Toko faha-3 — Ny Fahatongavan'ilay Taranaka Nampanantenaina

GSAM 57.1“rehefa tonga ny fotoan'andro, dia nirahin'Andriamanitra ny Zanany, … nateraka tao ambanin'ny lalàna, hanavotany izay ambanin'ny lalàna, mba handraisantsika ny fananganan'anaka.”¹

GSAM 57.2“Ary ho an'izay mahay mampahery anareo araka ny filazantsarako sy ny fitoriana an'i Jesosy Kristy, araka ny fampisehoana ny zava-niafina, izay voàfina hatry ny fony fahagola, fa efa naseho ankehitriny tamin'izay soratry ny mpaminany, araka ny didin'Andriamanitra mandrakizay, ka nampahafantarina any amin'ny firenena rehetra hahatonga fanekena ny finoana, ho an'Andriamanitra tokana ihany sady hendry anie ny voninahitra amin'ny alalan'i Jesosy Kristy mandrakizay mandrakizay.”²

GSAM 57.3“fanambarana no nampahafantarana ahy ny zava-niafina, araka ny voasoratro tamin'ny teny fohifohy teo. … izay tsy mbola nampahafantarina ny zanak'olombelona tamin'ny taranaka lasa tahaka ny fanambaran'ny Fanahy ankehitriny amin'ny Apostoly masina sy ny mpaminany, … izaho, izay kely noho ny kely indrindra amin'ny olona masina rehetra, no nomena izao fahasoavana izao, dia ny hitory amin'ny jentilisa ny haren'i Kristy tsy hita lany, ary ny hampahazava ny olona rehetra mba hahalalany izay fitondrana ny zava-miafina, dia Ilay voafina hatramin'ny nanaovana izao tontolo izao tao amin'Andriamanitra, Izay nanao ny zavatra rehetra.”³

GSAM 57.4Efa voalaza fa ao amin'ny Testamenta Taloha dia miafina ny filazantsara; ao amin'ny Testamenta Vaovao kosa dia miseho izany. Araka ny nambaran'ny hafa, “Raha niala tamin’ Andriamanitra ny Jiosy dia very betsaka; tsy teo imason’ ny maro intsony ny fampianarana momba ny fanompoam-pivavahana. Kristy mihitsy no efa nanorina io fanompoam-pivavahana io. Tandindona milaza Azy izany teo amin’ ny lafiny rehetra; koa feno aina sy rakotry ny hatsaran-tarehy ara-panahy izany. Very leo amin’ ny Jiosy anefa ny fiainana ara-panahy teo amin’ ny lanompoam-pivavahana nataony, ary nifikitra tamin’ ny lomba maty tsy misy aina izy. Ny fisoronana sy ny fitsipika no nilokisany, fa tsy niankina tamin’ Ilay notondroin’ ireo izy.

GSAM 58Mitady Fanjakana Ara-nofo

GSAM 58.1“Naniry ny fiavian’ ny Mesia ny Jiosy, nefa diso ny fiheverany ny asa nanirahana Azy. Tsy nitady fanavotana ny amin’ ny fahotana izy ireo, fa fanafahana amin’ ny Romana. Nanantena izy fa Ilay Mesia ho avy dia ho mpandresy, hanafaka ny fahefan’ ny mpanageja azy ireo, ary hanandratra ny Isiraely ho amin’ ny fanapahana an’ izao tontolo izao. Toy izany no nahavoaomana ny lalana handavana ny Mpamonjy.

GSAM 58.2“Ny vahoaka, izay tao amin’ ny haizina sy ny fanagejana sy ny mpifehy izay nangetaheta fahafahana, dia naniry mafy ny fiavian’ Ilay handresy ny fahavalony ka hamerina indray ny fanjakana amin’ ny Isiraely. Nianatra ny faminaniana izy ireo, fa tsy azony ny lafiny ara-panahy. Noho izany dia nataony an-tsirambina ireo tenin’ ny Soratra Masina manondro ny fietren’ i Kristy amin’ ny fiaviany voalohany, ary diso ny fampiharany ny teny izay milaza ny voninahitry ny fiaviany fanindroany. Nanamaizina ny fomba fijeriny ny avonavona. Araka ny faniriany feno fitiavan-tena no nandraisany ny faminaniana.

GSAM 58.3“Nandritra ny roa arivo taona mahery no efa niandrasan’ ny Jiosy ny fiavian’ ny Mpamonjy. Io toe-javatra io no efa nametrahany ny fanantenany be voninahitra indrindra. Nirakitra ny anarany avokoa ny hira nataony sy ny faminaniana, ny fombam-pivavahana tao amin’ ny tempoly sy ny fivavahana tao an-tokantrano. Na dia izany aza anefa, rehefa tonga Izy, dia tsy fantany. ‘tahaka ny solofon-kazo amin'ny tany karankaina’ ho azy ireo Ilay Malalan’ ny lanitra; 'Tsy nanana endrika na fahatsaran-tarehy Izy', ary tsy nahita hatsaran-tarehy izay naniriana Azy, teo Aminy Izy. 'Tonga tany amin’ ny Azy Izy, fa ny Azy tsy nandray Azy.’”⁴

GSAM 58Avy amin'ny Taranak'i Davida

GSAM 58.4Rehefa nanakaiky ny fotoana naminanian'i Daniela, izay hisehoan'ny “Mesia Andriana;”—ilay Voahosotra—dia afaka nieritreritra toy izao ny vahoaka Jiosy, ary tsy isalasalana fa nanao izany tokoa: Ny Mesia araka ny nofo dia tokony ho avy amin'ny fianakaviana sy taranak'i Davida, noho izany dia tsy maintsy ao anatin'izany taranaka izany no nahaterahany; ary araka ny fitsipiky ny lalàna sy fomban'ny Jiosy, dia tsy maintsy hosorana ho amin'ny fanompoam-bahoaka izy amin'ny faha-telopolo taonany; ary raha tokony hiseho ho ilay voahosotra amin'izany taona izany izy, dia tsy maintsy telopolo taona mialoha ny fiafaran'ireo herinandro taona sivy amby enimpolo, izay haharitra hatramin'ny fahatongavan'ny Mesia, no nahaterahany.

GSAM 59Faminaniana nataon'i Simeona sy Ana

GSAM 59.1Tamin'izany fotoana izany dia niandry fatratra ny Isiraely rehetra. Ireo mpianatra ny Soratra Masina, izay mazoto sy manolo-tena, dia niandry ny fahaterahan'Ilay ho Mpanjaka sy Mpitondra azy ireo. Ary i Simeona, ilay antitra sy olo-marina, dia “nambaran'ny Fanahy Masina taminy fa tsy hahita fahafatesana izy mandra-pahitany ny Kristin'ny Tompo.”⁵

GSAM 59.2Rehefa nentina tao amin'ny tempoly ilay Mpamonjy mbola zazakely, dia fantatr'i Simeona fa ity zaza ity no ilay noresahina—dia ilay Kristy. “dia nitrotro Azy izy ka nidera an'Andriamanitra nanao hoe: Tompo ô, ankehitriny ny mpanomponao dia alefanao amin'ny fiadanana Araka ny teninao; Fa ny masoko efa nahita ny famonjenao, Izay namboarinao teo anatrehan'ny firenena rehetra, Dia fahazavana hahazava ny firenena sady voninahitry ny Isiraely olonao....

