Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
30 / 31
30 / 31

Ekihande 27 — Obundi bwimiri obwasikibwa

John Norton Loughborough

GSAM 442.1“Yehosafati mwimene mwabuga ati, Munyowe, inywe Yuda, n'abikere eYerusalema; mwikirirye Omwami Mukulu Nyamuhanga wenyu, neryo mwasyasikibwa; mwikirirye abaminyereri biwe, neryo mwasyatunganirwa.”1

GSAM 442.2Emyaka eyabirilaba, obwimiri mobwahabawa omo luhabwa lw'eriminyerera buti, embere sy'enduli, empapura sy'ekwenene kino esyahulukibawa syasyasandibawa “ng'ebibabi by'omo kirimo ky'erisandara ly'ebibabi.” Abandu bangi mobayibulya bati, Kino kyangakoleka kithi, abandu abikirirye okwenene batamatondekwa kutse erihindanikibwa omo nzira y'erikola omubiri? Omo buteya bwa Nyamuhanga, ebiguma binene bikahuluka engendo nyingi omo nzuko nge kutsibu; ko kyabya kitya n'omo rikula ly'omulondo w'erikola owatsuka omo kati ketu.

GSAM 442Endeko y'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene

GSAM 442.3Hakuhĩ n'omwaka 1870, endengekania y'endeko y'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene moyatsuka omo bikolwa by'abali betu bake b'obutengeke eSouth Lancaster, Massachusetts. Abali betu abo mobagerya, omugulu muto, erituma omo posita esyompapura n'ehitabu sy'ekanisa yetu oko bandu batali b'erikirirya lyetu, n'enyuma w'aho erisakiranabo. Ekyo mokyaleka abandu bake mwikirirya okwenene, n'Omulisya S. N. Haskell mwayibulya ati, “Busana n'ekihi abandu betu bosi batangatoka erikola ebyo abali betu bake babirikola?” Kutsibu-kutsibu omo mwaka 1871, omwatsi oyo mwagambwako engendo nyingi omo Erikubungula n'Omurangiriri. Omo muhindano w'omutundu w'Omuhindano Mukulu owabya oko 29 w'omukera w'ikumi n'ibiri, 1871, Omulisya Haskell abya aho n'eriha amakania w'obuwatikya bw'omukukyo oyo omo bikolwa. Mobatswera erisengera erihira esyondeko sy'eriha ehitabu. Abalisya S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner na I. D. Van Horn mobasolibawa mo ndeko y'erihikania endekateka sy'eritsukya esyondeko ng'esyo.

GSAM 443.1Omukukyo oyo mwatsukya omugulu muhyahya omo ritwala embere omubiri w'obukwenda. Eribya n'aho, erikangirirya okwenene lyabya likakoleka hakuhĩ omw'itulira ly'omutuliri oyo akabuga iyowene. Emyaka mingi Omulisya Haskell mwakola n'omuhwa munene omo riyiga n'erileta endekateka sy'erilungusya endeko y'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene. Erimubugako ekwenene likasaba eritula liti iye abya w'erimbere omo nzira eyo. Kino sikiri kyenene omo myatsi y'esyondeko sy'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene sy'ebihugo by'omo Amerika ey'Ebihugo Ebyayihatania byongene. Ni iye oyo, omo mwaka 1878, waleta oko Muhindano Mukulu owahindana eBattle Creek endekateka y'Endeko Yosi y'eriha Ehitabu, eyahulawa enyuma mo y'Ebihugo Byosi. Ekibanza ky'omubiri wayo ni bihande ebiri eyihya w'emihindano y'amakanisa yetu w'ekihugo, omo Amerika n'omo bindi bihugo nibya.

GSAM 443Abasakiri abakatoka ndeke — Maria Huntley

GSAM 443.2Omwami Mukulu, omo buteya bwiwe, mwimukya abasakiri abakatoka ndeke, abawatikya Omulisya Haskell kutsibu omo mukukyo oyo. Mwali wetu Maria Huntley abya muguma w'abo abakola butsira kuyihula, n'omo myaka y'enyuma abere ali n'endwala nene y'omubiri, mwaholera oko mubiri wiwe hakuhĩ emyaka ikumi n'ini eyabirilaba. Omo mirimbo yiwe, esyonzira nyingi esyatukingukira munabwire omo bihugo by'ehandi mosyabanika erimbere. Abandi basakiri mobayingira omo mubiri oyo muguma, n'omubiri abere akagenda erikula, mobyatolera eribya n'abasakiri b'endimi si nguma.

GSAM 444Ebiguma omo makanisa w'ebibanza

GSAM 444.1Nikwa ekiguma ekikulu kwilaba byosi ky'erihiraho omubiri w'endeko y'eriha ehitabu omo kati ketu ni eritsukya n'erikanya omuhwa w'eritulira abandi Engulu Yowene omo makanisa awatondekire w'obuli kibanza. Omubiri oyo mwaha obuli mundu oluyira lw'erikola ekindu omo risakirana n'omo riha ebitabu by'erisoma, n'eriyowa omuhwa owakalua omo rikola iye-wene busana n'erilamya emyoyo.

GSAM 444Obwimiri busana n'omubiri w'eriha ehitabu

GSAM 444.2Busana n'erikangya emibere y'erikangirirya eryahabawa omo kirimu ky'eriminyerera busana n'omubiri w'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene, tukahula ebinywa by'omo Obwimiri busana n'Ekanisa, eby'ekiganzo 29 na 30, tuti:—

GSAM 444.3“Hamabya hali omubiri owali mukulu kwilaba ogundi, ni oyo w'erihikya ebitabu byetu oko bandu, n'eribasondera omo rikengula Amasako. Omubiri w'eritulira abandi Engulu Yowene — erihikya ebitabu byetu omo maka, eriganira n'erisaba haguma n'abandu bamo n'erisabira abo — ni mubiri muwene, kandi akangirirya abalume n'abakali erikola omubiri w'obulisya.

GSAM 444.4“S'ibuli mundu oyutolere erikola omubiri oyo. Abandu abawite ebihabwa n'obutoki obuwene kutsibu, abasyahamba omubiri n'eriminya n'omulondo, n'eritwalawo embere n'emisi eyitakahwa, nibo batolere erisolwa. Hatolere eribya endekateka eyatondekwa ndeke kutsibu; nayo yatolere erikwamwa omo butengeke. Amakanisa w'obuli kibanza atolere eriha omuhwa munene kutsibu oko mubiri w'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene.”

GSAM 444.5“Omubiri w'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene ni mubiri muwene. Ni mubiri wa Nyamuhanga. Siwatolere erihinywa n'omo nzira n'enguma; nikwa hali engendo syosi akabi k'erihabusyawo oko kigendererwa kyawo kyenene. Abagulya b'ebitabu bakasondwa erikola omo bibanza by'eritulira abandi Engulu Yowene. Abandu abawite emibere mibi y'erikala n'abandi sibatolere omubiri oyo. Abalume n'abakali abawite obwenge bw'erikala n'abandi, ebinywa bibuya, erileba embere n'engekania eyikagaba ndeke emyatsi, n'abakaminya obuteke bw'emyoyo, nibo bangatunganirwa.”

