Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
17 / 31
17 / 31

Ekihande 14 — Oluyi olwakingwa

John Norton Loughborough

GSAM 214.1‘N'obwo bakagenda kugula, omugole w'omusangwa yatuuka; n'abali biteekerebere bagenda naye omo bugole: oluyi lwakingwa.'1

GSAM 214.2Eribuka ly'Omugole w'omusangwa erirangirirwa omo lugero luno si eribuka lya Kristo aha nsi, kyonka n'eribuka ly'eribugole. Obugole n'ekitiko ekibaho mbere y'eribuka ly'Omwami. Bikalondolwa omo Ngulu Yowene eyahandikwa na Luka biti: ‘Mubophe embuuko zinyu, n'amataala ganyu gabake; kandi mube ng'abandu abarindirire Omwami wabo, akaguma okuhuma omo bugole; kugira ngu akabita n'akakomanga, bamukingulire bwangu.'2

GSAM 214Erikakirira obwami eryabugolere

GSAM 214.3Eribuka ly'Omugole w'omusangwa eribugole lirangirirwa omo Daniele 7:13, 14, aho Kristo ayija ahali Tata kugira ayakire obwami bwage. Omo bise bya kare, eribuka lya mwami erija omo kibuga kyage kikulu kugira ayakire ekitumbi n'obwami bwage lyabihwahiwanga obugole. Ekikuto kino—eriyakira ekibuga kikulu nga omugole—kyahimbwanga n'obunene n'erilangirirwa kw'obugole bwa ndukula. Neryo, Kristo akayakira obwami bwage ahali Tata mw'igulu, baloma ngu agolere omugole wage—Yerusalemu mupya (Ebyahishulirwa 21:9); kandi omo lugero lyitibwa ‘obugole.'

GSAM 214.4Ahabere y'erihwa ly'ebiro 2300, 22/10/1844, Abalindiriri b'eryasa lya Kristo, abakagereranya ebibaho omo mibere yabo n'ebintu ebikabira obugole bw'abandu b'ah'eryuba likahuluka, baloma bati, ‘Kristo ayingire omo bugole.' Eribona erikangirirya erisyo erikwama aha mutima w'ekitiko ekibanga kubaho omo rihwa ly'ebiro 2300, erikirirya lyabo lyakolonza Kristo omo mulimo ogw'ayingiremo; neryo, omo kwikirirya, ‘bagenda naye omo bugole.'

GSAM 215‘Ndyagaruka'

GSAM 215.1Omo nzoli eyahabwa Mwali Harmon omo 1845, erangirirya Kristo akahuluka omo kihande ky'erimbere akaja omo kihande kyakabiri kya Ahabuyirire k'igulu, twabana ebinywa binu: ‘Mundirire hano; ngenda ahali Tata kugira nyakire obwami; mutege ebikwenda binyu bitoke; kandi ahake ahake ndagaruka okuhuma omo bugole, nyakire mube hamwe nane.' Neryo engari y'ebicu, y'amagurudumu ng'ebirimi by'omuliro, yangalirirwa n'abamalaika, yatuuka aho Yesu akaba. Yayingira omo ngari, bamwendeka ahantu ahabuyirire munene, aho Tata akaba ashutami.'3

GSAM 215Obwisa ahanyuma y'erikingwa ly'oluyi

GSAM 215.2Oluyi olwakingwa omo lugero luno luloma ekitiko ekibaho mbere y'eribuka ly'Omwana w'omundu omo bicu by'igulu; kubanga oluyi lwakingwa, abalimwana abandi bayija bakakomanga, balagirwa ‘erilinda,' kubanga batamanyire ekiro n'esaha y'eribuka lyage. Kandi oluyi luno lwakingwa ahanyuma y'abalimwana b'obwenge kwingira n'Omugole w'omusangwa omo bugole.

GSAM 215.3Bikalabika omo binywa by'olugero luno lw'abalimwana ngu ahanyuma y'erwingira omo bugole, hakiriho omukisa n'ahali abalimwana ‘abatali b'obwenge' w'erikola omutegereko ogwikiririrwe kugira basanganane n'Omugole w'omusangwa. Balagirwa ‘erilinda.' Erilinda n'erimirira n'ebihande by'omutegereko ow'owene ow'erisangana n'Omwami. Neryo bikalabika ngu obwisa tibuhirwaho oluyi luno akakingwa omo lugero luno.

GSAM 215Si luyi lwa Luka 13:25-28

GSAM 215.4Omo bise byahwa, amakosa gakolebawa omo risanganya oluyi olwalomibwaho omo lugero luno n'oluyi olwalomibwaho omo Luka 13:25-28, olugamba luti: ‘Omukulu w'enyumba akayimuka n'akinga oluyi, kandi mwanza erimana aheru n'erikoma ah'oluyi, mugamba muti, Mwami, Mwami, tukingulire; kandi akabagarukya ati, Simanyire aho mwabire. ... Mundehu, nywe abakola ebibi mwesi! Habalimu eririra n'erikogora amenyo, mukabana Aburahamu, Isaka, na Yakobo, n'abaminyereri boshe, omo bwami bwa Nyamuhanga, nywe mwahindulwa aheru.' Bikalabika bwinene omo binywa binu ngu oluyi lwakakingwa, akabi k'abahindulwa aheru kaba kahire. Obwami bwa Nyamuhanga bwaba bwahika; kubanga bakabana abakirirwe omo bwami. Kyonka, omo lugero lw'abalimwana, Omwami atakayihika omo bwami bwage, kyonka ayingire ahali Tata kugira ayakire obwami bwage.