GSAM 59.3“Ary Simeona nitso-drano azy ireo [i Josefa sy Maria] ka nanao tamin'i Maria, renin'ny Zaza, hoe: Indro, Ity Zaza ity no voatendry ho fandavoana sy ho fananganana ny maro ao amin'ny Isiraely ary ho famantarana holavina ary ny fanahinao aza dia hotsatohana sabatra - mba haseho ny hevitry ny fo maro.

GSAM 59.4“Ary nisy mpaminanivavy anankiray, dia Ana, zanakavavin'i Fanoela, avy tamin'ny firenen'i Asera. … Ary nony niditra tamin'izany ora izany izy, dia nisaotra an'Andriamanitra ka nilaza Azy tamin'izay rehetra niandry ny fanavotana tao Jerosalema.”⁶

GSAM 59Ny Fitsidihan'ny Anjely ny Mpiandry Ondry

GSAM 59.5Talohan'izany, efa nambaran'ny anjely tamin'ny mpiandry ondry teny amin'ny lemak'i Betlehema ny vaovao mahafaly momba ny fahaterahan'ny Mpamonjy. Tamin'ny sofin'ireo mpiandry ondry nihaino, nihira ireo feon-kira mamy ireo ny anjely:—

GSAM 60Ny Fitsidihan'ireo Mpahendry an'i Betlehema

GSAM 60.2Dia tonga avy any Atsinanana ireo mpahendry izay nahita “ny kintana nitsangana,” araka ny faminanian'i Balaama. Nanaraka ny fitarihany izy ireo ka tonga tany Jerosalema, ary voatery nanontany momba ilay Mpanjaka vao teraka. Rehefa nampahafantarina izy ireo fa i Betlehema no toerana haterahan'ilay Iriana, dia nanohy ny diany izy ireo; ary notarihin'ilay kintana izay niseho indray ho any amin'ilay toerana tsotra nisy ny Mpamonjy nandry, dia tonga teo izy ireo. Tao izy ireo no niankohoka tamin'ilay Zaza Masina, nanolotra azy fanomezana volamena, libano, ary mira, ary avy eo dia nanao ny dia lavitra nody.

GSAM 60Ny Mpamonjy tamin'ny faha-roa ambin'ny folo taonany

GSAM 60.3Hatramin'ny fahazazany ka hatramin'ny faha-roa ambin'ny folo taonany, dia kely ny voarakitra momba an'i Kristy Mpamonjy, afa-tsy ny fitomboan'ny fahendreny sy ny haavony, ary ny fanekena feno fanajana ny ray aman-dreniny. Fa tamin'ny faha-roa ambin'ny folo taonany, rehefa niaraka tamin'i Josefa sy Maria nankany Jerosalema hanatrika ny fety fanao isan-taona izy, dia nahagaga ny mpisorona tamin'ny fahalalana nasehony tamin'ny fanontaniany, sy tamin'ny valinteny nomeny tamin'ireo olana sarotra napetrak'izy ireo. Nanomboka tamin'izany fotoana izany ka hatramin'ny nanombohany ny asany ho an'ny besinimaro, dia nanome voninahitra ny asa tsotra maha-mpanamboatra hazo Azy, rehefa niara-niasa tamin'i Josefa, vadin'i Maria, Izy.

GSAM 60Ny Irak'i Jaona Mpanao Batisa

GSAM 60.4Nandritra ny enim-bolana talohan'ny fanompoany ampahibemaso, dia nanambara mialoha ny iraky ny Kristy i Jaona Mpanao Batisa. Tonga maro be ny olona mba hihaino an'i Jaona sy mba hataony batisa. Raha mbola “niandry [niandry ny fahatongavan'ny Mesia] ny olona, ka samy nisaina [‘nandinika na niady hevitra,’ araka ny fanamarihana] an'i Jaona tam-pony, na izy no Kristy, na tsia, dia namaly Jaona ka nanao tamin'izy rehetra hoe: Izaho manao batisa anareo amin'ny rano, fa avy Izay mahery noho izaho, ka tsy miendrika hamaha ny fehin-kapany aza aho; Izy no hanao batisa anareo amin'ny Fanahy Masina sy ny afo; eny an-tànany ny fikororohany hanadiovany tsara ny no am-pamoloany ka hanangonany ny vary ho any amin'ny sompiny; fa ny akofa sy ny mololo hodorany amin'ny afo tsy azo vonoina”⁷

GSAM 61Ny Batisan'i Jesosy

GSAM 61.1Raha mbola nanatanteraka ny batisa i Jaona, dia nahita an'i Jesosy nankany aminy mba hatao batisa, ka nanao hoe: “Indro ny Zanak'ondrin'Andriamanitra, Izay manaisotra ny fahotan'izao tontolo izao. … Ary Jaona nanambara ka nanao hoe: Izaho nahita ny Fanahy midina avy any an-danitra tahaka ny voro-mailala ka nitoetra teo amboniny. Ary izaho tsy nahalala Azy; fa Izay naniraka ahy hanao batisa amin'ny rano no nilaza tamiko hoe: Izay ho hitanao idinan'ny Fanahy sy itoerany, dia Izy no Mpanao batisa amin'ny Fanahy Masina. Ary nahita aho, ka dia nanambara fa Izy no Zanak'Andriamanitra.”⁸

GSAM 61Ny Feo avy any An-danitra

GSAM 61.2Tsy ny fidinana hita maso an'ny Fanahy Masina tamin'ny endrika voromailala ihany no nanamarina ny maha-Mesia an'i Kristy, fa koa ny feo avy any an-danitra. Ao amin'ny Filazantsaran'i Matio dia vakintsika hoe, “raha vao natao batisa Jesosy, dia niakatra avy teo amin'ny rano niaraka tamin'izay Izy; ary, indro, nisokatra taminy ny lanitra, ary hitany ny Fanahin'Andriamanitra nidina tahaka ny voromailala ka nankeo amboniny. Ary, injao! nisy feo avy tany an-danitra nanao hoe: Ity no Zanako malalako Izay sitrako.”⁹

GSAM 61.3Na dia “Jaona tsy mba nanao famantarana”, dia rehefa nahita ny hery lehibe nanaraka ny asa fanompoan'i Kristy ny olona, dia voatery niteny hoe: “izay rehetra nolazainy ny amin'ity Lehilahy ity dia marina avokoa.”¹⁰

GSAM 61Kristy Voahosotra Araka ny Lalàna

GSAM 61.4Mifandraika amin'ny fitantaran'i Lioka momba ny batisa sy ilay fanosorana mitovy amin'izany avy amin'ny Fanahy Masina tamin'ny endrika voromailala, dia vakintsika hoe, “tokony ho efa telo-polo taona Jesosy, raha vao nanomboka ny raharahany.”¹¹

