Toko faha-2 — Ny Drafitry ny Fanavotana Aseho

GSAM 38.1“Ny fanantenana tsy azo vetivety dia mankarary am-bavafo; Fa hazon'aina ny faniriana tanteraka.”¹ “Fa izao no lazain'i Jehovah. Tompon'ny maro: Indray maka koa, raha afaka kelikely, dia hampihorohoroiko ny lanitra sy ny tany ary ny ranomasina sy ny tany maina; ary hampihorohoroiko koa ny firenena rehetra, ka ho avy izay irin'ny firenena rehetra; ary hofenoiko voninahitra ity trano ity, hoy Jehovah, Tompon'ny maro.”²

GSAM 38.2Hatramin'ny fotoana nandroahana an'i Adama tao amin'ny saha Edena sy ny hazon'ny fiainana, ny teny nitenenana tamin'i Satana momba ny taranak'ilay vehivavy—“izy hanorotoro ny lohanao,”—dia nanome fanantenana momba ny fandresena farany an'i Satana, ny fandravana ny paikadiny feno fitaka, ary ny famerenana amin'ny hazon'ny fiainana. Ilay Andrasana—ilay Taranaka nampanantenaina—noho izany dia lasa “izay irin'ny firenena rehetra.”

GSAM 38.3Ao amin'ilay teny nalaina avy amin'i Hagay etsy ambony dia hita fa ny fahatongavan'ity Iriana ity dia mifandray amin'ny fotoana hampihorohoroan'ny Tompo ny lanitra sy ny tany. Paoly, tamin'ny nanoratany ho an'ny Hebreo, dia nametraka izany fihovitrovitra izany ho amin'ny hoavy, ka nanao hoe: “Indray maka koa tsy ny tany ihany no hampihorohoroiko, fa ny lanitra koa”. “Ary ny hoe "indray maka koa" dia manambara ny hanovana izay zavatra ampihorohoroina, toy ny zavatra natao, mba haharetan'izay zavatra tsy ampihorohoroina. Koa satria mandray fanjakana tsy azo ampihorohoroina isika, dia aoka isika hanana fahasoavana ho entintsika manao izay fanompoana sitrak'Andriamanitra amin'ny fanajana sy ny fahatahorana”.³ Ity fiteny momba ilay fihovitrovitra iray izay mbola ho avy ity dia toa mampifandray azy akaiky amin'ny fananganana farany ny fanjakan'Andriamanitra, eo ambany fitarihan'i Kristy, ilay Taranaka nampanantenaina, “izay irin'ny firenena rehetra.”

GSAM 39.1Ny fanarenana izay hotanterahina amin'ny alalan'i Kristy dia hita mazava amin'izao andro farany izao ho an'izay rehetra manana ny Baiboly manontolo misokatra eo anoloany. Tsy toy izany kosa tamin'ireo fahagola. Tonga tamin'izy ireo ny tenin'ny Tompo hoe: “didy anampy didy aminy tokoa, eny, didy anampy didy, fitsipika anampy fitsipika, fitsipika anampy fitsipika; kely etỳ, ary kely erỳ.”⁴ Koa tamin'ny fampahafantarana azy ny drafitry ny fanavotana, dia toy ny lalana ho an'ny marina, “toy ny fipoak'andro maraina, izay mihamazava mandra-pitataovovonan'ny andro.”⁵ Noho izany dia mahaliana tokoa ny manaraka fohifohy ny fampisehoana tsikelikely an'io drafitra io ho an'ny olony taloha.

GSAM 39Tsy Nambara avy hatrany ny fahatarana

GSAM 39.2Tsy nanemotra avy hatrany ny fanantenan'izy ireo ny Tompo, ka tsy nampahory ny fon'izy ireo tamin'ny fampahafantarana fa ho an-jatony taona vao hahatratra ny tanteraky ny fanantenan'izy ireo amin'ilay Taranaka nampanantenaina. Avy amin'ireo zava-nisy voarakitra dia azo heverina fa navela hieritreritra izy ireo fa ilay zaza voalohany teraka no ho ilay Taranaka; ary tsy ho ela akory, amin'ny fomba iray, dia haverina indray i Edena, ka hahazo indray izy ireo fidirana amin'ny hazo fiainana. Rehefa teraka i Kaina, dia niteny i Eva hoe: “Efa nahazo zazalahy tamin'i Jehovah aho.”⁶ Misy manam-pahaizana amin'ny teny Hebreo manamarina fa raha adika ara-bakiteny sy feno ny lahatsoratra dia toy izao no vakiny: “Efa nahazo lehilahy aho, dia Jehovah”. Izany hoe, Ity ilay Taranaka izay hanao ity asa maha-Tompo ity handresena an'i Satana. Tsy misy firaketana momba ny fanehoan-kevitra toy izany avy amin'i Eva tamin'ny nahaterahan'i Abela. Azo inoana ary ara-boajanahary fa nihevitra izy fa ilay zokiny no hanatanteraka ilay fampanantenana. Ahoana moa ny fahakivian'ny fanantenany, ary na dia ny nahafatesan'izany fanantenana izany aza, rehefa nivoatra ny toetran'i Kaina, ka hitany ny lalana ratsy nandehanany izay niafara tamin'ny famonoana ny rahalahiny. Talohan'ny namonoana an'i Abela dia tsy maintsy ho nahazo fahazavana sy fahalalana momba ny sorona hatao ho azy ireo izy ireo; fa i Abela, araka ny nampianarin'Andriamanitra azy, dia nitondra ny zanak'ondry ho fanatitra, raha i Kaina kosa, izay nampianarina tahaka ny rahalahiny, dia nitondra fanatitra avy amin'ny vokatry ny tany, ary izany aza dia nifangaro tamin'ny fanahin'ny hatezerana sy ny fialonana. Noraisina kokoa ny fanatitra nataon'i Abela noho ny an'i Kaina, satria natao tamin'ny “Finoana”, ary momba izany dia manoratra i Paoly hoe: “na dia maty aza izy, dia mbola miteny ihany.”⁷

GSAM 40I Seta ve no Taranaka?

GSAM 40.1Taorian'ny nahafatesan'i Abela, dia teraka i Seta, ka nitsangana indray ny fanantenana; “fa Andriamanitra,” hoy i Eva, “efa nanome ahy zanaka anankiray koa ho solon'i Abela, satria novonoin'i Kaina izy.”⁸ Taty aoriana dia voaisa tao anatin'ny taranak'i Adama i Seta. (Jereo Genesisy 5:3.) I Kaina, ilay zokiny voalohany marina, dia tsy voaisa ao amin'ny tetiarana. Azo inoana fa nihevitra i Eva fa i Seta no Taranaka nampanantenaina. Hita ao amin'ny rakitsoratra fa taorian'ny nahaterahan'i Seta dia nanomboka niantso ny tenany tamin'ny anaran'ny Tompo ny olona. (Jereo ny fanamarihana amin'ny Genesisy 4:26.) Angamba nataon'izy ireo izany satria nihevitra fa i Seta no ho mpanjaka farany, ny Tompo, ary hanongana ny fanjakazakana norombahin'i Satana.