GSAM 216Oluyi olwakingwa omo murimo gw'ekyokugerageranya

GSAM 216.1Abakalonza Kristo omo kwikirirya omo mulimo wage, ahanyuma y'erihwa ly'ebiro 2300—22/10/1844—bakabona ngu ekiro ky'eriyerera kyahika omo murimo gw'ekyokugerageranya, omukangali mukuru akingaga oluyi lw'ekihande ky'ebweru kandi akakingulaga oluyi olwingira ahantu ahabuyirire munene, kugira akole omulimo gw'erisibula ebibi ebyahulibwe omo Ahabuyirire; kandi Kristo, omukangali wetu mukuru, naye akingaga oluyi lw'ekihande ky'ebweru kyahekalu y'igulu, kandi akakingula ekihande ekyo mwabonwa ‘akabokoso k'eriirira lyage.'4

GSAM 216Ninani abakaba bakosire?

GSAM 216.2Omo kiro ekyo hakaba hali Abalindiriri b'eryasa lya Kristo abakirirya abakaba batakabana eribukirirwa erisyo ahali Kristo omo mulimo gwa Ahabuyirire; Obukwenda bwa malaika owakasatu bukaba butakabakwabirwaho. Abo bakakosa omo risanganya oluyi luno lw'ebweru lwa Ahabuyirire n'oluyi olwakingwa omo Luka 13:25-28. Kyonka, abo batakaba Abalindiriri b'eryasa lya Kristo abakateya ekiro ky'akalinda. Kandi abo bakaba banani, n'engeri ekirugiro ky'okwemera kwo kyabamo, n'ebintu ebibaterereza omo by'olangana binu, tukayesereza eribalangirirya.

GSAM 217.1Abandu abiyahulaga omo makanisa ag'erizina lyonka omo kutulirwa kw'obukwenda bw'eryasa lya Kristo, hamwe n'abo abakabahulwamo, balomibwaho omo bwimiri bw'ekanisa ya 5 n'eya 6 omo makanisa 7 omo Ebyahishulirwa. Obukwenda ahali ekanisa ya 5, Sardisi, bugamba buti: ‘Neryo mukenge ngoku mwakiyakira kandi mwahulira, mukatege, kandi mwihane. Neryo mukaleka erilinda, ndabaja ng'omubbi, kandi timwamanya isaha ndija.'5 Omo binywa binu bikalabika ngu abandu balomibwaho bakaba bahulire eritulirwa kw'eribuka ly'Omwami. Bakaba baloma ngu bakiyakiire, kyonka bakaba bali hafi erikanira.

GSAM 217Ekanisa ya Filadelufia

GSAM 217.2Ekanisa ya Filadelufia, emibere ya 6 ya ekanisa y'Engulu Yowene, yabalwa kandi. Ekanisa eno erangirirya abandu abatololwa omo kutulirwa kw'Obukwenda bwa malaika ow'erimbere n'Obukwenda bwa malaika owakabiri bwa Ebyahishulirwa 14. Omwami akaloma ahali ekanisa eno ati: ‘Lola, ndija bwangu; otege ekyo oli nakyo, kugira omundu atakuyakire ekirunga kyawe.'6 Kandi balomibwaho ebindi binywa binu: ‘Ebyo byagamba oyubuyirire, oywene, oyukayira ekifunguro kya Davidi, oyukakingula kandi hatali mundu wangakinga; kandi akakinga, hatali mundu wangakingula: namanya emikole yawe; lola, natereka embere yawe oluyi olwakinguka, kandi hatali mundu wangatoka kulukinga; kubanga oli n'amaani make, wakatege ekinywa kyange, kandi watakanira izina lyange.'7 ‘NATEREKA embere yawe oluyi olwakinguka, kandi hatali mundu wangatoka kulukinga; kubanga oli n'amaani make, wakatege ekinywa kyange, kandi watakanira izina lyange.'

GSAM 217Oluyi olwakingwa omo lugero luno niki?

GSAM 217.3Niki ekikwabirwe omo luyi olwakinguka n'oluyi olwakingwa omo kihandikwa ekilomibwaho? Twiyinanwa ngu erigulukira ekibuulyo kino lyangabana omo kusobanura okukwataho: Hakaba hali Abalindiriri b'eryasa lya Kristo abakabana obumole obwasya kandi bakakangirirya ngu Omukirirya akahindula omurimo wage, akatoka omo kihande ky'erimbere aja omo kihande kyakabiri kya Ahabuyirire k'igulu, kandi bakaloma n'obwene aha kibulyo ky'oluyi olwakinguka n'oluyi olwakingwa ahali abakaba bakenda kuhulira. Kyonka abandi bakakanira okwene kunu, bakagezaho kutegeka erikirirya ngu oluyi olwakinguka lwakingwa, kandi oluyi olwakingwa lwakinguka. Omo kukola kutyo bakakinga enjira, nari bakaribirya omurimo gw'abahereza b'Omwami hano aha nsi. Amaluyi ga Ahabuyirire k'igulu gakakingulwa n'erikingwa n'amaani ga Kristo—‘Oyukakingula, kandi hatali mundu wangakinga.' Omo bulagirire ahali ekanisa ya Filadelufia, abandu abatege ekinywa kandi batakanira izina lyage babana obutsinzi obukingula oluyi olutangalungwa n'omundu. Kandi kino kikalomibwa aha luyi lw'erihika ahali abandu, oluyi abandu, ng'oku tukabona, bakakinga bweneene; kyonka, nga kimenyetso ky'obutege bwabo, Omwami atereka embere y'abesigwa ‘oluyi olwakinguka' olutangalungwa n'omundu.