GSAM 62.1Rehefa tapitra ny fifadian-kanina lava efapolo andro nataon'ny Tompontsika sy ny fakam-panahy mahery vaika nataon'ny devoly tany an-efitra, izay nanaraka avy hatrany ny batisany, dia “tonga tao Nazareta, izay nahabe Azy Izy; ary araka ny fanaony dia niditra tao amin'ny synagoga tamin'ny andro Sabata Izy ka nitsangana hamaky teny. … Ny Fanahin'i Jehovah no ato amiko, Satria nanosotra Ahy hitory teny soa mahafaly amin'ny malahelo Izy. … Ary Jesosy niteny taminy hoe: Androany no efa tanteraka eto anatrehanareo izany soratra izany.”¹²

GSAM 62Tontosa ny Fotoana

GSAM 62.2Hoy i Marka, rehefa nanoratra ilay zava-nitranga mitovy, hoe: “Efa tonga ny fotoana, ka efa akaiky ny fanjakan'Andriamanitra; mibebaha ianareo ka minoa ny filazantsara.”¹³ Tonga ny fotoana voalaza mialoha hisehoan'ilay Voahosotra. Ny fanosorana tamin'ny Fanahy Masina dia efa natao tamin'ny batisany, ary izao izy no niditra tamin'ny fanompoany, araka ny fotoana sy ny fomba naminanian'ireo mpaminany masina taloha.

GSAM 62Porofo Hita Maso momba ny Maha-Mesia an'i Kristy

GSAM 62.3Ny fanompoan'i Kristy dia niaraka tamin'ny fanaovana fahagagana tsy tapaka, izay, ho an'ny olona, na dia tsy azony tanteraka aza ny fanoharana sy ny teniny, dia porofo hita maso fa Izy no Imanoela, na hoe “Andriamanitra nomba Azy.”¹⁴ Tamin'ireo fahagagana ireo dia tsy nanome porofo fotsiny ho an'izao tontolo izao i Kristy momba ny herin'Andriamanitra tao aminy, fa nanome fanehoana azo tsapain-tanana momba ny toetran'Andriamanitra sy ny famindram-pony ihany koa. Rehefa i Filipo, taorian'ny telo taona niaraka tsy tapaka tamin'i Kristy sy nahita ny fahagagana lehibe nataony, dia niteny hoe: “Tompoko, asehoy anay ny Ray, dia ampy ho anay izay,” dia hoy i Jesosy taminy: “Izay ela izay no efa nitoerako teto aminareo, ka tsy mbola fantatrao ihany va Aho, ry Filipo? Izay nahita Ahy dia nahita ny Ray; koa ahoana no anaovanareo hoe: Asehoy anay ny Ray? … Minoa Ahy fa Izaho ao amin'ny Ray, ary ny Ray ato amiko; fa raha tsy izany, dia minoa Ahy noho ny asa ihany aza.”¹⁵

GSAM 63Jaona Nikorontana

GSAM 63.1Na dia tamin'ny batisan'i Kristy aza, dia nahita maso ny fidinan'ny Fanahy Masina hita maso i Jaona, ary nandre ny feo avy any an-danitra nanambara Azy ho Zanak'Andriamanitra, ary izy tenany ihany aza nanambara fa Izy no “Zanak'ondrin'Andriamanitra, Izay manaisotra ny fahotan'izao tontolo izao,” dia nandeha tamin'ny lalana hafa tanteraka noho ny nandrasany ny zava-nitranga ka izy, tao am-ponja maizina nisy azy, dia sahirana saina sy very hevitra.

GSAM 63.2“Tahaka ireo mpianatry ny Mpamonjy dia tsy azon’ i Jaona Mpanao batisa ny toetry ny fanjakan’ Andriamanitra. Nanantena izy fa haka ny seza fiandrianan’ i Davida Jesosy ; rehefa nandeha ny fotoana, nefa tsy nitaky ny fahefana amin’ ny maha-mpanjaka Azy ny Mpamonjy, dia tonga tao amin’ i Jaona ny fahaverezankevitra sy ny fahorian-tsaina.”¹⁶ “Jaona niantso ny mpianany roa lahy hankao aminy, [izy] dia naniraka azy hankany amin'ny Tompo hanao hoe: Hianao va Ilay ho avy, sa mbola hafa no andrasantsika?” “tamin'izany ora izany Jesosy [Jesosy] dia nahasitrana olona maro tamin'ny rofy sy ny aretina sy ny fanahy ratsy sady nampahiratra ny jamba maro. Dia namaly Izy ka nanao taminy hoe: Mandehana ianareo, ambarao amin'i Jaona izao hitanareo sy renareo izao.”¹⁷

GSAM 63.3Sarotra tamin'ny Jiosy na dia tamin'ny mpianatra aza ny nahita mazava ireo fahamarinana maro nolazain'ny Mpamonjy, satria mafy loatra ny finoan'izy ireo fa rehefa ho avy ny Mesia dia hanapaka ny fanjanahan'ny Romana, izay nanorisory azy ireo tokoa, ary hamerina avy hatrany ny fanjakan'i Davida, ka hanjaka ho mpanjaka ara-nofo.

GSAM 63.4Nanomboka ny fampianarany i Jesosy tamin'ny filazana hoe: “Mibebaha ianareo, fa efa akaiky ny fanjakan'ny lanitra.”¹⁸ Rehefa nalefa ny apostoly roa ambin'ny folo, dia nitondra ilay hafatra mitovy ihany izy ireo hoe: Efa mby “akaiky ny fanjakan'ny lanitra.”¹⁹ Taty aoriana tamin'ny fanompoany, rehefa nalefa ireo fito-polo, dia tamin'ny teny hoe: “Efa mby akaiky anareo ny fanjakan'Andriamanitra.”²⁰

GSAM 64Olona Gaga tamin'ny Asan'i Kristy

GSAM 64.1Ny teny mahagaga sy ny fampianaran'i Kristy no nitarika ny olona hilaza hoe: “Tsy mbola nisy olona niteny tahaka izany.”²¹ Ary rehefa nositraniny ilay lehilahy jamba sy moana, “Dia talanjona ny vahoaka rehetra ka nanao hoe: Moa Ity va Ilay Zanak'i Davida?”²² na amin'ny teny hafa, tsy ilay taranak'i Davida ve ity, ilay Mpamonjy nampanantenaina? “nony tonga tany amin'ny taniny Izy, dia nampianatra ny olona tao amin'ny synagoga, ary talanjona ny olona ka nanao hoe: Avy taiza re no nahazoan'ilehity izany fahendrena sy asa lehibe izany? Tsy Ilehity va ilay Zanaky ny mpandrafitra? Tsy Maria va no anaran'ny reniny? Ary tsy Jakoba sy Josefa sy Simona ary Jodasy va no rahalahiny?”²³

GSAM 64.2Tokony ho tamin'ny taona fahatelo tamin'ny fanompoan'i Kristy, rehefa tao amin'ny tempoly Izy nanatrika ny fetin'ny fanokanana, dia nanatona Azy ny Jiosy ka nanao taminy hoe: “Ambara-pahoviana no hampisalasalanao anay? Raha Hianao no Kristy, dia lazao marimarina aminay.”²⁴ Tamin'ny taona teo aloha, rehefa avy nanao ilay fahagagana lehibe nanomezany sakafo ny olona dimy arivo tamin'ny “mofo vary hordea dimy sy hazandrano madinika roa,” dia “fantatr'i Jesosy fa efa ho avy ny olona haka Azy an-keriny hataony mpanjaka, [noho izany] dia niala ka lasa indray Izy irery nankany an-tendrombohitra.”²⁵