GSAM 40Fanantenana Nifototra tamin'i Noa

GSAM 40.2Ao anatin'ilay fitantarana fohy momba ireo zava-nitranga nanomboka tamin'i Adama ka hatramin'ny nahaterahan'i Noa, dia ny tetiaran'ny taranak'olombelona ihany no tena nomena. Tamin'ny nahaterahan'i Noa (“ny olona marina,” araka ny fanamarihana an-tsisiny) dia nitsangana indray ny fanantenana, ka niteny ny olona hoe: “Ity no hampionona antsika amin'ny asantsika sy ny fisasaran'ny tanantsika noho ny tany izay voaozon'i Jehovah.”⁹ Mangina ny tenin'Andriamanitra momba ny fomba na ny lalana nantenian'izy ireo hahazo fampiononana; saingy nisy ny fanantenana fa ho voalefaka amin'ny fomba sasany ilay ozona teo amin'ny tany. Tsy nampahafantarina azy ireo ny fahalalana momba ny ratsy nisy tamin'ny andron'i Noa, rehefa feno heloka sy herisetra ny tany ka ho voafafa amin'ny tany ny taranaka rehetra tamin'ny tondra-drano, ary i Noa sy ny fianakaviany ihany no tafavoaka tamin'ny fandravana; ary koa ny zava-misy fa nampitandrina ny tany nandritra ny roa-polo amby zato taona momba ny fandravana ho avy izy.

GSAM 41Ny Fananganana an'i Babel

GSAM 41.1Taorian'ny safo-drano, dia nomena toromarika ny olona, tamin'ny alalan'i Noa, mba hameno ny tany; saingy rehefa nanomboka nitombo isa izy ireo, dia nolaviny ny drafitry ny Tompo hifehezana azy ireo. Nanangana ny fanjakan'i Babel i Nimroda (antsoina taty aoriana hoe Babylona, ka fanjakana voalohany eto an-tany).¹⁰ Fotoana fohy taty aoriana dia nanomboka nanorina ny tilikambo Babel ny olona, mba hampahalaza ny anarany, sy mba hisorohana ny fiparitahan'izy ireo, izay mifanohitra tanteraka amin'izay nampianarin'ny Tompo azy ireo tamin'ny alalan'i Noa. Raha tokony niandry tamim-paharetana ny Tompo hanatanteraka ny fikasany izy ireo, dia naka ny raharaha ho an'ny tenany, ka nampifangaroan'Andriamanitra ny fitenin'izy ireo, ary noho izany dia niparitaka izy ireo.

GSAM 41Abrahama ho mpandova an'izao tontolo izao

GSAM 41.2Raha manaraka ilay fitantarana fohy hatramin'ny taranaka faha-folo avy tamin'i Noa isika, dia hitantsika ny antson'i Abrahama, izay nolazain'ny Tompo taminy hoe: “ny tany rehetra izay tazanao dia homeko anao sy ny taranakao mandrakizay. Ary hataoko maro tahaka ny vovo-tany ny taranakao; koa raha misy olona mahisa ny vovo-tany, dia ho azo isaina koa ny taranakao. Miaingà ianao, mandehana mitety ny tany, dia any amin'ny lavany sy any amin'ny sakany; fa homeko anao izy.”¹¹ Na dia teo aza ity fampanantenana ho an'i Abrahama fa hanana ny tany izy, dia nanome toky azy ny Tompo fa ho faty izy. Hoy Paoly fa nandeha nankany amin'ny “tany ho azony ho lova.”¹² Tsy isalasalana fa naseho mazava tamin'i Abrahama tamin'ny alalan'ny fahitana avy amin'Andriamanitra ity fanontaniana momba ny fanatanterahana ny fampanantenana ity, satria “nanantena hahazo ny tanàna misy fanorenana izy, Andriamanitra no Tompo-marika sy Mpanao izany.”¹³ Ao amin'ny Romana 4:13 dia voalaza fa ny fampanantenana dia mba “ho mpandova izao tontolo izao izy”; tsy amin'ny endriny ankehitriny, fa amin'ny ho avy, rehefa velona indray izy.

GSAM 42.1Raha jerena amin'ny fomba fijery maha-olombelona, dia tsy hitan'i Abrahama ny fomba hahafahan'ilay taranaka nampanantenaina ho zanany naterany. Noho izany dia nanolo-kevitra ny hanendrena an'i Eliezer, mpitantana ny fananany, ho ilay taranaka izy. Hoy ny Tompo, Tsy izany; fa “izay haterakao”. Ankehitriny, manomboka mampahafantatra azy ny Tompo fa ny asa farany ataon'ny taranany dia tsy ho tanteraka eo no ho eo. Hoy Izy tamin'i Abrahama: “ho vahiny any amin'ny tany izay tsy azy ny taranakao ary hanompo ny olona any; ary hampahoriny efa-jato taona izy.... ianao kosa ho any amin'ny razanao amin'ny fiadanana; ho tratrantitra indrindra ianao vao hodi-mandry.”¹⁴

GSAM 42.2Nanolo-kevitra tsy hendry ny vadin'i Abrahama mba hanafainganana ny fanatanterahana ny fampanantenana; saingy rehefa teraka i Isaka, tena zanak'i Abrahama sy Sarahy, vadiny ara-dalàna, dia hoy ny Tompo momba an'i Ismaela sy ny reniny Hagar, “Roahy io andevovavy io sy ny zanany;”

GSAM 42.3Tamin'ny fitsapana ny finoan'i Abrahama tamin'ny fanolorana an'i Isaka ho sorona teo ambony alitara, dia nianatra lesona momba ny fitsanganan'ny maty indray izy. Voalaza momba azy hoe: “nihevitra izy fa Andriamanitra dia mahay manangana [Isaka] ny maty aza; ary hoatra ny avy tamin'izany no nandraisany azy.”¹⁵

GSAM 42Ny Tena Taranaka

GSAM 42.4Abrahama dia nampianarina indray mandeha fa ny Taranaka marina, izay hanome fitahiana ny firenena rehetra, na dia avy amin'ny taranany ara-nofo aza, dia Kristin'Andriamanitra tokoa; fa tsy niteny taminy ny Tompo hoe “ho an'ny taranaka, toy ny milaza ny maro; fa toy ny milaza ny anankiray, ary ho an'ny taranakao”, “dia Kristy izany”.¹⁶ Hoy ny apostoly Paoly momba izany: “hitan'ny Soratra Masina rahateo fa amin'ny finoana no anamarinan'Andriamanitra ny jentilisa, dia nitory ny filazantsara tamin'i Abrahama rahateo izy, nanao hoe: Aminao no hitahiana ny firenena rehetra.”¹⁷ Nohavaozina tamin'i Isaka sy ny taranany ny fampanantenana natao tamin'i Abrahama,¹⁸ ary koa tamin'i Jakoba.¹⁹