GSAM 218Oluyi lw'eriyogera

GSAM 218.1Ebyahandikwa bibandanga ebyerere omo luyi omo nsonga eno. Paulo, akahandikira Abakorinto, akaloma ati: ‘Oluyi lunene kandi lukola lukingulwe ahali nyowe, kandi hali abalwani bangi.'8 Kandi omo mukanda wage gwakabiri ahali Abakorinto akaloma ati: ‘Nkabita e Turoasi eritulira Engulu Yowene ya Kristo, oluyi lwakingulirwa nyowe n'Omwami, kyonka ntakabana eriruhuka omo mutima gwange, kubanga ntakabona Tito, mugala wetu.'9 Kandi akasabira Abakolosayi biti: ‘Mwitwalire omo kusaba, kandi mulinde omo kusaba n'eriyingirya; kandi musabire na betu, ngu Nyamuhanga atukingulire oluyi lw'eriyogera, tulome ekihwehwe kya Kristo, ekyo ndi omo minyololo busana nakyo.'10

GSAM 218.2Omo byahandikwa binu kikalabika ngu amaluyi g'eritulira okwene gabingwa amaluyi agakakinguka; kandi omo binywa ebyalombwa ahali ekanisa ya Filadelufia kikalabika ngu omo kiro abandu banu batololwa, abandu bakakola n'amaani g'obukali kugira bakinge oluyi lw'eriyogera ahali bo. Ekanisa ya Filadelufia ekahita omo kigezo, yatege ‘ekinywa' n'izina lyage, neryo ekinywa ky'Omwami kyaba kiti, akatereka embere yabo oluyi olwakinguka olutangalungwa n'omundu.

GSAM 219Emibere ahanyuma ya 22/10/1844

GSAM 219.1Tukatege ensonga omo binywa by'obuminyereri, katwibuke emibere ng'ebitiko byakula. Ng'oku byamala eriyerekwa, kuhika 04/1844, amakanisa gakaba gakikingulirwe obukwenda bw'eryasa lya Kristo, kandi okusaba abakozi kwaba kungi kwilaba abatuliri abakaba baliho. Ahanyuma y'Erihwa-maha, omo kasanza ka 1844, abakaba batakayingira omo kwene omo nyigiriza, bakahinduka bakayikanira. Omo kyanda kya 1844, obukwenda bwa malaika owakabiri bwa Ebyahishulirwa 14 n'Omulenge munene w'aho kati-kati k'ekiro (Matayo 25) bikatulwa, neryo hakabaho erihangirira erikabali eririre ahali abakaba bakayiyanga erikirirya lyabo omo ribuka lya hafi ly'Omwami. Abakanirya banu bakagezaho n'engeri nyingi erisibula ensonga eno, kandi n'engeri yoshe bakaribirya omurimo gw'abakaba bakatulira ‘esaha y'eritswera lyage yahika.' William Miller akaloma aha kaniriro kano ati, ‘N'erikanirya eritakwamene n'obuhangwa kandi eritangasobanulwa, kwilaba agandi gosi.' Erikanirya lyaba likakali munene ahafi y'erihwa ly'ebiro 2300, Geo. Storrs akaloma aha kaniriro ako ati, ‘Twahwa n'amakanisa ag'erizina lyonka n'abahiitoki boshe, kyonka aha kigereranyo ekilenge kino kyangatoka kubakwatako.'

GSAM 219.2Ahanyuma y'erihwa ly'ekise, erikanirya n'erikogora ly'abahiitoki likakazwa kabiri n'kasatu, William Miller akaloma aha mubere ogwo ati: ‘Twahisya omurimo wetu gw'eribembera abahiitoki, n'erigezaho eribuyisa ekanisa y'erizina lyonka. Nyamuhanga, omo bulamisi bwage, akingire oluyi.'11

GSAM 219Obukali bw'abahiitoki boshe

GSAM 219.3Engeri eyo y'ab'ensi erikogora teryakakaza abahiitoki ahali nyigiriza y'eryasa lya Kristo yonyene, kyonka obwimiri bw'abali omo makanisa ag'erizina lyonka bwaba buli buti: ‘Tukenge ngoku emibere y'erihinduka lya wene eri mike kandi eri hare-hare, n'obutali bw'abahiitoki obutangali bukalenga, twaloma tutariganirira tuti, “Nyamuhanga ayibire eribana obwisa? nari oluyi lw'obwisa lwakingwa?”'12

GSAM 220.1Omo muhereza wundi twasoma kandi ebindi aha mubere ogwaba ahanyuma y'erihwa ly'ekise ky'obuminyereri: ‘Kyo kyaba hakira kitatoka erihika ahali abatakamanya, kubanga Erihwa-maha lya 1844 lyakabuliya emyoyo ya bangi, kandi batakenda kuhulira erisobanura ly'ensonga.'13

GSAM 220Amaluyi g'erihika ahali abatakamanya gakakingwa

GSAM 220.2Mubere ng'ogu kikalabika, omo kasekano, gukinga oluyi lw'erihika ahali boshe kyonka ahali abakatege erikirirya n'erimirira lyabo omo ribuka lya Kristo eryahafi. Oluyi lw'eriyogera lwaboneka lukingirwe bwinene, kandi Abalindiriri b'eryasa lya Kristo bakabona ngu hakaba hali oluyi olwakakingwa omo lugero olwakabakwataho, kikalabika bwangu ngoku bakahika aha kwikirirya ngu hatakaba hakiriho bwisa ahali abahiitoki; nari, ng'oku abandi bakaloma, ngu ‘oluyi lw'obwisa lwakingwa,' munene abakagiramo ngu oluyi olwakakingwa omo lugero luno n'oluyi olwakakingwa omo Luka 13 bikaba bimwe. Abandu bakakanira kuhulira kashasha, bakakaza emitima yabo, bangatoka bata kuhinduka?

GSAM 220Ninani ow'erimbere owakangirirya oluyi olwakingwa lw'obutali?

