Capìtol 4 — El Temp de la Fin
GSAM 77.1"ALORA hoo dii, O Signor me, cossa l'è che 'l sarà la fin de 'ste robb? E lù l'ha dii: Va per la toa strada, Daniel: perchè i paroll hinn saraa su e sigillaa fin al temp de la fin. ... I malvagg farann el mal: e nissun di malvagg capirà; ma i sagg capirann."1
GSAM 77.1"El m'ha dii: Capiss, o fioeu de l'omm: perchè la vision la sarà al temp de la fin."2
GSAM 77.1"Ma ti, o Daniel, serra su i paròll, e sigilla el liber, fin al temp de la fin; tanti correrann de chì e de là, e la conoscenza la cresserà."3
GSAM 77.1Cossa se voeur dì chì con "el temp de la fin"? El poeul minga vess la fin propi, perchè in quell cas la part de la profezia del Daniel che l'era "sigillada" la saria de nissun giovament per l'umanità. Vist che "i robb che hinn revelaa hinn per numm,"4 questa part la gh'ha de vess util in d'on quai moment. Donca l'espression, "temp de la fin," la gh'ha de riferiss a on period giust prima de la fin medema, in del qual i robb dii al Daniel sarann capii.
GSAM 77El Dì de la Soa Preparazion
GSAM 77.2La se riferiss senza dubi a quel temp ciamaa del profeta Nahum "el dì de la soa preparazion". Chì el profeta el parlava de la distruzion de Ninive con "el fracass d'una frusta, e 'l rumor di roeud che sferragnen, e di cavaj che zampetten, e di carri che s'impennissen."5 L'atenzion del profeta la ven prima portada a una calamità pussee granda che la vegnarà sora tutt el mond, quand che "i montagn i tremen denanz a lù, e i collinn i se squajen, e la terra la se brusa a la soa presenza, sì, el mond, e tucc quej che ghe viven denter. Chi 'l peul stà davant a la soa indignazion? e chi 'l peul restà in de la furia de la soa rabbia? La soa furia la se versa come on föch, e i sass i vegnen buttaa giò da lü.... Lü 'l farà on fin complet; la tribulazion la no la vegnarà pü la seconda volta."6
GSAM 78Carri con Torce Fiammegiant
GSAM 78.1Anmò pussee in là el profeta el parla de 'sto dì de preparazion: "I carri i saran con di torci in fiamma in del dì de la soa preparazion, e i abet i saran tremendament scoss. I carriot sbaterann in di strad, se sbataran vun contra l'alter in di largh: pararan di torci, correrann come i lamp. El contarà i sò valoros: inciamparann in del caminà; se sbrigarann vers el sò mur, e la defesa la sarà pronta."7
GSAM 78.2Che descrizion precisa del treno modern fulminant, cont el capotren che 'l conta e 'l torna a contà de continu i passegger, de stazion in stazion, e lor che van a sbandon quand che 'l treno l'è in moviment. Poeu gh'è el gran consum de abet per i travers de la ferrovia, i pont, i capann contra la nev, ecc. Se dis che una strada sora i montagn de la Sierra Nevada la gh'ha quarantasett mij de capann contra la nev faa con l'abet. E 'l profeta l'ha dii che 'sta roba chì la saria stada in del "dì de la soa preparazion."
GSAM 78.3De 'sto temp de la fin el parla anca el profeta Gioel, quand che 'l comand el vegn daa ai servitor del Signor: "Soné la tromba in Sion, e soné l'alarma in su la mia montagna santa: tremen tucc i abitant del paes; perchè el dì del Signor el riva, l'è propi arent."8
GSAM 78.4E ancamò el profeta Sofonìa el dis: "Radunéves insema, sì, radunéves, o naziun minga desiderada; prima che 'l decret el vegna foeura, prima che 'l dì el passi via come la pula, prima che la furiosa ira del Signor la vegna sora de violter, prima che 'l dì de la furia del Signor el vegna sora de violter. Cercà el Signor, tucc vù che sii umil de la tera, che avii faa i sò giudizzi; cercà la giustizia, cercà l'umiltà: forsi inscì sarìi sconduu el dì de la rabbia del Signor."9
GSAM 79.1Per capì pussee a fond cossa se voeur dì con l'espression "temp de la fin", e quand el scomincia, vardaremm on'altra olta che l'istess termin l'è doperaa. In del capitol vundes de Daniel a l'è presentaa ona potenza persecutora che la gh'avaria avuu el sò domini fin al temp de la fin. El Signor l'ha dii de quella potenza persecutora: "On quajvun de quej che gh'hann intendiment el borlarà giò, per mettij a la proeuva, e per purifegàj, e per fàj vegnì bianch, fin al temp de la fin: perchè quest [el temp de la fin] l'è anmò per on temp stabilii."10
GSAM 79L'Òpera de la Cornina
GSAM 79.2I comentador protestant in general hinn d'acordi in del aplicà 'sto poder e 'l "corn piscinin" del Daniel set a la gesa romana che la gh'aveva in man el poder civil per el temp "stabilii". Quel temp stabilii l'era el "temp, temp e mezz".11 Quest chì l'era i 1260 dì profetich—1260 agn—del domini civil de la cornina, che 'l s'è slongaa del 538 al 1798 D.C. A 'sta data chì, el poder civil de la cornina el gh'è staa tolt via, al "temp stabilii". Dunca in quel temp la gent l'aveva smess de "cadè" per la man de quela potenza come prima i casceven. Quest ann, dunque — 1798 — segna l'inizi de quel period de temp in sta profezia ciamà "el temp de la fin."
