Toko faha-27 — Fijoroana Vavolombelona Hafa Voamarina
GSAM 442.1“nitsangana teo Josafata ka nanao hoe: Mihainoa ahy, ry Joda, sy ianareo, ry mponina eto Jerosalema: Minoa an'i Jehovah Andriamanitrareo, dia ho tafatoetra ianareo; minoa ny mpaminaniny, dia hambinina ianareo.”1
GSAM 442.2Taona maro lasa izay, nisy fijoroana vavolombelona nomena tamin'ny alalan'ny fanomezam-paminaniana fa mialoha ny fiafarana dia ho “miparitaka toy ny ravin-kazo amin'ny fararano” ireo pejy vita pirinty momba ity fahamarinana ity. Ny fanontaniana nipoitra tao an-tsain'ny maro dia hoe: Ahoana no hahatontosana izany raha tsy hoe voalamina na voarindra amin'ny fomba iray ireo olona mino ny fahamarinana mba hanaovana ny asa? Ao anatin'ny fitantanan'Andriamanitra, matetika no ahazoana vokatra lehibe avy amin'ny fiandohana tsotra indrindra; toy izany koa no nitranga tamin'ny fivoaran'ny rafitra fiasana nitsangana teo anivontsika.
GSAM 442Ny Tract and Missionary Society
GSAM 442.3Tamin'ny taona 1870 teo ho eo no nampidirina voalohany ny hevitra momba ny fikambanana mpaninjara bokikely sy misionera nataon'ireo rahavavy mpino vitsivitsy tao South Lancaster, Massachusetts. Ireo rahavavy ireo dia nanandrana nandritra ny fotoana fohy ny drafitra handefasana tamin'ny paositra ny gazety sy bokikely momba ny fiangonantsika ho an'ny olona samihafa ivelan'ny finoantsika, ary avy eo nanoratra taratasy ho azy ireo. Izany dia nitarika olona maromaro handray ny fahamarinana, ka nampisaina an'i Pasitera S. N. Haskell ny fanontaniana hoe: “Nahoana moa raha tsy mandray anjara amin'izay nataon'ireo rahavavy vitsivitsy ireo ny olontsika rehetra?” Nandritra ny taona 1871 indrindra, dia noresahina matetika tamin'ny alalan'ny lahatsoratry ny Review ity lohahevitra ity. Tamin'ny fivoriana manokana nataon'ny Kaonferansa Jeneraly tamin'ny 29 Desambra 1871, teo anatrehan'ny Pasitera Haskell izay nanazava ny tombotsoa azo ampiharina amin'ilay hetsika, dia nisy fanapahan-kevitra nolaniana nanoro hevitra ny hananganana fikambanana mpaninjara bokikely. Voatendry ho komity ny Pasitera S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, ary I. D. Van Horn mba hanatsara ny drafitra hananganana ireo fikambanana ireo.
GSAM 443.1Nampiditra vanim-potoana vaovao tamin'ny fampandrosoana ny asan'ny hafatra ity hetsika ity. Hatramin'izay, ny fampianarana ny fahamarinana dia saika nifantoka tanteraka tamin'ny ezaka nataon'ny mpitoriteny mitory mivantana. Nandritra ny taona maro, ny Pasitera Haskell dia niasa mafy tamin'ny fandinihana sy fampidirana drafitra mba hahatonga ny fikambanana mpaninjara bokikely sy misionera hahomby. Raha ny rariny no jerena dia izy tokoa no tena mpisava lalana tamin'izany sehatra izany. Tsy amin'ny resaka fikambanana mpaninjara bokikely sy misionera isam-panjakana ihany no marina izany, fa izy ihany koa no nampiditra tamin'ny Kaonferansa Jeneraly nihaona tany Battle Creek, tamin'ny 1878, ny drafitra ho an'ny General Tract Society (nantsoina hoe International Tract Society tatỳ aoriana), izay ny sehatry ny asany dia ny faritra ivelan'ny kaonferansa misy antsika, tsy any Amerika ihany, fa any amin'ny firenen-kafa ihany koa.
GSAM 443Sekretera Mahomby—Maria Huntley
GSAM 443.2Ny Tompo, araka ny fitantanan-draharahany, dia nanangana sekretera mahay, izay nanampy betsaka an'i Pasitera Haskell tamin'ity hetsika ity. Anisan'ireo niasa tsy niketraka ny Rahavavy Maria Huntley, na dia teo aza ny aretina mafy nahazo ny vatany taty aoriana, ary nodimandry teo amin'ny toeram-piasany izy tokony ho efatra ambin'ny folo taona lasa izay. Noho ny ezaka nataony no nahitana voalohany ireo toerana maro azo iasana any amin'ny tany vahiny ankehitriny. Nisy sekretera hafa nirotsaka tamin'izany asa izany, ary rehefa nitarina ny sehatry ny asa dia nanjary ilaina ny fananana sekretera mahay fiteny samihafa.
GSAM 444Ny Vokatry ny Asa tamin'ireo Fiangonana eo an-toerana
GSAM 444.1Saingy ny vokatra lehibe indrindra tamin'ny fananganana ny asan'ny fikambanana mpaninjara bokikely eto amintsika dia ny fiantraikany tamin'ny famoronana sy fampitomboana ny toe-tsaina misionera teo anivon'ireo fandaminan'ny fiangonana eo an-toerana. Nanome fahafahana ny tsirairay hanao zavatra izany, na amin'ny alalan'ny taratasy ifandraisana na amin'ny fizarana bokikely hovakiana, ary hahatsapa ny aingam-panahy avy amin'ny asa mivantana ho an'ny famonjena ny fanahy.
GSAM 444Fijoroana vavolombelona momba ny Asa Fizarana Bokikely
GSAM 444.2Mba hanehoana ny toetry ny fampianarana nomena, tamin'ny alalan'ny fanahin'ny faminaniana, momba ny asa fizarana bokikely sy ny asa misiona, dia maka teny avy amin'ny Testimonies laharana faha-29 sy faha-30 izahay:—
GSAM 444.3“Raha misy asa iray manan-danja kokoa noho ny hafa, dia ny fampitana ny famoahan-tsoratray ho an'ny besinimaro, ka mitarika azy ireo hikaroka ny Soratra Masina. Ny asa misiona—ny fampidirana ny famoahan-tsoratray any an-tokantrano, ny firesahana, ary ny mivavaka miaraka sy ho an'izy ireo—dia asa tsara, ary iray izay hanabe ny lehilahy sy ny vehivavy hanao ny asa mpitandrina.