GSAM 220.3Ekibuulyo kino niki: ninani owatandika erikangirirya nyigiriza y'obutakiriho bwisa ahali abahiitoki? ninani owagikirirya? kandi ninani owagikanira? Nga erigarukya aha kibulyo ky'erimbere, twaloma aha ripota y'eribita kwa J. V. Himes omo kihugo kya Maine omo kasanza ka 1845. Akaloma ati:—

GSAM 220.4‘Mugala wetu Joseph Turner n'abandi bakatege ensonga ngu tukaba omo Sabato nkulu—ngu emyaka 6000 yahwa—neryo hatali Omulindiriri w'eryasa lya Kristo owakolaga kandi omurimo gw'emikono. Erikola kutyo, omo ndolereki yabo, lyangabamanya eribaherenza ahabulya.'

GSAM 220.5‘Bakaba balindirire omo mubere ogu gw'obutakola kintu ky'ensi n'emikono, neryo obumole obundi, ng'oku bakaloma, bwamoleka omo mutima gwa Mugala wetu Turner: Omugole w'omusangwa AYIJI! ngu yatuuka aha kiro kya 10 omo mukera gwa 7 gw'Abayuda omo mwaka ogwahwa; ngu obugole bwahika omo kiro ekyo; ngu abalimwana boshe bakayingira, omo nsonga emwe, naye omo bugole, kandi oluyi lwakingwa!—hatali n'umwe w'abo wangabula, kandi hatali n'umwe owali aheru wangakirirwa. Neryo ensonga z'omwoyo z'ekihugo kino kinene zosi zikaba zahwa.'14

GSAM 221Ninani owakanira n'amaani nyigiriza y'obutali?

GSAM 221.1Omulisya Turner akatandika erikangirirya nyigiriza ye y'obutakiriho bwisa omo Paris, Maine, kandi omo kasekano akaba n'abalonzi bangi omo kihande ekyo ky'ekihugo. Kubanga oluyi lw'erihika ahali abandu abali aheru y'Abalindiriri, baba bakirirya nari batakirirya, lwaba lukingirwe bweneene, bangi bakayikira omo ndolereki ya Turner omo nsonga eno.

GSAM 221.2Kugira izina Abalindiriri litatakabuliya, tukaloma aha bandu banu omo bise ebyalondaho tuti Balindiriri b'ekiro ky'erimbere; kandi bakaba bali bangi omo kihande kino abakayakira endolereki za Mugala Turner. Bakaba batakabona nari kuhulira okwene kwa Sabato, kandi batakaba bahulire obukwenda bwa malaika owakasatu. Abo nibo Omugole White alomaho omo kimwe ky'ebihandikwa byage ati:—

GSAM 221.3‘Ahanyuma y'erihwa ly'ekise ky'obulindiriri omo 1844, Abalindiriri bakatege eribuka ly'Omukirirya lyaba likahafi munene; bakatege ngu bahikire omo kigezo kikulu, kandi ngu omurimo gwa Kristo nga mwayimeri w'omundu embere ya Nyamuhanga gwahwa. Bakaba batulire eribembera ly'eritswera lyahafi, bakayiyiyira ngu omurimo wabo ahali ensi gwahwa, kandi bakabula obuzito bw'omutima busana n'obukiriro bw'abahiitoki, kandi erikogora erikakali n'erituka izina lya Nyamuhanga ly'abatali batya lyabalolere nga kimenyetso kindi ngu Omwoyo gwa Nyamuhanga gwahululwa ahali abakanire obwisa bwage. Ebyo byosi byabakomeka omo kwikirirya ngu endambi y'eriyilwe gwahwa, nari, ng'oku bakaloma, “oluyi lw'obwisa lwakingwa.” Ng'oku byamala erilomwa, Abalindiriri omo kasekano bakaba bahangane omo kwikirirya ngu oluyi lw'obwisa lwakingwa.'15

GSAM 222.1Omo kinywa kino, Omugole White arangirirya emibere eyategebwaho n'Abalindiriri b'ekiro ky'erimbere. Talomaho n'akagero ngu akagikirirya. Ng'oku byamala eriyerekwa, nyigiriza eno ekangiriribwa erimbere na Joseph Turner, omo Paris, Maine. Omugole White (omo bise ebyo Mwali Harmon) akasangane na Joseph Turner ahantu halomibwaho aha ntangiriro y'akasanza ka 1845, kandi akahulira akaloma nyigiriza ye y'eribula erikola omurimo gw'emikono ahali Abalindiriri n'eribula obwisa ahali abahiitoki, kandi akamuloma bweneene ati, ‘okakangirirya nyigiriza y'obutali; hakiriho obwisa ahali abahiitoki, kandi n'ahali abakaba batakanire okwene omo kumanya.'

GSAM 222Abakanirya nyigiriza y'obutali bwisa

GSAM 222.2J. N. Andrews, owakaba atwire omo Paris, Maine, omo 1844 n'omo 1845, kandi owakaba amanyire bwinene engereka y'abandu abakaba bali aho, hamwe n'eya Joseph Turner, owakangiriryaga ngu hatakiriho bwisa ahali abahiitoki, akaloma aha mubere gwa Mwali Harmon omo nsonga eno omo bise ebyo ati: ‘Omo mwanya gw'enzoli okubakulemberera eriyakira endolereki eno, zakalungula abakaba bakatege aho, abakaba bakayitege.'16

GSAM 222.3Mwali Harmon akabita Paris, Maine, engendo yakabiri omo kyanda kya 1845. Aha kibita kino, ndatulira ebinywa bya Omugole Truesdail, owakaba atwire omo Paris omo bise ebyo. Akaloma ati:—

GSAM 222.4‘Omo kibita kya Mwali Harmon omo Paris, Maine, omo kyanda kya 1845, namulomera ebintu byosi ebikwata aha mwira wange mukundwa, oyo tata wage akamukanira eriyingira omo mihindano yetu, neryo atakanira obumole. Akagarukya n'ekiseka ati, “Nyamuhanga takanyerekire kadi kamwe ngu hatakiriho bukiriro busana n'abantu ng'abo. Nibo bonyene abakabone obumole bw'owene, bakabukanira omo kumanya.”'17

