Toko faha-24 — Faminaniana Hafa Tanteraka

GSAM 376.1“Masìna ianareo, hevero ny hatramin'izao andro anio izao no ho mankary, dia hatramin'ny andro fahefatra amby roa-polo amin'ny volana fahasivy, eny, hevero hatramin'ny andro nanorenana ny tempolin'i Jehovah. Mbola ao an-tsompitra ihany va ny voan-javatra? Na dia ny voaloboka sy ny aviavy sy ny ampongaben-danitra sy ny oliva aza dia tsy mbola mamoa; hatramin'izao andro anio izao no hitahiako anareo.”¹

GSAM 376.2Ny fandrosoana azo antoka sy tsy miovaova an'ny hafatr'ilay anjely fahatelo hatramin'ny nanombohany dia azo ampitahaina tsara amin'ny fahombiazana nanaraka an'i Zerobabela nanomboka tamin'ny andro nametrahany ny vato fototry ny tempoly.

GSAM 376Fijery Mampatahotra

GSAM 376.3Rehefa niantsoana hanorina ny tempolin'ny Tompo ny vahoaka Jiosy, izay banga ny poketrany sy ny tranon-tsakafony, dia toa asa sarotra sy tsy nampanantena soa izany teo imason'ny olona rehetra. Rehefa nankatò ilay antso izy ireo tamin'ny finoana, ary nandray an-tanana ilay asa tamim-pifaliana, dia naseho tamin'izy ireo ny tanana mitondra soa avy amin'Andriamanitra. Rehefa arahintsika ny tantara momba ny fipoiran'ity hafatra fahatelo ity, dia hitantsika ny tanana mitarika an'ireo izay misafidy ny lalany. Na dia anjaran'izy ireo aza ny fijaliana, dia mbola hita mazava foana amin'ireo izay matoky Azy ny fikarakaran'Andriamanitra ny olony sy ny asany.

GSAM 376Fijoroana Vavolombelona Mamaritra ny Toetra

GSAM 376.4Tamin'ny 24 Novambra 1862, fivoriana roa no natao tamin'ny ora iray tao an-tranon'i William Wilson, avy any Greenville, Mich., mba hananganana fiangonana roa ho an'ireo izay nandray ny fahamarinana momba ny Sabata tany amin'io faritra io. Ny fivoriana ho an'ny fiangonan'i Greenville dia notarihin'ny Pasitera White sy ny vadiny tao amin'ny efitrano iray, raha izaho sy ny Pasitera Byington kosa no niandraikitra ny fivoriana iray hafa tao amin'ny efitrano hafa ho an'ny fiangonan'i West Plains. Raha mbola nanao ny asa fanomanana izahay tao amin'ny efitrano iray, dia re ny feon'ny Ramatoa White teo am-panaovany ny fijoroany ho vavolombelona tao amin'ilay efitrano iray hafa. Nisy fahasarotana kely niseho tamin'ny asanay, kanjo tamin'ny fotoana tena nilana azy indrindra dia nanokatra ny varavarana Ramatoa White, ary niteny hoe: “Ry Rahalahy Loughborough, hitako rehefa nijery ireo olona eto fa manana fijoroana vavolombelona ho an'ny sasany amin'ireo olona eto aho. Rehefa vonona ianareo, dia hiditra aho ary hiteny.” Koa satria tamin'izay indrindra no nila fanampiana izahay, dia niditra izy. Ankoatra ny Pasitera Byington sy izaho, dia anaran'olona telo monja tao amin'ilay efitrano no fantany. Vahiny kosa ireo hafa, izay tsy mbola hitany mihitsy, fa tamin'ny fahitana ihany no nahitany azy ireo.

GSAM 377Tantara-piainan'i Andriamatoa Pratt

GSAM 377.1Rehefa nitsangana izy hilaza teny, dia hoy izy: “Miala tsiny amin'ny fitantarako izay holazaiko aho, raha toa ka mitanisa ny endrikareo aho, satria tsy fantatro ny anaranareo. Rehefa hitako ny endrikareo, dia miseho eo anatrehako izay nankasitrahan'ny Tompo nasehony ahy momba anareo. Ilay lehilahy eo an-jorony manana maso iray [nisy niteny hoe, “Pratt no anarany”] dia manao filazana avo sy fisehoana lehibe ara-pivavahana, nefa tsy mbola niova fo mihitsy. Aza raisina ao am-piangonana izy amin'izao toetrany izao, fa tsy Kristiana izy. Mandany ny ankamaroan'ny fotoanany mivezivezy eny amin'ny fivarotana sy ny toeram-barotra izy, miady hevitra momba ny teôrian'ny fahamarinana, raha toa kosa ny vadiny ao an-trano no tsy maintsy manapaka kitay, mikarakara ny zaridaina, sns. Manao fampanantenana amin'ny fifanarahana ataony izy nefa tsy tanterahiny. Tsy matoky ny filazany finoana ny mpiara-monina aminy. Tsara kokoa ho an'ny fampielezana ny finoana raha mangina momba izany izy amin'izao toetrany izao.”