GSAM 444.4“Tsy ny olona rehetra no mifanaraka amin'ity asa ity. Ireo manana talenta sy fahaizana tsara indrindra, izay hirotsaka an-tsehatra amin'ny asa amim-pahatakarana sy amim-pikajiana, ary hitondra izany mandroso amim-pahazotoana tsy mihemotra, no tokony hofidiana. Tokony hisy drafitra voalamina tsara tanteraka; ary tokony hampiharina amim-pahamarinana izany. Ny fiangonana eny amin'ny toerana rehetra dia tokony hanana fahalianana lalina amin'ny asa fanapariahana bokikely sy fanaovana misiona.”
GSAM 444.5“Asa tsara ny asa fizarana bokikely sy ny asa misionera. Asan'Andriamanitra izany. Tsy tokony hampihenaina na amin'ny fomba inona na inona izany; kanefa misy loza mitatao tsy an-kijanona hanodinkodina azy hiala amin'ny tena tanjony. Mila mpivarotra boky hiasa eny amin'ny saha misionera. Tsy mifanaraka amin'ity asa ity ny olona tsy manaja fomba. Ny lehilahy sy ny vehivavy manana fahaiza-mifandray, fahaizana miteny, fahaizana mitsinjo lavitra, ary saina mahay manavaka, ary izay mahatsapa ny lanjan'ny fanahy, no afaka hahomby.”
GSAM 445.1Ny fizarana boky, taratasy kely, ary soratra fampielezan-kevitra mitentina maherin'ny $8,000,000, nandritra ny roa ambin'ny folo taona, nataon'ny fiangonantsika sy ireo mpivarotra boky, dia porofo lehibe amin'ny lanjan'ny asa ataon'ny Tract and Missionary Society.
GSAM 445Faminaniana manoloana ny Fahendren'izao Tontolo Izao
GSAM 445.2Nisy teny faminaniana nomena momba ny asa tany amin'ny saha Eoropeana, izay tanteraka ara-bakiteny tokoa ka mendrika ho marihina eto. Nambaran'ireo mpiasa sy ny vahoaka fa tsy afaka notanterahina tany ny asa, indrindra tany Skandinavia, tahaka ny any Amerika. Ramatoa White, izay nanaitra azy ireo, dia nilaza fa tsy vitan'ny hoe azo tanterahina soa aman-tsara ny asa, fa azo tohanana amin'ny fomba mitovy amin'ny any Amerika ihany koa, ary nasehon'ny Tompo taminy fa raha manomboka mandoa ny fahafolon-karena izy ireo, na dia amin'ny vola kely azon'izy ireo aza, dia hampandroso azy ireo mihoatra lavitra noho ny nantenainy Andriamanitra. Nilaza tamin'izy ireo ihany koa izy fa afaka mivarotra boky amin'ny alalan'ny famandrihana any Skandinavia ireo mpivarotra boky, ary ho fahombiazana izany. Nilaza ireo mpitantana trano fanontam-boky tany amin'ireo firenena ireo hoe: “Tsy azo atao izany;” izy ireo dia “tsy mbola nivarotra boky tamin'izany fomba izany.” Ny zava-nitranga taty aoriana no naneho fa ny nasehon'ny anjelin'ny Tompo taminy momba izany dia ambony lavitra noho ny fahendren'ireo mpivarotra sy mpamoaka boky eto an-tany. Nahazo fahombiazana hatrany am-boalohany ny asa fivarotana boky nitety tanàna tany. Ny sasany tamin'ireo izay nandeha nandoa ampahafolon'ny fidiram-bolany kely ho an'ny asa dia lasa mpivarotra boky nitety tanàna, ary tsy vitan'ny hoe mahavelona ny tenany izy ireo, fa mahazo vola betsaka kokoa noho ny teo aloha, ka noho izany dia afaka mandoa fahafolon-karena lehibe kokoa.
GSAM 445.3Boky mitentina maherin'ny $40,000 no namidin'ireo mpivarotra boky tamin'ny taona 1895, izay asa vita pirinty tao amin'ny trano fanontam-bokintsika tany Christiana, Norvezy. Mariho izany ho faminaniana iray hafa tanteraka, ary izany koa, na dia teo aza ny fanoherana avy etsy sy eroa, na tao anatin'ny fiangonana na tany ivelany, fa tsy ho tanteraka izany.
GSAM 445.4Raha ny momba ny asan'ireo fikambanana mpaninjara bokikely izay natsangana tamin'ny 1871 sy ny taona nanaraka, dia azo antoka ny milaza fa saika olona mitovy isa no tonga amin'ny fahamarinana noho ny ezaka nataon'ireo mpiasa ireo sy noho ny ezaka manokana nataon'ny mpitandrina. Amin'ny alalan'ity fomba fiasa ity no ampahafantarana ny hafatra amin'ny firenena sy fiteny rehetra eto an-tany.
GSAM 446Firavaka sy ny Asa Fanapariahana Bokikely
GSAM 446.1Nisy zava-mahaliana iray notaterin'ny Tract and Missionary Society tany Kalifornia tamin'ny volana Aprily 1873. Izany dia ny hoe ny firavaka izay natolotra ho an'ny fikambanana avy amin'ireo izay nanaiky ny fahamarinana tany amin'io Fanjakana io, hatramin'izay fotoana izay, dia narendrika, nohamarinin'ny laboratoara, ary namidy tamin'ny tena sandany amin'ny volamena sy volafotsy ka nahazoana vola mitentina $200; fa ireo vola rehetra ireo dia nampiasaina hividianana trakta, bokikely, ary gazety, izay nozaraina, ary efa nanana fampahalalana mazava ny fikambanana momba ny olona roapolo izay tonga nanaiky ny fahamarinana tamin'ny alalan'ny literatiora novidiana tamin'ny vola azo tamin'ireo firavaka. Anisan'ireo olona tonga nahafantatra ny fahamarinana tamin'ny alalan'ny famakiana i John I. Tay, avy any Oakland, Kalifornia.
GSAM 446San Francisco, Foibe Misionera
GSAM 446.2Tamin'ny taona 1875 dia nisy fijoroana vavolombelona lehibe natao tamin'ny fiangonan'i San Francisco, izay asongadina eto ankehitriny noho ny fanatanterahana miharihary azy. Ity fiangonana ity dia efa voatery nanofa efitrano hanaovana fotoam-pivavahana hatrany am-piandohana, ary tamin'ny vola be sy fahasahiranana ihany koa, satria tsy nisy andiana fivoriana afaka natao tao noho izy ireo matetika nilaina tamin'ny tanjona hafa.
GSAM 446.3Ny takarivan'ny 14 sy 20 Aprily 1875, dia niantsoana ny mpikambana mpitarika ao amin'ny fiangonan'i San Francisco tao an-tranon-dRamatoa J. L. James, Fifth Street, akaikin'ny Market Street, ary tany i Ramatoa White no nitantara taminay izay naseho taminy tamin'ny fahitana momba ny toe-draharaha, dia ny hoe i San Francisco dia ho foibe misiona mandrakariva, izay ahafahana manohy ny asa; ary ny hoe hisy fanahy hatrany handray ny fahamarinana, raha toa ka tantanina amim-pahendrena ny raharaha. Raha misy trano fivavahana atsangana izay ahafahana manasa ny olona sy manao ny asa, dia hisy fanahy hanampy ny isan'izy ireo, izay hanampy amin'ny fandaniana sy hanala ny trosa tsy maintsy hisy amin'ny fanomanana ny trano fivoriana.