GSAM 64Kristy Mampianatra ny Mpianatra momba ny Fahafatesany

GSAM 64.3Tamin'ny fampianarany ny mpianany, nanasongadina i Kristy ny hevitra hoe tsy tokony hisy fanjakana ara-nofo hanomboka avy hatrany, ary nasehony fa tsy maintsy ho faty izy ary hitsangana indray, handeha hiala ary hiverina indray. Ka nanontany azy ireo izy hoe: “Mainka raha mahita ny Zanak'olona miakatra ho any amin'izay nitoerany taloha ianareo?”²⁶ Rehefa nandidy azy ireo izy hoe “mba tsy hilaza amin'olona akory fa Izy no Kristy,” dia toy izao no vakintsika: “Hatramin'izany no vao natoron'i Jesosy ny mpianany fa tsy maintsy hankany Jerosalema Izy ka hampijalin'ny loholona sy ny lohan'ny mpisorona ary ny mpanora-dalàna, dia hovonoina, ary hatsangana amin'ny andro fahatelo. Ary Petera nanohina Azy hitanila kely ka niteny mafy Azy hoe: Sanatria aminao izany, Tompoko! Tsy ho aminao tokoa izany!”²⁷

GSAM 65.1Tamin'izany fotoana izany dia nilaza taminy koa izy fa misy olona mitsangana eto izay tsy ho faty raha tsy efa hahita ny Zanak'olona ho avy ao amin'ny fanjakany.²⁸ Efa ho valo andro taty aoriana dia tanteraka io faminaniana io; ary ny apostoly Petera dia manonona io “fahitana” momba ny fahatongavan'i Kristy ao amin'ny fanjakany ho porofo momba ny fiavian'i Kristy fanindroany tena ho avy any aoriana.²⁹

GSAM 65.2Indray mandeha, raha tany Galilia i Kristy sy ny mpianany, dia hoy i Jesosy taminy: “Ny Zanak'olona efa hatolotra ho eo an-tànan'ny olona ka hovonoiny, nefa amin'ny andro fahatelo dia hatsangana indray Izy. Ary dia nalahelo indrindra ireo.”³⁰ Kanefa mbola tsy azon'izy ireo ny heviny, fa na dia teo aza izy niezaka nampiditra lalina tao an-tsain'izy ireo ny fahamarinana manetriketrika momba ny fahafatesany sy ny fitsanganany indray, dia nifampiresaka teo anivon'izy ireo ihany izy ireo hoe iza no ho lehibe indrindra ao amin'ny fanjakan'ny lanitra.³¹

GSAM 65.3Indray mandeha hafa, hoy Petera tamin'i Jesosy: “izahay efa nahafoy ny zavatra rehetra ka nanaraka Anao; koa inona ary no ho azonay? Fa hoy Jesosy taminy: Lazaiko aminareo marina tokoa fa rehefa mby amin'ny fanavaozana, ka hipetraka amin'ny seza fiandrianan'ny voninahiny ny Zanak'olona, ianareo koa, izay nanaraka Ahy, dia hipetraka amin'ny seza fiandrianana roa ambin'ny folo ka hitsara ny firenen'isiraely roa ambin'ny folo.”³² Na dia izany aza, mbola nipetraka teo an-tsain'izy ireo ny hevitra momba ny fanjakana izay tsy ho ela no hiorina, ary izy ireo, amin'ny maha-olombelona azy, dia nanomboka nitady ny toerana ambony indrindra tao amin'ilay fanjakana.

GSAM 65.4Dia tonga ilay reny fatra-paniry voninahitra, renin'i Jakoba sy Jaona, zanaky Zebedio, nangataka tamin'i Kristy mba hahazoan'ny zanany toerana ambony—ny iray eo ankavanan'ny seza fiandrianany ary ny iray eo ankaviany; na angamba ny iray ho Praiminisitra ary ny iray ho Sekreteram-panjakana. Kanefa hoy i Kristy mazava tsara hoe: “Tsy fantatrareo izay angatahinareo.”³³

GSAM 66Fidirana am-pandresena tao Jerosalema

GSAM 66.1Tsy ela taorian'izany dia nisy zava-nitranga lehibe sy mahagaga. Izany no fitsanganan'i Lazara avy tao am-pasana, izay efa maty efatra andro. Niteraka fientanentanana sy fahagagana lehibe tamin'ny vahoaka io fahagagana mahery vaika io ka nampitahotra ny Farisiana, izay niaraka tamin'ny mpisorona, ary avy hatrany namory filankevitra; ary tamin'ny fifanakalozan-kevitr'izy ireo dia nanontany hoe: “Ahoana no hataontsika? fa iny Lehilahy iny dia manao famantarana maro. Raha avelantsika hanao toy izany ihany Izy, dia hino Azy avokoa ny olona rehetra; ary ho avy ny Romana ka handrava ny fonenantsika sy ny firenentsika.”³⁴ Raha nisy herin'ny devoly avy any ambany nitana ireo nitady ny handringana an'i Kristy, dia nisy hery avy any ambony nanosika ny vahoaka hanome voninahitra Azy, sy hanatanteraka izay efa nambara mialoha momba Azy.

GSAM 66.2Tamin'ilay fotoana voalaza etsy ambony, nivoaka maro be ny vahoaka, tsy mba hijery an'i Jesosy ihany, fa hijery an'i Lazara koa, izay natsangan'i Jesosy tamin'ny maty. Ankehitriny, ho azy ireo dia toa azo antoka fa i Jesosy no mpanjaka efa ela no niandrasan'izy ireo, ary rehefa nihaona taminy izy ireo rehefa nankany Jerosalema, nipetraka teo ambonin'ny zana-boriky, dia tonga tao an-tsain'izy ireo mafy ny tenin'ny Soratra Masina, “Aza matahotra, ry Ziona zanakavavy; indro, avy ny Mpanjakanao mitaingina zana-boriky.”³⁵ Nitsangana avy tamin'ilay vahoaka be dia be ny antso fandresena mahery vaika, izay nanakorontana mafy ny Farisiana mangatsiaka fo sy mpikajy. Nifampiresaka izy ireo hoe: “Hitanareo fa tsy mahefa na inona na inona akory ianareo; indro, efa lasa manaraka Azy avokoa izao tontolo izao.”³⁶ Ho valin'ny fangatahan'izy ireo mba hampitsahatra ny antsoantso i Kristy dia namaly izy hoe: “Lazaiko aminareo fa raha mangina ireo, dia ny vato no hiantsoantso.”³⁷ Efa nilaza ny Tompo momba ity toe-javatra ity hoe: “Miantsoantsoa,” ary raha tsy tanterahin'ny vahoaka ny teniny dia hametraka feo ao anatin'ny vato eny an-dalambe izy, ary hiantsoantso izy ireo; satria tsy maintsy tanterahina ny teniny.

