promiss de vess con numm
GSAM 473.2Fina a la fin."

Notes

  1. Apocalissi 3:8. ↩
  2. Apocalisse 3:3. ↩
  3. Apocalissi 3:10, 11. ↩
  4. Salm 124:1-8. ↩
  5. Isaia 56:1, 2. ↩
  6. Isaia 58:8, 13. ↩
  7. Amos 7:2. ↩
  8. Zaccaria 4:10. ↩
  9. Zaccaria 4:7. ↩
  10. Cant del Salomon 6:10. ↩
  11. Giacòm 5:10. ↩
  12. Efesén 4:12-16. ↩
  13. 1 Corint 1:6, 7. ↩
  14. 1 Tessalonicés 5:5, 20, 21. ↩
  15. Apocalissi 12:17. ↩
  16. Apocalissi 19:10. ↩

Note

Back