GSAM 378Nahafaly an'i Rahalahy Barr

GSAM 378.1Nanohy ny teniny izy hoe, “Ity rahalahy efa antitra ity [rehefa nanondro azy izy, nisy nilaza hoe, “Rahalahy Barr”] dia naseho tamiko ho mifanohitra tanteraka amin'ilay lehilahy hafa. Tena ohatra tsara eo amin'ny fiainany izy, mitandrina fatratra amin'ny fanatanterahana ny fampanantenany rehetra, ary mikarakara tsara ny fianakaviany. Tsy sahy miresaka ny fahamarinana amin'ny mpifanolo-bodirindrina aminy izy, satria matahotra sao hanimba ny asa sy hanisy ratsy. Tsy hitany hoe ahoana no hamindram-pon'ny Tompo ka hamela ny fahotany, ary mihevitra ny tenany ho tsy mendrika na dia ny ho mpikambana ao amin'ny fiangonana aza.” Dia hoy izy taminy avy eo, “Ry Rahalahy Barr, nandidy ahy ny Tompo mba hilaza aminao fa efa niaikenao daholo ny fahotana rehetra fantatrao, ary efa ela no namelany ny fahotanao, raha toa ka mino fotsiny ianao.” Nanjavona avy hatrany teo amin'ny endriky ny rahalahy ilay endrika naneho alahelo. Nitraka izy sady nitsiky, ary nilaza tamim-pahatsorana hoe: “Eny tokoa ve?” “Eny,” hoy Ramatoa White, “ary nasaina hilaza aminao aho hoe: ‘Mandehana, ary midira ao amin'ny fiangonana; ary araka izay fotoana anananao, miteny teny iray hanohanana ny fahamarinana; hitondra vokatra tsara izany, satria matoky anao ny mpiara-monina aminao.’” Namaly izy hoe: “Hanao izany aho.”

GSAM 378.2Dia hoy izy, “Raha afaka mandray toerana mitovy amin'ilay noraisin'ny Rahalahy Barr vonjimaika i Andriamatoa Pratt, dia hahasoa azy izany.”

GSAM 378.3Dia voavaha tamin'izany ny iray tamin'ireo antony nanahirana anay tamin'ny fandaminana. Talohan'ny nanomezan'ilay vehivavy fijoroana vavolombelona, dia tsy nahazo an'Andriamatoa Barr hanaiky ny hiaraka amin'ny fiangonana izahay; etsy ankilany kosa, hitanay fa saika ny olon-drehetra no nanohitra ny handray an'Andriamatoa Pratt; nefa tsy nisy sahy nilaza ny antony nanoherany izany.

GSAM 378Fialonana Teo Anivon'ny Fianakaviana Sitrana

GSAM 378.4Niresaka tamin'ny lehilahy iray manana hoditra volontany somary matsatso izy avy eo, izay nipetraka teo amin'ny lafiny iray tao amin'ilay efitrano; ary avy eo dia nanondro vehivavy iray manana endrika manify teo amin'ny lafiny mifanohitra tanteraka, ka niantso azy ireo hoe mpivady. Nolazainy ny sasany tamin'ireo zava-nitranga teo amin'ny fiainan'izy ireo taloha, talohan’ny nanambaran’ny iray tamin’izy ireo fa nino ny fahamarinana. Nilaza izy fa notezain'i Satana teo an-tsain'ilay vehivavy ireo zavatra ireo mandra-pahatonga azy ho lasa adala. “Hitako,” hoy Ramatoa White, “fa efa herintaona tao amin'ny toeram-pitsaboana aretin-tsaina ity vehivavy ity; fa hatramin'ny nahazoany saina indray, dia navelany ireo fihetseham-po feno fialonana ireo hanelingelina ny sainy, izay nahatonga alahelo lehibe ho an'ny vadiny, izay nanao izay rehetra vitany mba hanehoany amin'ny vadiny fa tsy nivadika taminy izy, ary tsy nanana antony hanalavitra azy amin'izany fomba izany izy.”

GSAM 379.1Tao anatin'ny indray mipi-maso dia nihazakazaka namakivaky ny efitrano ilay ramatoa, ary nandohalika niangavy ny vadiny mba hamela ny helony. Saika olon-tsy fantatra tany amin'io faritra io ireo olona ireo, ary tsy nisy nahalala ny tantaram-piainany taloha. Na izany aza, ireo izay tena nahafantatra azy ireo dia nahatsapa fa nisy fifanolanana teo amin'izy roa, saingy tsy fantatr'izy ireo ny antony.

GSAM 379Mitovy amin'i Elisa sy Hazaela

GSAM 379.2Rehefa avy nanatitra ny fijoroana vavolombelona Ramatoa White, dia vita vetivety ny asa fandaminana ny fiangonana. Niditra tamim-po manontolo tamin'ny fandaminana Andriamatoa Barr, raha toa kosa ka tsy tafiditra tamin'izany Andriamatoa Pratt. Vantany vao nifarana ny fivoriana, dia niteny tamim-pahatezerana ilay farany hoe: “Izany no lazaiko aminao, tsy misy ilana manandrana miaraka amin'ireto olona ireto sy mihatsaravelatsihy; tsy ho vitanao izany.”