GSAM 447.1Nanohy ny teniny Ramatoa White ka nilaza fa hitany fa rehefa hanentana ny fiangonan'i San Francisco momba ny maha-zava-dehibe ny fananganana trano fivavahana izy, dia ho toa hetsika anaty haizina izany ho an'izany fiangonana mahantra izany; saingy nasaina hilaza izy fa rehefa mandroso izy ireo dia hahita ny fitarihan'Andriamanitra manokatra ny lalana eo anoloany, isan-dingana, ary hisy namana hatsangana hatrany, mandra-pandoavana tanteraka ny trosa amin'ny farany.
GSAM 447.2Amin'ny maha iray amin'ireo vitsy nihaona tamin'ireo fivoriana efa voalaza teo ahy, dia afaka milaza aho fa ny hevitra hanangana trano fivoriana mirefy 35 x 80 tongotra, nataon'izany andian'olona izany, izay saika izy rehetra no isan'ny mahantra eto an-tany, ary izany koa, tao an-tanàna iray izay toa nitaky fandaniana farafahakeliny $6,000 ny tany mora indrindra aza, dia toa “fihetsika anaty haizina” tokoa. Natosika hanao izany dingana izany izy ireo noho ny fitokisana tanteraka nananany ihany fa ny fijoroana vavolombelona nomen'i Ramatoa White ho azy ireo dia avy amin'ny Tompo, ary ho tanteraka tokoa.
GSAM 447.3Koa satria efa nandray anjara tamin'ity tetikasa ity aho, na dia tsy dia tanteraka aza, nanomboka tamin'ny niandohany ka hatramin'izao, dia tiako ny manambara eto fa tanteraka tanteraka ny fijoroana vavolombelona voalaza etsy ambony. Rehefa nanomboka nitady tany izahay, dia nahavita nahazo tany mitentina $6,000 tamin'ny vidiny $4,000. Nisy rahavavy iray nilaza fa hanome $1,000 izy raha afaka mivarotra ny fananany. Natolony avy hatrany tamin'ny mpandraharaha momba ny fananana tsy mihetsika ny fananany, izay nilaza taminy fa ambany loatra ny vidiny. Tao anatin'ny tapa-bolana dia lafo ny fananany tamin'ny vidiny $1,000 mihoatra noho ny tombany tany am-boalohany, ary voaloa ny fampanantenany. Ny iray hafa, rahalahy mahantra izay tsy nahita hoe ahoana no hanorenana ny fiangonana, saingy niteny hoe, “Raha milaza ny Tompo fa tsy maintsy atao izany, dia hanokatra ny lalana Izy na ahoana na ahoana,” dia nahita, tamim-pahagagana, fa voalamina ny fananan'ny iray tamin'ireo havany, ka izy no lasa tompon'ny $20,000 tamin'izany. Nanome $1,000 ho an'ny fanorenana izy, ary nividy ny ampahatelon'ny tany nanorenana ny fiangonana mba hanorenany trano fonenana ho an'ny tenany, ka tamin'izany dia nanampy ny fikambanana tamin'ny fomba roa.
GSAM 448Soa lehibe ho an'i San Francisco
GSAM 448.1Noho izany dia afaka manonona fanomezana sy soa maro izay azon'ny komity nandritra ny fananganana ny trano isika. Ampy ny milaza fa ny trano fiangonana dia naorina tamin'ny vola, anisan'izany ny tany, manodidina ny $14,000, ary mihoatra ny antsasany tamin'izany no azo tamin'ny fanomezana talohan'ny nahavitan'ny trano. Ny Lalana Laguna, izay nanorenana ilay trano, dia faritra iray ao an-tanàna izay tsy ampy trano ho an'ny sekoly, ka ny filan-kevitry ny sekoly dia tonga nanofa ny efitrano ambany mba hanaovana sekoly talohan'ny nametrahana ny tafon'ny trano. Ny hofan-trano 75 dolara isam-bolana, izay voaray nandritra ny efa ho roa taona, dia nahafeno ny zanabola sy ny fandaniana isan'andro, ka navela ny fikambanana hampiasa izay azony angonina hanampiana amin'ny trosa sisa tavela.
GSAM 448Tobim-pitsaboana amin'ny rano
GSAM 448.2Amin'izao fotoana izao dia mbola misy ampahany kely amin'ilay trosa tamin'izany fotoana izany sisa, ary ao amin'ny lakalin'ny fiangonana dia misy toeram-pitsaboana amin'ny rano feno fitaovana, izay tsy misy olana ara-bola, ary ny lanjany dia lehibe lavitra noho ilay trosa sisa, izay ho lasa tantara taloha tsy ho ela.
GSAM 448.3Ny ampahany amin'ny fijoroana vavolombelona momba ny fanahy manaiky ny fahamarinana dia tanteraka tamin'ny fomba mahagaga tokoa. Tsy am-polony monja, fa am-jato, no nandray ny fahazavan'ny fahamarinana tao amin'io tanàna io, ary efa miparitaka amin'ny lafivalon'ny tany izy ireo ankehitriny. Isaky ny mitsidika an'i San Francisco aho, dia mahita olona roa ka hatramin'ny folo izay nanaiky ny fahamarinana hatramin'ny fotoana farany nihaonako taminy; ary mbola tsy tonga ny fiafarany.
GSAM 449Ny Fahafatesan'i Pasitera White
GSAM 449.1Tokony ho tamin'ny taona 1880, nomena toromarika tamin'ny alalan'ny fanahin'ny faminaniana i Ramatoa White mba hilaza amin'ny vadiny, ny Pasitera James White, fa tokony hamela adidy sy andraikitra maro izay nentiny izy, ary hamela izany ho an'ny tanana hafa sy tanora kokoa, raha izy kosa “miomana amin'ny fiovany farany”—izay midika fa efa ho tapitra tsy ho ela ny hazakazany eto an-tany. Nanomboka nanaraka izany toromarika izany izy, ary tsy tara loatra tokoa, satria tamin'ny taona 1881 dia nitsahatra ny asany, ary natory ao amin'i Jesosy izy. Tamin'ny 31 Jolay dia voan'ny tazo malariàna izy. Tamin'ny 3 Aogositra dia nafindra avy tao an-tranony ho any amin'ny Toeram-pitsaboana Battle Creek izy, izay nahazoany ny fikarakarana sy ny fiahiana rehetra azo omena, saingy tsy nahitam-bokany. Niharatsy hatrany ny fahasalamany. Hatramin'ny voalohandohan'ny aretiny dia efa nanana fahatsapana mialoha izy fa tonga ny “fiovany farany”.