GSAM 445.1Amakanisa yetu n'abagulya b'ebitabu mobagulya ebitabu, ebitabu bike n'ehitabu by'obuteke obwilabire $8,000,000 omo myaka ikumi n'ibiri. Kino kikayimirira kutsibu obuteke bw'omubiri w'Endeko y'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene omo bikolwa.

GSAM 445Eriminyerera erikalwisa obwenge bw'ekihugo

GSAM 445.2Hali ekinywa ky'eriminyerera ekyahabawa busana n'omubiri omo Europa, ekikahikana ndeke kutsibu kutya, yatutolere eribugakyo hano. Abakoli n'abandu mobatula bati omubiri syangatwalwa embere eyo, kutsibu-kutsibu eSkandinavia, ng'omo Amerika. Omugole White mwabatsombya abere abuga ati si kw'angakoleka ndeke kwongene, nikwa angawatikibwa omo nzira ng'ey'omo Amerika. Mwabuga ati Omwami Mukulu abirimukangya kw'abamahamba eriha ekitsweka ky'erikumi, n'omo tuhembo tuke tukabahikako, Nyamuhanga asyatunganisya abo kwilaba kutsibu ebyo bakalindirirya. Kandi mwabwirabo ati abagulya b'ebitabu bangagulya ebitabu eSkandinavia omo ritoma ly'abagulya embere sy'eribihabwa, n'omubiri asyalunguka. Abatabali b'esyonyumba sy'erihulukya ebitabu sy'omo bihugo ebyo mobabuga bati, “Sikingatoka erikoleka;” “sitwabere erigulya ebitabu omo nzira eyo.” Ebyakwama mobikangya biti ebyo malaika w'Omwami Mukulu amukangirye omo mwatsi oyo byabya bikulu kutsibu kwilaba obwenge bw'abagulya n'abahulukya b'ebitabu b'ekihugo. Omubiri w'abagulya b'ebitabu mwalunguka eritsuka oko nzuko yawo. Abandi abatsuka eriha ekitsweka kiguma ky'omo ikumi ky'oluhembo lwabo luke busana n'omubiri wa Nyamuhanga mobabya bagulya b'ebitabu. Sibakayitunga bongene, nikwa bakabana eby'obutungi bingi kwilaba kera, neryo bakatoka eriha ekitsweka ky'erikumi ekinene kutsibu.

GSAM 445.3Omo mwaka 1895, abagulya b'ebitabu mobagulya ebitabu by'obuteke obwilabire $40,000, ebyahulukibawa omo nyumba yetu y'erihulukya ebitabu eChristiana, Norway. Mubike kino omo ndengekera nga bundi buminyereri obwahikana, kandi kino mwakyabya n'omo kati k'ebinywa by'abandu b'oko buli luhande, omo kanisa n'eyihya walyo, abati sikingatoka erikoleka.

GSAM 445.4Busana n'omubiri w'esyondeko sy'eriha ehitabu esyatsukibawa omo 1871 n'enyuma w'aho, twangatula butsira kutindira tuti ekiganzo ky'abandu abaletibawa oko kwenene n'emirimbo y'abakoli abo kiri hakuhĩ ekiganzo ky'abandu abaletibawa n'emirimbo y'abalisya bonyene. Omo nzira eyo, obukwenda bukarangiriribawa omo bihanda n'endimi syosi sy'ekihugo.

GSAM 446Eby'eriyisemba n'omubiri w'eriha ehitabu

GSAM 446.1Omo mukera w'akani, 1873, Endeko y'eriha ehitabu n'eritulira abandi Engulu Yowene y'omo California moyatula omwatsi w'eritsombya. Eby'eriyisemba ebyahabawa oko ndeko n'abo abikirirya okwenene omo kihugo ekyo, erihika oko mugulu oyo, byabiriyengulibwa, erilengwa, n'erigulibwa omo buteke bwabyo bwenene bw'esyamagetsi n'esyofeza, oko $200. Esyofuranga esyo syosi mosyagula ehitabu, ebitabu bike n'esyompapura esikahuluka ng'endambi esyagabanibawa. Endeko yabya yabiriminyirya ndeke abandu makumi abiri abahikire okw'ikirirya okwenene omo bisakire ebyagulibawa n'esyofuranga sy'eby'eriyisemba. Omo bandu abahikire oko riminya okwenene omo risoma abya John I. Tay w'eOakland, California.

GSAM 446San Francisco, ekibanza ky'eritulira abandi Engulu Yowene

GSAM 446.2Omo mwaka 1875, obwimiri bukulu mobwahabawa oko kanisa y'eSan Francisco. Tukabuhulako munabwire busana n'erihikana lyabwo erikatsombya kutsibu. Ekanisa eyo, eritsuka oko nzuko yayo, yatolere eririha esyofuranga sy'erikolesya esyonyumba sy'erihindanamo busana n'eriramya. Ekyo kyasaba esyofuranga nyingi n'eriha obukalu, kusangwa sibangakoliramo emihindano mingi eyikakwamana, ahabw'obutolere bw'esyonyumba esyo engendo nyingi busana n'eyindi myatsi.

GSAM 446.3Omo magolo-golo w'ebiro 14 na 20 w'omukera w'akani, 1875, abakulu b'ekanisa y'eSan Francisco mobahulawa erihindana omo nyumba y'Omugole J. L. James, omo Muhanda w'Akatanu, hakuhĩ n'Omuhanda wa Market. Omugole White mwatusobolera aho ebyo abya akangibwe omo nzoli busana n'emibere eyo. Byabya biti San Francisco asyasigala ekibanza ky'eritulira abandi Engulu Yowene, ah'omubiri angatwalwa embere; n'abandu basyagenda embere erikirirya okwenene, omwatsi amatsongolwa n'obwenge. Enyumba y'eriramya yamambakwa, abandu bangahulibawamo n'omubiri angakolerwamo, abandi bandu basyayingira omo kati kabo. Nabo omo ngendo yabo basyawatikya eririha ebisabwa n'erimala edeni eyasyasabwa busana n'eriteka enyumba y'erihindanamo.

GSAM 447.1Omugole White mwagenda embere eribuga ati mwalangira kw'abere asyasengerera ekanisa y'eSan Francisco eriminya obukulu bw'erimbaka enyumba y'eriramya, ekyo kyasyaleberwa n'ekanisa eyo ey'obwera nga lugendo omo mwirimya. Nikwa mwahabawa ekihano ky'eribuga ati abamatsuka erigenda basyaleba obuteya bwa Nyamuhanga bukabakingulira enzira embere syabo, mbala oko mbala. Abira basyimukibawa omo lugendo lwosi, erihika omugulu edeni yosi yasyamalwa.

