Ekihande 8 — Erirya ly'eriherukya ly'Ekyana ky'Embuli
GSAM 134.1“Omundu mughuma mwakola erirya linene, neryo mwabirikira abandu bangi; mwatuma omukoli wiwe oko lwendi rw'erirya, athi oko abakabirikirwa: Mwase; busanaki ebindu byosi byatsibana tayari.”1
GSAM 134.2“Bali bahiriwe abakabirikirwa omo erirya ly'eriherukya ly'Ekyana ky'Embuli.”2
GSAM 134.3Erirya lyo ly'erirya ly'erisonda ly'ekiro. Omo mugani oyu, hali obubirikirwa busathu bw'erirya. Omugani oyu siwatholere erihanganibwa n'obubirikirwa bw'“erirya ly'emisana” obwabughirwa omo Matayo 22:1-7. “Erirya ly'emisana” lyo erirya ly'omo kati-kati k'emisana. Omo mugani gw'obubirikirwa bw'erirya ly'emisana, thwaminya ngoko ababirikiraya bakathahibwa n'obubi n'erithwa, kandi n'omwana w'omwami mwathwa. Omwami oyutuma obubirikirwa “mwatsandya abathuli abo, neryo mwatsuha ekibugha kyabo.”
GSAM 134.4Omugani oyu gw'obubirikirwa bw'erirya ly'emisana, ogwangania akabi akahikire abandu abakagha obubirikirwa bw'erimbere, mwakangania bwinene ebyahikire abaghana Engulu Yowene ya Kristo, n'erimw'itha iye n'abakwenda biwe. Mwami mwathuma amatsinda w'abasilikare oko kihugo eki, abakatsandya abathuli abo n'eritsuha ekibugha kyabo—Yerusalemu.
GSAM 134Obubirikirwa bw'erirya
GSAM 134.5Obubirikirwa obu bw'erirya omo mugani, butsira kutekerera, bukalolere omo “erirya ly'eriherukya ly'Ekyana ky'Embuli.” Hali obuhiriwe obwabughirwa oko bakabirikirwa omo “erirya ly'eriherukya.” Erirya ly'eriherukya likabya inyuma ly'eriherukya. Eriherukya ly'Ekyana lyabya embere sy'erisa lyakyo; busanaki, ngoko thwamalola, Kristo amamasa, “akendisyahinduka erilwa okw'iherukya.”3
GSAM 135.1Obubirikirwa bw'erirya ly'eriherukya, ngoko, litholere libye lyo limwe n'obukwenda bwa malaika ow'erimbere omo Eribisulirwa 14, n'obukwenda bw'endambi bw'ekihande kya kumi, obwabiribererera. Ngoko Luka akahandika, obubirikirwa obu bw'erimbere bw'erirya bwahika “oko abakabirikirwa.” Banandi abakabirikirwa?—Bo abahulikirira kandi abakirirya Engulu Yowene ya Kristo. Bakabugha ngoko bakanzire Kristo, kandi n'erisa liwe ly'engendo eyakabiri ng'omumaliryo w'amaha wabo. Busanaki obubirikirwa butahika embere oko bo? Ngoko byabya litholere Engulu Yowene ibughirwa embere oko Bayuda abakawithe Amabhanga kandi abakabugha ngoko bakalindirira erisa lya Masiya,4 nikyo n'obukwenda bw'eryasa lya Kristo engendo eyakabiri bwaleta embere oko abakabugha ngoko bo bakamukwama kandi bakanzire erisa liwe.
GSAM 135Obubirikirwa oko bakabirikirwa
GSAM 135.2Obubirikirwa bw'erimbere bw'erirya, busangwa bwahika oko abakabirikirwa, litholere buhike omo makanisa. Kandi kwenene, obukwenda bw'erisa lya Kristo eryahikire hakuhi, erilwa omo 1833 kuhika omo mpemphe y'omwaka 1844, bwabughirwa omo makanisa, kandi omo kihanda kinene bwawatikibwa abalisya b'amakanisa ago. William Miller mwahulukya amalengekania wiwe oko erisa lya Kristo eryahikire hakuhi engendo y'erimbere omo lupapura lwa Baptisti olw'eBrandon, Vt. Emibiri yiwe n'abawatikya biwe kuhika omo Aprili 1844, mikyene yakolerwa omo nyumba sy'eriramya kutse omo bihanda ebyabana makanisa w'omughulu ogho.