GSAM 379.3Ny famaritana ny toetra, tahaka ilay tranga voalaza etsy ambony, dia mampahatsiahy antsika mafy ny tranga mitovy voarakitra tamin'ny andron'i Elisa mpaminany:² Nandefa an'i Hazaela mpanompony tany amin'i Elisa i Ben-hadada, Mpanjakan'i Syria, mba hanontany raha ho sitrana amin'ny aretiny izy. Efa nahita mialoha ny amin'ny raharahan'i Hazaela i Elisa, ary raha vao tonga teo anatrehany ilay lehilahy ka nojereny ny tarehiny, dia niverina mazava tsara tao an-tsainy ny zava-drehetra.

GSAM 379Niharan'ny Paralisia ny Pasitera White

GSAM 379.4Ny Alarobia 16 Aogositra 1865, dia voan'ny paralysisa tampoka ny Pasitera White, vokatry ny asa be loatra sy ny tsy fahampian'ny torimaso. Koa satria mbola tsy nisy ny toeram-pitsaboana ara-pahasalamana teo anivon'ny vahoakantsika, dia nentina tany Dansville, N.Y., tao amin'ny toeram-pitsaboana ara-pahasalamana antsoina hoe “Ny Tranontsika eo amin’ny Tehezan-kavoana.” Teo anilany tany ny vadiny sy ny mpanoratra hatramin'ny 14 Septambra ka hatramin'ny 7 Desambra. Koa satria kely dia kely ny fanamaivanana azony tamin'ireo fitsaboana nomena tao amin'ilay toeram-pitsaboana, dia nankany amin'ny tokantranon'i Bradley Lamson feno fandraisana vahiny izahay, any Lake View, Rochester, N.Y., ka nijanona teo nandritra ny telo herinandro teo ho eo. Tao no faly izahay nihaona tamin'ny Pasitera J. N. Andrews, izay vao avy niverina tao an-tanàna, rehefa avy nandany volana maromaro tany Maine.

GSAM 380Fivavahana ho an'i Pasitera White

GSAM 380.1Ny fianakavian'i Pasitera Andrews sy Andriamatoa Orton dia niaraka taminay isan-tolakandro nanao fotoam-pivavahana niaraka tamin'i Pasitera White sy ho azy. Nitohy izany hatramin'ny 25 Desambra. Raha feno fifaliana sy fety ny tontolo ivelany tamin'io andron'ny Krismasy io, dia noheverin'ny fiangonan'i Rochester ho andro fifadian-kanina sy fivavahana ho an'i Pasitera White izany. Nisy fivoriana natao na ny maraina na ny tolakandro tao an-tranon'i Pasitera Andrews, New Main St., ary ny hariva kosa dia nihaona tamin'i Pasitera White indray tao an-tranon'Andriamatoa Lamson ireo izay efa niara-nivavaka taminy teo aloha.

GSAM 380Ny Fahitana Nomena tamin'ny Alin'ny Krismasy

GSAM 380.2Nanana hery tokoa ny fivoriana tamin'io takariva io. Voatahy fatratra ny Pasitera White, ary nomena fahitana mahagaga ny Ramatoa White, izay nampiseho zavatra maro taminy. Anisan'ireo ny toromarika ho an'ny Pasitera White momba ny tokony hataony mba hanatanterahany ny finoany an'Andriamanitra, Izay naneho mazava tokoa ny nanoloran-tanana azy mba hiasa ho azy ka hahazoany indray ny fahasalamany.

GSAM 380Nambara mialoha ny Fanafihan'i Satana

GSAM 380.3Ho an'ireo izay nivavaka ho an'ny Pasitera White, dia niteny ny Ramatoa White hoe:

GSAM 380.3“Ny tanjon'i Satana dia ny hamotika ny vadiko, sy hitondra azy any am-pasana. Noho ireo fivavahana feno fahafoizan-tena ireo dia potika ny heriny. Naseho tamiko fa tezitra amin'ity vondrona ity i Satana, izay nanao vavaka fatratra nandritra ny telo herinandro ho an'ity mpanompon'Andriamanitra ity, ary tapa-kevitra izy ankehitriny ny hanao fanafihana mahery vaika amin'izy ireo. Nolazaina tamiko mba hilaza aminareo hoe: ‘Miainà akaiky an'Andriamanitra tokoa, mba ho vonona amin'izay mety ho tonga aminareo.’”

GSAM 381Ny Famantarana mialoha an'i J. T. Orton

GSAM 381.1Tamin'ny andro voalohan'ny volana Janoary 1866, dia niainga tamin'ny lamasinina nankany Battle Creek, Mich., ny Pasitera White sy ny ankohonany. Nijanona tany andrefan'i New York aho nandritra ny ambin'ny ririnina. Nanomboka tamin'iny takariva nanomezana ilay fahitana iny, dia nahatsapa ny Andriamatoa J. T. Orton fa tandindonin-doza ny ainy, nefa tsy fantany hoe avy aiza. Nambarany tamin'ny olona maromaro io fahatsapana io. Ny alahady hariva 4 Martsa, niverina tany Rochester avy tany Parma izy, izay nanatrika fivoriana naharitra roa andro, niaraka tamin'i Andriamatoa E. B. Sanders (izay monina ao San Jose, Kalifornia amin'izao taona 1905 izao), ka nangataka taminy izy mba handeha teny amin'ny arabe mazava indrindra rehefa nandehandeha tao an-tanàna izy ireo, “fa,” hoy izy, “mahatsapa foana aho fa toa misy olona hiezaka hamono ahy.” Kanefa toa tsy nanana hevitra mihitsy izy hoe iza no te hamono azy.