GSAM 222.5Kandi aloma aha kibita kyakasatu kya Mwali Harmon omo Paris omo 1846, biti:—

GSAM 222Erikemwa kandi kw'obutali bw'eteori

GSAM 222.6‘Ekindi kikolwa ekishemereire erikengererwa kyaba enzoli eyahabwa omo 1846 omo Paris, Maine. Mwali Harmon akanyerekerwa ngu Satani akabula eribirya abali n'emitima y'owene erikola omurimo wabo gwosi, akakola n'esabha yage eribasunika erihita embere y'omurimo. Mwali wetu mwewene akaba akaloma ahali amakanisa ngu Nyamuhanga akagahira, kubanga gakakanira obukwenda obwatumibwe omo igulu okubakirya. Mwali Harmon akanyerekerwa ngu omo bukwenda bwage hakaba hatali okwene, kubanga hakaba hali bangi omo makanisa abakayakira okwene; ngu abamalaika abewene bakakola kandi busana n'emwoyo omo makanisa ago, kandi bakakola batyo, [abamalaika] bakahira mwali onu n'obukwenda bwage [kwo kugira ngu obukwenda bwage obw'obutali bwisa] aheru y'oluyi.'18

GSAM 223Hatali kusanganya

GSAM 223.1Kubanga hali abakakola n'obunyangamavu erigezaho eriyerekya ngu Omugole White omo bise byahwa akakangirirya nyigiriza y'obutakiriho bwisa ahali abahiitoki, kyonka hati akakangirirya ekihindane, ndatanga obwimiri bw'abamanyire omurimo wage eribanda omo 1845, obukwata aha mikole yage y'erihindula abahiitoki. Ekilondaho n'obwimiri bwa Ira Abbey, ow'e Brookfield, kihande kya Madison, ekihugo kya New York:—

GSAM 223.2‘Kati-kati k'emyaka 1846 na 1850, Mugala wetu n'Mwali wetu White bakayija omo nyumba yetu, bakaba n'obunyamwavu bwinene busana n'abana n'abo abakaba batakanire okwene. Bakakola busana n'emwoyo etakahindukire, kandi kadi ntakenge kihwe ky'erihulira Mwali White akaloma ngu hakaba hatali kirindirira ahali abakasiga erikirirya n'abo abakaba batakanire okwene.'19

GSAM 223Obwimiri bw’Abalindiriri b’eryasa lya Kristo abateya ekiro ky’erimbere ky’eyenga

GSAM 223.3Kukwama kyo Abalindiriri b’eryasa lya Kristo abateya ekiro ky’erimbere ky’eyenga ba New England bamanyire kukwama ku nyigiriza y’Oluyi olwakingwa eyikalabiryaho akateho, ebaruwa eyi ehikye ehamire obwimiri:—

GSAM 223.4“Ukwezi kwa 8, okuva erisiku 5 okwikya 9, 1891, nahindana n’Omulisya Miles Grant omo Brookston, ekibuga ky’abantu nga 30,000. Omuhindano gwabere omo hema inene, kandi Mukulu John Barbour, owaberere mutwe w’ekitongole ky’ekibuga, ni we yawutekerera. Ekibuga eki kiri n’ahamwe maira makumi abiri okuva Boston. Omuhindano gwabere kukwama kukibazo ky’eSabato, kwokelesha Mukulu Grant akangire eriyingya omo muhindano ebyabirihikira Mwali White omo mulimo oyu. Yamutakira ati, ‘yabere abonekere, kale omo 1844, ati endambi y’obukiririre yabirihwa, kandi tihakyaliho obusaasire busanira abanyabyaha.’”

GSAM 224.1“Ndamwirire namubwira nti Abalindiriri b’eryasa lya Kristo abateya ekiro ky’erimbere ky’eyenga, hafi bo bosibosi, bakangire omo kibanza eki omo ndambi nguma, embere y’erikatana nabo; kandi Omugole White atayikiririre ekibanza ekyo, kyonka kimwe ku bintu by’erimbere yabonekere nikw’ati ekyo kibanza kyabere ‘ky’obuhimba,’ kandi hakyaliho obusaasire busanira abanyabyaha. Nabwira nti, ‘Eki ni kyenene, kandi Omulisya Grant amanyire ati ni kyenene.’ Erinabwira ntyo, abantu bangyi b’Abalindiriri b’eryasa lya Kristo abateya ekiro ky’erimbere ky’eyenga ababere imbere yangye [ekibinja eki kyabere kihande kinene ky’abamemere hema inene] bakunamya emitwe yabo omo kwikirirya kw’amani kandi kw’ensonga. Byamala okwitwa nti Omulisya Grant atayabungirire ekyo kintu kandi omo muhindano.” Kyasinikirwa na “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 6/12/1895.”

GSAM 224Omugole White Akatsakiriza Erikiza Abanyabyaha

GSAM 224.3Kukwama kyo Omugole White akalimire busana n’erihindula abanyabyaha okuva omo 1844 okwikya kange, ebindu ebi byongeire erikangirirya: We n’Omulisya White bakangire omuhindano omo nyumba ya Albert Belden, omo Rocky Hill, Conn., okutandikira 20/4/1848. Omo muhindano oyu bakalimire busana n’abandu abamwe ab’amahanga. Omulisya White n’omugole wawu bakangirire omuhuwa munene busana n’emyoyo eyo. Kukwama kukyo, twaha obwimiri bw’umundu w’ekibinja eki owabatisibawa n’Omulisya White. John Y. Wilcox, oyandikire okuva Kensington, Conn., 22/2/1891, akabugha ati:—

GSAM 224.4“Nabirire omo kwenene endambi omihindano yakangire omo kisika kitaherukire ky’inyumba ya Mugala wetu A. Belden, Rocky Hill, Conn. Erihabwa ekitangaala ky’okwenene okw’omugulu ono kwaberere omo milimo ya Mugala wetu n’Mwali wetu White. Nabatisibawa ahikire n’Omugala wetu White. Singa ntahabirwe nabo obukangi n’amani, sinyasi nga ngangahirikire eritekereza nangwa eryowa nti Omwami anyikirirye. Babere banemere munene, kandi bakalimire eriwatikya.”