GSAM 135.3Omulisya Himes akabugha athi oko mibiri y'Omulisya Miller kuhika omo mpemphe ya 1844:
GSAM 135.3“Mwakola omo bandu bosi n'omo mihindano yosi, butsira erihangania eritondeka kutse ebihano byabo, akirirya ngoko abali omo makanisa w'erihanda bangalindula omwanya wabo, kandi omo lwendi lwolwo bakayiteya busana n'erisa lya Mwami wabo.”
GSAM 135.4Omulisya Himes, omo kubugha oko mibiri yiwe n'eya Omulisya Miller haghuma, akabugha kandi athi: “Abalisya bangi n'amakanisa agakabya gatsibulira esyohondo syago oko ithwe n'abaluganda bethu abakabugha obukwenda bw'eryasa lya Kristo, bakawatikana nethu kuhika omo mwaka gwaherukire”—omwaka 1844.
GSAM 136Amakanisa agatsibulira obukwenda
GSAM 136.1Oko mibiri yiwe n'emibere yagwo, Wm. Miller mwabugha athi:
GSAM 136.1“Esyohondo syatsibukira oko nyange eribugha obukwenda obu bw'eryasa lya Kristo omo mihindano misungunu yosi, kuhika ngoko nathoka eriyikirirya ekihande kike musa ky'obubirikirwa obwo. Oko buli hantu ho nakabya, abakakenga, abakayihira, n'abandu abali n'obuyingo omo makanisa bakalikiriraya n'obutseme obunene amakanirirya ago; aliwe abahulikiriraya b'ensi, Abafarisayo, abatesikaya amalengekania w'abandi, abakayikula, abakayibhaghala, n'abakayanza bone, bakaseka n'erihuluka obukwenda bw'eryasa lya Kristo engendo eyakabiri.”
GSAM 136.2Oko mubere gw'obukwenda bw'eryasa, thwangabugha oko bwo ngoko D'Aubigné mwabugha oko Erikyuka,—“kwamaliribwa omo rina ly'obusondoli bw'ekirimu. Kwabugha ngoko omukangirirya wakyo, Ekinywa kya Nyamuhanga; busana n'obusabuli, erikirirya; busana n'ebirwanisyo, Ekirimu ekyabuyirire; kandi omo nzira ezi mwaghana ebindu byosi eby'ensi.”
GSAM 136Omulaba munene gw'emiyanda y'erikirirya
GSAM 136.3Omulaba gw'emiyanda eyahikire enyuma sy'obukwenda bw'eryasa lyabughirwa ngoko L. D. Fleming, omulisya w'Ekanisa ya Bakristo ey'oko muhanda wa Casco, omo Portland, Maine, akabugha:—
GSAM 136.4“Obuyikyo obwabuthuka n'ebigha biwe buli bw'erisonda n'obwenge, kandi n'obubya omulaba munene oy'inabire lolere, halimo obuthahuka buke bw'emithima. Bukalolere erihika munene oko balume b'ekihugo. Ekyaletha obuyikyo obu ni kino: Mugala wetu Miller akathola musa oluhyo lw'Ekirimu, lutsibululwa kandi luthalibwe, neryo akahira oluhande lwalo oluli n'obwanga oko mutima mwigule, kandi lwirihuluma! Ekyo kyosi. Embere sy'ekiha ekinene, obughaniri bwa Nyamuhanga bukaghwa, n'erikangirirya ly'obusabuli bw'abandu bosi likakawa. Ebibanza by'amabehi bikabuluka, n'abagulya ba Babeli bakatangala. Kwenene, oko nyange, obu bulaba obuli hakuhi n'emiyanda y'abakwenda okukabya mughulu wetu.”