GSAM 66Kristy handao sy hiverina indray

GSAM 66.3Tsy vitan'ny hoe nitady ny hitari-dalana ny sain'ny mpianatra ny Mpamonjy antsika momba ny hoe ho faty sy hitsangana indray Izy, fa nirona ihany koa ny hampianatra azy ireo fa tsy ho tonga ny fanjakana raha tsy lasa Izy ka miverina indray. Raha nanondro ny fanomboana azy teo amin'ny hazo fijaliana izy dia nanao hoe: “Izaho, raha asandratra hiala amin'ny tany, dia hitaona ny olona rehetra hanatona Ahy. Izany no nolazainy hanambara izay fahafatesana efa hiaretany. Dia namaly Azy ny vahoaka ka nanao hoe: Efa renay tamin'ny lalàna fa Kristy haharitra mandrakizay; koa ahoana no ilazanao hoe: Tsy maintsy hasandratra ny Zanak'olona? Iza moa izany Zanak'olona izany?”³⁸

GSAM 67.1Mba hanamafisana tanteraka tao an-tsain'ireo mpianatra ny zava-misy fa handeha hiala izy, ary hiverina indray, alohan'ny hanorenana ny fanjakany eto an-tany, dia hoy izy: “Anaka, vetivety foana no sisa hitoerako eto aminareo. Hitady Ahy ianareo, ary araka ny voalazako tamin'ny Jiosy hoe: Izay alehako tsy azonareo haleha, dia toy izany koa no lazaiko aminareo ankehitriny. … Hoy Simona Petera taminy: Tompoko, hankaiza moa Hianao? Jesosy namaly hoe: Izay alehako, dia tsy azonao anarahana Ahy ankehitriny fa hanaraka Ahy ihany ianao rahatrizay.”³⁹ Avy eo dia nampahery ny fon'izy ireo izay nanahy sy nalahelo tamin'ireto teny ireto izy: “Aza malahelo ny fonareo; minoa an'Andriamanitra, ary minoa Ahy koa. Ao an-tranon'ny Raiko misy fitoerana maro; raha tsy izany, dia efa nilaza taminareo Aho; fa handeha hamboatra fitoerana ho anareo Aho. Ary raha handeha hamboatra fitoerana ho anareo Aho, dia ho avy indray ka handray anareo ho any amiko, ka izay itoerako no hitoeranareo koa.”⁴⁰

GSAM 67Fanoharana momba ilay Lehilahy Mendri-kaja

GSAM 67.2Namerina nanitsy ilay hevitra diso fa hiseho avy hatrany ny fanjakana ilay Mpamonjy, tamin'ny alalan'ity fanoharana manaraka ity, raha niakatra nankany Jerosalema Izy sy ny mpianany: “Nisy andriandahy anankiray nandeha nankany an-tany lavitra mba handray fahefana hanjaka, dia hiverina. Dia niantso folo lahy tamin'ny mpanompony izy ary nanome azy farantsa folo ka nanao taminy hoe: Mandrantoa mandra-pihaviko. … Ary nony tafaverina izy, rehefa nandray fahefana hanjaka, dia nasainy nantsoina hankeo aminy izany mpanompo nomeny ny vola izany mba hahitany izay azony tamin'ny fandrantoana.”⁴¹ Amin'ity fanoharana ity dia miseho amin'ny endrik'ilay andriana ny Tompo. Handeha ho any amin'ny tany lavitra Izy—tany amin'ny Rainy—sy handray ny fanjakana tany, alohan'ny hiverenany hitondra.

GSAM 68.1Ho valin'ny fanontanian'ny mpianatra hoe “izay ho famantarana ny fihavianao sy ny fahataperan'izao tontolo izao?”⁴² dia nanome azy ireo lisitry ny zava-mitranga izay hitranga mandritra ny fahoriana lehibe ho avy eo amin'ny fiangonana, ary ireo famantarana mazava izay hiseho. Rehefa miseho ireo, dia ho fantatr'izy ireo fa efa akaiky ny fahatongavany, eny, efa eo am-baravarana, ary tsy handao ny sehatry ny asa ilay taranaka nahita ireo raha tsy tonga Izy.⁴³

GSAM 68Nilaozan'ny mpianatra rehetra

GSAM 68.2Kanefa na dia teo aza ny fampianarana rehetra nomen'i Kristy ny apostoly momba ny fahafatesany sy ny fanetren-tenany, dia tsy azon'izy ireo mihitsy ny marina nampianariny azy ireo momba ny fitsarana sy ny fanomboana azy teo amin'ny hazo fijaliana. Tena manjavozavo tokoa ny fahatakarany ny marina ka rehefa tonga ny fitsarana, dia maty ny fanantenan'izy ireo, ary samy “nandao Azy” sy nandositra izy rehetra.⁴⁴ Na i Petera aza, ilay Petera feno hafanam-po foana, izay nanamafy tamim-pahatokiana fa na hamela Azy aza ny olon-drehetra, izy kosa tsy hanao izany na oviana na oviana, dia, ora vitsy taty aoriana, nandà ny Tompony, ary nanambara tamin'ny fianianana fa tsy mahalala ilay lehilahy izy. Noho ny tsy fahafahan'izy ireo nandray ny tenin'ny Tompo, fa hitsangana amin'ny maty Izy amin'ny andro fahatelo aorian'ny fanomboana Azy teo amin'ny hazo fijaliana, dia nifampiresaka sy nandinika izy ireo hoe “izay hevitr'izany fitsanganana amin'ny maty izany.”⁴⁵ Tena tsy nisy finoana izy ireo ka rehefa maty Izy ary napetraka tao amin'ny fasana vaovao an'i Josefa ny vatany, dia nanomana ny hanaovana fanosotra hanitra ny vatany. Rehefa lany ny fanantenana—voalevina niaraka tamin'i Kristy tao anaty fasana—ahoana moa ny Sabata ho an'ireo mpianatra! Nisy alahelo sy fahadisoam-panantenana nanenika ny fon'izy ireo, ary tsy nisy Mpamonjy feno famindram-po sy fitiavana, izay feno asa fanehoam-pahalemem-panahy sy famindram-po ny fiainany, akaiky hanome fampiononana sy hery; tena manirery tokoa ny toe-piainan'izy ireo!

GSAM 69Zava-nitranga Nampihetsi-po Tamin'ny Marainan'ny Fitsanganan'ny Maty

GSAM 69.1Tonga ny marainan'ny andro voalohany amin'ny herinandro! Nanao ahoana ny korontana teny an-danitra sy teto an-tany! Nisy anjely mahery iray nidina avy any amin'ny fanjakan'ny voninahitra ho any amin'ny fasàn'i Josefa, nitondra hafatra nandidy ny Zanak'Andriamanitra mba hitsangana. “Ary, indro, nisy horohorontany mafy; fa nisy anjelin'ny Tompo nidina avy tany an-danitra, dia nankeo ka nanakodia ny vato, dia nipetraka teo amboniny. Ary ny fijery azy dia tahaka ny helatra, ary ny fitafiany fotsy tahaka ny oram-panala; ary ny mpiambina nivadi-po noho ny fahatahorana azy ka tonga tahaka ny maty.”⁴⁶ “maro ny fatin'ny olona masina izay efa nodi-mandry no natsangana, ka nivoaka avy tao amin'ny fasana ireo taorian'ny nitsanganan'i Jesosy, dia nankao amin'ny Tanàna Masina ka niseho tamin'ny maro.”⁴⁷ Eritrereto ireo mpitsidika tahaka ireo tany Jerosalema, teo am-baravaran'ny namany, nitondra ny hafatra fa nitsangana tamin'ny maty ilay Kristy nohomboana tamin'ny hazofijaliana, ary izy ireo koa dia naverin'ny heriny ho velona, mba ho vavolombelona momba ny fitsanganany. Fa manao ahoana ny firotorotoan'ireo mpianatra sy ireo vehivavy masina—nihazakazaka nankatsy nankaty nitatitra ny vaovao mahafaly hoe: “Nitsangana tamin'ny maty Izy, fa efa nahita Azy sy niresaka taminy izahay!”