GSAM 79.3L'ann 1798 l'ha saraa su i "mila ducentosessanta dì"—1260 agn—in di quai i "Duu Testimòni" del Signor (el Vegg e 'l Noeuv Testament) gh'aveven de "profetizà... vestii de sacc".12 Durant i Temp Scür de la persecuzion i Scrittur i eran tegnüü in lengua greca e latina, e la gent comuna la capiva minga. Sto tegnì indree i Scrittur l'è paragunaa a vestìj "in sacch".
GSAM 80I Dü Testimoni Massaa
GSAM 80.1"Quand i g'han finii el so testimoni [in del stat de sacch], la bestia che la vegn föra del abiss senza fond la farà la guera contra de lor [Satana che 'l smuov e 'l lavora per mez di omm mondan], e la vincerà e la i ammazzerà. E i sò cadaver restaran in mes a la strada de la granda cità, che spiritualment l'è ciamada Sodoma e Egitt, indove anca el noster Signor l'è staa crosifiss ["l'è crosifiss," Version Danesa]. E la gent, i tribù, i lengov e i nazion vedaran i sò cadaver per tri dì e mezz, e permetaran no che i sò cadaver vegnen metuu in di tomb."13
GSAM 80El Regn del Terror
GSAM 80.2La mort de 'sti Testimoni l'è stada compida durant el "regn del terror" in Franza, del 1792 al 1795—tri agn e mezz. Anca se la Revoluzion Francesa l'è andada inanz anmò per circa ses o sett agn, l'è staa in di prim tri agn e mezz che hann faa el so gran sforz per destrugà la Bibia, la religion, e tucc quej che osaven parlà a favor de vun o de l'alter. Anca se la Revoluzion Francesa la diseva de combat la monarchia e 'l clero, in realtà l'è deventada una guera per l'esterminazion de Dio e de la Bibia. Di temp giust prima de la Revoluzion se les,
GSAM 80.2"Se lass no mai desmentegà che prima de la Revoluzion del 1792, i promotor de l'infedeltà in Franza a disen che hann regolt in tra de lor e spenduu £900,000 [$4,500,000] in d'un ann, anzi, pussee de 'na voeulta, per comprà, stampà e spantegà liber per corromper i ment de la gent e preparài a di misur disperaa."14
GSAM 80Scritor Infedel
GSAM 80.3"La strada per una Revoluzion inscì l'è stada preparada di scritt de Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D'Alembert, Condorcet, Rousseau, e de alter de la stessa pasta, indove che i hann provaa a spantegà di principi sovversiv sia de la religion naturala che de quella revelada. La Revelazion l'è stada minga domà contestada, ma del tutt scartada; la Divinità l'è stada bandida de l'univers, e on fantasma imaginari cont el nomm de Dea de la Ragion l'è staa miss al sò post."15
GSAM 81.1In del ann 1793 i opinion de la gent eren inscì che i attor teatrài vegneven acclamà a vos alta per i sò beff blasfemi contra Dio e la Bibia. Come esempi, a cità:
GSAM 81.1"El comediant Monert, in de la Gesa de San Roc [Parigi], l'ha portad l'empietà al sò massim. 'Dio, se te esistet,' l'ha dit, 'vendica el tò nòmm ofes! Te sfidi. Te restet mut. Te ghe l'heet nò el coragg de s'ciopà i tò trun. Chi l'è che dopo de quest el crederà in de la toa esistenza?'"16
GSAM 81Òpera Blasfema a Lion, Franza
GSAM 81.2Riguard a come chej che han massaa i Testimoni, "han crocifiss de noeu el Fioeu de Dio, e l'han miss a ona vergogna publica" (Ebrei 6:6), se vedarà in di procediment de ona festa tegnuda da Fouché a Lione, in onor de Chalier, el Governador de Lione, che l'era staa miss a mort. Prima del sò rivà a Lione, Fouché l'ha ordinà che