GSAM 449Fanambarana nataon'ny Pasitera Smith
GSAM 449.2Raha niresaka momba ity zava-nitranga ity ny Pasitera Uriah Smith dia nilaza hoe: “Tsy nisy toe-javatra mety kokoa noho izany ho an'ny nahafatesany. Raha mbola nahatsiaro tena izy nandritra ireo telo andro farany tamin'ny aretiny dia nanambara izy fa tsy nahatsapa fanaintainana. Vondron'olona maro be, namana marina sy nitomany, no nitsangana tao anatiny sy manodidina ny trano, raha tamin'io tolakandron'ny Sabata mahafinaritra io no nanjavona tsikelikely ny ainy. Toy ny latsaka anaty torimaso milamina izy no nodimandry; ary rehefa vita ny zava-drehetra, dia toa nisy fiadanana mamy nipetraka toy ny ranomanitra teo amin'ny endriny rehetra. Toy ny hoe novaly ity fivavahana ity:
GSAM 449.4Tamin'ny fotoana nahafatesany dia enimpolo taona sy roa andro no taonany. Ny hajàna nananan'ny olona azy tany Battle Creek dia hita taratra tamin'ny fisian'ny olona dimanjato sy roa arivo farafahakeliny nanatrika ny fandevenana azy tamin'ny 13 Aogositra, ary narahin'ny andian-kalesy dimy amby sivifolo sy vahoaka maro an-tongotra nankany amin'ny toeram-pitsaharany farany tao amin'ny Fasan'i Oak Hill izy.
GSAM 450.1Avy amin'ireo fanehoan-kevitra maro nomena taorian'ny nahafatesany, ary navoaka tao amin'ny Review, dia ity no raisinay avy amin'ny penin'ny Pasitera S. N. Haskell:—
GSAM 450.2“Rehefa mandinika ny fahaizany mandanjalanja saika tamin'ny fotoan-tsarotra rehetra aho, ny halemem-panahiny sy ny hasin'ny fanahiny nasehony tamin'ireo nanao fahadisoana, ary na dia tamin'ireo nanararaotra azy aza, isaky ny nahitany porofon'ny fibebahan'izy ireo, ary ny fitiavany ny zavatra ninoany fa marina, dia afaka miteny marina aho hoe, Nianjera ny ray iray tany Isiraely. Ary mandritra ny fitsaharany, dia hahatsapa ny tsy fisian'ny fahaizany mitsinjo lavitra sy ny fikarakarany feno fitiavan-ray ny asa, ary koa ny olona maro.”
GSAM 450.3Rehefa nodimandry izy, dia nilaza ireo fahavalontsika fa tsy maintsy mijanona ny hafatra. Tsy izany anefa; ireo andrim-piasana izay, teo ambany tanana masin'Andriamanitra, no naoriny, dia voatendry hitombo ho lehibe kokoa aza, ho toy ny “hazo nambolen'ny Tompo,” izay hivelatra sampana maro sy mamokatra.
GSAM 450Voalaza mialoha ny Lalàna ara-pivavahana
GSAM 450.4Efa valo amby dimampolo taona no lasa hatramin'ny nilazan'ireo izay nitory ny hafatr'ilay anjely fahatelo fa ho avy ny fotoana, araka ny faminanian'ny Apokalypsy toko faha-13, izay hampijaliana ny olona, any Etazonia sy any an-kafa, noho ny fihazonany ny didin'Andriamanitra. Ao anatin'ny boky nosoratan-dRamatoa White, mitondra ny lohateny hoe, Early Writings, dia mamaky izao manaraka izao isika momba ity fampianarana ity:—
GSAM 450.5“Hoy ilay anjely, ‘Jereo!’ Nifindra tamin'ireo ratsy fanahy, na tsy mpino, ny saiko. Nifoha avokoa izy rehetra. Ny hafanam-po sy ny herin'ny vahoakan'Andriamanitra no nampifoha sy nampahatezitra azy ireo. Korontana, korontana no teny amin'ny lafiny rehetra. Nahita fepetra noraisina nanohitra ilay andian'olona nanana ny fahazavan'Andriamanitra sy ny heriny aho. Nihamatevina ny haizina nanodidina azy ireo; nefa nijoro mafy izy ireo, neken'Andriamanitra, ary natoky Azy. Hitako fa very hevitra izy ireo; avy eo dia reko niantso mafy an'Andriamanitra izy ireo. Tsy nitsahatra ny fiantsoan'izy ireo, andro aman'alina: ‘Hotanterahina anie ny sitraponao, ry Andriamanitra ô! Raha mampankalaza ny Anaranao izany, dia manokàna lalana hialana ho an'ny olonao! Vonjeo izahay amin'ireo jentilisa manodidina anay. Nanendry anay ho amin'ny fahafatesana izy ireo; fa ny sandrinao kosa afaka mitondra famonjena.’”2
GSAM 451.1“Dia hitako ireo lehiben'ny tany nifampidinika, ary i Satana sy ny anjeliny sahirana nanodidina azy ireo. Nahita soratra iray aho, izay niely ny dika mitovy aminy tany amin'ny faritra samihafa teto amin'ny tany, nandidy fa raha tsy miala amin'ny finoany manokana ireo olona masina, ka tsy miala amin'ny Sabata ary tsy manaja ny andro voalohany amin'ny herinandro, dia malalaka ny vahoaka, rehefa afaka fotoana voafaritra, hamono azy ireo. ”3
GSAM 451Fampijaliana any Amerika
GSAM 451.2Nilaza ireo mpanohitra anay fa tsy mety hisy fampijaliana ato amin'ity firenena ity, satria ny Lalàmpanorenan'i Etazonia dia manambara fa “Ny Antenimiera dia tsy hanao lalàna mikasika ny faneken’ ny fanjakana fivavahana iray na fandrarana ny fanarahana malalaka an’ izany koa.” Ary, ankoatra izany, ny “Taratasy Zon'olombelona” an'ny ankamaroan'ny Fanjakana dia mandrara ny famoahana lalàna ara-pivavahana. Manoloana ireo fanambarana ireo dia nanohy nanambara ny hafatra fampitandremana sy ny fiomanana ilaina hiatrehana ny fifandonana ny vahoakanay.
GSAM 451.3Tamin'ny 1863 dia nisy fikambanana natsangana izay ny tanjony dia ny hanova ny Lalàmpanorenan'i Etazonia sy ny lalàn'ny firenena, mba hahatonga azy ireo ho azo ampiharina amin'ny fampiharana ny fivavahana. Haingana be no nahazo mpanohana ireo hevitra ireo, ary nandroso ny fitsipika momba ny fanerena ny olona hanao ny tsara, indrindra momba ny fanajana ny Alahady, ka efa nanomboka tena matotra ny fampijaliana any amin'ny Fanjakana maro, eny fa na dia any amin'ireo izay manana lalàna momba ny Alahady misy fepetra ho an'ireo manaja andro hafa noho ny feon'ny fieritreretany aza, ary nisy olona nampidirina am-ponja noho ny tsy fanajana ny Alahady.