GSAM 69I Jesosy Nandeha Tany Ambanivohitra

GSAM 69.2"Ary, indreo, nisy roa lahy tamin'ireny nandeha tamin'izany andro izany hankany amin'ny vohitra atao hoe Emaosy, tokony ho enim-polo stadio [fito maily sy tapany] raha any Jerosalema. Dia niresaka ny amin'izay zavatra rehetra nanjo izy. Ary raha mbola niresaka sy niara-nisaina izy, dia nanatona Jesosy ka niaraka taminy. Nefa ny mason'ireo nohazonina mba tsy hahafantarany Azy. Ary hoy Izy taminy: Ahoana izao teny resahinareo etỳ am-pandehanana izao? Dia nijanona ireo sady nalahelo tarehy. Ary ny anankiray, izay atao hoe Kleopasy, namaly ka nanao taminy hoe: Hianao irery va no vahiny mitoetra any Jerosalema tsy mba mahalala izay zavatra tonga tao tamin'izao andro izao? Fa hoy Izy taminy: Zavatra manao ahoana moa izany? Ary hoy izy roa lahy taminy: Ny amin'i Jesosy avy any Nazareta, mpaminany mahery tamin'ny asa sy ny teny teo anatrehan'Andriamanitra sy ny vahoaka rehetra, dia ny amin'ny nanoloran'ny lohan'ny mpisorona sy ny mpanapaka eto amintsika Azy hanamelohany Azy ho faty, sy ny nanomboany Azy tamin'ny hazo fijaliana. Nefa nantenainay fa Izy no Ilay efa hanavotra ny Isiraely; ary tsy izany ihany, fa androany no andro fahatelo hatr'izay nahatongavan'izany. Nefa kosa ny vehivavy sasany izay namanay nahahavery hevitra anay, fa tany amin'ny fasana maraina koa izy, ary raha tsy nahita ny faty izy, dia tonga ka nilaza fa efa nahita anjely niseho kosa, izay nilaza fa velona Izy. Dia nandeha ny sasany izay nomba anay ka nankany amin'ny fasana, ary nahita araka izay nolazain'ny vehivavy; nefa Izy tsy hitany.

GSAM 70.1“Ary hoy Izy taminy: Ry adala sy votsa saina ka tsy mino izay rehetra nolazain'ny mpaminany. Moa tsy tokony ho niaritra izany va Kristy ka hiditra any amin'ny voninahiny? Dia nanomboka hatramin'i Mosesy sy ny mpaminany rehetra Izy, ka nanambara taminy ny hevitry ny teny milaza Azy ao amin'ny Soratra Masina rehetra.”⁴⁸ Rehefa efa hisakafo tamin'izy ireo izy, dia nanapaka ny mofo sy nisaotra, “dia nahiratra ny mason'ireo, ka nahalala Azy … Dia niresaka hoe izy: Tsy nangorakoraka va ny fontsika, raha niresaka tamintsika teny an-dalana Izy ka namoaka ny hevitry ny Soratra Masina tamintsika?”⁴⁹

GSAM 70.2Ankehitriny, farany, afaka mahita ny mpianatra, rehefa voaporofo tanteraka taminy ny olana, fa nisy fahafatesana sy fitsanganan'ny maty mifandray amin'ny iraky ny Mpamonjy. Fa ahoana kosa no hanatonan'izy ireo ny fanontaniana momba ny fanjakany?

GSAM 70.2“Naneho ny tenany ho velona izy taorian'ny fijaliana nataony tamin'ny alalan'ny porofo maro tsy azo iadian-kevitra, ka hitan'izy ireo nandritra ny efapolo andro, ary niresaka momba ny zavatra mikasika ny fanjakan'Andriamanitra; ary rehefa niaraka tamin'izy ireo izy, dia nandidy azy ireo mba tsy hiala an'i Jerosalema, fa hiandry ny fampanantenan'ny Ray, izay hoy izy, efa renareo tamin'ny vavako. fa Jaona nanao batisa tamin'ny rano; fa ianareo kosa hatao batisa amin'ny Fanahy Masina, rehefa afaka andro vitsivitsy.

GSAM 71Hamerina ny Fanjakana ve Ianao Izao?

GSAM 71.1“Koa izay tafangona teo dia nanontany Azy hoe: Tompoko, amin'izao va no hampodianao ny fanjakana ho amin'ny Isiraely? [izany hoe, Raha ny nianaranay dia nilaina ny nanomboana anao sy ny nitsangananao tamin'ny maty araka ny Soratra Masina, fa tsy hamerina ny fanjakana ve ianao ankehitriny?] Fa hoy kosa Izy taminy: Tsy anareo ny hahalala ny andro na ny fotoana izay efa notendren'ny Ray amin'ny fahefany ihany. Fa hahazo hery ianareo amin'ny hilatsahan'ny Fanahy Masina aminareo, ary ho vavolombeloko any Jerosalema sy eran'i Jodia sy Samaria ary hatramin'ny faran'ny tany. Ary rehefa nilaza izany Jesosy, dia nakarina Izy, raha mbola nijery izy ireo; ary nisy rahona nitondra Azy, ka tsy hitan'ny masony intsony Izy. Ary raha mbola nandinika ny lanitra izy ireo tamin'ny nandehanan'i Jesosy, indreo, nisy roa lahy teo anilany niakanjo akanjo fotsy, izay nanao hoe: Ry lehilahy Galiliana, nahoana no mijanona eto mijery ny lanitra ianareo? iny Jesosy Izay nampiakarina niala taminareo ho any an-danitra iny dia mbola ho avy tahaka ny nahitanareo Azy niakatra ho any an-danitra.”⁵⁰

GSAM 71Jesosy Hijanona any An-danitra Mandra-pahatongan'ny Fanarenana

GSAM 71.2Koa satria efa nandao azy ireo ny Mpamonjy, ary tena nahita Azy niakatra tany amin'izay nisy Azy taloha tokoa izy ireo, dia nanana antoka fa hampianarin'ny Fanahy Masina azy ireo momba ny fotoana hahatongavan'ny fanjakana. Koa, tamin'ny toriteny nataony tamin'ny olona, taorian'ny nahazoany ny Fanahy, dia hoy i Petera hoe: “mba hanirahany ny Kristy voatendry ho anareo, dia Jesosy, Ilay tsy maintsy horaisin'ny lanitra mandra-pihavin'ny andro fampodiana ny zavatra rehetra, izay nampilazain'Andriamanitra ny mpaminaniny masina hatramin'ny voalohany indrindra.”⁵¹