GSAM 81.2"che tücc i emblemi religius i duressen vess destrüü; e che sü i portun di cimiteri el duress vess scrivüü, La mort l'è on sonn etern.... El bust de Chalier l'è staa portaa per i strad, seguii de 'na folla immensa de assassinn e puttann. Dree a lor gh'era on asen che 'l portava el Vangeli, la cros e i vass de la comunion, che hinn staa subit daa in di fiamm, intant che l'asen l'è staa costringiuu a bev del calizz el vin consacraa."17
GSAM 81.3Un Festival de la Rason tegnuu a Paris l'è descrivuu inscì:
GSAM 81.3"I hinn andaa in processión a la convención, e la canaja... l'ha caricad in de la manera pussee ridicula i cerimonii de la religion.... Omen, vestii con surpliis e mantell liturgich, hinn vegnuu cantand hallelujah e balland i Carmagnole, al banch de la convención. Lì hann depositaa l'Oeucaristia, i cassett indove la se tegniva, e i statov d'or e d'argent. Hann faa di discors burlesch.... "O violter," l'ha esclamad una delegazion de San Denè, "o violter, strument del fanatism, sant benedett de tucc i sort, sii finalment di patriott, levéves su in massa, e servii la patria andand a la zeca a vess fondud."18
GSAM 82La Paròla de Dio la vegn foeura de l'oscurità
GSAM 82.1"Dopu tri dì e mezz el Spirit de la vita de Dio l'è entrà in lur" (i Testimòni), e lur "hinn salii in ciel in d'on nùvol."19 El temp de Dio l'era rivaa per la soa parola de vegnì foeura de l'oscurità e de vess missa in mostra denanz al mond. L'era rivada l'ora (1798) de fà l'oeuvra missionaria in tutt el mond. In del 1804 l'è stada organizada la Società Biblica Britannega. A questa ghe n'hinn vegnuu adree a desenn de alter società bibliche, e adess la Bibia l'è tradota in tucc i lengov principai del mond. Donca, el vegnì foeura di Scrittur, di Duu Testimòni, in vista indove tucc poden vedè e leggij, el se compara a la soa ascension al ciel in su 'na nivola.
GSAM 82.2In del temp de la Revoluzion Francesa, el Voltaire l'ha deciarad che de lì a cent agn la Bibia la saria stada desueta. In del centesim ann de quella data, domà in Franza hinn staa distribuii pussee de Bibie de quante se saveva che ghe n'era in esistenza quand che 'l Voltaire l'ha fad 'sta vana vantada. E se dis che la cà indove l'ha fad quella deciarazion la ven adess doperada 'me cà de la Bibia.
GSAM 82Scoperta de la Pèdra de Rosetta
GSAM 82.3A gh'è du pont ligaa a l'ann 1798 e al popol frances che gh'emm de notà: Prima, in quell ann l'armada francesa, sota el General Berthier, l'ha faa borlà giò el govern papal a Roma, a compiment (senza che lor el savessen) de la profezia in su 'sto event, contenuda in del liber istess contra el qual aveven faa la guera; segond, in del medemm ann, al Fort St. Julien, in su la branca de Rosetta del Nil, l'armada francesa, intant che la faseva di scav, l'ha descovert la famosa Preja de Rosetta, che adess l'è conservada al British Museum. In su 'sta preja gh'è un'iscrizion in tre form: Geroglifich, la scrittura doperada di preti; el demotich, la forma de scrittura doperada de la gent comuna; e 'l Grech. Questa l'è la ciav che l'ha desblocaa i scritt demotich e ieroglifich, fin a quel moment misterios. Adess, come l'ha dii un alter, "la picch e la pala, in del tirà foeura 'sti scritt in caratter demotich, i fornissen pussee de proeuv de la correttezza di vegg scrittur de la Bibia de quell che 'l vegn de qualsessia altra font foeura di Scrittur medemm." Donca, propi la gent che la pensava de sterminà la Bibia l'è stada, senza rendes cunt, doperada per portà a compiment una profezia, in del toeu via el domini del papad a la fin di 1260 agn, e l'ha anca descovert la ciav di scritt che confermen la verità di Scrittur che lor hann provad inscì tant a destrugà.