GSAM 225.1Omulisya White yayandikire Stockbridge Howland, Topsham, Maine, kukwama ku muhindano ogwo ati, “Mugala wetu Bates akangire ebihano omo kitangaala ekihere, kandi obukulu bwabyo bwatsindikirwa omo myanziriryo y’amani munene. Ekigambo kyabire n’obukangi bw’erigumya abakabere kale omo kwenene, n’erihyutsa abatakaherire kusalira.”

GSAM 225Emilimo busana n’Abanyabyaha omo Oswego, N.Y.

GSAM 225.2Omo 1849 Omulisya James White n’omugole wawu bakalimire omo Oswego, N.Y. Omo mihindano eyo Hiram Patch n’omwisiki Benson, ababere bateyanirwe eriyuha, bakyusibawa eriba ba Nyamuhanga n’erikirirya okwenene okw’omugulu ono.

GSAM 225.3Omo kwezi kwa 3, 1850, emihindano yakangire kandi omo Oswego. Omo Okwenene okw’Omugulu Ono kwa kwezi kwa 4, Omulisya White, eribugha kukwama ku mihindano eyo, yabugha ati:

GSAM 225.3“Omulimo munene muno gukatsuka omo bana b’Abasigala abali omo kibuga eki. Obukiririre bwabo bwabere kintu kikulu muno omo mihindano yetu y’esyosabato ibiri esyaherukire, kandi Nyamuhanga atuhire omugisha omo ngeri y’ekitalo. Okwenene kwabire n’ebintu birungi kuli ise n’okuli abana betu. Omwigolo owakahangire ekiro ky’erimbere ky’eyenga ekyaherukire, twabere n’omuhindano busanira obuwatikya bwabo, kandi Ekirimu kya Nyamuhanga kyatsuka omo kati ketu. Abana bosibosi bakunamire embere ya Nyamuhanga, kandi babonekere bakayuvwa obukulu bw’eriteya ebihano, muno ekihano kyakatanu, n’eritsaka obukiririre omo Yesu Kristo. Oyu gwabere muhindano gumu omo mihindano eyabonekere omo busana bw’erikangalya muno.”

GSAM 225.4Omo Okwenene okw’Omugulu Ono kwa kwezi kwa 11, 1849, Omulisya White ahulukya obubugha bw’abantu abamwe abakyusibawa kandi babatisibawa; kandi omo namba eyaherukire y’ekitabu eki omo 1850 haliho obubugha bw’omuhindano gwabere omo Waitsfield, Vt., n’obuyingirire bwa Heman Churchill, owabere akahiruka kukyusibwa okuva omo mahanga. Omo nyandiko bamwita “Mugala wetu.” Nga byangabere bitya nga tihakyaliho obusaasire busanira abanyabyaha?

GSAM 226Obwimiri bw’Abahamirizi Makumi abiri na Muguma

GSAM 226.1Kukwama kukyo tuha obwimiri obwasinikwa omo 1888 n’abantu makumi abiri na muguma, buli muguma owabere omo mukukyo w’eryasa lya Kristo omo mwaka 1844 kandi owamanyire eritsuka ly’obukwenda bwa malaika owakasatu. Bosibosi babere omo bukwenda embere ya 1851, kandi bangyi omo kati kawo babere basangire n’Abalindiriri b’eryasa lya Kristo abakateya ekiro ky’akalinda, kuva hakuhi n’eritsuka ly’obukwenda:—

GSAM 226.2“Ise na ise, abasinikirire hansi, twabere tumanyire munene omukukyo w’eryasa lya Kristo omo 1844 endambi yahirire, kandi twahambire kandi okwenene kw’obukwenda bwa malaika owakasatu ahikire omo 1850, tukasinikira amazina etu n’obwiyende bwosi kukwama ku nyandiko eyi y’Oluyi olwakingwa, eyateyibawa n’abikirirya omo bukwenda bwa malaika owakasatu kuva bukatsuka okwikya endambi eyabagha n’okubanda.”

GSAM 226.3“Bakiririre, omo kwikirirya na Erĩbĩsũlĩrwa 3:7, 8 n’ebindi byandikire, bati omo heruka ly’ebiro 2300 bya Daniel 8:14, Kristo akingire omulimo wawu omo kisika ky’erimbere ky’Ahabuyirire k’okwigulu, ahindula obulisya wawu eri kisika ekihere ky’obuyirire, kandi ayingire omo mulimo gw’eritswera, ahindula erisangira lyawu omo ngeri eyo omo ndekateka y’obukiririre. Aha haliho oluyi lwakinguka n’oluyi lwakingwa.”

GSAM 226.4“Bakiririre bati ababere n’ekitangaala ekihere kukwama ku bukwenda bwa malaika ow’erimbere, kandi bakabihindukira omo kubutswanga n’obukali, Nyamuhanga yabahireyo. Kwokelesha batayikiririre bati ababere batakahabire ekitangaala, nangwa abatakahikire omo myaka y’erimanya obuwene n’obubi embere ya 1844, nga bakatsaka Nyamuhanga n’emyoyo y’obwenene, Nyamuhanga yabahireyo.”