GSAM 381.2Niverina tany Rochester avy tany Parma aho tamin'ny 7 Martsa, ary nipetraka tany amin'Andriamatoa Lamson, vinanton'Andriamatoa Orton. Tamin'ny 8, dia nitsidika anay izy sy Ramatoa Orton, ka nifanaraka izahay fa handeha amin'ny lamasinina ny ampitso maraina ho any Lancaster, ao amin'ny Kaontian'i Erie, izay hanaovako ny lanonam-panambadiana ho an'ny zanany lahy tokana. Nahafinaritra ny andro niarahanay, nefa andro manetriketrika ihany koa izany.

GSAM 381Famonoana an'i J. T. Orton

GSAM 381.3Niala tao an-tranon'Andriamatoa Lamson izy ireo tamin'ny 5 ora hariva, ary tamin'ny 7 ora sy sasany dia tonga ny iraka iray, nampahafantatra anay ny fisian'ny fanafihana feno habibiana nataon'ny olona tsy fantatra tamin'Andriamatoa Orton, tao amin'ny tranon'ombiny manokana, teo am-pikarakarany ny soavaliny. Nihazakazaka nankany izahay, ary nahita fa nokapohina tamin'ny fomba feno habibiana tamin'ny tsato-tsarety voafehy vy ny lohany, ka tsy nahatsiaro tena intsony izy. Nodimandry tamin'ny 12 ora sy 35 minitra tamin'iny alina iny izy. Hatramin'izao dia tsy fantatra izay nanao ilay asa feno habibiana. Tsy noho ny vola tokoa no natao izany, satria tsy nisy nikitika ny famantaranandrony tao am-paosiny, torak'izany koa ny poketrany izay nisy 45 dolara. Fijaliana mafy ho an-dRamatoa Orton izany, ary tsy tafarina tamin'izany intsony izy. Niharatsy haingana ny fahasalamany ara-batana, ary tsy ela taorian'ny vadiny izy no nodimandry.

GSAM 382Faminaniana natao tamin'io Krismasy io no tanteraka

GSAM 382.1Tao anatin'ny volana vitsivitsy taorian'io takariva Krismasy tsy hay hadinoina io, enina tamin'ireo sivy nandray anjara tamin'ilay fivavahana naharitra telo herinandro dia efa nodimandry. Ary toy izany no tanteraka tamin'ny fomba tena miavaka ny faminaniana iray hafa.

GSAM 382Fanampiana ho an'ny Ketraka

GSAM 382.2Ny maraina be tamin'ny 12 Desambra 1866, tonga tao an-tranoko i Elias Stiles, avy any North Liberty, Indiana, nangataka ahy mba hiaraka aminy ho any an-toerana hanome fanampiana, raha azo atao, ho an'i James Harvey, izay kivy tanteraka ary nahatsapa fa tsy nisy fanantenana intsony tamin'ny raharahany. Satria fantatro fa nahazo fijery tena midadasika Ramatoa White tamin'ilay fahitana farany nomena azy, ary naseho aminy tamin'ny fomba mpaminany ny raharaha maro, dia hoy aho taminy, “Mety ho nahita zavatra momba ny raharahany ny Rahavavy White, ary raha izany, ary raha manoratra izany izy, dia ho mahery vaika kokoa noho izay rehetra azoko lazaina aminy izany.”

GSAM 382.3Nitsidika azy avy hatrany izahay, ary tsy nisy niteny taminy momba ny toe-draharahan'i Andriamatoa Harvey, dia nanontany aho hoe, “Rahavavy White, nahazo fanazavana ve ianao tamin'ny alalan'ny iray tamin'ireo fahitana nomena anao momba ny raharahan'ny Rahalahy James Harvey?” “Eny,” hoy izy, “nahazo aho, ary efa nahatsapa aho nandritra ny andro vitsivitsy fa tokony hanoratra izany aho ary handefa izany any aminy.” Dia nanomboka nitantara taminay izay hitany izy. Hoy aho, “Handeha hitsidika azy aho rahampitso maraina, ary raha manoratra izay naseho taminao ianao, dia ho entiko any aminy izany.” Rehefa nifanaiky izany izahay dia niala teo aminy, ary tamin'ny hariva dia niverina nitsidika azy indray. Vita ny fanoratany, ary novakiany taminay tamin'ny feo avo.

GSAM 383Fijoroana vavolombelona ho an'i James Harvey ao anatin'ny Fahakiviana

GSAM 383.1Nilaza mazava tsara ny fijoroana vavolombelona fa ho lasa marefo ny fahasalaman'Andriamatoa Harvey, ary hitady hanosika azy ho amin'ny famoizam-po i Satana, ary hanandrana hampino azy fa tsy misy famindram-po ho azy, ary tsy misy fanantenana amin'ny raharahany; fa hitany fa efa nanao izay rehetra vitany izy hanitsiana ny fahadisoana tamin'ny fiainany taloha, ary efa namela ny helony Andriamanitra; ary ankoatra izany, rehefa ho voasedra hamono tena izy, dia naseho taminy fa nisy anjely avy amin'Andriamanitra nivezivezy nanodidina azy sy nitarika azy hanantena an'Andriamanitra sy ny lanitra. Nisy teny maro fampiononana sy fampaherezana toy izany tao anatin'ilay fijoroana vavolombelona.