GSAM 452Fisamborana Enina ambin'ny folo amby zato
GSAM 452.1Eto anoloako ny lisitry ny fisamborana 116 natao tamin'ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito tany Amerika, nanomboka tamin'ny taona 1878 ka hatramin'ny Martsa 1896. Tamin'ireo, 109 no voaheloka. Marobe tamin'izy ireo no nigadra nandritra ny roapolo ka hatramin'ny enimpolo andro, ary teo amin'ny roa ambin'ny folo teo ho eo tamin'izy ireo no voatery niasa tao amin'ny “andian-gadra mifatotra rojo” niaraka tamin'ny mpamono olona, mpangalatra, ary ireo karazana jiolahy ratsy indrindra. Tamin'ny tranga rehetra dia neken'ireo nanome ny didim-pitsarana azy ireo fa olom-pirenena mendrika indrindra izy ireo.
GSAM 452Ny Religious Liberty Association
GSAM 452.2Tamin'ny 21 Jolay 1889, dia nisy fikambanana natsangana tao Battle Creek, Mich., antsoina hoe National Religious Liberty Association, izay ny tanjony dia ny hanohitra ny lalàna mifehy ny fivavahana, ny hampiely fampahalalana amin'ny vahoaka momba ny tena fifandraisan'ny fivavahana sy ny governemanta sivily, ary ny hanampy ireo izay iharan'ny fampijaliana noho ny antony ara-pinoana. Nanao asa goavana tamin'ny fampielezana literatiora ity fikambanana ity, ary tamin'ny fanazavana ny sain'ny olona momba ny adidy sy ny loza mitatao amin'ny fotoana iainana eto amin'ny firenentsika. Raha ny marina, nanao asa lehibe izy tamin'ny fanitarana ny fampitandremana voarakitra ao amin'ny hafatra ao amin'ny Apokalypsy 14:9-12.
GSAM 452Ny Fanampian'ny Gazety Laika
GSAM 452.3Ny fampijaliana izay nipoaka tamin'izany fotoana izany nanoherana ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito dia noresahina tao amin'ny lahatsoratra tonian-dahatsoratra an'ireo gazety toa ny New York Sun, ny New York World, ny Chicago Inter Ocean, sns. Nisy lahatsoratra nivoaka, niteny malalaka momba ny fomba tsy ara-drariny natao tamin'ny olom-pirenena Amerikana iray noho ny fanarahany ny feon'ny fieritreretany, sy noho ny fihazonany ilay andro voatondro ao amin'ny didy. Tamin'ny alalan'ireo lahatsoratra gazety toy izany, dia nampahafantarina tamin'ny mpamaky an-tapitrisany ity lohahevitra ity. Tao anatin'ny iray volana monja, ny fahamarinana fototra ao amin'ny hafatr'ilay anjely fahatelo dia tonga teo imason'ny olona maro kokoa noho izay efa vitanay hahatratra tao anatin'ny roapolo taona mahery.
GSAM 453Ny Hatezeran'ny Olona Natao Hiderana ny Tompo
GSAM 453.1Hita àry fa ny ezaka nataon'ny olona mba hanakanana ny asan'Andriamanitra, sy mba hahazoana lalàna hanohanana Alahady mpifaninana amin'ilay Sabata voalazan'ny didy fahefatra, dia nanampy tamin'ny fanokafana ny lalana ho an'ny fandrosoan'ny fahamarinana haingana kokoa.
GSAM 453.2Rehefa mandinika izay efa vita tao anatin'ny volana vitsy tamin'ireo fomba ireo, dia misongadina ao an-tsaina ny andinin-teny roa avy amin'ny Soratra Masina. Ny iray dia milaza hoe: “tsy mahavita na inona na inona hanohitra ny marina izahay, fa hampandroso ny marina kosa;”4 ary ny iray hafa kosa hoe: “ny fahatezeran'ny olona hidera Anao tokoa; ny fahatezerana sisa dia isikinanao.”5
GSAM 453Faminaniana momba ny Lalànan'ny Alahady
GSAM 453.3Ao amin'ny Testimony No. 32, navoaka tamin'ny 1885, misy fanazavana momba ny fomba handaniana ny lalàna momba ny Alahady any Etazonia. Milaza izany hoe: “Mba hahazoana ny lazany sy ny fanohanana, dia hanaiky ny fangatahana lalàna momba ny Alahady ny mpanao lalàna.”6 Andeha hodinihintsika vetivety ny fomba efa nahatanterahana izany.
GSAM 453Lalàna momba ny Fampirantiana Maneran-tany
GSAM 453.4Tamin'ny 1892 dia nisy fangatahana natao tamin'ny Kongresy mba hanakana ny fanokafana ny Fampirantiana Maneran-tany izay nokasaina hatao tany Chicago, Illinois, nanomboka ny volana Mey ka hatramin'ny Oktobra tamin'io taona io, tsy hanokafana azy amin'ny Alahady. Nolaniana ny lalàna toy izany tamin'ny 19 Jolay 1892, noho ny fanerena mitovy tanteraka tamin'ilay nambara mialoha teo aloha. Ary tsarovy fa io no voalohany indrindra nandany lalàna momba ny resaka Sabata ny Kongresin'ny Etazonia any Amerika Avaratra.
GSAM 453.5Nandefa lisitry ny anarana sy fangatahana maro be ireo fiangonana, ary telegrama, tsy vitan'ny hoe nangataka tamin'ny Kongresy, fa nampahafantatra tamim-pahalalam-pomba (?) ihany koa ireo solombavambahoaka fa “manolo-tena izahay amin'izao, ary mifampanome toky, fa manomboka izao dia handà ny hifidy na hanohana amin'ny toerana na andraikitra fampitokisana izay mpikambana ao amin'ny Kongresy, na senatera na solombavambahoaka, izay hifidy fanampiana fanampiny amin'ny endriny rehetra ho an'ny Fampirantiana Maneran-tany, raha tsy eo ambanin'ireo fepetra voalaza ato anatin'ireto fanapahan-kevitra ireto.” Ny fepetra dia ny hanakatonana ny Fampirantiana amin'ny Alahady.
GSAM 454Resaka tao amin'ny Kongresy, 1892
GSAM 454.1Ho santionany amin'ny resaka tao amin'ny Kongresy, rehefa lany ilay volavolan-dalàna, dia vakio ity manaraka ity:
GSAM 454.1“Tiako raha asiana fanambarana fandavana, soratana mainty sy fotsy, ary avy amin'ny Kongresin'i Etazonia. Soraty. Ahoana no hanoratanao azy? ... Ataovy an-tsoratra, raha sahy ianao; tohanana, raha sahy ianao; firy amin'ireo nifidy an'izany no mbola hiverina eto indray? Tsy misy, izany no antenaiko. Mampidi-doza ny tenanareo ianareo amin'ny fanoherana izany.”