GSAM 447.2Ngye wabya muguma w'abo bake abahindana omo mihindano eyo yabirihulwako, ngatoka eribuga nyiti endengekania y'endeko eyo y'abandu, hakuhĩ bosi babya abera b'ekihugo kino, y'eritsuka erimbaka enyumba y'erihindanamo y'amagulu 35 x 80, omo lugo aho ekibanza ky'erimbakaho eky'esyofuranga nke kyasaba n'esyofuranga si nke oko $6,000, yalebeka kwenene nga “lugendo omo mwirimya.” Mobatsuka erikola ekyo busana n'erikirirya lyabo lyosi bati obwimiri obwaletawa oko bo n'Omugole White bwalua oko Mwami Mukulu, kandi bwasyahikana kwenene.

GSAM 447.3Ngye wabya n'ekihande omo mubiri oyo, kingi kutse kike, eritsuka oko nzuko yawo erihika munabwire, nganasonza eribuga hano nyiti obwimiri obwo bwabirihikana omo buli kinywa. Twabere twatsuka erisonda ebibanza, motwatoka eribana ekibanza ky'obuteke bwa $6,000 oko $4,000. Mwali wetu muguma mwabuga ati asyaha $1,000 amatoka erigulya eka yiwe. Omugulu oyo mwaha omundu oyukagulya ebibanza erisonda omuguli w'eka eyo, naye mwamubwira ati esyofuranga asabire ni nke kutsibu. Omo biro by'amayenga abiri, eka yiwe moyagulibwa oko $1,000 syatomekera oko buteke abya ayihireko erimbere, neryo mwaha ebyo alaganaya. Ogundi, mugala wetu omwera oyo atalangira enzira y'erimbaka ekanisa, nikwa abuga ati, “Omwami Mukulu amabuga ati yatolere erikoleka, asyakingula enzira y'erikolayo,” mwatsombibawa eriminya ati emyatsi y'omwandu w'omundu muguma w'omo kika kiwe yabirimala, n'eribya mwene $20,000 omo mwandu oyo. Mwaha $1,000 busana n'erimbaka, n'erigula ekihande kiguma ky'omo bisatu ky'ekibanza ky'ekanisa, erimbakaho enyumba y'erikalamo; atya mwawatikya endeko omo nzira ibiri.

GSAM 448Obuwatikya bukulu busana neSan Francisco

GSAM 448.1Twangahula ebihabwa n'obuwatikya bungi ebyahika oko ndeko y'abatsongoli abere bagenda embere omo rimbaka. Tutule kw'ekanisa mwambakwa haguma n'ekibanza kyayo oko syofuranga hakuhĩ $14,000, n'ekw'ilabire ekitsweka kiguma ky'omo bibiri ky'ebyosĩ mobyarihwa n'ebihabwa embere sy'erimala enyumba. Omuhanda wa Laguna, aho enyumba yambakwa, abya omo kihande ky'olugo ekyabula esyonyumba sy'amasomo. Kyaleka endeko y'amasomo moyasa eririha esyofuranga sy'erikolesya ebyumba by'omo kihande ky'ahisi erikoleramo esomo, enyumba iteyebya n'ekitutu. Esyofuranga madolari makumi alinda n'atanu obuli mukera, esyahikanga hakuhĩ emyaka ibiri, mosyariha amagoba w'edeni n'ebisabwa by'obuli kiro. Kino mokyalekera endeko eritwala ebyo yangatokire erihindania oko edeni eyabya yasigala.

GSAM 448Ekibanza ky'erilamya n'amagetsi

GSAM 448.2Munabwire ekihande kike ky'edeni eyayabirawa neryo kikyasigala. Omo kihande ky'ahisi ky'ekanisa muli ekibanza ky'erilamya n'amagetsi ekiwite ebyo byosi bikakitolera. Ekibanza ekyo sikiri n'obukalu bw'esyofuranga, n'obuteke bwakyo bukilire kutsibu edeni eyasigala, nayo yasyahwa omugulu mute.

GSAM 448.3Ekihande ky'obwimiri ekyabuga oko bandu abasyikirirya okwenene kyabirihikana omo nzira y'eritsombya kutsibu. Abandu si makumi ongene, nikwa magana babiriakirira ekyakakala ky'ekwenene omo lugo olwo, kandi munabwire babirisandara omo bihande si biguma by'ekihugo. Engendo syosi, ngamasura eSan Francisco, ngaleba abandu babiri erihika ikumi abikirirye okwenene eritsuka oko ngendo eya nyuma nahindana nabo; kandi enduli siyeyahika.

GSAM 449Oluholo lw'Omulisya White

GSAM 449.1Hakuhĩ n'omwaka 1880, Omugole White mwakangiriribawa omo kirimu ky'eriminyerera eribwira mulume wiwe, Omulisya James White, ati aleke ebigumwa n'emisolo mingi eyo abya akahheka, erilekera abandi abali banyeto eribihamba, iye ayitekanaye busana “n'eribinduka liwe ly'eriherukya” — ekyo kyabuga kiti olugendo lwiwe lw'oko kihugo lwabya lwahikire hakuhĩ n'ehwa. Mwatsuka eriyowa erikangirirya eryo, n'omugulu wabya wamutolere, kusangwa omo mwaka 1881 emibiri yiwe moyahwa, neryo mwagotsera omo Yesu. Oko 31 w'omukera w'akalinda mwahambwa n'akapururu. Oko 3 w'omukera w'omunani mwatwalwa eritsuka omo ka yiwe eriya omo Kibanza ky'Erilamya ky'eBattle Creek, aho mwahabawa obuteya bwosi n'eriwatikibwa lyosi eryangatokire erihabawa, nikwa sibyamuleta ko buholo. Mwagenda embere erilwala kutsibu. Eritsuka oko nzuko y'endwala yiwe abya akayowa ati “eribinduka liwe ly'eriherukya” lyabirihika.

GSAM 449Ebinywa by'Omulisya Smith

GSAM 449.2Omulisya Uriah Smith, akabuga oko mwatsi oyo, ati: “Emibere y'oluholo lwiwe siyanganabya ndeke kwilaba eyo yabya. Omugulu wosi abya akyaminya omo biro bisatu by'eriherukya by'endwala yiwe, mwayimirira ati siakagalha n'obulumi n'obuke. Endeko nene y'abira bwenene abakalira moyimene omo nyumba n'oko mbale syayo, omo magolo w'ekiro ekyo kiwene kya Sabato, engebe yiwe abere yikagenda erihwa buholo-buholo. Nga mundu oyukagotsera obutogotsero bw'obuholo, ko mwahola atya; n'ebyosi byabere byahwa, obuholo buwene bwalebeka nga bukamusigire oko masu wosi. Kyalebeka nga kw'omusabe ono wabirikwamulwa:

GSAM 449.3“‘Umbe esaha yino ngotsere, Embere sy'erihabwa obutseme bwawe obutawite butogotsero; Umbe ekiro ky'eriluhuka oko kihugo, Embere sy'omubiri w'omo lubula.’”