GSAM 383.2Rehefa nanana ity antontan-taratasy ity aho, dia nandeha tany North Liberty izahay ny ampitso maraina. Teo an-dalana, nilaza tamiko Andriamatoa Stiles fa te-hihaona amiko Andriamatoa Harvey, saingy hoy izy fa tsy hanana teny fanantenana ho azy aho; fa rehefa hihaona aminy aho dia hanaiky miaraka aminy fa tsy misy fanantenana ny raharahany, fa olona very izy; ary avy eo, tahaka an'i Eli taloha, rehefa nampahafantarina azy fa nalaina ny fiaran'Andriamanitra, dia hianjera any aoriana ka ho faty izy.

GSAM 383.3Tonga tany amin'ny Andriamatoa Harvey izahay tokony ho tamin'ny telo ora tolakandro. Rehefa nihaona taminy aho dia hoy aho hoe: “Ry Rahalahy Harvey, manao ahoana?” Tamin'ny feo tena mampalahelo izy namaly hoe: “Very! very!! VERY!!!” “Tsia! Tsy very ianao. Misy fanantenana amin'ny raharahanao!” hoy aho. Rehefa hitany fa toy izany no naveriko taminy, dia hoy izy tamin'ny feo nangina, “Efa telo herinandro aho no nieritreritra fa tsy nisy fanantenana ho ahy, ary efa very aho; ary androany, raha avy teny an-tsaha ho ato an-tanàna aho, ka nandalo teo amin'ny tetezan'ny dobon-drano, dia nisy zavatra toa niteny tamiko hoe, ‘Very ianao! Tsy misy fanantenana ho anao! Mitsambikina ao anaty dobon-drano ka matesa an-drano!’ Nieritreritra aho fa hitondra tsiny amin'ny asan'i Kristy ny fanaovana izany, ka voasakana aho tsy hamotika ny tenako.”

GSAM 384Tonga Haingana ny Fanafahana

GSAM 384.1“Eny, Ry Rahalahy Harvey, tsy very ianao!” hoy aho. “Manana fijoroana vavolombelona avy any an-danitra mivantana aho, milaza fa tsy very ianao!” Namaly izy hoe, “Raha izany dia hihaino aho.” Avy eo dia novakiako taminy ilay fijoroana vavolombelona, rehefa nolazaiko aloha fa tsy nisy na teny iray aza nolazaina tamin'i Ramatoa White momba ny toe-tsainy raha tsy efa nosoratany izay naseho azy ka napetraka teo am-pelatanako ilay soratra. Rehefa vitako ny famakiana, dia nitsiky ny tavany ary namirapiratra ny tavany rehefa niteny izy hoe, “Raha izany dia misy fanantenana ho ahy. Mino ny Tompo tokoa aho.”

GSAM 384.2Taorian'ny famakiana dia nanao fotoam-bavaka izahay, ary nitsangana ho olona niova sy faly izy taorian'izany. Nilaza taminay izy fa ilay soratra dia namaritra ny fiasan'ny sainy nandritra ny telo herinandro farany tamin'ny fomba marina kokoa noho izay mety ho vitany. Toy izany no nanehoan'ny fitiavan'Andriamanitra ny tenany tamin'ny fanandratana ity rahalahy ity, tamin'ny alalan'izany, hiala amin'ny famoizam-po.

GSAM 384Fanitarana ny Sahan'asa

GSAM 384.3Hatramin'ny taona 1868, ny sahan'asan'ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito dia voafetra tany Etazonia, ary tamin'ny faritra avaratr'ny sisin-tanin'i Missouri atsimo sy atsinanan'ny Reniranon'i Missouri. Tamin'ny fivoriana iray handinihana ny saha sy ny fitsinjarana ny asa, nandritra ny fivorian'ny Kaonferansa Jeneraly izay natao tany Battle Creek, Mich., tamin'ny 28 Mey, dia nanapa-kevitra ny handefa mpiasa roa sy lay iray mirefy enimpolo tongotra ho any Kalifornia. Tonga tany San Francisco ny Pasitera D. T. Bourdeau sy ny mpanoratra tamin'ny 18 Jolay tamin'io taona io.

GSAM 384Fanokafana ny Iraka any Kalifornia

GSAM 384.4Zavatra iray tiako ho marihina momba ny fanokafana ny misiona tany Kalifornia, izay mampiseho tsara ny tombotsoa azo ampiharina amin'ny fanomezam-paminaniana. Paoly, rehefa niresaka momba ny fanomezam-panahy, anisan'izany ny fanomezam-paminaniana, dia nilaza fa “ho fanatanterahana ny olona masina, ho amin'ny asan'ny fanompoana amin'ny fiangonana, ho amin'ny fampandrosoana ny tenan'i Kristy.”³ Tsy isalasalana fa ny fomba azo tanterahina indrindra hanatsarana ny olomasina dia ny manondro azy ireo ny fahadisoany, mba hahafahan'izy ireo manala izany, ary ho voasasa amin'ny fahotany amin'ny ran'ny Tompontsika Jesosy Kristy sarobidy. Ho amin'izany tanjona izany, ny fanampiana amin'ny alalan'ny fanomezam-paminaniana ao amin'ny asan'ny fanompoana dia naseho hatrany mifandray amin'ny asan'ny fahamarinana ankehitriny, mampiseho amin'ireo mpanompon'ny Tompo ny lesoka amin'ny fomba fiasany, ary ny fomba hafa ahafahan'izy ireo mahomby kokoa amin'ny fiovam-pon'ny olona.