GSAM 454Fireharehan'ny Fiangonana
GSAM 454.2Mazava fa noheverin'ireo izay nitaky sy nahazo tamin'ny Kongresy ny fankatoavana ity volavolan-dalàna ity ho fandresena lehibe teo amin'ny tetikasany momba ny lalàna ara-pivavahana, satria ny iray tamin'ireo mpitandrina malaza ireo, tamin'ny toriteny iray tany Pittsburg, Penn., fotoana fohy taorian'izany, dia niteny hoe:—
GSAM 454.3“Ny hoe manana lanja eo anatrehan'ireo andrim-panjakana politika lehibe ny fiangonana dia voaporofo tamin'ny fomba mahomby indrindra tamin'ny raharaha Fampirantiana Maneran-tany farany teo, rehefa nihaino ny feon'ny fivavahana ny Antenimierandoholon'i Etazonia, andrim-panjakana ambony indrindra ao amin'ny firenena, ary nandany ny volavolan-dalàna fanokanana vola ho an'ny Fampirantiana Maneran-tany mitentina 5.000.000 dolara miaraka amin'ny fepetra napetraky ny fiangonana fa tsy tokony hisokatra amin'ny Alahady ny vavahadin'ilay fampirantiana lehibe. Izany zava-misy lehibe sy tsara izany dia mampahatsiahy ny Kristiana fa raha azo atao ity, dia azo atao koa ireo fepetra hafa mitovy amin'izany ny maha-ilaina azy. Mihamahery ny fiangonana hatrany, ary ho re matetika kokoa amin'ny hoavy ny feony noho ny tamin'ny lasa.”
GSAM 454.3Koa hitantsika àry ny fomba nanatanterahana sy mbola anatanterahana ilay fijoroana vavolombelona natao tamin'ny 1885.
GSAM 455Fampiraisana Katolika sy Protestanta
GSAM 455.1Mikasika izany dia horesahintsika ny faminaniana iray hafa natao tamin'ny 1885, izay hita ihany koa ao amin'ny Testimony No. 32:—
GSAM 455.2“Rehefa hanolotra ny tanany hiampita ny helodrano ny Fivavahana Protestanta mba hihazona ny tanan'ny fahefana Romana; rehefa hanolotra ny tanany hiampita ny lavaka tsy hita noanoa mba hifampihazona tanana amin’ny filalaovana angatra; rehefa, eo ambany herin'ity firaisana telo sosona ity, handà ny fitsipika rehetra ao amin'ny Lalàmpanorenany ny firenentsika amin'ny maha-fanjakana protestanta sy repoblikana azy, ary hanao fepetra ho fampielezana ny lainga sy ny famitahana avy amin'ny papa, dia ho fantatsika fa tonga ny fotoana hanaovana ny asa mahagagan'i Satana, ary fa efa akaiky ny fiafarana.”7
GSAM 455.3Mba hampisehoana ny fomba efa ahatanterahan'ny ampahany voalohany amin'ity faminaniana ity, dia ampy ny misarika ny sain'ny olona amin'izay mitranga manodidina antsika. Jereo ireo Protestanta, na mpitandrina na laika, mitady ny fankasitrahan'ny Katolika, manasa azy ireo hanatrika ny fikambanan'izy ireo, sns. Tsarovy fa saika tsy nisy na kely aza tamin'izay hita ankehitriny amin'ity lafiny ity no hita tamin'ny 1885, tamin'ny fotoana nanomezana ilay fijoroana vavolombelona etsy ambony.
GSAM 455.4Mba hanehoana ny fomba itadiavan'ny Protestanta ny tanana sy ny fanampian'ny papista, dia maka teny avy amin'ny gazety Kansas City (Mo.) Star tamin'ny 18 Martsa 1896 aho.
GSAM 455Ny Metodista sy ny Andron'i Masindahy Patrick
GSAM 455.5Nisy kabary natao tao amin'ny Coates Opera House, Kansas City, Mo., tamin'ny Andron'i Masindahy Patrick, 17 Martsa 1896, nataon'i Dr. Mitchell, pasiteran'ny fiangonana Metodista lehibe indrindra ao Kansas City. Nilaza ny gazety Star fa ampahany tamin'ilay kabary dia “seho kely mampientam-po.” Noderaina mafy tamin'ny tehaka i Dr. Mitchell rehefa niteny izao izy:—
GSAM 455.6“Ny tsy fandeferana dia vokatry ny tsy fahalalana. Tsy mandefitra isika satria tsy mahalala tsara ny mpiara-monina amintsika. Isika Protestanta dia nampianarina hino zavatra tsy hay lazaina momba ny Katolika. Ny Katolika dia nampianarina hino zavatra tsy hay lazaina momba ny Protestanta. Ankehitriny isika mahita ny hevitra diso nananantsika momba ny tsirairay rehefa mifanakaiky ka afaka mifampijery sy mifandray tanana; raha mifankahalala kokoa isika dia hifankatia kokoa. Nisara-bazana sy nitsikera isika. Mahamenatra an'ireo mpanara-dia an'i Kristy feno fitahiana. Ny Kristianina rehetra dia novonjena tamin'ny rà sarobidy iray ihany; ny fahasoavana masina iray ihany no mitazona antsika, ary samy manantena ny hahatratra ilay lanitra iray ihany. Ry rahalahy ô, aleo mifankahalala tsara isika eto ambany eto.”
GSAM 456.1Mitohy toy izao ny The Star:—
GSAM 456.2“Dia nitodika tamin'i Mompera Dalton [pretra Katolika] izay nipetraka teo aoriany i Dr. Mitchell, ary nanolotra ny tanany ka nanao hoe, ‘Inty, Ry Rahalahy Dalton, ny tanako.’ Nitsangana i Mompera Dalton ka nifampisambotra tamin'ilay tanana natolotra, ary raha nifampisambotra izy ireo dia niteny i Dr. Mitchell hoe, ‘Ho tena mahamenatra raha, rehefa niaina ela be tao an-tanàna iray eto an-tany isika, ka mbola mila anjely vao hampahafantatra antsika eny an-danitra. Andao hifankahalala eto an-tany.’ Nihoby ny mpanatrika, ary rehefa nipetraka i Mompera Dalton, dia nanohy ny kabariny i Dr. Mitchell.”