GSAM 137Ekyabuthuka omo Richmond, Maine
GSAM 137.1Ng'ekyangania ky'emibiri y'emiyanda eyahamba n'eribugha obukwenda bw'eryasa, thukendihulika omusubiryo gw'omundu oyukakola n'amaani omo mukukyo ogho. Omo kubugha oko muhindano gw'emyezi esathu ogwabya omo Richmond, Maine, ogwakangania amakanisa makumi asathu w'Ababaptisti b'Erikwenda-bwene, akabugha athi:—
GSAM 137.2“Omo kw'ingira omo hantu h'eriramya, Omulisya Rollins, oyukabya akakalama hakuhi n'ekibanda ky'abughiramwo embere sy'ekyumba, mwimuka neryo mwabugha athi, ‘Mugala wetu White, ukendibana omwanya hano hakuhi n'inyange.' Erisyamuka lyamala, bahana obwigenge bw'eribugha, neryo nabugha n'obwigenge oko ngebe y'Ekristo n'obuhimi bw'abahikane omo ryasa lya Kristo engendo eyakabiri. Amalobha mangi mwasubirya, ‘Amina! Amina!' kandi abantu bangi omo kihanda ekyo kinene babya omo marira. Hakuhi n'erimalira ly'omuhindano ogho, inyuma sy'eribana obwikirirya bwange, Omulisya Rollins mwimuka neryo mwabugha athi: ‘Mugala wetu White, oyukakalama oko mukono gwange gw'erulyo, akendibugha omo nyumba y'eriramya ya Reed akiro eki, oko ryasa lya Mwami wetu Yesu Kristo engendo eyakabiri. Mwase, baluganda, mw'owe n'amaso wenyu. Thukawithe omwanya ogwatsibana gw'eribokeramo mwesi. Mwase, baluganda; siwakabya n'obubi oko mundu wosi erihulika oko myatsi eyi. Akaminya bwinene ngoko baluganda biwe bangi bakendilwa omo muhindano gwabo omo kibugha n'eribaya emili isathu erihulika inho, kandi ngoko omukutano gwabo ogwateyibwa ukenditsandibuka. Kandi byabya uthya. Abalisya bangana isathu omo bihande bini n'ababirikiri bangi bangi balwa, neryo nyumba y'eriramya ya Reed yatsibana abantu embere sy'endambi. Omwatsi gwange gwabya Matayo 24. Ekirimu kya Nyamuhanga kyampa obwigenge bunene. Obuyikyo bwabya bw'eritangalirya.”
GSAM 137.3“Omo kumala n'obukangirirya bwange oko Bakristo ngoko bayihire omo Nyamuhanga kandi bateye, n'abakoli b'ebibi ngoko basonde Kristo n'eriteya busana n'erisa ly'Omwana w'omundu, amaani wa Nyamuhanga gwanjikira oko nyange kuhika ngoko natholere eriyikwata n'amaboko wombi oko kibanda. Kyabya kisasi ky'obwenge. Omo kulola mubere gw'abakoli b'ebibi, abaholire butsira Kristo, nababirikira n'amarira, neryo nabasubirya emirundi mingi, nti, ‘Mwase oko Kristo, mukabane obusabuli oko lwendi lwakendiboneka omo bukonzo bwiwe. Mwase, mukoli w'ekibi mughulire, embere sy'erihika ly'endambi. Mwase, mukoli w'ekibi, mukoli w'ekibi mughulire, mwase.'”
GSAM 138.1“Hantu ho habya h'erisasi bunene. Abalisya n'abantu babya omo marira, abandi bakalira munene. Oko malira gosi ag'obubirikirwa oko mukoli w'ekibi, omulenge gw'obululu gwahulikanwa omo kihanda kyosi. Nakabya nimire n'eribugha n'erikangirirya oko kihande erilaba masaha gabiri, neryo nakabya nambuka. Natsika eribugha, neryo nalira munene busana n'abantu abakanzire, n'obululu obw'imitima ng'obuminyire musa oyuhamaghibwe na Nyamuhanga eribugha ekwenene yiwe oko bakoli b'ebibi. Kyabya saaha 9, kandi okuha abandi obwigenge bw'eribugha kyakathahya muhindano kuhika kati-kati k'ekiro. Kyabya kinene erimalira n'obululu obwabya omo mitima, aliwe si embere sy'eriba buli mundu n'omwanya gw'erihira obulayi oko luhande lwa Mwami. Neryo nabirikira abantu bosi omo kihanda abakanzire erikwamana n'inyange omo kusaba, n'abanzire eriletwa embere sy'ekitumbi ky'embabazi, bathoke eriteya erikwamana n'Omusabuli n'obutseme oko ryasa liwe ly'engendo eyakabiri, ibayime. Buli mundu omo nyumba eyi enene, ngoko nakabya na bubwirwa nyuma sy'abandu abali omo bihande by'erihanda, mwimuka. Inyuma sy'obusabe buke, muhindano mwaheruka.”