GSAM 83"Te Stareet in del To Post"
GSAM 83.1Cössa l'è che l'angioeul l'ha dii a Daniel che la saria successa al temp de la fin? Del moment che l'ha sentii el sant dì: "Fin a duu mila trecent dì, poeu el santuari el sarà nettaa,"20 la soa ment l'era piena de ansia per savè cössa la saria stada "la fin de 'ste ròbb," e "per quant temp" la saria durada.21 Finalment ghe vegn faa capì che la cognossenza del temp la gh'è minga per el sò dì. Ghe disen: "Va per la tò via fin che 'l fin el vegna; perché te riposeret e te staret in del tò lot a la fin di dì."22
GSAM 83.2Quajün l'ha suppost che quela lengua la se riferiss al fin ultim del mond, e che in quel moment Daniel, insèma ai alter del popòl del Signor, el riceveriss la soa ricumpensa e el staria in del so lot d'eredità. La parola ebraica per lot d'eredità, regiun de paes, ecc., l'è, come ne disen, gheh-vel. Quella lì l'è no la parolla tradota 'lott' in 'sta scrittura; la parolla chì l'è goh rahl. I studios de l'ebraich ne disen che 'sta parolla, goh rahl, la se troeuva settantasei voeult in del Vegg Testament, e che l'è l'istessa parolla che la se dopera per parlà de la purificazion tipega del santuari, indove i s'era tiraven a sort per decid qual di du caverll el gh'aveva de vess massaa. Intant che 'l gran sacerdot el toeuva el sangh del cavr del Signor e 'l andava dent in del santuari per fà l'oeuvra de la purificazion, tutt Israel el steva de foeura, a mortificà i so anim e a confessà i so pecaa, per podè stà lì net e ricever la benedizion del gran sacerdot quand che lù el saria vegnuu foeura del santuari. Inscì, in quel dì, Israel l'è staa in del so sort.
GSAM 84.1Quand che la vegnarà la purificazion final del santuari, a la fin di duemila trecent dì, el cas del Daniel, insema a quei de tücc i giüst mort, el gh'avaria de vess revüü denanz a Dio. Inscì el Daniel el sta in del sò lot.
GSAM 84I Paròll Sigillàa fin al 1798
GSAM 84.2In risposta a la domanda del Daniel, "O Signor me, cossa l'è che 'l sarà la fin de 'ste robe?"23 el ghe vegn dii: "I paroll hinn saraa su e sigillaa fin al temp de la fin."24 Quell che tant el tormentava la ment del Daniel l'era el "quand?", el "per quant temp?" e "qual el sarà la fin?". Questi eren i pont che meteven in difficoltà e preocupaven el profeta, e domà 'sti robb chì doveven vess saraa su e sigillaa fin al "temp de la fin", e minga tutt el liber del Daniel, come che certi hann pensaa. Prima de quest period del 1798, i studént de profezia gh'aveven lüs sü i settanta setemann e capiven che i cuminciaven in del 457 a.C., cun el ministeri pubblic de Crist, la sò mort, ecc., che capitaven in perfetta armonia cun el cönt di sessantagnöf e di settanta setemann a partì da quela data. Quest adempiment esatt de la mission del Salvador, in armonia con 'sto calcol, el gh'aveva daa una proeuva granda che lù l'era debon el Messia ver, e che la data de l'inizi di settanta setemann l'era donca fissada in manera immutabil. El sò minga avè descovert che i settanta setemann eren la prima part di duu-mila-trecento dì, l'ha lassaa la question sigillada fin dopo el 1798, come l'era staa preveduu.
GSAM 84Ciav di 2300 Dì
GSAM 84.3Adess vardemm i fatt de la question. Fin a l'ann 1798 i interpreti de la profezia gh'aveven nissuna lüs in su quand i duu-mila-tre-cent dì sarien finii. I capiven i simbol, l'imagin e i besti del liber del Daniel, ma podeven no dì indove i duu-mila-tre-cent dì sarien finii, perchè anmò gh'aveven nissuna comprension de quand i dì aveven scominciaa. Come pröva de quest punt, a leggom in del "Midnight Cry", on giornal Adventista publicaa al temp a New York City, con data del 15 de Giugn del 1842: "L'è propri interessant trovà i vari scritor independent che del 1798 in poeu hann vist quell che prima l'era del tutt minga percepii—che i settanta setemann eren ona ciav per i vintitrècent dì."
GSAM 85Tanti che scöpren la Lüs
GSAM 85.1Come questa conoscenza l'era "sigillada" fin che l'è rivaa el temp stabilii del Signor per dervìlla a la comprension del so popol, inscì, propri quand che l'è rivaa el "temp de la fin", tanti gh'aveven de "corr de chì e de là" in di Scrittur, a cercà 'sti robb chì. A confrontà on quai traduzion del test, questa idea la vegnarà ben ciara.
GSAM 85.2El Dotor Adam Clarke el dis: "Tanti i se sforsarann de cercà el sens; e la cunuscenza la vegnarà aumentada—per mezz de quest."