GSAM 456Zavatra Lehibe sy Manapaka
GSAM 456.3Mamoaka ampahany avy amin'ny taratasy hafa izahay, izay nalefa avy any Melbourne, Aostralia, tamin'ny 18 Febroary 1892:
GSAM 456.3“Ny lanitra manontolo dia aseho amiko ho toy ny mijery ny fivoahan'ny zava-mitranga. Hisy fotoan-tsarotra hiseho ao anatin'ilay ady lehibe sy maharitra momba ny fitondran'Andriamanitra eto an-tany. Hisy zava-dehibe sy manapaka hiseho, ary izany dia tsy ho ela akory.”
GSAM 456Ny “Firenena Kristiana” an'i Mpitsara Brewer
GSAM 456.4Iraika ambin'ny folo andro taorian'ny nanoratana ity antontan-taratasy ity, ary talohan'ny nahatongavany tany Etazonia, dia nisy zava-nitranga izay samy iantsoan'ny Protestanta sy ny Katolika ho fanapahan-kevitra lehibe teo amin'ny anjaramben'ity firenena ity. Ny tiana holazaina dia ny didim-pitsaran'ny Fitsarana Tampony Amerikana, izay nanambara fa “Firenena Kristiana ity,” navoakan'ny Mpitsara Mpanampy Brewer tamin'ny 29 Febroary. Araka ny efa naseho, tamin'ny 19 Jolay tamin'io taona io ihany dia lany ny lalàna manakatona ny Fampirantiana Maneran-tany amin’ny Alahady. Ireo mpitandrina izay niaro mafy ny fankatoavana azy dia nanao fangatahana fatratra tamin'ny antony fa satria nanambara ny Fitsarana Tampony fa firenena Kristiana ity, dia tokony ho voaro amin'ny fanimbazimbana ny Alahady Kristiana ho azy ho azy. Dia toy izany koa no fomba fisainan'ny antoko National Reform. Koa satria firenena Kristiana ity, dia tokony hanaiky an'Andriamanitra sy ny lalàny ho fototry ny governemanta, sns. Tena nisy zavatra lehibe sy nanapaka hevitra tokoa nitranga tamin'ity adihevitra famaranana ity, “ary izany dia tsy ho ela akory.”
GSAM 457Mpaminany Fahiny
GSAM 457.1Amin'ireo fahitana nomena ny mpanompon'Andriamanitra, dia ny mpaminany, dia toa nisy karazany roa—ny iray antsoina hoe “fahitana misokatra,” na ireo nomena izay ahitana ny olona iray eo am-pahitana azy; ary ny iray hafa antsoina hoe “fahitana amin'ny alina.” Voatonona ireo fahitana voalohany ireo ao amin'ny 1 Samoela 3:1, izay ahitana ny zava-niainan'ilay zazakely Samoela amin'izao teny izao: “sarobidy ny tenin'i Jehovah tamin'izany andro izany; tsy nisy fahitana misokatra” (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV).
GSAM 457Fahitana Misokatra
GSAM 457.2Fahitana toy izao (fahitana misokatra) no nitranga, ka teo ambonin'ny mpaminany Ezekiela ny tanan'ny Tompo. Rehefa nipetraka teo anoloany ny loholon'i Joda, dia nahita azy tamin'ny fahitana misokatra izy ireo.8 Tamin'ny fotoana hafa indray dia nalaina tamin'ny fahitana ny mpaminany Daniela teo anivon'ireo mpitondra Kaldeana. Raha nijanona izy ireo dia mety ho nahita azy tamin'ny fahitana, fa kosa, “toran-kovitra indrindra izy ka nandositra niery.”9
GSAM 457Fahitana amin'ny alina an'i Ramatoa White
GSAM 457.3Ny fahitana taloha nataon'i Ramatoa White dia fahitana misokatra daholo. Hatramin'ny taona 1884, niova ny toetran'ireo fahitana amin'ity lafiny ity, satria ankehitriny antsoina ao amin'ny Soratra Masina hoe “fahitana amin'ny alina” izy ireo, tsy nofy fotsiny, fa miseho ihany ilay anjely mamirapiratra, manome toromarika ho azy, tahaka ny tamin'ireo fahitana misokatra tamin'ny taona taloha. Voarakitra ao amin'ny Baiboly ny tranga maro momba ny “fahitana amin'ny alina”, araka ny hita mora foana amin'ny famakiana ny Genesisy 46:2; Daniela 2:19; 7:13; Asan'ny Apostoly 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.
GSAM 458.1Tao anatin'ireo fahitana amin'ny alina azon'i Ramatoa White dia nisy faminaniana maro manan-danja natao, izay tanteraka tamin'ny fomba marina indrindra, araka ny efa voalaza teo aloha. Ny sasany amin'ireo fahitana taty aoriana no ho marihiko ankehitriny.
GSAM 458Ny Fifindrana tany Washington
GSAM 458.2Tamin'ny 1893, hoy Ramatoa White:
GSAM 458.2“Mbola be loatra ny raharaha atambatra ao Battle Creek ankehitriny. Raha nozaraina sy napetraka tany amin'ny tanàna hafa ireo raharaha ireo, izay ahafahan'ny fahazavana sy ny fahalalana hitahy toerana hafa, dia ho araka ny filaminan'Andriamanitra izany. Tsy tian'ny Tompo hisy Jerosalema faharoa ao Battle Creek. Tsy maintsy hisy fanavaozana sy fiovana lehibe ary famindrana ireo fotodrafitrasa sy andrim-piasana raha tanterahina ny sitrapon'Andriamanitra.”
GSAM 458.3Tamin'ny Kaonferansa Jeneraly tany Oakland, Kalifornia, tamin'ny Martsa 1903, dia niteny izy hoe:
GSAM 458.3“Efa an-taonany maro no nomena fampitandremana ny olontsika hoe, Mivoaha an'i Battle Creek. Saingy noho ireo asa sy andrim-piasana maro natsangana tany, dia mora kokoa ny nijanona, ary tsy hitan'ny olona ny antony tokony hifindran'izy ireo.”
GSAM 458.4“Ho valin'ilay fanontaniana napetraka momba ny fifindra-monina any an-toeran-kafa, dia mamaly aho hoe: Eny. Aoka hafindra hiala an'i Battle Creek ny biraon'ny Kaonferansa Jeneraly sy ny asa fanontam-boky. Tsy fantatro hoe aiza no toerana, na any amin'ny morontsirak'i Atlantika na any an-kafa. Fa izao no lazaiko: Aza mametraka vato na biriky na iray aza any Battle Creek hanamboarana indray ny biraon'ny Review. Manana toerana tsara kokoa ho an'izany i Andriamanitra.”
GSAM 458.5Rehefa avy nandre ity toromarika ity, dia nifidy ny fihaonamben'ny mpino fa “hafindra avy any Battle Creek, Mich., ho any amin'ny toerana iray eny amin'ny morontsirak'i Atlantika ny biraon'ny Kaonferansa Jeneraly.”