GSAM 138.2“Oko lwendi olw'eritsuka, nahinduka omo kibugha, n'abandi bangana nsambo omo bihande munaana w'omuhindano ogho gw'Ababaptisti b'Erikwenda-bwene bakahamba n'inyange. Buli mundu mwabugha oko muhindano gw'eriherukya ogwabya n'obukonzo obunene ogwabya bakanabana ekiro ekyabirire.”
GSAM 138Obubirikirwa busana n'obukwenda omo handi hantu
GSAM 138.3“Omo ndambi y'erihumula, ababirikiri n'abalisya banabirikira erikwamana nabo n'eriteya endambi eyi nanga eribugha oko mihindano yosi ey'omuhindano ogho, eyabya n'ensyumba sy'eriramya enene. Kyabya omo kati-kati k'emyezi ya Februari, neryo bahira ngoko hasigire esyonto ndatu musa sy'erihamba ly'erisuka n'omw'ithungi, erihana abantu omwanya gw'eriya omo mihindano. Hantsibulwa hantu ikumi na habiri ah'omughaso munene kwilaba ahandi busana n'emibiri yange omo syonto ndatu. Nakabya nampa obukangirirya ikumi, obwakathaha nabugha emirundi makumi abiri buli yenga. Eki kyampa oluthuthu musa buli yenga, eyi nakabanika n'erikengerera erihamba emili 15 kutse makumi abiri kuhika oko hantu h'omuhindano oghundi.”5
GSAM 139Abandu bamaana bakabana obusabuli
GSAM 139.1Emiyanda y'erikirirya n'eribinduka ly'abantu bamaana omo hantu hosi byahamba n'eribugha obukwenda bw'eryasa, kandi munene ngoko byabya omo lwendi lw'okumalira omwaka gw'Abayuda 1843 (21 Marisi 1844). Kyabya omo mw'ithungi ogho, omo kibugha ky'eributhwa lya nyange—Victor, N.Y.—nakowa oko mwatsi oyu erimbere, kandi n'obubya nakabya n'imyaka ikumi na ibiri musa, nakirirya, omo bwenge obwanabana, erikirirya ly'eryasa lya Kristo engendo eyakabiri. Kyabya kisasi inene oko bantu, si omo mihindano musa, aliwe n'omo hantu hosi. Victor omo mughulu ogho kyabya kibugha kike kya bantu magana gabiri musa, aliwe ekihugo kyosi ekyakabya hakuhi kyatsibana abantu. Busana n'omulongo gw'emihindano eyakolwa omo kibugha eki kike, bakabugha ngoko abantu magana mataanu bakabana obusabuli.
GSAM 139Obwimiri bw'Ekitabu ky'Omwaka ky'Abametodisti
GSAM 139.2Oko mulaba munene gw'emiyanda eyahamba n'obukwenda bw'eryasa, thukabona omo Ekitabu ky'Omwaka ky'Abametodisti ngoko “omo myaka ena erilwa 1840 kuhika 1844, abantu 256,000 bakabinduka omo Amerika.” Ekyabya ky'ekwenene omo Amerika kyabya n'ekwenene omo bihugo bindi omo bi baleta obubirikirwa. “Amaani manene gakahamba n'eribugha, n'abantu bakabinduka hantu hosi.” Busangwa obubirikirwa bw'erimbere bw'erirya ly'eriherukya bwahika omo makanisa—“oko abakabirikirwa”—obukwenda bwahambibwa omo makanisa kuhika oko buli mundu oyukendimasa n'erihangania omo busabuli obukalindirira abantu ba Nyamuhanga. Obukwenda bwabughirwa, busabirwa, kutse buyimbwa omo “nyimbo sy'eryasa,” erikola linene ly'Ekirimu kya Nyamuhanga lyahamba n'omulimo.