GSAM 385Fijoroana vavolombelona momba ny Fomba Fiasana any Kalifornia

GSAM 385.1Fotoana fohy taorian'ny nahatongavanay tany Kalifornia dia naharay taratasy avy amin'i Ramatoa White izahay, izay nitantarany fahitana nomena azy tany Battle Creek ny zoma harivan'ny 12 Jona,—andro izay nandanianay tany Lancaster, N. Y., talohan'ny nandehananay nankany Kalifornia. Tsy mbola tany Kalifornia mihitsy izy, ary tsy nanana fahalalana manokana momba ny fomba fiainan'ny olona tany. Raha ny marina, tamin'izany fotoana izany dia tsy mbola niampita ny Reniranon'i Missouri mihitsy izy. Ny fahalalana rehetra nananany momba ny zavatra tany dia avy amin'izay nasehon'ny Tompo azy.

GSAM 385.2Tao anatin'ny toromarika tao amin'ny taratasiny, dia nofaritany ny fomba malalaka ananan'ny mponina ao Kalifornia, sy ny ho vokatry ny asa eo anivon'izy ireo raha mampihatra paikady henjana sy “mpitsitsy vola” loatra. Rehefa mitory amin'ny mponina ao Kalifornia, dia tsy maintsy atao amin'ny fomba mitovy amin'ny toe-tsaina malalaka ampiasain'izy ireo amin'ny asa, nefa tsy amin'ny fomba fandaniam-bola tafahoatra.

GSAM 385Tonga ny Fahombiazana Nambara Mialoha

GSAM 385.3Ankehitriny, rehefa miverina mijery ny fito amby telo-polo taona lasa izay nanombohana ny asa tany Kalifornia aho, ka mandinika ny toe-draharaha tamin'izany fotoana izany, ny fiainan'ny olona, ary ny fomba nanaovanay ny asanay raha tsy teo ny fijoroana vavolombelona voaray, ary rehefa mahita ny vokatry ny fanarahana ny toromarika nomena aho, afaka milaza aho fa nandroso kokoa tao anatin'ny telo volana ny raharahantsika noho izay ho vitany tao anatin'ny herintaona raha tsy hoe notohanan'ny toromarika azonay tamin'ny alalan'ny fanomezam-paminaniana izahay “amin'ny asan'ny fanompoana”. Hatramin'ny lohataonan'ny 1871, vokatry ny ezaka natao tany amin'ny Kaontian'i Sonoma, dia natsangana fiangonana dimy an'ireo mpitandrina ny Sabata.

GSAM 386Ny Fivoriana an-tranolay Voalohany tany San Francisco

GSAM 386.1Tamin'ny volana Jona tamin'io taona io ihany, nanangana ny tranolainay izahay voalohany indrindra tany San Francisco. Rehefa niverina tany Atsinanana ny Pasitera Bourdeau, dia nisy mpiasa hafa avy any Michigan nalefa hisolo ny toerany. Tonga izy tamin'ny 17 Jona, ary avy hatrany dia niara-niasa tamiko tamin'ny asa fitoriana tao an-tanàna. Rehefa avy niasa tao anatin'ny lay nandritra ny herinandro vitsivitsy, dia nanohy ny fivoriana tany amin'ny efitrano nohofaina izahay hatramin'ny 1 Desambra 1871. Vokatry ny asa fampielezana teny, olona mihoatra ny dimampolo no nandray ny hafatra tany San Francisco.

GSAM 386Fitsapana Anatiny tany Kalifornia

GSAM 386.2Hatramin'izay fotoana izay, ny fitsapana nihatra taminay tany Kalifornia dia avy amin'ny fanoherana avy any ivelany no tena betsaka, fa nitsangana ankehitriny kosa ny fitsapana ny finoana tsy nampoizina ho an'ny olontsika, izay hafa toetra. Nisy mpiara-miasa iray nifikitra tamin'ny fomba fanao izay azoko antoka fa hanala baraka ny tenany sy ny asa. Nanana fahavalo masiaka tao an-tanàna izahay, izay nanara-maso ny hetsika rehetra nataonay, ary vonona ny hampiasa izay fihetsika tsy amim-pahendrena rehetra mba hanimbana anay. Noho izany, dia tena ilaina tokoa ny nihaino ny fampitandremana nataon'ny apostoly hoe “hialana amin'ny endrika ratsy rehetra.”

GSAM 386Fahaleovantena Mampidi-doza

GSAM 386.3Tsy nilaza aho hoe nanao fahotana mihitsy ilay rahalahy tamin'ny nataony, fa noheveriko fa hanararaotra izay nolazainy fa tsy misy tsiny ny fahavalontsika. Nihevitra izy fa manan-jo “hanao izay itiavany” amin'ilay raharaha, indrindra fa nekena fa tsy nisy fahotana tamin'izay nataony. Toy izany no nitohizan'ny raharaha hatramin'ny 23 Janoary 1872, rehefa nandeha avy any amin'ny Kaontian'i Sonoma ho any San Francisco aho mba hijery izay azo atao hanakanana ny raharaha tany.