GSAM 85.3In de la Bibia Todésca del Luther, revisionada, se legg: "Inscì tanti i ghe passarann sora, e i trovarann una granda comprension."
GSAM 85.4La Bibia Paralela Todesca la dis: "Tanti i la correran a travers, e inscì la cognossenza la vegnarà granda."
GSAM 85.5La Bibia Todésca del L. Van Ess, amess anca del papa ai letor catòlich, la tradüss: "Tanti i la cercheran a fond, e la cognossenza la sarà granda."
GSAM 85.6La Bibia svedesa la dis: "Tanti i cercheran dent, e la conoscenza la deventarà granda."
GSAM 85.7La Bibia danesa-norvegesa, reveduda, la dis: "Tanti i cercheran con ardor, e la conoscenza la deventarà granda."
GSAM 85.8A leggom in del "Midnight Cry" del 15 de giugn del 1842, de 'sta ricerca e otegniment de la conoscenza de quell che prima del 1798 l'era sigillad: "L'è minga una coincidenza meravejosa che inscì tanti scritor, senza savè nagott vun de l'alter, hinn rivad a la stessa conclusion pressapoch a l'istess temp?"
GSAM 86.1Chì presentom una lista de vint part diferent che hann descovert la verità in sul fin di duu mila trecento dì, minga per comunicazion tra de lor, ma come resultaa de una ricerca diligenta di Scrittur, guidada de l'influenza del Spirit de Dio. A coo de 'sta lista metom el William Miller del Stat de New York; poeu vegnen l'A. J. Krupp, de Philadelphia, Pa.; David McGregor, de Falmouth, Maine; Edward Irving, de l'Inghilterra; Archibald Mason, de la Scozia; W. E. Davis, de la Carolina del Sud; Joseph Wolff, che l'ha lavoraa in vari part de l'Asia; Alexander Campbell, in del sò dibatit con Robert Owen, in del 1829; el Capitan A. Landers, de Liverpool, Inghilterra; Leonard Heinrich Kelber, de Stuttgart, Germania; Lacunza, de la Spagna; Hentzepeter, de L'Aja, in Olanda; el Dotor Capadose, de Amsterdam, in Olanda; Rau, de la Baviera; i preev de la Tartaria, in del 1821; i student de la Bibia del Yemen, in del sò liber ciamaa "Seera;" Hengstenberg, in d'un'altra part de la Germania; i Russ in su la Mar Caspia; i Molokan in sui riv de la Mar Baltica, ecc.
GSAM 86.2Per quant revarda 'me 'sto sugett el s'è dervid de tant in tant ai student de la profezia, e anca senza che i se conossessen vun con l'alter, quell che 'l ven adess el farà vedè:—
GSAM 86.3In del "Midnight Cry" del 15 de Giugn del 1842, a gh'è 'sti paroll: "Apena ricevud, un liber, cont el titol che 'l ven, 'Duu Sagg in sui Numer Profetich del Daniel de 2300 Dì, e 'l Dovere d'un Cristian de Indagà in su la Liberazion de la Gesa', de l'Archibald Mason, minister de l'evangeli, Wishawtown, Scozia, Newberg. Stampaa de l'edizion de Glasgow, de Ward M. Gazeley, 1820.' In 'sto liber el Mason el dis: 'De recent hoo vist un liberett, che l'è staa publicaa per la prima volta in America, del Reverendo Wm. E. Davis, de la Carolina del Sud, e tornaa a publicà in del 1818 a Warkington, in del sud de l'Inghilterra. Quest autor el sostegn che i duemila trecento dì hinn scuminciaa cont i settanta setemann (cap. 9:24). In 'sta opinion chì son costrett a convenì.'"
GSAM 87Davis, de la Carolina del Sud
GSAM 87.1In del stess numer del Midnight Cry, l'editor l'ha dii: "El liber del Davis el gh'ha de vesser staa scrivuu intorna al 1810." Parland del ragionament espost in del liber, lù el dis: "El letor el podaria propri imaginàss de vesser dree a legg i produzion del Miller, del Litch, del Stores o del Hale, ma numm credom che nissun di scritor del segond avnìment d'incoeu el savess de l'esistenza de 'sto liber fin a la setimana passada. L'editor de 'sto giornal [el Cry] n'aveva mai sentii parlà prima. La posizion del Davis in sul temp, sostegnuda del Mason, l'era che i duu mila trecento dì sarien finii cont l'ann ebraich del 1843—el noster ann 1844."