GSAM 140Abana bakabugha obukwenda omo Sweden
GSAM 140.1Omo mwatsi oyu thukendilola ngoko Mwami mwakola erihira obukwenda omo bihugo ebyabya ebihano bikaghana eribugha ekindu kyosi ekihangene n'“ekanisa eyateyibwa.” Sweden kyabya kigha kimo ky'ebihugo ebyo. Omo hantu ho, Mwami mwakolesya abana bato eritsuka omulimo. Ekyamw'ima omo kabone kano kyabya omo mutungutano wa 1843, omo Eksjö, oko luhande lw'elutambi lw'eyikwa lwa Sweden. Omwana mukali, owabya n'imyaka ithanu musa, oyuthamanya erisoma kutse eriyimba, kiro kimo, omo mubere gw'erisasi, mwimba bwinene akayimbo kalere ka Lutheran, neryo omo maani manene mwabugha “saaha y'eritswera yiwe yahikire,” n'erikangirirya abantu b'omo nyumba bateye eribana Mwami; busanaki akabya namasa hakuhi. Abandu abatabindukire b'omo nyumba basaba Nyamuhanga embabazi, neryo babana erighanyirwa. Omukukyo oyu mwahamba kibugha oko kibugha, abana abandi bakabugha obukwenda. Omukukyo ogw'abana gwanaboneka n'omo Norway n'omo Germany omo kihande kimo.
GSAM 140“Eego! Nabya nyitolere eritulira”
GSAM 140.2Omo 1896, nende ndi nendehindana omo bibanza ikumi na musanvu bya Sweden, nanyima ndahita omo bibanza bingi omwana abere abatirire omo 1843, kandi nahabwa omuyisa gw'eribuga n'abandu ababere bayuva obutiriri, kandi n'abandu abatirire bakiri abana. Nkabwira omundu muguma nti, “Wabere watulira obukwenda bw'eryasa lya Kristo okiri omwana?” Yanyiramu ati, “Nkatulira! Eego, nabya nyitolere eritulira. Si ingye wategeka omwatsi oyo. Amaani gakamiyako, kandi nakabuga byoshi ebyo amaani ago gakanambirirya eribuga.”
GSAM 140Boquist na Walbom omo Örebro, Sweden
GSAM 140.3Omo Örebro Län, omubirimo ogu gwakula kuhika abandu abakulu bakakangiriribwa eritulira Obukwenda. Neryo abakama b'ekihugo, abakangiriribwa n'abalisya b'Ekanisa eyatebwaho, bakwata abana babiri, Walbom ow'emyaka ikumi na munaana na Ole Boquist ow'emyaka ikumi na itanu, nga balisya eribakolesya eribya ekyerorero ky'abandu. Bakabakuba emigozi y'omuti gw'ebirch omo mabega gabo agatambwire, kandi babateka omo kihome kya Örebro n'ebironda byabo ebyarereraga. Ebyo bironda bimala erihonya, babahulusa omo kihome, bababuuza bati, “Mwahalika eritulira endegheka eyi?” N'obwababakuba n'emigozi engendo ya kabiri, bakangula ebironda byabo busya, eky'okwimamu kyoshi bakahabira kyali kiti, “Twatulira obutiriri Omwami atubwira.” Bwa mbirira y'omukali ow'ekitiibwa ow'Ekanisa omo Örebro, Omwami Oscar I. akabwira abakama bahuluse abana abo omo kihome kandi bareke abandu abo. Neryo obutsinzi bw'okwenene bwakolwa omo Sweden.
GSAM 141Obwimiri bwa Boquist
GSAM 141.1Omo Erikubungula n'Omurangiriri ey'ekiro kya 7/10/1890, mulimo obukanikani obw'erisomerera busana n'obutiriri bw'abana, obwahandikwa na O. Boquist wenyene. Abuga ati:—
GSAM 141.2“Omo mwaka 1843, omukukyo gw'eby'eriramya gwabaho omo bandu b'ekitundu kya Karlskoga, omo Örebro Län. Abakangirirya b'omukukyo ogu babere bana n'abalenzi, ababirikirwa ‘rapare.’ Batirire n'amaani ga Nyamuhanga, kandi batangirira abandu n'obukumu bwoshi bati, esaa y'eritswera lya Nyamuhanga yabire yahirire.”