GSAM 449.4Omugulu ahola abya n'emyaka makumi ndatu n'ebiro bibiri. Erikengwa lyiwe eBattle Creek molyakangibwa n'eribya kw'abandu si bake oko 2,500 mobabya oko ritabwa liwe, oko 13 w'omukera w'omunani. Mwakwamwa erihika oko kibanza kiwe ky'eriluhuka ly'eriherukya omo amahero w'eOak Hill n'omulondo w'ebigari 95 n'ekihindane ky'abandu abagenda n'amagulu.

GSAM 450.1Omo bwimiri bungi obwahabawa enyuma w'oluholo lwiwe n'erihulukibawa omo Erikubungula n'Omurangiriri, tukahula ebinywa bino ebyasakawa n'Omulisya S. N. Haskell, tuti:—

GSAM 450.2“Ngamatekerezya eritswera liwe ly'obwenge hakuhĩ omo buli bukalu bw'akasuba, obutalalire bw'omutima wiwe n'obuwene bw'omwoyo wiwe ebyakangibwa oko bahabire, n'oko bandu abamukolerire ebibi, obuli mugulu abalangirako ebiminyikalo by'erihana lyabo, n'olwanzo lwiwe busana n'ebyo ikirirya ko bitunganene, ngatoka eribuga kwenene nyiti, Tata w'omo Israeli abirihola. N'iye akaluhuka, omubiri wa Nyamuhanga n'abandu bangi basyayowa eribula ly'erileba liwe ly'embere n'obuteya bwiwe bwa tata.”

GSAM 450.3Abere ahola, abasigu betu mobabuga bati obukwenda bwatolere erisima munabwire. Nikwa sibwabisima; ebibanza ebyo abiritondeka ahisi w'okuboko kwa Nyamuhanga byabya bisondolirwe erikula kutsibu kwilaba kera, eribya nga “miti eyahambwa n'Omwami Mukulu,” eyasyalembera esyonzabi nyingi esyikayira ebiguma bingi.

GSAM 450Eriminyererwa ly'emigambo y'erikirirya

GSAM 450.4Emyaka makumi atanu n'omunani yabirilaba eritsuka abakatula obukwenda bwa malaika owakasatu babuga bati omugulu asyahika, ng'eriminyerera ly'omo Eribisulirwa 13, omugulu abandu basyagalibwa omo Amerika ey'Ebihugo Ebyayihatania n'omo bindi bibanza busana n'eriteya ebihano bya Nyamuhanga. Omo kitabu ekyasakawa n'Omugole White, ekikahulawa mo Ebisakire by'Erimbere, tukasomamo bino busana n'erikangirirya eryo:—

GSAM 450.5“Malaika mwabuga ati, ‘Mulebaye!’ Erileba kwage molyahindukibawa oko babi, kutse abatikirirye. Bosi babya babiriyitikania. Omuhwa n'obutoki obwabya n'abandu ba Nyamuhanga byabya byabiribabukya n'erihirabo omo buliru bunene. Eridobangana, eridobangana lyabya oko buli luhande. Nalangira erihirwa ly'endekateka sy'erilwisa endeko eyabya n'ekyakakala n'obutoki bwa Nyamuhanga. Omwirimya mwakanya oko mbale syabo; nikwa mobasigala basikire, basimibwe na Nyamuhanga, n'erimuhiramo erikirirya. Nalangirabo babiriyitubukirya; neryo nayowabo bakalirira Nyamuhanga n'omuhwa. Omusibo n'ekiro olulenge lwabo silwahwa luti: ‘Uwe Nyamuhanga, erisonza lyawe likoleke! Kyamatoka eriha erina lyawe olukengerwa, ukingulire abandu bawe enzira y'erilama! Utulamaye oko bandu b'ebihanda abatukwembire. Babiritswera bati twatolere eritwa; nikwa okuboko kwawe kungaleta erilama.’”2

GSAM 451.1“Neryo nalangira abakulu b'ekihugo bakahindana eriganira, na Satana n'abalaika biwe bakakola n'omuhwa oko mbale syabo. Nalangira ekisakire, ehisosekanio kyakyo byabya byasandibawa omo bihande si biguma by'ekihugo, ekikaha ebihano biti ababuyirire batamaye erikirirya lyabo erikagababo n'abandi, erileka eSabato n'eriteya ekiro ky'erimbere ky'eyenga, abandu basyalekibawa, enyuma w'endambi yaguma, eritabo.”3

GSAM 451Eryendererya omo Amerika

GSAM 451.2Abakahakana netu babiribuuga bati eryendererya silisyatoka eryasa omo kihugo kino, kusangwa Emigambo Mikulu y'Ekihugo y'Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika ikabuuga iti: ‘Omuhindano w'Abahiri b'Emigambo siwasya hira omugambo ow'erihiraho eriramya, kutse ow'erilobya obwiranda bw'erikola ebya ryo.’ Kandi, oko ebyo, ‘Ekitabu ky'Obutoki bw'Abandu’ ky'ebihugo ebingi kikakanya erihira emigambo y'eriramya. N'omo kati w'ebinywa ebyo by'erihakana, abandu betu babirigenderera erirangirira Obukwenda bw'eribwira abandu ebikasa n'eriyitegekera ndeke erilwana eryo.

GSAM 451.3Omo 1863 endeko mwatondekwa, eyabya yanzire erihindula Emigambo Mikulu y'Ekihugo y'Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika n'emigambo y'ekihugo, nuko itoke erihatikanyaya abandu erikwama eriramya. Ebitekerezo ebyo bibiribana abakwami lubaluba, n'omwatsi w'erihatikanyaya abandu erikola ebibuya, kutsibu oko riteya ly'ekiro ky'erimbere ky'eyenga, abiriherera. Kyaleka eryendererya ly'ekwenene lyabiritsuka omo bihugo bingi, n'omo byo emigambo y'ekiro ky'erimbere ky'eyenga ikaha obwiranda abandu abakateya ekindi kiro busana n'omutima wabo. Abandu babirihirwa omo muliki busana n'eritateya ekiro ky'erimbere ky'eyenga.

GSAM 452Eriwatwa engendo 116

GSAM 452.1Embere syage hali omulondo w'engendo 116 esyo Abalindiriri b'eryasa lya Kristo abakateya ekiro ky'akalinda bawatwa omo Amerika, eritsuka omo mwaka 1878 erihika omo mukera wa 3, 1896. Omo bo, 109 mobatswerwa esyombanza. Abangi omo bo babirikingirwa omo muliki ebiro 20 erihika 60; kandi abali hofi na 12 mobahatikanyayibwa erikola omo ‘ndeko y'ababohirwe n'obuhulula’, haguma n'abiti b'abandu, abatsumbi n'abakoli b'ebibi ababya babi kutsibu. Omo buli lubanza, n'abatsweri babo mobikirirya bati ni bandu bawene kutsibu b'ekihugo.