GSAM 42.5Koa satria nanana zanaka lahy roa ambin'ny folo i Jakoba, dia mipoitra ho azy ny fanontaniana hoe: Amin'ny alalan'iza no ahitana ny tetiaran’ilay Taranaka Marina? Ao amin’ny fanambarana nentin’i Jakoba avy tamin’ny tsindrimandrin’Andriamanitra momba ny zanany lahy, dia voavaha ny raharaha: “Ny tehim-panjakana tsy hiala amin'i Joda, na ny tehina fanapahana eo anelanelan'ny tongony, mandra-pahatongan'i Silo, ka hanoa Azy ny firenena.”²⁰ Ho fanatanterahana izany dia tsara ny manamarika eto fa na dia teo ambany fahefan'ny firenena isan-karazany aza ny Isiraelita, dia navela hanana ny Sanhedriny izy ireo. Noho izany, i Joda—ny foko Jiosy izay nomena anarana avy amin'i Joda—dia nanana feo tamin'ny fitondrany mandra-pahatongan'i Silo (Kristy).

GSAM 43Ny Fotoana Afina

GSAM 43.1Nanana fahalalana sasany momba ny famerenana sy ny Taranaka nampanantenaina ireo patriarka; saingy mbola nafenina tamin'izy ireo ny fotoana na ny faharetan'ny fotoana mialoha ny fahatongavany. Rehefa nitombo isa tany Egypta ny taranak'i Jakoba, ary niharan'ny fanenjehana avy tamin'i Faraona (Isaia 52:4), ilay Asirianina izay “tsy nahalala an'i Josefa”²¹, dia niverina tamin'ny eritreritr'izy ireo ho azy ny 400 (430 raha ny marina) taona voalaza tamin'i Abrahama ho fe-potoana haharitra ny fijalian'izy ireo sy ny fonenany ho vahiny, sady nanantena fa ny famonjena amin'ireny dia hitondra ny lova nampanantenaina.

GSAM 43.2Rehefa teraka i Mosesy, nahita ny ray aman-dreniny fa “zaza tsara izy.”²² Tsy maintsy nomena fahazavana izy ireo fa izy, eo ambanin'Andriamanitra, no ho mpamonjy an'i Isiraely amin'ny fanandevozana masiaka. Tsy isalasalana fa nampitaina tamin'i Mosesy izany fahalalana izany; fa rehefa, tamin'ny faha-efa-polo taonany, nanapa-kevitra tanteraka izy ny hiaraka amin'ireo Isiraelita voahorisory, sy hiara-hijaly amin'izy ireo toy izay ho antsoina hoe zanaky ny zanakavavin'i Faraona sy mpandova ny seza fiandrianan'i Egypta,²³ ary rehefa nanomboka niaro ny raharaham-bahoakany izy, ary namono Egyptiana iray ho fiarovana azy ireo, dia talanjona tokoa izy fa tsy nahatsapa ny asany izy ireo; “nataony fa ho fantatry ny rahalahiny fa ny tànany no hamonjen'Andriamanitra azy.”²⁴

GSAM 44.1Rehefa tonga ny fotoanan'ny Tompo hiaingan'ny Isiraelita hiala an'i Egypta, dia lasa izy ireo, ary tamin'ny fotoana nambara mialoha, tsy diso na dia iray andro aza. Eksodosy 12:40, 41. Tsy mety ho nihevitra an'i Mosesy ho mpitondra farany sy ho taranaka nampanantenaina izy ireo, satria avy tamin'ny foko Levy izy, ary tsy efa nilaza ve i Jakoba tamin'ny faminaniana feno aingam-panahy nataony fa i Joda no ho mpitondran'izy ireo mandra-pahatongan'i Silo?

GSAM 44Ho “Hitako Izy”, Fa “tsy ankehitriny”.

GSAM 44.2Rehefa teny an-dalana ho any Kanana ny Isiraelita, dia niantso an'i Balaama i Balaka, mpanjakan'i Moaba (taranak'i Lota), mba hanozona an'i Isiraely. Novan'ny Tompo ho fitahiana ny fanozonany, ka tamin'izany dia nahazo fahazavana fanampiny izy ireo, izay natao hanalana ny hevitra hoe ho avy eo no ho eo ny famonjena farany amin'ny fisamborana an-keriny ataon'i Satana vantany vao hiditra any Kanana izy ireo. Toy izao no voalazan'ny Soratra Masina momba izany: Hoy i Balaama, tamin'ny fahitana avy amin'Andriamanitra, “Hitako Izy, nefa tsy ankehitriny; tazako Izy, nefa tsy akaiky; misy kintana miseho avy amin'i Jakoba sy tehim-panjakana miposaka avy amin'Isiraely ka mandrava ny sisin-tanin'i Moaba Ary mandringana ny mpitabataba rehetra.”²⁵

GSAM 44.3Ity taranaka maro be nipoitra avy amin'i Abrahama ity dia voalazan'i Paoly toy izao: “Koa dia avy tamin'ny anankiray, izay efa toy ny maty, no nihavian'ny maro toy ny kintana eny amin'ny lanitra sy toy ny fasika eny amoron-dranomasina, izay tsy hita isa. Ireo rehetra ireo dia maty tamin'ny finoana, kanefa tsy mbola nahazo ny teny fikasana; fa nahatazana azy eny lavitra eny izy ka ravoravo niarahaba azy, dia nanaiky fa vahiny sy mpivahiny tetỳ ambonin'ny tany izy.”²⁶

GSAM 44.4Tsy tokony ho kivy na ho diso fanantenana ny fon'ny Isiraely noho ny faminanian'i Balaama fa ny fahatanterahan'ny fanantenan'izy ireo dia “tsy ankehitriny,” na “tsy akaiky;” fa ny Tompo, fotoana fohy talohan'ity faminaniana ity, dia nianiana tamin'ny ainy manokana fa ho tonga ihany amin'ny farany izany toe-javatra voninahitra izany. Tamin'ny alalan'i Mosesy izy niteny hoe: “Kanefa raha velona koa Aho, ka ho feno ny voninahitr'i Jehovah ny tany rehetra.”²⁷ Tamin'ny andron'ny mpaminany Habakoka, 863 taona taty aoriana, dia naverina indray io fahamarinana io, saingy nolazaina ho toy ny zava-mitranga mbola ho avy: “fa ny tany ho feno ny fahalalana ny voninahitr'i Jehovah, toy ny fanaron'ny rano ny fanambanin'ny ranomasina.”²⁸