GSAM 226.5“N’obwo bakiririre na William Miller n’ekibinja kinene ky’Abalindiriri b’eryasa lya Kristo ahikire inyuma y’erihwa kw’endambi, bati omulimo wabo busana n’amahanga gwabirihwa kandi Omwami akahika mangu muno, kwokelesha, inyuma y’ekitangaala kukwama ku Ahabuyirire n’obukwenda bwa malaika owakasatu bikasobolya erihemba lyabo, batayikiririre bati obusaasire bwabirihwa, okwihaho ababere banakire ekitangaala.”

GSAM 227.1Kyasinikirwa na “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Omugole R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Omugole Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Omugole L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Omugole Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Omugole F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Omugole Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Omugole Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Omugole Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Omugole Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Omugole Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Omugole R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Omugole Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”

GSAM 227Enzoli Eyasobolibawa omo Buhimba

GSAM 227.2Bakatsukire erisobola enzoli eyahabirwe Omugole White omo Topsham, Maine, 24/3/1849, nga ekayigiriza enyigiriza eyi y’obuhimba—tihakiliho obusaasire obundi busanira abanyabyaha. Enzoli eyi yahabirwe endambi “y’okukoma kwa Rochester” (Enyigiriza y’eribugha n’ebirimu by’abaholire) yatsukire eriyingira. Omugole White abonekere ati ebiminyikalo n’ebitalo by’obuhimba n’emihindulo y’obuhimba bikayongera kandi bikasambala. Emihindulo eyo tayabere mihindulo y’erihuluka omo kibihango okwingira omo kwenene (atayabugha ati sihendisyabya emihindulo y’erihuluka omo kibihango okwingira omo kwenene, kyonka ati omugene ogwakamubonekera, omo bakayikozesa amani g’abantu, gwabere ntyo), kyonka yaberere y’okwihira omo kibihango okwingira omo kibi; ababerere bakayibugha bati bakahinduka omo mutima babere bahambire bulyo omwambalo gw’ediini ogwabisa obwimbe bw’omutima mubi. Abamwe babonekere nga bakyusibawa busana n’obwenene, kyonka ntyo bakatoka erihubya abantu ba Nyamuhanga; kyonka singa emyoyo yabo yangabonekere, yangabonekere mibii omo ngeri eyabere.

GSAM 227.3Kandi yabugha ati: “Omalaika oyukahangana nane akambwira eritsaka obuhenda bw’omutima busanira abanyabyaha nga bikabere. Nabwene, kyonka ntakayabibona; kukwama kyo endambi y’obukiririre bwabo yabirihwa.”20

GSAM 228.1Babugha bati enzoli eyi yayigiriza ati tihakyaliho obusaasire obundi busanira abanyabyaha, kyonka tukabulyakya: Nga byangabere bitya, n’obwo Omugole White akabihindukira enyigiriza eyo kuva endambi Joseph Turner yayiyigiriza erimbere omo itumba lya 1845, kandi akalimire n’obwiyende busanira erihindula n’erikiza abanyabyaha omo njira yosibosi?

GSAM 228.2Omo Byongeirwe ku Bumanyi n’Enzoli, eyahulukibawa omo 1854, Omugole White akabugha ati, “Emihindulo y’obuhimba eyabughirwe elyo yikasyabonekana omo ngeri eyihere muno. Enzoli eyi ekakwama muno kubo abayuvire kandi banakire ekitangaala ky’obukwenda bw’eryasa lya Kristo. Bahabirwe omo bihubyo by’amani. Abandu abo tabakaba n’obuhenda bw’omutima busanira abanyabyaha nga bikabere.”21

GSAM 228.3Abahakania bakabugha bati bamanyire omo ngeri eyirengeire ekyo Omugole White abonekere omo nzoli eyi okwilaba oyene. Tukunguluke kakeyi omo nsonga y’enyigiriza yabo; bati yabonekere emibere y’abanyabyaha, kutali abahinduli b’abantu. Ntyo akatsulukira abanyabyaha eribona “obuhenda bw’omutima busanira abanyabyaha, kyonka atakayabibona.” Ngahi oyubone obuhenda bw’omutima busanira abanyabyaha omo kubaboneka bonene? Kyonka tukabulyakya, abandu abatswasibawa omo bwimiri obwo bakakozesa amani g’abantu n’obukangati eritsungula abahinduka, kandi bakayita ekyo mulimo gw’Ekirimu kya Nyamuhanga, bo bakwama batya? Abahakania abo, abatsakire munene erikangirirya bati Omugole White yayigiriza enzigo y’Oluyi olwakingwa, bakayikirirya bati abahinduli abo babere bantu bayira kandi bakatungula abahinduka b’obwenene?

GSAM 228.4Kuli kyerere omo mutima gw’omundu oyuswerire ati ekibinja ky’abandu ababughirwe omo nsonga eyi babere bo abakayibugha bati bali n’obuhenda obwo bw’omutima, n’obwo bakabirihakania ekitangaala n’okwenene, kandi bakakozesa obukangati eritsungula abahinduka. Abandu abo batangabere n’obuhenda bw’omutima obw’obwenene busanira abanyabyaha, kukwama bo bene babere babiritswerwa; “endambi y’obukiririre bwabo [bene] yabirihwa.”

GSAM 229.1Omo enzoli y’Omugole White ey’erisiku 24/3/1849, abandu abamwe bakatsuka erihulika ensonga bati yayigiriza ati tihakyaliho obusaasire obundi busanira abanyabyaha; kyonka tubirangirire kale ati omo 1845, omo Paris, Maine, yayigiriza ati hakyaliho obusaasire busanira bosibosi abatakahakania ekitangaala n’okwenene n’obumanyi n’obwiyende. Omo enzoli eyahabirwe omo kisika ekyo omo 1846, bakamukangirirya bati Omwami abere n’abantu omo makanisa abatakahakania okwenene. Kubo bandu abo abatekere omo ngeri eyindi, bakahabwa obuhanuzi, batibwa bamalaika ba Nyamuhanga bakakalimira kubo, kandi endambi bakalimire, ababere babahakania bakasigala eyihya.