GSAM 459.1Tamin'ny filankevitry ny Kaonferansa Jeneraly izay natao tao Battle Creek, taorian'ny fivorian'ny Kaonferansa Jeneraly, dia nisy latsa-bato hoe “manohana ny fametrahana ny foiben'ny biraon'ny Kaonferansa Jeneraly eny amin'ny manodidina an'i New York City izahay.” Noho izany dia nisy komity lehibe voafidy mba hikaroka toerana mety. Nampita ny drafitr'izy ireo tamin-dRamatoa White ny komity, ary nanontany raha manana fanazavana fanampiny ho azy ireo izy. Hoy ny valinteniny:—
GSAM 459.2“Enga anie ka hanampy antsika ny Tompo mba hifindra amim-pahatakarana sy amim-bavaka. Azoko antoka fa vonona Izy mba hahafantatsika, ary dieny mbola vao, hoe aiza no tokony hananganana ny trano fanontam-bokintsika. Afapo aho fa ny hany lalana azo antoka ho antsika dia ny ho vonona hifindra vantany vao mihetsika ny rahona. Andao hivavaka mba hitarika antsika Izy. Efa nasehony tamin'ny fitondrany fa tiany isika hiala an'i Battle Creek....
GSAM 459.3“Mila asiana asa i New York, saingy tsy afaka milaza aho raha tokony hapetraka any ny trano fanontam-bokinay. Tsy heveriko ho mazava tsara ampy hanohanana ilay hevitra ny fahazavana azoko.”
GSAM 459.4Rehefa avy nandany efa ho tapa-bolana nitady manerana an'i New York City sy ny tanàna manodidina ny komity, dia tsy nahita toerana mety ho an'ny trano fanontam-boky. Tamin'izay fotoana izay dia tonga ny taratasy iray, datin'ny 30 Mey, izay nilazan'i Ramatoa White hoe:—
GSAM 459.5“Raha mitady toerana ho an'ny trano fanontam-boky Review and Herald ny rahalahintsika, dia tokony hitady fatratra ny Tompo izy ireo. Tokony hihetsika amim-pitandremana lehibe, fahamailoana, ary fivavahana izy ireo, ary miaraka amin'ny fahatsapana tsy tapaka ny fahalemen'ny tenany. Tsy tokony hiankina amin'ny fitsarana ataon'ny olona isika. Tokony hitady ny fahendrena omen'Andriamanitra isika....
GSAM 459.6“Mikasika ny fananganana ity trano fanontam-boky ity any New York, dia tsy maintsy lazaiko hoe: Mitandrema. Tsy manohana ny maha akaiky azy an'i New York aho. Tsy afaka ny hanome ny antony rehetra aho ankehitriny, fa azoko antoka fa izay toerana rehetra ao anatin'ny telopolo maily manodidina an'io tanàna io dia ho akaiky loatra. Diniho ny manodidina ny toerana hafa. Azoko antoka fa ny tombony azo avy any Washington, D.C., dia tokony hozahana akaiky.
GSAM 460.1“Tsy tokony hanorina ity trano fanontam-boky ity ao an-tanàn-dehibe na eny amin'ny manodidina azy isika. Tokony hiorina any amin'ny faritra ambanivohitra izy io, izay ahafahany ho voahodidin'ny tany.”
GSAM 460Faminaniana momba ny Tolotra Mahasoa
GSAM 460.2Miaraka amin'izany fampahalalana izany dia nanomboka nitady toerana tamim-bavaka nanodidina an'i Washington ny komity, raha tonga ny taratasy fahatelo izay nisy ity toromarika ity:
GSAM 460.2“Nivavaka nangataka fahazavana momba ny toerana hanaovana ny asantsika any Atsinanana izahay, ary tonga tamintsika ny fahazavana tamin'ny fomba tena mazava. Nomena fahazavana mazava tsara aho fa hisy toerana hamidy atolotra antsika, izay efa nandanian’ny olona nanana vola azo nampiasaina malalaka vola be. Maty ireo tompon'ireo lapa ireo, na voasarika amin-javatra hafa ny sain'izy ireo, ka atolotra amidy amin'ny vidiny tena mora ny fananana....
GSAM 460.3“Araka ny fahazavana nomena ahy, fantatro fa, amin'izao fotoana izao, tokony ho akaikin'i Washington ny foiben'ny Review and Herald.”
GSAM 460Hita ny Toerana Nambara Mialoha
GSAM 460.4Niaraka tamin'io fampitam-baovao io teny an-tanana, dia nanomboka nitady toerana ny komity tao amin'ny Distrikan'i Columbia, saingy tsy nisy tany hita tamin'ny vidiny latsaky ny arivo dolara isaky ny akra. Farany, dia voasarika ho any Takoma Park ny sain'izy ireo. Ity manaraka ity ny tatitry ny komity:—
GSAM 460.5“Nahita tany iray mirefy 50 akra teo ho eo izahay, eo ivelan'ny Distrika, nefa ao anatin'ny faritry ny tanànan'i Takoma Park, izay azonay novidiana tamin'ny enina arivo dolara, na 120 dolara isaky ny akra. Nodinihinay tsara ity toerana ity. Hitanay fa efa nisy dokotera iray avy any Boston nifidy ity toerana ity ho an'ny toeram-pitsaboana ara-pahasalamana taona maromaro lasa izay. Voalaza fa nandany enimpolo arivo dolara teo ho eo izy tamin'ny vidin'ny tany sy ny fanadiovana azy tamin'ny ahidratsy, ny hazo, ary ny fako rehetra. Ny fahasahiranana ara-bola no nahasakana azy tsy hanatanteraka ny drafiny, ka lasa an'ny lehilahy iray izay nanana antoka tamin'ilay tany izy, tamin'ny vidiny dimy ambin'ny folo arivo dolara.
GSAM 461.1“Ny mponin'i Takoma Park, izay solontenain'ny ben'ny tanàna sy ny olona sasany manan-danja, dia nandray anay tamim-pifaliana fatratra teo an-toerana, ary nanome toky ny fiaraha-miasa am-pirahalahiana amin'ny fanatanterahana ny drafitray.
GSAM 461.2“Tamin'ny dianay sy fikarohanay rehetra, tsy nahita toerana hafa izahay izay nameno tanteraka ny fepetra voalazan'ny fijoroana vavolombelona tahaka ity iray ity. Mino izahay fa ny fitarihan'Andriamanitra no nitondra anay tamin'ilay toerana tiany honenanay.”
GSAM 461.3Raha jerena ireo fahatanterahan'ireo fijoroana vavolombelona maro naseho ato sy tamin'ireo toko teo aloha, dia andao “hino ny Tompo Andriamanitsika, ka ho tafatoetra; ary hino ny mpaminaniny, ka hambinina,” mba ho vonona isika amin'ireo zava-mitranga mbola ho avy, ary tsy ho tratran'izany tsy ampoizina.