GSAM 45Ny Fanompoana ao amin'ny Fitoerana Masina, Aloky ny Tena Izy

GSAM 45.1Rehefa nitondra an'i Isiraely niala tany Egypta ny Tompo, dia nanambara teo anatrehan'ny toby manontolo ny lalàna momba ny fampianarana ara-moraly, ary nanome azy ireo dika mitovy tamin'izany tamin'ny vato, voasokitra tamin'ny rantsan-tanany, mba hampahatsiahy azy ireo hatrany amin'ilay Mpamonjy izay hanolotra ny tenany ho sorona ho azy ireo; ary mba amin'ny alalan'ny rany sarobidy ho voadio ny fahotany, dia nanangana fitoerana masina tany an'efitra izy. Ity tabernakla, na fitoerana masina ity, tamin'ny fanamboarana azy manontolo, dia nampitandremana an'i Mosesy mba hanao azy mitovy tanteraka amin'ilay santionany nasehon'ny Tompo azy teny an-tendrombohitra.²⁹ Ny fanompoana tao amin'io fitoerana masina io dia aloky ny fanompoana marina ataon'i Kristy ao amin'ny fitoerana masina any an-danitra.³⁰ Na dia ny fampahatsiahivana ny olona ny amin'ny aloky ny “zava-tsoa ho avy” aza no tanjon'Andriamanitra tamin'ireo fanatitra sy sorona tao amin'ny fitoerana masina,³¹ ny ezaka nataon'i Satana kosa dia ny hitarika ny olona hifantoka amin'ilay fanatitra ihany, fa tsy amin'i Kristy sy ny fanompoana marina ataony, izay ohatra fotsiny ihany io. Noho izany dia nitady ny hitarika azy ireo hiantehitra amin'ny asany manokana ho amin'ny famonjena izy.

GSAM 45.2Tanjon'ny Tompo ny ho mpanjakan'ny olony,—ny Isiraelita,—ny hiady ny adin'izy ireo sy handresy ny firenena. Nanana ny fomba fitondrany Izy, araka ny hita amin'ity andininy manaraka ity: “rehefa nandrava firenena fito tany amin'ny tany Kanana Izy, dia nampandovainy ny tanin'ireny izy tokony ho dimam-polo amby efa-jato taona; ary rehefa afaka izany, dia nomeny mpitsara izy hatramin'i Samoela mpaminany.”³²

GSAM 45Nangataka Mpanjaka i Isiraely

GSAM 45.3Hita miharihary fa tsy tian'ny Isiraelita ny fomba nitondran'ny Tompo azy ireo. Na izany aza, ny fikasany sy ny sitrapony dia ny mba ho vahoaka voafantina izy ireo, miavaka amin'ireo firenena hafa rehetra nanodidina azy. Raha nanaraka hentitra ny toromarika nomeny izy ireo, dia na ireo firenena aza dia ho nilaza momba azy ireo hoe: “Olona hendry sy manan-tsaina tokoa io firenena io. Fa iza no firenena, na dia lehibe aza, no mba manana andriamanitra akaiky azy tahaka an'i Jehovah Andriamanitra amin'izay rehetra iantsoantsika Azy?”³³

GSAM 46.1Tamin'ny tsy fahafalian'izy ireo dia nangataka tamin'i Samoela izy ireo mba hanendry mpanjaka ho azy ireo, ary hoy ny Tompo tamin'i Samoela, “Izaho no laviny tsy hanjaka aminy.”³⁴ Indray izy ireo niteny tamin'i Samoela, ary tamin'ny fomba somary manjakazaka kokoa, Ankehitriny, “manendre mpanjaka ho anay hitsara anay, tahaka ny firenena rehetra”.³⁵ Nohazavain'i Samoela tamim-pitandremana tamin'izy ireo ny fanerena izay ho tonga amin'izy ireo raha manana mpanjaka izy ireo, saingy “Kanefa tsy nety nihaino ny tenin'i Samoela ny olona, fa hoy izy: Tsia, fa aoka ihany hisy mpanjaka hanjaka aminay, mba ho tahaka ny firenena rehetra koa izahay, ka ny mpanjakanay hitsara anay sy hivoaka eo alohanay ary hitarika ny adinay.”³⁶

GSAM 46.2Koa nanana mpanjaka nifehy azy ireo izy ireo nandritra ny dimanjato taona teo ho eo, voalohany, ho fanjakana iray teo ambany fitondran'i Saoly, Davida, ary Solomona; avy eo nizarazara ho fanjakana roa, dia i Isiraely sy i Joda. Vitsy dia vitsy tamin'ireo mpanjakany no tsara sy marina, fa ny ankamaroany kosa ratsy fanahy, nitondra ny vahoaka tamin'ny fanompoan-tsampy sy ny fahotana lehibe. Koa ny vahoaka dia tsy hoe nanana mpanjaka tahaka ny firenena manodidina azy fotsiny, fa nitovy tamin'izy ireo koa tamin'ny faharatsiana, tamin'ny fialana tamin'ny Andriamanitry ny razambeny, ary tamin'ny fivavahana tamin'ny sampy sy ny tafiky ny lanitra.

GSAM 46.3Hoy ny Tompo momba ity fitondrana mpanjaka ity, tamin'ny vavan'ny mpaminany Hosea hoe: “Izao no maharingana anao, ry Isiraely ô; Manohitra Ahy Izay famonjena anao ianao. Aiza ary izay mpanjakanao, Mba hamonjy anao ao an-tanànanao rehetra? Ary aiza ireo andriambaventinao, izay nantsoinao hoe: Omeo mpanjaka sy mpanapaka aho? Nomeko mpanjaka ianao tamin'ny fahatezerako, ary nesoriko izy tamin'ny fahavinirako.”³⁷

GSAM 47Ny Fanjakana Naongana

GSAM 47.1Nitohy io fitondrana mpanjaka io mandra-pandoroan’ny Kaldeana an’i Jerosalema, naka ny fitaovan'ny tempoly, ary nitondra an'i Joda ho babo tany Babylona, izay nitoerany nandritra ny fito-polo taona, araka ny voalaza mialoha ho azy ireo. Rehefa nifarana io fitondrana mpanjaka io, dia niteny ny Tompo tamin'ny alalan'ny mpaminany Ezekiela tamin'i Sedekia, mpanjakany farany, ianao, ry ilay ratsy fanahy voatrabaka, dia ilay mpanjakan'ny Isiraely, izay tapitra andro amin'ny fotoan'ny heloka mahafaty, izao no lazain'i Jehovah Tompo Hesorina ny hamama, ary halàna ny satro-boninahitra, tsy ho ao intsony ireo; hasandratra ny iva [ny mpitondra avy any Babylona], ary haetry ny avo [ity mpitondra tena nirehareha avy amin'ny foko Joda ity]. Havadiko, havadiko, havadiko izany; fa izany koa aza dia tsy mba haharitra mandra-pahatongan'izay tena tompony tokoa, ka homeko azy izany.³⁸