GSAM 141.3“Omo kihera ky'omwaka ogwo, inze O. Boquist, nkiri ow'emyaka ikumi na itanu, hamwe n'omulenzi ondi Erik Walbom, ow'emyaka ikumi na munaana, twakakwatwa n'amaani ago agatabonekera kuhika twabya tutangatokere erigakanga. Ngasi tukakwatwa n'amaani ago ag'omu igulu, twatandika eribuga n'abandu n'eritangirira n'iraka rinene twebwira tuti esaa y'eritswera yabire yahirire, twabalinga ku Yoeli 2:28-32 n'Okubonekera 14:6, 7.”
GSAM 141Abana omo nzoli
GSAM 141.4Abandu bakambwira bati ababere bakakwatwa n'amaani ago ag'omu igulu bakabula erimanya byoshi ebibakyere. Bakabere omo nzoli eyahabwa na Nyamuhanga, kandi bakabuga n'amaani agakolesya obukwasi bunene bw'eriyisya. Bakabuga kandi bati abana abo abatobere, ngasi bakiri okw'amaani ago, bakabuganga n'obukumu n'ekitiibwa ky'abasajja n'abakali abakulu. Neryo ababire bababona bakahika eriyitsa ekimenyero kiti Omwami niwe yabakolesyanga omo buminyereri eribuga amazima ago ag'obukumu. Omuhandiki akagenda ati:—
GSAM 142.1“Abandu bakahindana omo bibinja binene eriyuva itwe, kandi emihindano yetu yagendera emisana n'ekiro, neryo eribyuka rinene ry'eby'eriramya kwakabaho. Abato n'abakulu bakakwatwa n'Ekirimu kya Nyamuhanga, bakalira eri Omwami busana n'obusaasi, babwira Nyamuhanga n'abandu ebibi byabo.”
GSAM 142.2“Kandi omulisya w'Ekanisa ngasi akamanyirirwa ebyo, hakolwa amagezi mangi eritulimya kandi erihanga eribyuka eryo ery'eby'eriramya; naho amagezi gooshi gakabula mambura. Omukama w'abapolisi akasabwa atukwate, kandi omo bwiiki mukaga bakahondera eritutaha omo kihanda, omwo tukahambuka erihungira.”
GSAM 142.3“Kuhika olusuku, twabirikirwa eribonekera embere y'omulisya w'Ekanisa. Omubare gwetu gwakula kuhika abalenzi n'abakali makumi ana bakabonekera omo nyumba y'omulisya, omwo twatswerwa erimala endambi ndali. Abandi booshi, eritambuka inze na Walbom, bakalekebwa eritaha omo nyumba zabo; naho itwe twakwatwa, kandi omo kiro ekyakwamire twatekwa omo kihome kya Örebro, omwo twabumbanibwa n'abibbi omo kihande kya 14, nga twakakolere obubi obunene.”
GSAM 142Obwimiri bwa mwali wabo Boquist
GSAM 142.4Kiro kya 22 Okwamwenda 1896, mwali wabo Boquist, ow'emyaka makumi musanvu na ibiri, akayira omo muhindano wetu omo Örebro, kandi atubwira ebyabirire ku mugala wabo; kasi niwe wabona akakubwa, akatekwa omo kihome, kandi akahulusiwa. Akatwimbira olwimbo Boquist na Walbom bakarimba ngasi bakahuluka omo kihome, batambuka kuhika oko kilalo ekyabere endata y'omugende w'amagetse owatimbire ekihome ekikuru eky'ekihande ky'emyaka igana ekya ikumi na mukaga, ekyakolesibwa eribya ekihome omo 1843. Amaani g'omukukyo gw'omo 1843 gakagenda n'obwimiri kandi n'erimba olwimbo. Olwimbo, ngasi lwasobololwa omo Kingereza, luti:—
GSAM 143Olwimbo olwimbibwa na Boquist na Walbom
GSAM 144Omwana omutiriri omo Karlskoga
GSAM 144.4Omusajja muguma omo Örebro akambwira ekibaho omo Karlskoga, omwo abere angalyamo omo 1843. Abuga ati:—
GSAM 144.5“Omwana omutobere ow'emyaka munaana, ow'atahingire n'erisoma ebinywa, akatandika eritulira Obukwenda, ngali abuga Ebyahandikirwe bingi. Abandu bakabuga bati, ‘Omwana ogu oswiremo Bibiliya.’ Ekibaho eki kyabaho nanyima y'Omwami Oscar abuga busana n'abandu ababire bakayisibwa; neryo omulisya w'ekibanza ekyo atangatokere erihira omwana embere y'abatswera erihanga omubirimo, naho akabwira abandu bamurete embere yagwe, kandi akabereka obutamanya bwe bwa Bibiliya.”