GSAM 452Endeko y'Obwiranda bw'Eriramya

GSAM 452.2Oko kiro kya 21 ky'omukera wa 7, 1889, omo Battle Creek, Michigan, endeko mwatondekwa eyahulawa Endeko y'Ekihugo y'Obwiranda bw'Eriramya. Omwatsi wayo abya erihakana erihira emigambo y'eriramya, eriminyisya abandu bangi erimatikana ly'ekwenene ly'eriramya n'obutoki bw'eritabala abandu, n'eriwatikya abakendereribawa busana n'omutima wabo. Endeko eyi mwakola omubiri munene w'erigaba ebitabu, n'eriminyisya abandu emibiri ebabatolere n'esyongendo mbi sy'emigulu eyo omo kihugo kyetu. Kwenene, mwakola omubiri munene w'erihererya ebinywa by'eribwira abandu ebikasa ebiri omo bukwenda bw'Eribisulirwa 14:9-12.

GSAM 452Eriwatikya ly'Ebipapuro by'Emyatsi y'Ekihugo

GSAM 452.3Eryendererya eryabya rikagalya kutsibu Abalindiriri b'eryasa lya Kristo abakateya ekiro ky'akalinda mwabuugwako omo bipapuro by'abahulukya ebipapuro by'emyatsi ng'eNew York Sun, eNew York World, eChicago Inter Ocean, n'ebindi. Emyatsi eyahulukibawa mwabuuga omo bwiranda busana n'erikola ebitsitunganene oko mundu w'Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika, busana n'erikwama omutima wuwe n'eriteya ekiro kyene ekyabugawa omo kihano. Omo myatsi y'ebipapuro by'emyatsi y'omusindo oyo, omwatsi ono mwahika oko basomi bingi b'amamiliyoni. Omo mukera muguma, okwenene okukulu kw'Obukwenda bwa malaika owakasatu mwaminyikala oko bandu abangi kutsibu erilaba abo twatoka erihikako omo myaka mingi erilaba 20.

GSAM 453Omuhitano w'Omundu gukakolaya Omukama apipawe

GSAM 453.1Neryo tukalangira ngoko eriyihata ly'abandu eriyimirikya omubiri wa Nyamuhanga, n'eribana emigambo eyikawatikya eSabato eyikahakana n'eyo eyahanibawa omo kihano kyakane, lyabiriwatikya erikingula enzira y'okwenene erigenda embere lubaluba kutsibu.

GSAM 453.2Omugulu tukaganiraya oko byabirikoleka omo mikera mike omo nzira esyo, amasako abiri w'omo Biblia akalua omo mitima yetu n'amaka. Eriguma likabuuga liti: ‘Situtoka erikola kindu ekikahakana n'okwenene, nikwa ekikawatikya okwenene;’4 N'erindi likabuuga liti: ‘Kwenene, omuhitano w'omundu gwasyakupipaya; kandi uwe wasyayimirikya omuhitano owasigala.’5

GSAM 453Eriminyerera busana n'Emigambo y'Ekiro ky'Erimbere ky'Eyenga

GSAM 453.3Omo Obwimiri n. 32, obwahulukibawa omo 1885, hali ekinywa ekikabuuga ngoko emigambo y'ekiro ky'erimbere ky'eyenga yasyikiriribawa omo Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika. Kikabuuga kiti: ‘Busana n'eribana erianzibwa n'eriwatikibawa n'abandu, abahiri b'emigambo basyikirirya erisaba ly'omugambo w'ekiro ky'erimbere ky'eyenga.’6 Twalengekanaya hake ngoko ebyo byabirikoleka.

GSAM 453Emigambo y'Erilangisya ly'Ebihugo Byosi

GSAM 453.4Omo 1892, Omuhindano w'Abahiri b'Emigambo mwasabwa erikanya Erilangisya ly'Ebihugo Byosi erikingulwa oko kiro ky'erimbere ky'eyenga. Erilangisya eryo lyabya lyasyabya omo Chicago, Illinois, eritsuka omo mukera wa 5 erihika omo mukera wa 10 w'omwaka oyo. Omugambo w'omusindo oyo mwikiriribawa oko kiro kya 19 ky'omukera wa 7, 1892, busana n'erihatikanyayibwa lyene eryaminyereribawa endata. Kandi twibuke ngoko eno yabya ngendo y'erimbere Omuhindano w'Abahiri b'Emigambo w'Ebihugo Ebyayihangania by'eNorth America erihira omugambo busana n'omwatsi w'eSabato.

GSAM 453.5Amakanisa mwatuma emilondo minene kutsibu y'amena, n'esyobarua sy'erisaba, n'obukwenda bw'oko mitsinga. Simwasaba Omuhindano w'Abahiri b'Emigambo musa, nikwa mwaminyisya abawuli b'omuhindano oyo omo lwanzo (?) ati: ‘Omo binywa bino tukayilaga, obuli mundu embere w'owabo, tuti, eritsuka lino tukendiloba erihitamo kutse eriha obuwatikya oko mwikalo wosi-wosi w'obutoki, omundu wosi-wosi w'Omuhindano w'Abahiri b'Emigambo, abye w'Omuhindano w'Abakulu kutse mulangiriri w'abandu, oywasyikirirya obundi buwatikya bwosi-bwosi oko Rilangisya ly'Ebihugo Byosi, lyabya silikwamire emigambo eyabugawa omo masako aya.’ Emigambo eyo yabya yiti Erilangisya litolere erikingwa oko kiro ky'erimbere ky'eyenga.

GSAM 454Ebinywa omo Muhindano w'Abahiri b'Emigambo, 1892

GSAM 454.1Ng'ekisusano ky'ebinywa ebyabugawa omo Muhindano w'Abahiri b'Emigambo omugulu omugambo oyo mwikiriribawa, musome ebikakwama:

GSAM 454.1‘Nanganza erilangira erihakana eryo irisakirwe n'ebisako biragulu oko lupapuro lueru, kandi irihabirirwe n'Omuhindano w'Abahiri b'Emigambo w'Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika. Mulisake. Mwangalisaka muti? ... Mulihire omo binywa, mwamabya muwite obukali bw'erikolakyo; mulilwanirire, mwamabya muwite obukali bw'erikolakyo; bangahe abasyikiriryalo abasyaswaluka hano? Nyitegire nyiti hatabe n'omuguma. Mukayihira omo ngendo mbi mwamahakana nalyo.’