GSAM 47.2Ity mpitondra ara-drariny ity, ilay Taranaka marina, dia i Kristy. Momba azy no nanoratra ilay mpaminany Mika hoe: “ianao, ry tilikambon'ny andiany'”, ry toby mafy an'ny zanakavavin'i Ziona ô, ho anao no ho avy izany, dia ny fanjakana voalohany [fanjakana eto an-tany, izay haverina ao amin'i Kristy]: ho an'ny zanakavavin'i Jerosalema no ho avy ny fanjakana.³⁹

GSAM 47.3Rehefa very ny tehina fanjakana i Isiraely, dia lasa tany an-tanan'ny mpanjakan'i Babylona izany. Rehefa nifandimby teo ambany fitondran'i Medo-Persia, Gresy, ary Roma izy ireo, dia navadika in-telo ny fanjakana. Tamin'ny andron'ny fanjakan'i Kaisara Aogosto, mpanjakan'i Roma, dia teraka i Kristy, ilay mpandova ara-dalàna ny seza fiandrianan'i Davida,—ilay tena Taranaky ny vehivavy, avy amin'i Abrahama, ary avy amin'i Davida,—ary araka ny naminaniana.

GSAM 47.4Mba hahafantaran'ny olona fa ny Mpanjaka ara-drariny, ilay Taranaka marina, dia mihoatra noho ny olombelona tsotra manana fanjakana fohy andro, dia nanosika ny mpanoratra ny Salamo ny Tompo mba hanoratra toy izao: “Izaho kosa hanao azy ho lahimatoa, Ambony indrindra amin'ny mpanjakan'ny tany. Hitahiry ny famindram-poko ho azy mandrakizay Aho, Ary ny fanekeko hampaharetiko aminy. Hampaharitra ny taranany ho mandrakizay Aho, Ary ny seza fiandrianany ho tahaka ny faharetan'ny lanitra.” “Ny taranany haharitra mandrakizay, Ary ny seza fiandrianany ho tahaka ny masoandro eo anatrehako. Hampitoerina mandrakizay tahaka ny volana izy, Tahaka ny vavolombelona marina any an-danitra.”⁴⁰

GSAM 48.1Ao amin'ny faminanian'i Isaia dia mamaky bebe kokoa momba ity Mpanjaka ity isika toy izao: Zaza no teraka ho antsika, Zazalahy no omena antsika; Ary ny fanapahana dia eo an-tsorony, ary ny anarany atao hoe Mahagaga, Mpanolo-tsaina, Andriamanitra Mahery, Rain'ny mandrakizay Andrian'ny fiadanana. “Ny handrosoan'ny fanapahana sy ny fiadanana dia tsy hanam-pahataperana Eo amin'ny seza fiandrianan'i Davida sy ny fanjakany, mba hampiorenana sy hampitoerana azy amin'ny rariny sy ny hitsiny hatramin'izao ka ho mandrakizay; ny fahasaro-piaron'i Jehovah, Tompon'ny maro, no hahatanteraka izany”.⁴¹

GSAM 48Ny fisandratan'i Enoka sy Elia

GSAM 48.2Voarakitra an-tsoratra ny tranga olona tamin'ny andro taloha izay nalaina niakatra tany an-danitra nefa tsy nahatsapa fahafatesana. Momba an'i Enoka, izay fahafito avy amin'i Adama, dia voalaza hoe, “niara-nandeha tamin'Andriamanitra Enoka; ka tsy hita izy, fa nentin'Andriamanitra.”⁴² “Finoana no namindrana an'i Enoka tsy hiharan'ny fahafatesana; ka dia tsy hita izy, satria nafindran'Andriamanitra; fa talohan'ny namindrana azy dia nambara fa nankasitrahan'Andriamanitra izy.”⁴³

GSAM 48.3Indray, raha mbola nandeha niaraka i Elia sy Elisa, dia “raha mbola nandeha sy niresaka izy roa lahy, dia, indro, nisy kalesy afo sy soavaly afo nampisaraka azy roa lahy; ary Elia niakatra tamin'ny tafio-drivotra ho any an-danitra. Ary raha nahita izany Elisa, dia niantso hoe: Ry ikaky ô, ry ikaky ô, eny kalesin'ny Isiraely sy ny mpitaingin-tsoavaliny! Dia tsy nahita azy intsony izy.”⁴⁴

GSAM 48.4Enoka naminany ny fahatongavan'i Kristy ho mpitsara ny tany rehetra, tamin'izao teny izao: “Indro, tonga Jehovah mbamin'ny masiny tsy omby alinalina hitsara ny olona rehetra sy hampiaiky ny olona ratsy fanahy rehetra ny asan'ny haratsiam-panahy rehetra, izay nataony tamin'ny haratsiam-panahiny sy ny teny sarotra rehetra izay nitenenan'ny mpanota ratsy fanahy hanohitra Azy.”⁴⁵

GSAM 49Nampianatra momba ny Fahatongavan'ny Tompo i Joba

GSAM 49.1I Joba, izay heverina fa niaina tamin'ny andron'i Mosesy, dia nanana fahalalana momba ny fahatongavan'i Kristy sy ny fitsanganana indray; satria hoy izy hoe: “Enga anie ka ho voasoratra ny teniko! Enga anie ka ho voatomboka eo amin'ny boky ireny! Enga anie ka ho voasoratra amin'ny vy fanoratana sady voasy firaka eo amin'ny vatolampy ho mandrakizay izy! Kanefa raha izaho, dia fantatro fa velona ny Mpanavotra eo ambonin'ny vovoka Izy. Ary rehefa levona ny hoditro, izao simba izao, dia ao amin'ny nofoko no hahitako an'Andriamanitra (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV); Eny, izaho no hahita Azy, ary ny masoko no hijery, fa tsy olon-kafa.”⁴⁶

GSAM 49Ny Sezan'i Davida, Sezan'ny Tompo

GSAM 49.2Ny sezan'i Davida no nantsoina hoe sezan'ny Tompo. “Solomona dia nipetraka tamin'ny seza fiandrianan'i Jehovah ho mpanjaka handimby an'i Davida rainy.”⁴⁷ Ny Tompo dia “nanao fianianana taminy [i Davida] fa izay hateraky ny kibony no hipetraka eo ambonin'ny seza fiandrianany, koa raha nahita rahateo izy, dia nilaza ny fitsanganan'i Kristy, fa tsy nafoy ho any amin'ny fiainan-tsi-hita Izy, ary ny nofony tsy tratry ny lò.”⁴⁸ Ary hoy koa momba ny fanjakana ho avy an'i Kristy, hipetraka eo amin'ny seza fiandrianan'i Davida izy. (Jereo Isaia 9:7.) Indray, “Ireo mpanjakan'ny tany mitsangana, Ary ny mpanapaka miara-mioko hanohitra an'i Jehovah sy ny Mesiany.... Izaho kosa efa nanendry ny Mpanjakako Tambonin'i Ziona, tendrombohitro masina. Hilaza zava-boatendry Aho; Jehovah nilaza tamiko hoe: Zanako Hianao, Izaho niteraka anao androany.”⁴⁹ Indray, “Izao no lazain'i Jehovah amin'ny Tompoko: Mipetraha eo an-tanako ankavanana Ambara-panaoko ny fahavalonao ho fitoeran-tongotrao.”⁵⁰