GSAM 144.6“Embere y'ekibinja ky'abandu, omulisya akakingula ekitabu ky'emirimbo kandi asaba omwana amusomere. Omwana ayanamu ati, ‘Ntakangamere erisoma’; naho ahindula omugongo eri omulisya, arimba olwimbo lwoshi bulungi eritsuka kuhika erihera, omulisya akalingirira ekitabu n'eriswekera. Omulisya abwira omwana ati, ‘Oboneka nga wamanya byoshi.’ Omwana ayanamu ati, ‘Siyo, tutahabwa ngasi lusuku eribuga byoshi ebyitumanya.’”
GSAM 145.1“Neryo omulisya akakingula Endagano Ensya kandi abwira omwana ati, ‘Somera omo eki.’ Omwana ayanamu ati, ‘Ntakangamere erisoma.’ Omulisya abuuza ati, ‘Neryo wamanya ki busana na Bibiliya?’ Yayanamu ati, ‘Nnamanya ahali ekinywa ekirimu ekinywa “na” emirundi ikumi na ina.’ Omulisya abuga ati, ‘Siyo! Sihali kihandiiko ekyo omo Bibiliya.’ Omwana abuga ati, ‘Wasobola unsomera Okubonekera 18:13?’ Omulisya ati, ‘Eego.’ Ngasi akasoma, abandu bakabala, kandi kwenene ekinywa “na” kyabere emirundi ikumi na ina, kandi akati k'emirundi eyo ikumi na ina mwabere “eriboha emyoyo y'abandu.” Abandu bakalira bati, ‘Eyo! Eyo! Omwana amanya Bibiliya erikira omulisya!’ Omulisya akasononeka muno, areka ensonga eyo, kandi nanyima y'eki akareka abandu n'obutakanganibwa.”
GSAM 145.2Neryo, omo munwa gw'abana, Omwami akakolesya erikakasa ekinywa kyagwe, kandi omo buryo obw'ekitangani eki akareta okwenene kwakwe omo matwi g'abandu, abakama babo bakahandika erihanga eritulira endegheka yoshi eritambuka eya “Ekanisa eyatebwaho.”
GSAM 145Ebyahabwa n'Ekirimu ebyabumanibwa n'Obukwenda
GSAM 145.3Sihali omo Sweden yonyene omwo Omwami, hamwe n'Omukukyo w'eryasa lya Kristo, akabugira abandu bagwe omo byahabwa n'Ekirimu kyagwe. Omo Scotland, omo England, kandi n'omo America, Omwami akakangirire abandu bagwe n'obuboneki obwihariye.
GSAM 145Enzoli za William Foy
GSAM 145.4Omo mwaka 1842, omo Boston, Mass., mwabere omusajja William Foy, ow'eriinguka lya bulungi kandi ow'eri buga n'obukumu. Abere Mubatisi, naho abere ayitegire erihabwa emirimo y'obulisya nga Mulisya w'Episkopali. Omwami akamuhabaha enzoli ibiri omo mwaka 1842, emwe omo kiro kya 18 Okwambere, endi omo kiro kya 4 Okwakabiri. Enzoli ezi zikabereka bulungi nga zikabere obuboneki bw'ekwenene obw'Ekirimu kya Nyamuhanga. Abirikirwa omo kibanza n'ekibanza eribuga omo bibanja by'Ekanisa, ti n'Episkopali bonene, naho n'Ababatisi n'ebindi bihanda. Ngasi akabuga, akambala omwambalo gw'omulisya, nga balisya b'Ekanisa eyo bakambala omo mihindano yabo.