GSAM 71.3Nomena an'i Petera apostoly ihany koa, tamin'ny alalan'ny Fanahy Masina, ny zava-misy momba ireo tontolo telo: Voalohany, ilay talohan'ny safo-drano, izay rava tamin'ny rano; faharoa, ity tontolo ankehitriny ity izay voatahiry ho an'ny afo,—afo izay voatahiry ao anatin'ny tany, araka ny voasoratra ao amin'ny dikan-teny Revised Version,—io afo io izay ho fahafatesana, fandravana, ary fandringanana ny olona tsy mpivavaka; fahatelo, ny tany vaovao, izay itoeran'ny fahamarinana; na, araka ny adikan'ny sasany, izay honenan'ny olona marina.⁵²

GSAM 72.1Ny apostoly Paoly dia nanambara ny fitsanganan'ny olon'Andriamanitra ho velona, sy ny fiovan'ny olony masina rehetra avy amin'ny ho faty ho tsy ho faty, “toy ny indray mipi-maso, rehefa maneno ny trompetra farany.” Nilaza tamin'ny Korintiana izy fa i Kristy dia efa eo amin'ny seza fiandrianan'ny Rainy ankehitriny, ary hijanona any mandra-pahaleovany ny fahavalony rehetra. Izany hoe, mandra-pahazoany ny fanjakana—ny fanjakany—omena eo am-pelatanany avy amin'ny Ray, araka ny voalaza mialoha ao amin'ny Daniela 7:13, 14; Salamo 2:8, 9. Ho an'ny fiangonana tany Tesalonika dia nasehony ny fahatongavan'i Kristy sy ny fitsanganan'ny maty ho fanantenan'izy ireo tokana, ary ho toy ny fampiononana marina rehefa nosarahan'ny fahafatesana tamin'izy ireo ireo olon-tiany.⁵³

GSAM 72Ny Fiverenan'ny Tompo Tsy Voafaritra

GSAM 72.2Tamin'izany fotoana izany dia tsy nanana fahalalana mazava ny fiangonana momba ny fotoana hiverenan'ny Tompo. Rehefa nilaza ny apostoly tao amin'ny taratasy voalohany ho an'ny Tesaloniana hoe, “isika izay velona ka mbola mitoetra no hakarina,” dia azon'ny rahalahy fa midika izany fa ho avy i Kristy raha mbola velona ny sasany tamin'izy ireo. Tao amin'ny taratasiny faharoa dia nanitsy ny fomba fijerin'izy ireo diso momba ny taratasiny izy, ary nilaza tamin'izy ireo fa “tsy ho avy izany, raha tsy efa tonga aloha ny fihemorana, ka hiseho ilay lehilahin'ota, dia ilay zanaky ny fahaverezana, ilay manohitra ka manandra-tena ho ambony noho izay rehetra atao hoe Andriamanitra, na izay ivavahana.”⁵⁴

GSAM 72Ny Fivadihana

GSAM 72.3Ary mbola avela hitsapatsapa ny lalany ao anatin'ny haizina ny fiangonana mikasika ny fotoanan'ny fiavian'i Kristy fanindroany. Nianatra ny rahalahy fa hisy fivadihana; saingy ny fanontaniana dia hoe haharitra hafiriana izany. Nomena valiny i Jaona taty aoriana raha mbola nanao fahitana tany amin'ny nosy Patmo, tamin'ireo marika hita ao amin'ny toko faha-roa ambin'ny folo sy faha-telo ambin'ny folo amin'ny Apokalypsy—ilay fotoana, sy fotoana roa, ary antsasany, ilay “roa amby efapolo volana,” ilay enim-polo amby roan-jato amby arivo andro (taona); saingy hatramin'izay dia mbola tsy nisy ny zava-nitranga nanamarika ny fanombohan'izany vanim-potoana lava izany. Koa mbola nanantena sy niandry ny fahatongavan'i Kristy ny fiangonana, nefa tsy nahafantatra marina ny fotoana hisehoany; fa rehefa ho tapitra izany fotoanan'ny fahoriana izany, dia mbola hisy vanim-potoana fohy misy ady sy fandresena ho an'ny fiangonana “sisa”.⁵⁵

GSAM 73.1Rehefa nifarana ny firaketana ao amin'ny Testamenta Vaovao dia aseho mazava tsara eo anoloantsika ny lohahevitra momba ny fiavian'i Kristy fanindroany. Manodidina ny andininy iray isaky ny telopolo no miresaka amin'ny fomba iray na hafa momba ny fiavian'ny Tompontsika Jesosy Kristy fanindroany. Momba izany, sy ny toeran'ny fiangonana mikasika izany fanantenana izany nandritra ireo vanim-potoana hatramin'ny andro ankehitriny, dia niteny i Robert Patterson, D.D., tao amin'ny gazety antsoina hoe The Interior, teo ambanin'ny lohateny hoe “Ny Fanantenana Sambatra,” tamin'izao fomba izao:—

GSAM 73Ny Arivo Taona Ara-nofo—Patterson

GSAM 73.2“Rehefa nandao ny fiangonany teto an-tany ny Tompontsika mba ho any amin'ny Ray, dia navelany tao anatin'ny toe-javatra mampahory izy. Ny mpianany dimanjato dia nototofan'ny tontolo feno fahavalony, izay nifanangona ho fivavahana sy governemanta manohitra ny Kristianisma, notarihin'ny iray tamin'ireo saina ambony indrindra, feno fankahalana mahery vaika indrindra, ary nampiofanin'ny traikefan'ny taonjato maro tamin'ny fomba mandrava mahomby indrindra. Fantatry ny Tompo tsara ny loza mihatra amintsika; ary tamin'ireo toriteniny farany dia tsy nanamaivana izany Izy, na nampanantena fampihenana ny fankahalana avy amin'izao tontolo izao sy ny fijalian'ny fiangonana. Fa nampanantena kosa Izy fa hiverina Izy tenany hanapotika ny fahavalony, ary hanohana antsika mandra-pahatongan'izany andro sambatra izany. ‘halan'izao tontolo izao ianareo. Atỳ amin'izao tontolo izao no ahitanareo fahoriana. Hitomany sy hisaona ianareo, fa izao tontolo izao kosa hifaly; ary ianareo halahelo, nefa ny alahelonareo hody fifaliana.... ianareo dia manana alahelo ankehitriny; fa hahita anareo indray Aho, dia ho faly ny fonareo, ary tsy misy olona manaisotra ny fifalianareo aminareo. raha handeha Aho, dia ho avy indray ka handray anareo ho any amiko, ka izay itoerako no hitoeranareo koa.’