GSAM 87Joseph Wolff e Vint Alter
GSAM 87.2In del Midnight Cry del 31 de Agost del 1843, se legg che "in del 1822 el Joseph Wolff (de l'Inghilterra) l'ha publicaa on liber intitolaa 'Lù el Vegnarà Ancamò, el Fioeu de l'Òmm in sui Nivol del Ciel.'" E poeu, che "in del 1826 vint personn, de tucc i persuasion ortodoss, s'hinn incontraa a Londra, cont el Scior Wolff, per studià la Bibia. Hinn rivaa tucc insema a l'istessa conclusion. Hann giontaa 45 agn ai 1260." A giontà 45 agn ai 1260 agn che finiven in del 1798, el ne porta a la fin del 1843, ann ebraich, che l'è propi el noster 1844.
GSAM 87La Posizion de l'Alexander Campbell
GSAM 87.3In del stess numer del giornal a se dis de l'Alexander Campbell che, "in del 1829 l'ha avuu la soa famosa discussion con el Robert Owen, l'infedel, in de la qual l'ha sostegnuu che i vision del Daniel se slonghen fin a la fin di temp, che i vintitrècent dì hinn di agn, e che finirann circa in del 1847 agn de la nassita del Crist, che, segond el so stess mostrà, l'è stada quatter agn prima del cunt comun." Donca el sò cönt el faseva finì i vintitrécent dì a la fin de 1843 ann ebraich complet dal period d.C.—in realtà el 1844.
GSAM 88.1In del "Midnight Cry" del 21 de setember del 1843, a gh'è una deciarazion in su un liber ricevud cont 'sto titol, "Una Vos a la Gran Bretagna e a l'America, in d'una deciarazion biblica del segond avvent del noster Signor e Salvador, per el qual pregom tucc i dì, disend, 'Venga el tò regn, vegna fada la toa volontà in su la tera come l'è fada in ciel,'25 del Capitan A. Landers, de Liverpool, publicaa de S. Kent and Co., 1839."
GSAM 88.2"Lù, compagn di alter, el fa on calcol del temp, e 'l da la fin di duu mila trecento dì al 1847, a partì de la nassida vera del Crist." Che 'l saria el noster 1844, perchè lù l'è nassuu quatter agn prima del cunt comun.26
GSAM 88Leonard Heinrich Kelber
GSAM 88.3In del Review and Herald, del 17 de Masg del 1892, a gh'è on articol del Pastor L. R. Conradi, de Amburgh, in Germania, indove che 'l dis:—
GSAM 88.4"La magior part di noster letor forsi l'hann sentii parlà del nott prelat luteran Bengel, che in del secol passaa [segond el Schaff, el Bengel l'è mort in del 1751], l'ha fissaa el temp de la comparsa del noster Signor in de l'ann 1836, cont i so calcol basaa in sul numer 666 in de l'Apocaliss. Ma ben prima che 'sto temp el finiss, un alter omm l'ha scominciaa a scriv, un maester capo, ciamaa Leonard Heinrich Kelber. El sò primm opuscol l'è vegnuu foeura in del 1824, ciamaa 'La Fin Vècina,' che 'l gh'aveva dent un'esposizion de Mattee 24 e 25. L'è staa stampaa in Baviera. Ma in del 1835 l'è vegnuu foeura a Stuttgart on opuscul pussee grand, cont el stess titol, de 126 pagin. Quest chì el sarà de interess special, e per dàgh on'idea pussee ciara ai noster letor, gionti la traduzion de la pagina del titol: 'La Fin la Riva, provada in manera completa e convincenta de la parola de Dio e di event pussee recent; a invalidà del tutt tucc i prejudic contra l'aspetà la vegnuda del noster Signor, o el cuntà del temp; a mostrà ciarament come el prelà Bengel el s'è sbajaa de sett agn in riferiment a l'ann grand e decisiv; perchè minga el 1836, ma l'ann 1843, l'è el terminus, al qual la granda lota tra la lus e 'l scur la sarà finida, e 'l regn de pas longament spetaa del noster Signor Gesù el tacarà su in terra.'
GSAM 89.1"Una seconda edizion l'è vegnuda foeura in del 1841, anca a Stuttgart, e per quell che so, un'altra in Sassonia. Come la dis la pagina del titol, el libret, dopo avè trattà i pregiüdizzi pussee cumün, el mostra in manera ciara e esplicita la cunessiun che gh'è tra i duemila trecent dì de Daniel 8 e i setanta setemann de Daniel 9, e 'l mena tüt a l'an 1843 (giüdegh 1843—el noster 1844). Poeu in del rest del liber el mostra, cont i segn di temp, che quest event el gh'ha de vess arent.