GSAM 49Ny Jiosy dia Nikorontana

GSAM 49.3Nampisafotofoto ny Jiosy ireo soratra ireo. Olana tsy vitan'izy ireo novahana izany: raha niantso Azy hoe Tompo i Davida, ahoana no maha zanany Azy? Ahoana no ahafahany ho zaza teraka avy amin'ny taranak'i Davida, nefa sady Imanoela—Andriamanitra miaraka amintsika? Kanefa i Isaia, mpaminanin'izy ireo ihany, dia nanambara hoe: “ny virijina hitoe-jaza ka hiteraka zazalahy; Ary ny anarany hataon'ny olona hoe Imanoela.”⁵¹

GSAM 50.1Fantatr'i Kristy tsara ny fanontaniana izay hampangina ireo Farisiana mpitsikera, ka dia nanontany azy ireo Izy hoe: “Ahoana no hevitrareo ny amin'i Kristy? Zanak'iza moa Izy? Hoy izy taminy: Zanak'i Davida. Hoy Jesosy taminy: Koa nahoana ary Davida amin'ny Fanahy no manao Azy hoe Tompo, ka manao hoe: Jehovah nilaza tamin'ny Tompoko hoe: Mipetraha eo an-tanako ankavanana Ambara-panaoko ny fahavalonao ho eo ambanin'ny tongotrao (Sal. 110. 1)? Koa raha Davida ary manao Azy hoe Tompo, ahoana no maha-zanany Azy?”⁵²

GSAM 50.2Voatonona indray ity lohahevitra ity ao amin'ny Salamo 45:6, 7: “Ny seza fiandriananao, Andriamanitra ô, dia mandrakizay doria; tehim-pahamarinana ny tehim-panjakanao. Tianao ny fahamarinana, fa halanao ny heloka; koa Andriamanitra, dia Andriamanitrao, efa nanoso-diloilo fifaliana anao mihoatra noho ny namanao.”⁵³ Raha jerena ireo Soratra Masina ireo, tsy maintsy ho nanana hevitra avo momba ny toetran'ilay Mpanjaka sy Mpanarina ho avy ny vahoaka Jiosy. Tsy mety ho hafa noho izany.

GSAM 50Ny Taranaky ny Fiaviana Masina

GSAM 50.3Nisy toromarika antsipirihany momba an'i Kristy sy ny fahaterahany, satria ny Tompo tamin'ny alalan'i Mika mpaminany dia nanondro ny niaviany avy amin'ny Andriamanitra, ary na dia ny tanàna kely izay hahaterahany aza: Fa ianao, ry Betlehema Efrata, Izay kely tsy tokony ho isan'ny arivon'i Joda akory, Dia avy ao aminao no hivoahan'Izay anankiray ho Mpanapaka ho Ahy ao amin'ny Isiraely; Hatry ny fahagola no efa nivoahany, dia hatrizay hatrizay (teny an-tsisiny, Heb., avy amin'ny “andron'ny mandrakizay”).⁵⁴

GSAM 50Ny Fisian'Andriamanitra Niseho tamin'ny Shekinah sy ny Rahona

GSAM 50.4Taty aoriana teo amin'ny tantaran'ny Isiraelita, rehefa vitan'i Solomona ny fanorenana ny tempoly, izay nolazainy fa tsy maintsy ho “mahatalanjona” tokoa, dia nipetraka teo anelanelan'ireo kerobima teo ambonin'ny seza famindram-po ny shekinah-n'ny voninahitr'Andriamanitra. Milaza ny tantara fa tamin'ny fanokanana ny tempoly, rehefa nivoaka avy tao amin'ny fitoerana masina ny mpisorona, “dia nameno ny tranon'i Jehovah ny rahona; ka dia tsy nahajanona hanao fanompoam-pivavahana ny mpisorona noho ny rahona, satria ny voninahitr'i Jehovah nameno ny tranon'i Jehovah.”⁵⁵ Ny fisian'ny Tompo tao amin'ity tempoly ity dia hita maso teo anatrehan'ny vahoaka tao anatin'ilay rahona voninahitra. Namaly ny fivavahan'i Solomona ny Tompo tamin'izany fotoana izany, ka niteny taminy hoe: “Efa reko ny vavakao, ary efa nofidiko ho Ahy ity fitoerana ity ho trano fanateram-panatitra.”⁵⁶

GSAM 51.1Nanao fahotana ny olona,—nanao fanompoan-tsampy,—ka noho izany dia rava ny tanànany sy ny fitoerany masina nandritra ny fito-polo taona. Taorian'ny fahababoana, dia naorina indray ny tempoly tamin'ny tanan'i Zerobabela. Na dia tsy dia manjelanjelatra tahaka ilay naorin'i Solomona aza izy, dia hoy ny Tompo tamin'ny alalan'ny mpaminaniny momba azy: “Ny voninahitr'ity trano ity any am-parany dia ho lehibe noho ny tany aloha.”⁵⁷ Nohatsarain'i Heroda ity trano ity, ary tao amin'ny tokotaniny no nampianarin'ny Mpamonjy. Ny trano voalohany dia nanana rahona voninahitra izay maneho ny Tompo, fa tao amin'ny faharoa kosa niditra ny Mpamonjy mihitsy, Mpamorona ny zavatra rehetra.

GSAM 51Fanjakana Be Voninahitry ny Fototr'i Jese

GSAM 51.2Ho an'ireo niandry sy nanantena tamin'ny andron'i Isaia, ny fampisehoana tamin'ny faminaniana nataony momba ireo zava-mahatalanjona mifandray amin'ny famonjena farany dia tsy maintsy ho loharanon-kery sy fampaherezana ho azy ireo. Ireo faminaniana ireo indray dia mamaritra mazava tsara ny firazanana hiavian'ity Mpamonjy andrasana ity, toy izao manaraka izao: “Ary hisy Solofo mitsimoka eo amin'ny fototr'i Jese, ary hisy mitrebona avy eo amin'ny fakany; Ary ny fanahin'i Jehovah hitoetra ao aminy, dia ny Fanahin'ny fahendrena sy ny fahazavan-tsaina; Ny Fanahin'ny fanoloran-tsaina sy ny faherezana; Ny Fanahin'ny fahalalana sy ny fahatahorana an'i Jehovah; Ary ho hanitra ankasitrahana aminy ny fahatahorana an'i Jehovah, ka tsy hitsara araka ny hitan'ny masony izy, na hampiaiky araka ny ren'ny sofiny; Fa hotsarainy amin'ny fahamarinana ny malahelo; Ary homeny rariny ny mpandefitra amin'ny tany; hamely ny tany amin'ny tsorakazon'ny vavany Izy, ary ny fofonain'ny molony no hamonoany ny ratsy fanahy.”⁵⁸