GSAM 74.1“Izany no fanantenana sambatra momba ny fiverenany manokana izay nampaherezany ny fiangonany tamin'ny fialàny. Nandritra ny fotoana rehetra tsy naha-teo Azy, dia nilaza Izy fa tsy maintsy hijaly fahoriana isika; ary izany tokoa no nitranga. Raha tokony hankafy vanim-potoanan'ny fandriampahalemana ivelany isika mandritra ny tsy maha-eo Azy, raha tokony ho afaka amin'ny fanafihan'izao tontolo izao ny fiangonany, raha tokony hisy vanim-potoanan'ny fahadiovana ka tsy hitombo eo anivon'ny varimbazaha ny ahitra ratsy, na raha, amin'ny fahatongavany, dia ho raisin'ny mponina amin'ny tany feno ny voninahitry ny Tompo Izy, na raha toa ka afaka mahita finoana eto an-tany mihitsy aza, dia ho gaga tsy nampoizina tokoa Izy. Tsy nahafantatra ity arivo taona ity i Jesosy. Milaza isika fa tsy nahafantatra izany Izy, satria tsy nilaza izany taminay Izy; ary hoy Izy hoe: efa nataoko hoe sakaiza ianareo, satria izay rehetra reko tamin'ny Raiko no nambarako taminareo. Kanefa, na dia tamin'ny toriteniny sy ny fanoharany rehetra aza, dia tsy misy na kely aza famantarana fa tokony hanantena vanim-potoanan'ny fiadanana na voninahitra isika alohan'ny fahatongavany. Tsy nahalala momba ilay arivo taona tsy misy an'i Kristy ihany koa ireo apostoly. Nandritra ny telonjato taona taorian'ny nialan'ny Tompontsika, ny fanantenana sambatra ho an'ny fiangonana dia ny fanantenana ny fiverenany.

GSAM 74.2“Fa rehefa, teo am-pandrosoan'ny fivadihany nambara mialoha, nanomboka nionona tamin'ny fisakaizana tamin'ireo mpanjakan'ny tany ny ampakarin'i Kristy tamin'ny tsy fisiany, dia voajanahary tokoa ny nialan'ny masony tamin'ny lanitra any atsinanana, sy tamin'ny fiverenan'ny Tompony, izay hamarana ny voninahiny eto an-tany. Rehefa napetrak'ireo Mpanavao ny trompetran'ny filazantsara teo am-bavany ... dia nesorina avy hatrany ireo nofinofy momba ny arivo taona tsy misy Kristy, ... ary nanomboka nitady ny fahatongavan'ny Tompo indray ny fiangonana mba handringanana an'i antikristy.... Tao anatin'ny taratasiny, ny toriteniny, ary ny fanambarana finoany, dia nanambara ny fanantenany mialoha ny arivo taona ireo Mpanavao.

GSAM 74.3“Ny Fivoriambe tao Westminster dia namarana ny fanambarana finoany tamin'ny fanambarana ny finoany momba ny fiavian'ny Tompo fanindroany tamin'ny teny izay maneho tanteraka ny finoan'ireo mpino ny premillennialisme. Manambara izy ireo amin'ireto teny mavesatra ireto: ‘Araka ny itiavan'i Kristy ho resy lahatra tanteraka antsika fa hisy ny andro fitsarana, sady mba hisorohana ny olona rehetra tsy hanao fahotana no ho fampiononana lehibe kokoa ho an'ny olona araka an'Andriamanitra ao anatin'ny fahasahiranany, dia toy izany koa no itiavany io andro io tsy ho fantatry ny olona, mba hahafahan'izy ireo manaisotra ny fahatokisan-tena ara-nofo rehetra, ary ho mailo mandrakariva, satria tsy fantany hoe amin'ny ora ahoana no ho avin'ny Tompo: ary mba ho vonona hatrany hilaza hoe, Avia, ry Tompo Jesosy: ary avia haingana!’⁵⁶

GSAM 75.1“Nampatanjaka ny fon'izy ireo tamin'ny fiandrasana ny fahatongavan'ny Tompo ireo razantsika mpanavao, ary nampahery ny tsirairay tamin'ny antso hoe, ‘Tazony ny toerana! fa efa ho avy miaraka amin'ny andiana mpanampy izy,’ fihetseham-po izay naseho tamin'ny hira fifohazana nalaza vao haingana, nefa efa mahazatra an'ireo Covenanters Skotisy taloha.

GSAM 75.2“Kanefa tsy ela dia niseho teo anivon'ireo fiangonana nohavaozina ny fivadihana faharoa tamin'ny finoana. Fantatra tany Ekosy izany amin'ny anarana hoe Moderatisma; tany Angletera, hoe Arianisma, ary vao haingana kokoa, hoe Broad Churchism; ary tany Amerika dia niantso ny tenany hoe Unitarianisma; ary tany Alemaina, Rationalisma. Ny fametrahana ny saina olombelona ho mpitsara, ny fandinihana ankehitriny voafetra ho porofo, ary ny fandavana fa misy tranga mety hitranga raha tsy araka ny fizotry ny lalàn'ny natiora efa voamarina, dia nampidina an'i Jesosy ho amin'ny lahan'ny rabinina Jiosy iray, izay somary nandroso kokoa noho ny androny, saingy tsy nahalala mihitsy ny siansa ankehitriny. Mazava ho azy fa ny hevitra momba ny fiverenan'ny olona toy izany avy amin'ny tontolo tsy hita maso mba hanjaka eto an-tany dia nafindra tao anatin'ny anganon'ny Hebreo.

GSAM 75Daniel Whitby momba ny Arivo Taona

GSAM 75.3“Ny fampanantenana momba ny fiaviany fanindroany sy ny fanjakany eto an-tany dia noheverina ho midika fotsiny ny fielezan'ny filazantsarany, sy ny faneken'ny ampahany lehibe amin'izao tontolo izao ny Kristianisma mandritra ny arivo taona, na, araka ny hevitr'ny sasany, 360.000 taona; izay mandritra izany ny zanak'olombelona dia tokony hiroborobo amin'ny zavakanto sy ny kolontsaina, ary hankafy fandriampahalemana sy firoboroboana tsy mbola nisy toy izany. Ary amin'ny fiafaran'izany tsingerina mivelatra izany, izay lehibe loatra ka tsy azon'ny saina tsotra tsinjovina, dia mety hisy korontana lehibe eo amin'ny zavaboary hitranga, ary azo lazaina fa ho avy ny Tompo ka handringana izao tontolo izao, ary hiantso ny taranak'olombelona hotsaraina. Novolavolain’ny mpaneho hevitra Anglisy iray antsoina hoe Whitby [Daniel Whitby, maty tamin'ny 1726], izay hita tamin'ny alalan'ny taratasy nivoaka fa Ariana, sy nampalazainy ity teôria ity, saingy ny fanazavany dia nankafizin'ny saranga niaviany, ary ny arivo taona angano no nekena tamim-pifaliana tamin'ny maro tamin'ireo mpandray karama ôrtôdôksa sy namana avy amin'ireo fiangonam-panjakana tany Eoropa, izay nampanantena azy ireo fandraisana anjara maharitra tamin'ny fahafolon-karena sy voninahitra. Noho ny herin'izy ireo dia nampidirina tany Amerika izany, ka avy hatrany dia nampiasaina ho akora ho an'ny teny banaly sy famaranan-kabary eny amin’ny lampihazo.”

GSAM 76.1Toy izany ireo teôria tany amin'ny faritra samihafa eto an-tany rehefa nanakaiky ny fotoana nandefasan'ny Tompo ny fampitandremana manetriketrika momba ny fahatongavany, dia “eo am-baravarana.”