GSAM 454Eriyihalamba ly'Ekanisa

GSAM 454.2Abasaba kandi babana Omuhindano w'Abahiri b'Emigambo iwikirirya omugambo ono, mobayilangira ng'erihima linene omo mitima yabo y'erihira emigambo y'eriramya. Eki kikaminyikala ndeke omw'ekinywa ky'omuguma w'abalisya babo abaminikene, owabuuga omo rikangirirya omo Pittsburg, Pennsylvania, ebyo bihwere hake, ati:—

GSAM 454.3‘Ngoko ekanisa iwite amaka embere sy'emihindano mikulu y'eby'eritabala ekihugo, kyabirilangisibwa ndeke kutsibu omo mwatsi w'Erilangisya ly'Ebihugo Byosi owabirilaba. Omuhindano w'Abakulu w'Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika, omuhindano owene ow'endata omo kihugo, mwowa eriwi ly'eriramya, mwikirirya omugambo w'eriha Erilangisya ly'Ebihugo Byosi $5,000,000, haguma n'omugambo owahirwamo n'ekanisa, yiti amayi w'erilangisya linene eryo siwatolere erikingulwa oko kiro ky'erimbere ky'eyenga. Omwatsi oyo munene kandi muwene akaleetera Omukristo eriganirya ati, kino kyamatoka erikoleka, n'ebindi ebyangene nalyo omo butolere byangatoka erikoleka. Ekanisa ikagenderera eribana amaka, n'eriwi lyayo lyasyoweka engendo nyingi kutsibu omo migulu eyikasa erilaba omo migulu eyabirilaba.’

GSAM 454.3Neryo tukalangira ngoko Obwimiri obwahabawa omo 1885 bwabiribererera kandi bukigenderera eribererera.

GSAM 455Eribya Haguma ly'Abakatolika n'Abaprotestanti

GSAM 455.1Oko mwatsi ono twasyabuuga oko bundi buminyereri obwahabawa omo 1885, kandi obukabanika omo Obwimiri n. 32:—

GSAM 455.2‘Omugulu erikirirya ly'Abaprotestanti lyasyolola okuboko kwalyo erilaba ekihanga eriwata okuboko kw'obutoki bw'eRoma; omugulu lyasyolola okuboko erilaba omutobero eriwatana n'erikirirya ly'eribugana n'ebirimu by'abaholi; omugulu ekihugo kyetu, omw'amaka w'erihangana lino ly'emisindo isatu, kyasyagana emisingi yosi y'Emigambo Mikulu y'Ekihugo kyakyo ng'obutoki bw'Abaprotestanti n'obw'abandu abakayihitiramo abakulira babo, kandi ikyahira emigambo y'erihererya amabehi n'erihabisya ly'omupapa, aho twasyaminya tuti omugulu wabirihika ow'erikola ly'ebisubamania bya Satana, n'erihwa lyabirihambirira.’7

GSAM 455.3Busana n'erilangisya ngoko ekitsweka ky'erimbere ky'obuminyereri bunu kyabiritsuka eribererera, kitutolere musa erilangira ebikakoleka hofi netu. Mulangire Abaprotestanti, abalisya n'abandu babo, bakalondera erianzibwa n'Abakatolika, bakabahirika eryasa omo mihindano yabo, n'ebindi. Twibuke tuti omo 1885, omugulu Obwimiri obuli endata bwahabawa, ebya lino tukalangira omo mwatsi ono byabya bitakiminikene, kundu hake.

GSAM 455.4Busana n'erilangisya ngoko Abaprotestanti bakalondera okuboko n'obuwatikya bw'abakwami b'omupapa, ngaleta ebinywa by'omo Kansas City Star (Missouri) y'oko kiro kya 18 ky'omukera wa 3, 1896.

GSAM 455Abametodisti n'Ekiro kya Patrick Omubuyirire

GSAM 455.5Omo Nyumba y'Emyimbere ya Coates, omo Kansas City, Missouri, oko Kiro kya Patrick Omubuyirire, 17/3/1896, Dokiteri Mitchell, omulisya w'ekanisa y'Abametodisti eyabya nkulu kutsibu omo Kansas City, mwaha ekinywa. Star yikahula ekitsweka ky'ekinywa ekyo kiti ‘ekisusano kike ky'omulimbo’. Abandu mobamukomera engalo kutsibu omugulu Dokiteri Mitchell mwabuuga ati:—

GSAM 455.6‘Eriganirirya oko byetu n'eritsoma abandi ni mwana w'eritaminya. Tukaganirirya tutya kusangwa situnasi ndeke abalikyetu. Itwe Abaprotestanti twakangiriribawa erikirirya emyatsi mibi kutsibu eyitalibuugika busana n'Abakatolika. Abakatolika bakangiriribawa erikirirya emyatsi mibi kutsibu eyitalibuugika busana n'Abaprotestanti. Lino tukasumbula ebitekerezo byetu by'erihabisyana, omugulu tukahambirirana erilangirana omo meso n'eriwatana oko byala; twangaminya kutsibu buli mundu owabo, twanganza kutsibu buli mundu owabo. Twabiriimana hawahawa n'eritsomana. Ensoni syabya oko bakwami ba Kristo owahabwa omuyisa! Abakristo bosi babirigulibwa n'omusasi muguma w'obugulya; tukakumibawa n'olukogo luguma lwa Nyamuhanga, kandi twitegire erihika omo lubula luguma. Ngabuga nyiti, bagala betu, kitutolere eriminya buli mundu owabo hano oko kihugo.’

GSAM 456.1Star yikagenderera kiti:—

GSAM 456.2‘Neryo Dokiteri Mitchell mwahindukira Tata Dalton [omupe w'Abakatolika] owabya akeri enyuma siwe; mwolola okuboko kwuwe, mwabuuga ati: “Mugala wetu Dalton, hanu hali okuboko kwage.” Tata Dalton mwabuka, mwawata okuboko okwalolibawa. Omugulu Dokiteri Mitchell abya akamutingisya okuboko, mwabuuga ati: “Kyangabya nsoni nyingi kutsibu, twamahwere erikala myaka mingi omo muyi muguma oko kihugo, itwayitaga malaika w'eriminyisya buli mundu owabo omo lubula. Twaminyana hano oko kihugo.” Ababya bakowa mobakoma engalo; kandi Tata Dalton erihwera erikala, Dokiteri Mitchell mwagenderera n'ekinywa kiwe.’

GSAM 456Ekindu Kinene eky'Erikenga Omwatsi

GSAM 456.3Twaleta ebinywa by'omo bundi bukwenda, obwawite ekiro kya Melbourne, Australia, 18/2/1892:

GSAM 456.3‘Olubula lwosi lubirindangisibwa ng'olukalola eriyongola ly'emyatsi. Omugulu mukalu wasyabisulwa omo mpaka ninene kandi y'endambi nene busana n'obutoki bwa Nyamuhanga oko kihugo. Ekindu kinene eky'erikenga omwatsi kyasyakoleka, kandi ekyo lubaluba kutsibu.’