GSAM 89.2El fatt che hinn vegnuu foeura divers edizion el testimonia deperluu l'interess che l'ha creaa. El Fradell Schäche, che adess el viv in Australia, l'ha vist un'anunzia del liber, anca in de la lontana provincia de la Slesia, e dopo de avèll ordenaa, el l'ha leggiuu con grand interess, dedree a port sarrad. In del liber se troeuva nissuna traccia che l'autor el gh'avess avuu conoscenza de un moviment compagn in del mond, e pur, cont el Spirit de Dio, l'è rivaa ai istess conclusion.
GSAM 89.3"In del 1842 l'ha scrivuu on opuscul anmò pussee grand de 286 pagin, anca quell a Stuttgart, sora 'Pensier Cardinal e Scrituraj sora la Creazion e la Durada del Mond; o 'na resposta completa a la domanda: Perchè Dio l'ha creaa el mond in ses dì successiv—la vesinanza del noster Signor a giudegà l'anticrist—i grand e giojos event de l'ann 1843.'"
GSAM 89"Ben Ezra" (Lacunza)
GSAM 89.4Intorna al 1812, el Lacunza, in Spagna, l'ha publicaa un liber intitolaa, La Vegnuda del Messia in Maestà e Gloria. El scritor l'ha ciapaa el titol anonim de "Ben Ezra," e se pensa che'l fudess un Giudee convertii. L'Edward Irving, de l'Inghilterra, dopo che l'ha scominciaa el sò lavorà in sul segond avvent, l'ha tradusii el liber de sora in ingles. Donca la soa storia l'è stada cuntada almanch in dò lengov.
GSAM 89.5L'è propri interessant, dopo tanti agn, mett insema i conclusion di vari studios che, dal principi del secol passaa fin al 1840, hann calcolaa el period de duemila trecento dì e hann identificaa i settanta setemann come la prima part de quell period, e poeu trovà che hinn tucc d'acordi in su la fin del period in del 1844.
GSAM 901844 el Ver Termén di 2300 Dì
GSAM 90.1La pöl vegnì föra la domanda: podom vess segür che 'l 1844 l'è la data giusta per la fin di duu-mila-trecent dì? Sì! Perchè de sicür come un adempiment fals de una profezia el pöl minga rivà al moment giust per quell ver, inscì de sicür gh'hem de rivà a la conclusion che l'ann 1844 l'è la data giusta per la fin di duu-mila-trecent dì. El Signor, che l'ha tegnuu serrada quella cognossenza fin al 1798, e l'ha promiss che alora la lus la saria sberlusida foeura, l'ha guidà cont el so Spirit che 'l sbaja no quej che 'l cercaven con fervor per capì ben el temp. El so temp l'era rivà perchè la "cognossenza" in su quell argoment la "fuss aumentada", e l'ha daa la vera lus.
GSAM 90.2Vist che s'è trovaa el terminus del temp che l'è staa faa capì a la gent in del "temp de la fin", l'è ben domandàss el significaa de quella scoverta. Se troeuva che in quell period, in de la conclusion de l'oeuvra del Vangeli, el temp precis el gh'ha de vess proclamaa per la session del giudizzi. "E mi hoo vist," el dis San Gioann, "on alter angioeul che 'l sgorava in del mezz del ciel, che 'l gh'aveva el vangeli etern de predicà a quej che stann de cà in su la terra, e a ogni nazion, e parentela, e lengua, e popol, e 'l diseva a granda vos: 'Gh'avii pagura de Dio, e dagh gloria a lù; perchè l'è rivada l'ora del sò giudizzi: e adoré quell che l'ha faa el ciel, e la terra, e 'l mar, e i font de l'aqua.'"27 I angei literai no predichen minga el vangel ai omm. L'omm l'è l'agent scelt dal Signor stess per predigh el sò vangel fin a la fin del mond.28 Quest angioeul, dunque, l'è on simbol d'on messagg del vangel che annuncia che l'ura del giudizzi l'è rivada per "cumenzà in casa de Dio."29 Un messagg inscì no 'l podéva vess dàa di Scrittür fin che 'l temp che mena al giudizzi l'era minga staa scuvert in di Scrittür. El period de duemila trecent dì, come già s'è insinuà, el riva fin al giudizzi investigativ del popul de Dio.