GSAM 52Ny Fitsanganan'ny Maty Nampianarin'ny Mpaminany

GSAM 52.1Nampianatra ny fampianarana momba ny fitsanganan'ny maty ihany koa ny mpaminany Isaia, tamin'ireto teny mampahery ireto: “Ary Jehovah, Tompon'ny maro, dia hanao fanasana ho an'ny firenena rehetra eto amin'ity tendrombohitra ity, dia fanasana amin'ny zavatra matavy, fanasana amin'ny divay efa niotrika ela, zavatra matavy be tsoka, divay efa niotrika ela sady voadio tsara. Ary hofoanany eto amin'ity tendrombohitra ity, ny sarona izay manarona ny olona rehetra sy ny rakotra izay arakotra ny firenena rehetra. Hofoanany tsy hisy mandrakizay ny fahafatesana; Ary Jehovah Tompo hamafa ny ranomaso amin'ny tava rehetra sady hanafa-tondromaso ny olony eny amin'ny tany rehetra, fa Jehovah no efa niteny. Ary holazaina amin'izany andro izany hoe: Indro Andriamanitsika, izay nandrasantsika hamonjy antsika; Indro Jehovah, Izay nandrasan-tsika, koa dia aoka ho faly sy ho ravoravo amin'ny famonjeny isika.”⁵⁹

GSAM 52Ny Fanjakan'ny Tany Navaozina

GSAM 52.2Ilay mpaminany ihany koa no milaza fa ho tany nohavaozina izany izay hananganana ny fanjakana farany: “Fa, indro, Izaho mahary lanitra vaovao [lanitra andairan'ny rivotra] sy tany vaovao, ka dia tsy hotsarovana intsony ny taloha, na ho mby ao an-tsaina akory aza [amin'ny fanamarihana, Heb., ‘ho tonga ao am-po,’ izany hoe, ho irina indray]. Fa mifalia kosa sy miravoravoa mandrakizay, satria mahary izany Aho; fa, indro, mahary an'i Jerosalema ho fifaliana Aho ary ny olony ho firavoravoana. Dia ho faly amin'i Jerosalema Aho sy ho ravoravo amin'ny oloko; ary ny feo mitomany tsy ho re any intsony, na ny feo mitaraina. [manomboka amin'ny fotoana hamoronana ny tany vaovao] Ary na dia ny zaza minono any aza dia tsy ho fohy andro, [zaza tsy velona ela] ary tsy hisy anti-panahy izay tsy nahatapitra ny androny; [fahanterana aloha loatra] fa mbola zatovo ihany izay maty na dia efa zato taona aza, [tamin'ny andron'ny olona nahatratra sivy-jato taona dia mety ho zato taona ny zaza] ary ny mpanota aza, dia hahatratra zato taona [amin'ny taona faramparan'ny androm-piainana zato taona] vao hozonina. [Ireo izay maty amin'ny fotoana itondrana ny tany vaovao dia ireo izay levona ao anatin'ny ‘fandringanana ny ratsy fanahy.’ 2 Petera 3:7.] Hanao trano ny olona ka hitoetra ao; Ary hanao tanim-boaloboka ny olona ka hihinana ny vokatra aminy. Tsy hanao trano hitoeran'olon-kafa izy, Na hamboly zavatra hohanin'olon-kafa; Fa ho tahaka ny andron'ny hazo [ny hazon'ny fiainana, araka ny Septuaginta] ny andron'ny oloko, Ary ireo voafidiko dia hanaram-po amin'ny asan'ny tanany.”⁶⁰

GSAM 53.1Ezekiela dia mitazana lavitra hatrany amin'ny fitsanganan'ny maty. Amin'ny alalany dia hoy ny Tompo: “Indro, ry oloko, Izaho no hanokatra ny fasanareo, ary hampiakariko avy amin'ny fasanareo ianareo, ka ho entiko ho any amin'ny tanin'ny Isiraely.”⁶¹

GSAM 53“nivesatra ny fahoriantsika” Izy

GSAM 53.2Ho an'i Isaia, ilay mpaminanin'ny filazantsara, dia nambara feno kokoa ny fitsapana, ny fijaliana, ary ny fahafatesan'ny Mpamonjy ho an'ny olona. “Iza,” hoy ilay mpaminany, “no nino ny teny nampitondraina anay ? Ary iza no nampisehoana ny sandrin'i Jehovah? Fa naniry teo anatrehany tahaka ny zana-kazo madinika Izy sy tahaka ny solofon-kazo amin'ny tany karankaina; tsy nanana endrika na fahatsaran-tarehy Izy; Ary raha nijery Azy isika, dia tsy nisy hatsaran-tarehy haniriantsika Azy. Natao tsinontsinona sy nolavin'ny olona Izy; lehilahy ory sady zatra ny fahoriana, Ary tahaka izay tsy tian'ny olon-kojerena akory Izy; natao tsinontsinona Izy ka tsy mba nahoantsika. Nitondra ny aretintsika tokoa Izy sady nivesatra ny fahoriantsika; kanjo isika kosa nanao azy ho nokapohina sy nasian'Andriamanitra ary nampahorina. Nefa Izy dia voalefona noho ny fahadisoantsika sy notorotoroina noho ny helotsika, ny fampijaliana nahazoantsika fihavanana no namelezana Azy; ary ny dian-kapoka taminy no nahasitranana antsika.”⁶²

GSAM 53.3Moa ve hitranga amin’ny androko ireo zava-mitranga mahagaga ireo? mety ho nanontany ny olona, toraka ny mpaminany ihany koa. Ny valiny dia ho hoe: Tsy amin'izao no hitrangan'izany; mbola tsy tonga ny fotoana ho avian'ity Mpamonjy lehibe ity; fa hoy ilay mpaminany: “Ny masonao hahita ny mpanjaka amin'ny hatsaran-tarehiny sady hahatsinjo tany malalaka dia malalaka.”⁶³

GSAM 54Ny Faminanian'i Daniela dia Mampiseho ny Hoavy

GSAM 54.1Na izany aza, tamin'ny alalan'ny mpaminany Daniela no nanombohan'ny Tompo nampianatra ny olony momba ireo fanjakana mifandimby izay hisandratra sy hitondra mandra-panorenana ny fanjakany mandrakizay; ary mba hampahafantarana vanim-potoana manokana, manomboka amin'ny zava-nitranga mbola ho avy tamin'izany, ka hatramin'ny fisehoana marina sy ny fanesorana ny Mesia. Ny fandikana ny nofin'i Nebokadonezara dia nampiseho fa ireo fanjakana efatra izay hanjaka amin'izao tontolo izao dia hihena hery sy voninahitra araka ny fihenan'ny lanjan'ny volamena, volafotsy, varahina, ary vy; ary amin'ny farany, ny toetry ny fanjakana izay vaky sy tsy miray dia ho toy ny faharefoan'ny vy afangaro amin'ny tanimanga maloto. Dia ho avy avy eo ny fanjakan'ny lanitra izay hanaraka ny fampihenana ireo fanjakana izay ho lasa toy ny akofa eny am-pamoloana amin'ny fahavaratra, ka tsy hisy toerana ho azy ireo, raha ny fanjakan'Andriamanitra kosa hameno ny tany manontolo.