GSAM 456‘Ekihugo ky'Abakristo’ ky'Omutsweri Brewer

GSAM 456.4Ebiro 11 erihera esyobarua esi syasakawa, kandi esyobarua esyo sitahikire omo Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika, ekindu mwakoleka ekyo Abaprotestanti n'Abakatolika bakabuugako ng'ekikenga enzira y'ekihugo kino. Ngabuuga oko kihano ky'Eribugiro ly'Abatsweri ery'Endata ly'Ebihugo Ebyayihangania by'eAmerika, ekihano ekigabuuga kiti: ‘Kino ni kihugo ky'Abakristo’, ekyahabawa oko kiro kya 29 ky'omukera wa 2 n'Omukulu w'Abatsweri Brewer. Ngoko twabirilangisya, oko kiro kya 19 ky'omukera wa 7 w'omwaka oyo, Omugambo w'Erikinga Erilangisya ly'Ebihugo Byosi oko Kiro ky'Erimbere ky'Eyenga mwikiriribawa. Abalisya abasaba kutsibu omugambo oyo iwikiriribawa mobasaba n'amaka, bakabuuga bati Eribugiro ly'Abatsweri ery'Endata lyamabirirangirira liti kino ni kihugo ky'Abakristo, neryo eSabato y'Abakristo itolere eriteyibwa n'eritatibwako. Kandi Endeko y'Erilungula Ekihugo nayo mwaganirya itya. Ngoko kino ni kihugo ky'Abakristo, kitolere erikirirya Nyamuhanga n'emigambo yiwe ng'omusingi w'obutoki bw'eritabala ekihugo, n'ebindi. Kwenene ekindu kinene eky'erikenga omwatsi mwakoleka omo mpaka eno y'eriherukirirya, ‘kandi ekyo lubaluba kutsibu.’

GSAM 457Abaminyereri b'Omo Migulu ya Kera

GSAM 457.1Oko syonzoli esyahabawa abagombe ba Nyamuhanga, abaminyereri, mwalangirika emisindo ibiri: omuguma owahulawa ‘Esyonzoli sy'omundu oyubukire’, esyo syahabawa n'omundu oyo alilangirwa omugulu ali omo nzoli; n'owundi owahulawa ‘Esyonzoli sy'ekiro’. Eby'esyonzoli sy'erimbere bino bikabugwako omo 1 Samweli 3:1, ahali omwatsi w'omwana Samweli omo binywa bino: ‘Ekinywa ky'Omukama kyabya kya bugulya omo biro ebyo; sihabya Enzoli y'omundu oyubukire.’

GSAM 457Esyonzoli sy'Omundu Oyubukire

GSAM 457.2Mwabya omo nzoli y'omusindo oyo (Enzoli y'omundu oyubukire) okuboko kw'Omukama kwabya oko muminyereri Ezekieli. Abakulu b'eYuda omugulu babya bakeri embere siwe, mobamulangira ali omo nzoli y'omundu oyubukire.8 Oko yindi ngendo, omuminyereri Danieli mwatwalwa omo nzoli omo kati w'abatabali b'Abakaldayo. Bangasigire aho, bangamulangire ali omo nzoli, nikwa ‘erititimana linene mwabawata, kyaleeka mobiruka eriyibisa.’9

GSAM 457Esyonzoli sy'Ekiro sya Omugole White

GSAM 457.3Esyonzoli sy'erimbere sya Omugole White syosi syabya esyonzoli sy'omundu oyubukire. Eritsuka omo 1884, omusindo w'esyonzoli mwahinduka oko mwatsi ono, kusangwa lino siri ng'esyo Amasako wakahula ‘Esyonzoli sy'ekiro’. Sisiri biroto musa, nikwa malaika muguma oyo w'ekyakakala akamubonekera, akamuha erikangirirya, ng'omo myaka ya kera omo syonzoli sy'omundu oyubukire. Ebisusano bingi by'‘Esyonzoli sy'ekiro’ bisakirwe omo Biblia, ngoko tukatoka erilangira lubaluba omo risoma Enzuko 46:2; Danieli 2:19; 7:13; Emibiri 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.

GSAM 458.1Omo syonzoli esi sy'ekiro sya Omugole White, obuminyereri bwingi obukulu bwabirihabawa, kandi bwabiribererera ndeke kutsibu, ngoko twabiribuugako. Lino ngasyabuuga oko syonzoli singuma sy'omo migulu eyakwamako.

GSAM 458Erihama Eriya eWashington

GSAM 458.2Omo 1893, Omugole White mwabuuga ati:

GSAM 458.2‘Lino emibiri mingi kutsibu ikahindanikibawa omo Battle Creek. Emibiri eyo yangagabirwe n'erihirwa omo yindi miyi, aho ekyakakala n'eriminya byangaha eyindi mihingo omuyisa, kyangabya omo mulondo wa Nyamuhanga. Omukama syanzire eYerusalema yakabiri omo Battle Creek. Hasyatolere eribya erilungula n'erihindula linene, n'erihamesya ebikakolesibwa n'ebibanza by'emibiri, erisonda lya Nyamuhanga lyamabya likakoleka.’

GSAM 458.3Oko Omuhindano Mukulu omo Oakland, California, omo mukera wa 3, 1903, mwabuuga ati:

GSAM 458.3‘Omo myaka mingi abandu betu babiribwirwa bati, Muhuluke omo Battle Creek. Nikwa busana n'emibiri mingi eyahirwaho aho, kyabya kyangu erisigalayo, kandi abandu simbalangira ekyabya kikabatoleresaya erihama.’

GSAM 458.4‘Ngasubirya eribulya eryabiribulibwa busana n'erikala handindi, nyiti, Ega. Muleke ebibanza by'Omuhindano Mukulu n'omubiri w'erihulukya ebitabu bihamibwe erilua omo Battle Creek. Sinyasi aho ekibanza kyasyabya, kyamabya oko mbibi w'Engetsi Atlantika kutse handindi. Nikwa kino ngasyabuuga, simuswahira eribuye kutse embiriki omo Battle Creek eriswahimba ekibanza ky'Erikubungula aho. Nyamuhanga awite ekibanza ekibuya kutsibu busana nakyo.’

GSAM 458.5Erihwera eryowa erikangirirya lino, omuhindano w'abikirirya mwikirirya ‘bati ebibanza by'Omuhindano Mukulu bihamibwe erilua omo Battle Creek, Michigan, eriya ahantu hanguma oko mbibi w'Engetsi Atlantika.’

GSAM 459.1Omo luhindano lw'Omuhindano Mukulu olwabya omo Battle Creek, erikwama erihwa ly'Omuhindano Mukulu, mwikiriribawa ‘tuti twanzire erihira ekibanza kikulu ky'Omuhindano Mukulu hofi n'omuyi w'eNew York.’ Neryo endeko nene y'abasondoli mwahitulwa erilonza ekibanza ekyangateka. Endeko eyo mwaminyisya Omugole White erisonda lyabo, mobamubulya bamanye eribya iwawite obundi bwakakala busana nabo. Omo risubirya mwabuuga ati:—

GSAM 459.2‘Omukama atuwatikye erihama n'eriminya n'erisaba. Nasi ndeke ngoko anzire itwaminya, kandi lubaluba kutsibu, aho tutolere erihira Enyumba yetu y'erihulukya ebitabu. Ngikirirye ndeke ngoko enzira yetu nguma eyituwiteko obuteya ni eribya ibiritegekere erihama oko mugulu ekitu kyasyahama. Twasaba ati atusondole. Omw'eriteya liwe abirirangisya ngoko anzire itwalua omo Battle Creek....