GSAM 387.1Tamin'izany fotoana izany dia efa nanararaotra ny fihetsiny ny fahavalontsika araka ny nahatahorako, ary izy kosa nilaza fa “tsy raharahany” izany, fa hanehoany amin'izy ireo fa manana ny heviny manokana izy, ary afaka mandeha eny an-dalambe araka izay itiavany azy, sy miaraka amin'izay tiany, nefa tsy voafehin'ny fanehoan-kevitr'izy ireo. Niezaka aho, tamin'ny alalan'ny ezaka manokana, nampiseho taminy fa tsy hahomby ny fomba fanao toy izany, ary hiafara amin'ny ratsy ny toe-tsaina mahaleo tena toy izany. Nanana ny namany izy, izay niombom-pihetseham-po mafy taminy, ary ny sasany tamin'izy ireo dia nanomboka nandray toerana izay vao mainka hahatonga azy hiharan'ny tsiny mafimafy kokoa. Ny ampahany betsaka tamin'ny fiangonana dia nahita ny ratsin'ny fandehanany an-dalana tsy mety, ary vonona hanohana ny ezaka nataoko mba hiarovana ny asa amin’ny fahafaham-baraka.

GSAM 387Fivoriana Fanadihadiana Voatendry

GSAM 387.2Toy izany no toe-draharaha tamin'ny Sabata 27 Janoary, rehefa nanapa-kevitra izy ireo fa tsy maintsy hisy fanadihadiana momba ilay raharaha, ary hisy fepetra hentitra horaisin'ny fiangonana, mba hiarovana azy ireo amin'ny laza ratsy mety ho ateraky ny toe-tsaina fanoherana. Notendrena fivoriana iray, hanomboka ny Alahady 28 Janoary tamin'ny 9 ora maraina, handinihana ny toe-draharaha sy ny adidinay amin'ny maha-fiangonana momba izany. Araka ny zava-nisy rehetra dia tsy azo nialàna ny fisarahana tao amin'io fiangonana io. Nandany ny ampahany betsaka tamin'iny alina iny aho nivavaka tamin'Andriamanitra mba hiasa ho anay Izy.

GSAM 387Fiaikena an-tsoratra

GSAM 387.3Ny marainan'ny 28, raha vao nandeha ho any am-pihaonambe aho, dia nifanena tamin'ilay mpiara-miasa tamiko teny amoron-dalana, teo akaikin'ny trano fonenako, izay nitomany. Hoy izy: “Ry Rahalahy Loughborough, tsy handeha any am-pihaonambe aho androany.”

GSAM 387.4“Tsy handeha any amin'ny fivoriana?” hoy aho; “ny fivoriana dia momba ny raharahanao.”

GSAM 388.1“Fantatro izany,” hoy izy, “fa diso tanteraka aho. Marina ny hevitra noraisinao momba ahy. Ity misy taratasy fiaikena nosoratako ho an'ny fiangonana; raiso ity ary vakio amin'izy ireo. Ho tsara kokoa ho anao, ary ho tsara kokoa ho an'ireo izay mety ho mirona hiaraka amiko, raha tsy eo aho.”

GSAM 388.2“Inona no nahatonga ity fiovana lehibe aminao ity hatramin'ny omaly?” hoy aho nanontany.

GSAM 388Fahitana Mahagaga Voaray

GSAM 388.3Namaly izy hoe: “Nandeha tany amin'ny paositra aho omaly alina, taorian'ny Sabata, ary nahazo taratasy avy amin'i Rahavavy White, avy any Battle Creek, Michigan. Ity dia fijoroana vavolombelona nosoratany ho ahy.” Rehefa nanolotra izany tamiko izy dia hoy izy hoe: “Vakio izany, dia ho hitanao ny fomba fijerin'ny Tompo ny raharahako.”

GSAM 388.4Nangataka tamiko izy mba hilaza amin'ny fiangonana fa nahazo fijoroana vavolombelona avy amin'i Rahavavy White izy, izay nanitsy ny fitondran-tenany, ary nanaiky izany izy satria fahamarinana izany.

GSAM 388Ny Toetra Mandresy Lahatra an'ilay Fahitana

GSAM 388.5Anisan'ny fahitana nomena an-dRamatoa White tany Bordoville, Vt., tamin'ny 10 Desambra 1871 izany. Nanomboka nanoratra ny ampahany momba ny raharahan'ity rahalahy ity izy tamin'ny 27 Desambra 1871, saingy noho ny antony tsy fantatra dia nahemotra ny famitana ilay antontan-taratasy ka tonga tamin'ny 18 Janoary 1872 vao vita sy nalefa tamin'ny paositra avy any Battle Creek. Tamin'izany fotoana izany dia naharitra sivy andro teo ho eo ny fandefasana taratasy an-tanety avy any Michigan mankany Kalifornia.