GSAM 146.1Enzoli za Mista Foy zikabuga busana n'eryasa lya Kristo eriri haihi, endyenda y'abandu ba Nyamuhanga erigenda omo kibuga ky'omu igulu, ehanga eriha, kandi n'obwene bw'abakirire. Busana n'erimanya olulimi bulungi n'obusoboli bw'eribereka ebintu, akareta eriswekera ngasi akagenda. Abirikirwa akagenda omo kibuga n'ekibuga eribwira abandu ebintu by'ekitangani ebyabirabone; kandi, erisobola eriyamba ebibinja binene ebyakahindananga erimuyuva, bakategeka amaholo manene, omwo akabwira enkumi z'abandu ebyabonekera omo nsi y'omu igulu, obwene bw'e Yerusalemu Ensya, n'ebibinja by'abamalaika. Ngasi akabuga busana n'obwende bwa Kristo obw'obusaasi n'obw'okwiyanza eri abakoli b'ebibi, akakangirirya abatakahindukire erihondera Nyamuhanga, kandi amakumi g'abandu gakayanamanga eri ebiririri byagwe eby'obusaasi.
GSAM 146Enzoli y'ebihika bisatu
GSAM 146.2Omubirimo gwagwe gwagenda kuhika omo mwaka 1844, haihi n'erihwera ly'ebiro 2300. Neryo akahabwa obuboneki obundi obw'Ekirimu Ekirere,—enzoli ya kasatu, eyi atamanyire. Omo eyi akaberekwa engira y'abandu ba Nyamuhanga erihika kuhika omo kibuga ky'omu igulu. Akabona ekihika kinene, nari ekibanja, omwo ebibinja by'abandu bikahindana. Ngasi lusuku omundu muguma akagwamo n'erihwaho omo meso, kandi busana n'omundu ogwo akabwirwa ati, “Abirireka erikirirya.” Neryo akabona abandu bahinguka kuhika omo kihika kya kabiri, nari ekibanja kya kabiri, kandi abandi nabo bakagwamo n'erihwaho omo meso. Oha, hakabonekera ekihika kya kasatu, ekyahikire kuhika omo milyango y'ekibuga ekibuyirire. Ekibinja kinene kyakahindana hamwe n'abo ababire bahikire omo kihika eki. Ngasi akabere ayetekire Omwami Yesu aja okwija omo mwanya mutobere muno, akabula eribona kiti Obukwenda bwa kasatu bukayisibwa nanyima y'Obukwenda bw'erimbere n'obwakabiri obw'Okubonekera 14. Busana n'ekyo enzoli eyo yakabere etangabonekera iye, kandi akareka eribuga embere y'abandu. Nanyima y'erihwera ly'endambi y'obuminyereri, omo mwaka 1845, akayuva omundu ondi abuga enzoli eyo nyene, hamwe n'obusoboli buti, “Obukwenda bw'erimbere n'obwakabiri bwabirihabwa, kandi obwakasatu bukayisibwa.” Nanyima y'ebiro bitobere, Mista Foy akalwala kandi aholire.
GSAM 147.1N'obuboneki obw'amaani ga Nyamuhanga obukabumanibwa n'eritulira okwija kwakwe “omo milyango,” kandi n'erisangwa ly'enkumi z'abandu ababire bakahinduka erihwa ebibi n'erikolera Omwami kandi n'erimalayo eriyemba okwija kwakwe, abandu bakakakasibwa engendo ibiri kiti ogu kwenene ni Obukwenda bw'Omwami eri ekihugo.
GSAM 147.2Naho ekiro kya 21/03/1844 kyakahika kandi kyahita, kandi Omwami ataja. Naho abandu abakolerera n'abatekerezi bakabere bakakasire bati bakabere bakolere erikwamana n'amagezi g'Omwami, kandi bati omo ndambi eyahikire byoshi byasyamanyikana bulungi.