GSAM 54.2Avy eo, ao amin'ny fahitana ao amin'ny toko fahafito, amin'ny alalan'ny mariky ny biby efatra lehibe, dia averina asiana fanazavana ilay fototra ihany, ary aseho ireo endri-javatra hafa momba ireo fanjakana ireo. Ao amin'ity toko ity no ahitana ny fizoran'ny raharaha sy ny asan'ny fahefana “tandroka kely” izay hisandratra, aorian'ny fitsinjaràn'ny fanjakana fahefatra ho fizarana folo, ka handrava na hampanaiky ny telo amin’ireo mba hananganana ny tenany ho mpitondra ara-panahy amin'izy rehetra. Ity fahefana papaly ity dia hitohy ao anatin'ny toetry ny fanjakana fahefatra izay mizara sy marefo, mandritra ny 1260 taona. Toy izany no nampisehoana ireo zava-mitranga izay mahatratra ny fotoana handraisan'i Kristy ny fanjakana avy amin'ny Rainy, ka hatolony ho an'ny olomasin'ny Avo Indrindra; fanjakana izay hifehy ny tany manontolo amin'ny farany, ary hijoro mandrakizay.

GSAM 55Ny 2300 andro

GSAM 55.1Ao amin'ny toko fahavalo amin'ny bokin'i Daniela, ao anatin'ny fahitana ny ondrilahy, ny osilahy, ary ilay “tandroka kely” izay nihalehibe tokoa, dia entina mijery hatrany amin'ny faran'ny andro indray ilay mpaminany. Ao amin'ny andininy faha-13 sy faha-14 dia nosarihina ny sainy momba ny vanim-potoana iray—2300 andro—mahatratra ny fitsarana. Fotoana lava be io, ka azon'ny mpaminany; satria nampahafantatra azy ilay anjely fa mbola ho an'ny andro maro ilay fahitana. Mbola tsy nisy daty nomena ho an'ny fiandohan'ireo andro ireo, ka namarana ny toko izy tamin'ny filazana hoe: “ary ka aho ny amin'ny fahitana, nefa tsy nisy nahafantatra izany.”

GSAM 55Ny Fito-polo Herinandro hatramin'ny Mesia

GSAM 55.2Ny toko fahasivy dia mitantara ny fahatongavan'ny anjely tany amin'i Daniela, ho valin'ny fivavahany, mba hanome azy fahaiza-manao sy fahalalana. Nampahafantatra azy momba ny vanim-potoana iray misy herinandro fito-polo izy. Sivy amby enimpolo amin'ireo herinandro taona ireo [izay, araka ny voalaza, no dikan'ny teny hoe shevooim, nadika hoe “herinandro”] no haharitra hatramin'ny Mesia. Ny fotoana nanombohan'ny fe-potoana, dia ny “didy hanavaozana sy hanamboarana an'i Jerosalema,” dia mbola tsy nomena tamin'izany fotoana izany. Mipoitra ny fanontaniana hoe: Ahoana no nahafantaran'i Daniela ny toerana hifaranan'ireo herinandro sivy amby enimpolo? Ao amin'ny toko faha-roa ambin'ny folo dia dinihina indray ilay fanontaniana momba ny fotoana, ary ho an'ny fanontaniany hoe: hanao ahoana no hiafaran'ireo zavatra ireo? dia nasaina nandeha ny lalany izy, satria ireo teny ireo dia “voahorona sady voaisy tombo-kase mandra-pihavin'ny andro farany,” ka amin'izay fotoana izay no hahatakatr'ireo “hendry.”

GSAM 55.3Tsy isalasalana fa ity fanontaniana momba ny fotoana ity dia anisan'ireo tranga tondroin'ny apostoly Petera rehefa nilaza izy hoe: “Ny amin'izany famonjena izany dia notadiavin'ny mpaminany sy nokatsahiny fatratra, dia ireo efa naminany ny fahasoavana ho anareo; eny, nokatsahiny izay andro na izay toetry ny andro notondroin'ny Fanahin'i Kristy ao anatiny, raha nambarany rahateo ny fijalian'i Kristy sy ny voninahitra manaraka izany.”⁶⁴

GSAM 56Ny Anjaran'ny Tsy Mpivavaka

GSAM 56.1Malakia, mpaminany farany ao amin'ny Testamenta Taloha, dia mamela famaritana mampientanentana momba ny fandravana farany ny ratsy fanahy: “Indro, ho avy ny andro izay handoro toy ny lafaoro; ary ny mpirehareha rehetra, eny, ary izay rehetra manao ratsy, dia ho toy ny ahitra maina; ary ny andro ho avy dia handoro azy ireo, hoy ny Tompon'ny tafika, ka tsy hisy fotony na sampany. Fa ho anareo izay matahotra ny anarako kosa dia hiposaka ny Masoandron'ny fahamarinana, ka hanasitrana amin'ny elany; ary hivoaka ianareo ka hitombo toy ny zanak'omby mifahy. Ary hanitsaka ny ratsy fanahy ianareo; fa ho lasa lavenona eo ambanin'ny faladian-tongotrareo amin'ny andro hanaovako izany, hoy ny Tompon'ny tafika.”⁶⁵

GSAM 56.2Miaraka amin'ireo zava-misy rehetra voarakitra ao amin'ny Testamenta Taloha izay ananan'ny Isiraelita, izay nanazava tamin'izy ireo ny lafiny maro amin'ny drafitry ny fanavotana, dia tsy maintsy hoe lehibe tokoa ny fahalianan'ireo mpianatra mazoto ny teny rehefa nahita sy tsapan'izy ireo fa nanakaiky ny fotoana hahatongavan'ity Taranaka nampanantenaina ity. Na dia tsy azon'ny besinimaro, ary na dia ireo aza izay namaky ny Soratra Masina tao amin'ny synagôga isaky ny Sabata, ny teny (Asan'ny Apostoly 13:27), dia tsy isalasalana fa nivavaka fatratra ireo olona be fivavahana sy mpandinika, izay nikaroka tamim-pahatsorana ny Soratra Masina teo ambany fitarihan'ny Fanahy, tahaka ny nataon'ny apostoly Jaona tamin'izao vanim-potoana izao hoe: “Tongava, Tompo Jesosy, ary tongava haingana.”