GSAM 388.6Amin'ny alalan'ny fahitana dia zavatra maro no aseho aminy amin'ny fomba ara-paminaniana. Toy izany no nitranga tamin'ity tranga ity. Tamin'ny fotoana nahitana ilay fahitana dia aloka fotsiny no nisy tamin'izay tena niseho rehefa tonga tany San Francisco ny fijoroana vavolombelona. Hita avy amin'ny fampitahana ny daty fa ny fara-tampon'ilay raharaha tany San Francisco dia tonga taorian'ny nialan'ilay fijoroana vavolombelona an-tsoratra tamin'ilay toerana voalohany. Hitan'ireo rahalahintsika tany San Francisco avy hatrany fa tsy nisy olona afaka nanoratra tany Battle Creek sy nampita ny vaovao tamin'i Ramatoa White ara-potoana mba hahafahany nanoratra ity taratasy ity, satria tsy mbola nisy ny toe-javatra toy izany tamin'izany fotoana izany.

GSAM 389.1Nanana lanja lehibe tamin'ireo rahalahy tany io zava-misy io, ka nandresy lahatra azy ireo fa nisy herin'Andriamanitra niaraka tamin'io fahitana io. Tsy mbola nanoratra andalana na iray aza aho ho an'ny Pasitera White na ny vadiny momba ny zava-nisy tany San Francisco, ary nanambara ilay mpiara-miasa fa tsy nisy na inona na inona nosoratany; ary hoy ireo rahalahy: “Raha nanoratra izy, dia tsy ho nolazainy ireo zavatra nivoaka momba azy.”

GSAM 389Ny Fomba Nanoratana ilay Fahitana

GSAM 389.2Rehefa fantatray taty aoriana, avy any amin'ny lafiny iray hafa tamin'ny resaka, ny momba ny fanoratana sy ny fandefasana ilay fijoroana vavolombelona, dia vao mainka nanjary nazava fa nanana ny fiahiany ny Tompo, Ilay nanome ilay fahitana, tamin'ny fotoana nanoratana sy nandefasana azy ho any amin'ny toerana nandehanany, mba ho tonga tamin'ny fotoana tena nilana azy.

GSAM 389.3Tamin'ny vao maraina be tamin'ny 18 Janoary 1872, dia nifoha Ramatoa White ka voasoritra mazava tsara tao an-tsainy ilay fijoroana vavolombelona voalaza etsy ambony. Ilay fahatsapana dia nazava taminy toy ny hoe nisy niteny azy tamin'ny feo hoe: “Soraty avy hatrany io fijoroana vavolombelona ho an'i Kalifornia io, ary ataovy ao anatin'ny paositra manaraka eo; ilaina izany.” Rehefa niverina indray izany fanentanana izany, dia nifoha izy, niakanjo haingana, ary nahavita nanoratra ilay taratasy. Talohan'ny sakafo maraina kely dia natolony an'i Willie zanany lahy ilay taratasy, sady niteny hoe: “Ento any amin'ny paositra ity taratasy ity, fa aza atao ao anaty vata fampidirana. Omeo ny lehiben'ny paositra, ary ataovy izay hahazoana antoka fa hapetrany ao anatin'ny kitapo paositra hivoaka anio maraina.” Tatỳ aoriana dia nilaza izy fa nihevitra fa hafahafa kely ny toromarika nomeny azy, saingy tsy nanontany na inona na inona izy, ary nanao araka ny nasainy natao, ary “nahita ilay taratasy niditra tao anatin'ny kitapo paositra.”

GSAM 389Porofon'ny Fitarihan'Andriamanitra

GSAM 389.4Raha fantatrao ny toe-draharahanay tany San Francisco tamin'izany fotoana izany, dia ho hitanao avy hatrany ny maha-zava-dehibe ny fampidirana ilay taratasy tao anatin'io paositra io indrindra. Tamin'izany andro izany dia paositra an-tanety iray isan'andro ihany no nisy. Raha toa ka ny alin'ny Alahady 28 no nahatongavan'ilay taratasy fa tsy ny alin'ny Asabotsy 27, dia azo antoka fa nisy fizarazarana mampalahelo tao amin'ny fiangonana. Raha tonga herinandro vitsivitsy mialoha izy, na dia vao avy nomena aza ilay fahitana, dia tsy ho mora nahita ny heriny ny fiangonana.

GSAM 390.1Indro misy fijoroana vavolombelona izay naneho mazava ny mariky ny tanan'ny Tompo, tsy noho izy tonga tamin'ny fotoana mety hanitsiana am-pahombiazana ireo fahadisoana teo ihany, fa satria neken'ilay rahalahy tamim-panetren-tena sy nampihariny, dia nisy hery lehibe nentin'izany nitondra firaisankina sy fahamarinan-toerana ho an'io fiangonana vao misandratra io.

GSAM 390Ny Fomba Fanoratana ny Fahitana

GSAM 390.2Ity tranga ity koa dia ohatra iray amin'ny fanambarany manokana momba ny fomba fanoratana izay hitany. Momba izany izy dia nilaza hoe: “Nofohazina tamin'ny torimasoko aho ka nahatsapa mazava tsara ireo lohahevitra efa naseho tamiko teo aloha; ary nanoratra aho tamin'ny misasak'alina, taratasy izay niampita kaontinanta, ary rehefa tonga tamin'ny fotoan-tsarotra, dia nisoroka loza lehibe tsy hanjo ny asa.”⁴