GSAM 91El dì de l'espiaziun, on temp de giudizzi
GSAM 91.1El dì del Perdòn, la purificazion del santuari terestér, l'era e l'è ancamò capì dai Giudej come on dì de giudizzi. E anca adess, in de la lur condission sparpagliada, anca se no peulen minga avè tücc i servizzi de l'antich temp che i eran colegaa a quel dì solenn, l'è osservaa come on dì de giudizzi. Per pröva de quest, a citàrem prima on test de on giornal ebraich publicaa a San Francisco, California, ciamaa The Jewish Exponent, l'organ di ebrei ortodoss a ovest di Montagn Roccios. In del numer de setember del 1892, gh'era l'anunci che prima de la sortida del numer dopo, el rivaria el mes setim e 'l dì de l'espiaziun. El sò nòmm per el mes setim l'è Tishree, e quell del sest l'è Ellul; inscì l'ha scrivuu el giornal, "El mes de Ellul l'è chì, e i son de avertiment del Shofar [la tromba che la gh'aveva de vess sonada del prim al desim dì del settim mes, Salm 81:3, 4] se senten tucc i mattin in di sinagogh ortodoss, a consejà la preparazion per el dì del memorial, e el giudizzi final del Yom Kippur." Quand che i eren a la fin de Ellul, el sest mes, e Tishree, el setim mes, l'era dree a dervìss, i sentiven, tucc i mattin per des dì, la tromba che la nunziava el giudizzi final de l'ann in quell sistema tipich.
GSAM 91Testimoniansa d'on Rabin Ebraich
GSAM 91.2Ancamò, in del ann 1902, el Rabbi Isidore Myers, de 'na granda congregazion de ebrei a San Francisco, California, in del nunzià el dì de l'espiazion, l'ha dii: "Intant che 'l passa la soeuja del temp de un ann a l'alter, l'Israelita el ven fortament regordaa de la creazion e de la sovranità universal del Creator, e l'è ciamaa a celebrà, cont un squill de tromba, l'anniversari, per inscì dì, de la nassita del temp e de la incoronazion del grand Re. L'è anca ciamaa de la vos de la istessa tromba, o Shofar, a esaminà cont attenzion i so azion de l'ann passaa, intant che 'l sta lì a tremà denanz a l'oeugg che 'l ved tutt de la Giustizia Eterna, setada in sul tròn del giudizzi."
GSAM 92.1Come in del servizzi del tempio giudee el santuari el veniva netaa una völta a l'ann, el gh'aveva de vess ciar al Daniel che 'sta netada del santuari a la fin di vintitrècent dì la se riferiva a un quaicoss de pussee de la cerimonia tipica de tucc i agn. El Signor l'aveva giamò insegnaa al so popol che, quand che se doperen i simbol in de la profezia, el temp daa el gh'ha de vess contaa "un dì per un ann".30 Dunca, 'sto period de duemila trecént dì, come emm vist, el riva a la fin de l'oeuvra del Crist come somm sacerdot in del santuari celestial — al giudizzi investigativ de quej che i sò cas, a travers de la confession, hinn staa portaa in del santuari celestial.
GSAM 92El Messagg del Giudizi Previst per el 1844
GSAM 92.2Dopu vess staa scoprì el period de temp quand el giudizzi di santi l'avrìa cumincià, la via l'è stada verta inscì che, in de l'òrdine di event del Signor, segnà in profezia, el messagg el podess vess dà: "L'ura del sò giudizzi l'è rivada." Varda, no 'l dis minga che subit dopu la scuperta de quel period el messagg el sarìa proclamà, ma che la lüs prima "sigillada" la dovess vess resa clara. A vedom ciarament che quest l'è staa compii. In di capitol che vegnen se vedarà che 'l Signor l'ha marcaa con la stessa precision el moment quand che 'l messagg de l'Advent el saria staa proclamaa, e che la proclamazion l'è stada fada al mond in manera propri letteral.
Notes
- Daniel 12:8-10. ↩
- Daniel 8:17. ↩
- Daniel 12:4. ↩
- Deuteronomi 29:29. ↩
- Nahum 3:2. ↩
- Nahum 1:5-9. ↩
- Nahum 2:3-5. ↩
- Giöel 2:1. ↩
- Zefania 2:1-3. ↩
- Daniel 11:35. ↩
- Daniel 12:7. ↩
- Apocalisse 11:3. ↩
- Apocalisse 11:7-9. ↩
- Annali de la Bibia Inglesa de Anderson, p. 494. ↩
- Thomas Dick sora el Miorament de la Società, pagina 154. ↩
- La Rivoluzion Francéisa de Thier, vol. 2, pagina 371. ↩
- Ibid., p. 338. ↩
- Ibid., p. 365. ↩
- Apocalisse 11:11, 12. ↩
- Daniel 8:14. ↩
- Daniel 12:6-8. ↩
- Daniel 12:13. ↩
- Daniel 12:8. ↩
- Daniel 12:9. ↩
- Matteo 6:10. ↩
- Data marginal de Matèe 2:1. ↩
- Apocalisse 14:6, 7. ↩
- Matteo 28:19, 20. ↩
- 1 Peder 4:17. ↩
- Nümmer 14:34; Ezechiel 4:6. ↩