GSAM 459.3‘New York akayitaga omubiri, nikwa sinatoka eribuuga nyiti Enyumba yetu y'erihulukya ebitabu itolere erihirwaho. Sinatoka erilangira ekyakakala ekyabirihebwa ng'ekiminyikene kutsibu eriwatikya erihama eryo.’

GSAM 459.4Erihwera erimala hofi n'esyoyenga ibiri erilonza omo muyi w'eNew York n'omo yindi miyi eyiri hofi, endeko simyatoka eribana ekibanza ekitolere busana n'Enyumba y'erihulukya ebitabu. Oko mugulu oyo, ebarua mwahika eyawite ekiro kya 30 ky'omukera wa 5, eyiri Omugole White mwabuuga ati:—

GSAM 459.5‘Omugulu bagala betu bakalonza ekibanza ky'Enyumba y'erihulukya ebitabu y'Erikubungula n'Omurangiriri, batolere erilonza Omukama n'omutima wabo wosi. Batolere erihama n'eriyiteya kutsibu, n'erilola, n'erisaba, kandi bakibuka obuli ndambi obwolo bwabo abene. Situtolere eriyiketera eritswera ly'abandu. Tutolere erilonza obwenge obwo Nyamuhanga akaha....

GSAM 459.6‘Busana n'erihira ekibanza ky'omubiri omo New York, ngatolere eribuuga nyiti, Muyiteye. Sindianzire ikyabya hofi n'eNew York. Sinatoka eriha emyatsi yage yosi lino, nikwa nasi ndeke ngoko ahantu hosi-hosi omo mailo 30 erirwa oko muyi oyo hangabya hofi kutsibu. Mulangire ndeke ebiri omo yindi mihingo. Nasi ndeke ngoko ebibuya by'eWashington, D.C., bitolere erilonzeribwako ndeke.

GSAM 460.1‘Situtolere erihira ekibanza kino ky'omubiri omo muyi kutse omo mihingo y'omuyi. Kitolere erihirwa omo mihingo y'amasambu, aho ekitaka kyangatoka erikihotokya.’

GSAM 460Eriminyerera ly'Erigulibwa oko Bugulya Buwene

GSAM 460.2N'ebinywa bino, endeko mwatsuka erilonza hofi n'eWashington omo risaba. Neryo ebarua yakasatu mwahika, eyawite erikangirirya lino:

GSAM 460.2‘Twabirisaba busana n'ekyakakala ky'ekibanza ky'omubiri wetu omo mihingo y'Erilubuka ly'Eriruba, kandi ekyakakala kyabirituhikira omo nzira eyiminikene ndeke kutsibu. Nabirihabwa ekyakakala ekyiminikene nyiti twasyaletebwa ebibanza by'erigula, ebyo abandu ababya bawite esyofuranga nyingi sy'erikolesya omo bwiranda babirimalirako esyofuranga nyingi. Abene b'esyonyumba esyo ninene kandi nyihera bakahola, kutse imitima yabo ikahindukira oko gundi mwatsi, neryo ebintu byabo bikahirwaho erigulibwa oko bugulya buke kutsibu....

GSAM 460.3‘Omw'ekyakakala ekyabirihebwa, nasi nyiti omo mugulu ono ekibanza kikulu ky'Erikubungula n'Omurangiriri kitolere eribya hofi n'eWashington.’

GSAM 460Ekibanza Ekyaminyereribawa Kyabiribanika

GSAM 460.4Endeko eribya iyawite obukwenda bunu omo byala, mwatsuka erilonza ekibanza omo Muhingo w'eColumbia, nikwa simwatoka eribana ekitaka oko bugulya obuli eyikwa w'esyodola 1,000 oko buli akere. Oko riherukirirya mobaminyisibwa eTakoma Park. Ebikakwama ni binywa by'endeko eyo:—

GSAM 460.5‘Twabana ekitaka ky'esiakere hofi na 50 eyihya hake w'Omuhingo, nikwa omo mbibi sy'omuyi w'eTakoma Park, ekyo twangatoka erigula esyodola 6,000, kutse esyodola 120 oko buli akere. Twalonzeribwako ndeke ekibanza kino. Twabana tuti, myaka minguma eyabirilaba, omuganga w'eBoston abya abirihitamo ekibanza ekyo ng'ekibanza ky'erilamya. Kikabugwa kiti abya abirimalirako esyodola hofi na 60,000 omo rigula lyakyo n'omo rikisukura, eritsomako ebisuki byosi, esyombingo n'ebitsisa. Ebikalire by'esyofuranga mobimukanya eriberererya erisonda liwe, neryo ekitaka mwalaba omo byala by'omulume owabya akibohire oko mwenda, ekyo kyamutwalira esyodola 15,000.

GSAM 461.1‘Abandu b'eTakoma Park, abalangiriribawa n'omukulu w'omuyi n'abandi balume bakulu, mobatwakanira n'olwanzo lunene omo kibanza ekyo, kandi mobatulaga bati basyakola netu omo bwira busana n'eriberererya erisonda lyetu.

GSAM 461.2‘Omo ngendo yetu yosi n'omo rilonza lyetu, sitwabana ekindi kibanza ekyaberererya ndeke kutsibu ebibugawa omo Bwimiri ng'ekyo. Tukikirirya tuti eriteya lya Nyamuhanga lyabiritusondola oko kibanza ekyo anzire itwakalamo.’

GSAM 461.3Busana n'eribererera lingi ly'Obwimiri eryabirilangisibwa omo kihande kino n'omo bihande by'erimbere, twikiriraya ‘Omukama Nyamuhanga wetu, neryo twasyasikibwa; kandi twikiriraya omuminyereri wuwe, neryo twasyabana ebibuya,’ nuko itwategekera ebikasa ebitali byakoleka, kandi ibitalituhekerera tutayitegekere.

Notes

  1. 2 Emyatsi y'Emigulu 20:20. ↩
  2. Ebisakire by'Erimbere, olupapura 272. ↩
  3. Omo kitabu ekyo, 282-283. ↩
  4. 2 Abanya Korinto 13:8. ↩
  5. Esyonyimbo 76:10. ↩
  6. Obwimiri busana n'Ekanisa, ekitabu kya 5, olupapuro 451. ↩
  7. Obwimiri busana n'Ekanisa, ekitabu kya 5, olupapuro 451. ↩
  8. Ezekieli 8:1. ↩
  9. Danieli 10:7. ↩

Note

Back