GSAM 229.2Kandi omo kwezi kwa 4, 1848, Omulisya White n’omugole wawu bakalimire omo Rocky Hill, Conn., busana n’erihindula abanyabyaha. Ebyosi ebi bikakangirirya enzoli y’erisiku 24/3/1849 ekayihangana n’eyahabirwe omo Paris, Maine, omo 1846, n’engeso eyateyibawa n’abalimisi abo ba Nyamuhanga omo kwezi kwa 4, 1848.

GSAM 229Omuhinduli w’Obuhimba Asweribawa

GSAM 229.3Enzoli eyi yahulukibawa erimbere omo Connecticut, omo mwaka 1849. Omukangirirya yabere akalimire n’obwiyende bwosi eritsungula abahinduka, kandi akayibugha ati ahabwa oluhabwa lw’eribugha omo ndimi. Yatsakire eritsungula obukama omo kibinja kikeke ky’abateya eSabato omo Rocky Hill. Yamwitire omundu muguma w’ekibinja eki ati “mutukuvu w’Omwami oyutsasimire.” Omo busangyi wawu Omugole White abone enzoli eyakangirire obuhimba bw’omulimo wawu, kandi ati “mutukuvu w’Omwami” wawu akateya engeso etayihangane n’ekihano kyakalinda. Omukazi oyu “mutukuvu” akahakania eki, kandi omukangirirya akahanga obulyalya bw’amani, akatsaka obuyingirire busanira “mutukuvu omusasi w’Omwami,” nga akamwita. Omo kiro kyakahangire, omwisiki oyu akakwatwa n’obulwere bwa kolera morbus, kandi akatekereza ati akatsuka erihola. Yatuma Omugole White, kandi akayikirirya ati ekyo kyosi ekamukangirirwaho kyabere kyenene; ati akabihabya omo kintu kyosi Omugole White yabughire. Ntyo omukoli oyu w’obuhimba akahirikirwa erihubya ekibinja ekyo, kandi emibere y’omulimo wawu yamenyekana, kyahirikirya milimo yawu omo kisika ekyo.

GSAM 230Omuhinduli w’Obuhimba Undi omo Oswego, N.Y.

GSAM 230.1Busana n’ekyokubonekera ekindi ky’ensonga eyabughirwe omo bwimiri obwo, n’erikangirirya ngeri Omulisya White n’omugole wawu bakalimire kandi omo 1849-50 busana n’erihindula abanyabyaha, tuha ebindu ebi Elias Goodwin n’abandi bandu b’ekanisa aba kera omo Oswego, kihugo kya New York, bambughirire:—

GSAM 230.2Omo endambi eyo (1849) omwisiki mulyasa oyabirire Hiram Patch akalanga omo kisika ekyo. Yabere ateyanirwe n’omwisiki owabayuhire ahikire. Babere bandu abatakahindukire, kyonka bakayinga omo mihindano eyakangirwe n’Omulisya White n’omugole wawu, kandi babere batendere eriba Bakristo. Omo endambi eyi omuhindulo gwatsuka omo limwe lya makanisa omo Oswego, kutali n’abakangirirya, kyonka n’omundu mukulu w’ekanisa, omubiki w’ensimbi sy’ekihugo. Omundu oyu abonekere nga ali n’obwiyende munene, kandi akayibugha ati ali n’omuzigo munene busanira abanyabyaha. Akasambya amaboko nga akasaba busanira abatakahindukire, akabonekana omo nsasi nene muno busana n’emibere yabo eyabihire.

GSAM 230.3Mukulu Patch n’omwisiki owabere ateyanirwe wawu bayingire omo mihindano y’omuhindulo eyo, kandi babere batamanyire ngeri y’erisalira. Babereho omo lusiku lumwe endambi Omugole White abone enzoli eyamurongire omo Hosea 5:6-7, eyabugha eti, “Bakagenda n’ebimeme byabo n’esyonde syabo eritsaka Omwami; kyonka tabakamubona; abirihindukira kubo. Bakahabya Omwami omo bukusene; kukwama babutire abana b’abandu bandi: kange omwezi muguma ukabarya n’ebihande byabo.” Akakangirirwaho ati abakangire omuhindulo oyu batayihangane na Nyamuhanga, kandi batayali n’omuzigo gw’omutima ow’obwenene busanira abanyabyaha.

GSAM 231Obuminyereri bw’Eribirana

GSAM 231.1Kandi yabwira Mukulu Patch ati, “Nabwirwa erikubwira nti omo nsonga eyi ekigambo ky’ekyandikire kikahikirira omo ngeri ey’ahakene. Lindirira omwezi muguma, kandi okamenya oyene emibere y’abandu abakalimire omo muhindulo oyu, abakayibugha bati bali n’omuzigo munene muno busanira abanyabyaha.” Mukulu Patch yabugha ati, “Nkalindirira.”

GSAM 231.2Mbere y’erihika ebiro ikumi na bhini okuva enzoli eyi yahabirwe, omubiki w’ensimbi oyabughirwe, owakayibugha ati ali n’obuhenda bw’omutima busanira abanyabyaha, omo nsasi yawu y’obuhimba akasatura eriso lya maraso omo nda, kandi akatwarwa omo kitanda busana n’erihwa kw’amaraso. Eby’obubiki bw’omubiki w’ensimbi byatekwirwe omo maboko g’omuteka w’ekihugo, owahika n’omukingiriri muguma akabone omubalo ogwabirilondolwa omo kitabu ky’omubiki, kandi babale ensimbi embere y’erihanga omulimo, kyonka, bona, habereho obukehi bw’ensimbi bw’amadolari 1,000 agahere.

GSAM 231.3K’omuteka n’omukingiriri kyabonekere nga kitatokekane omundu oyabere n’obwiyende munene omo muhindulo angabere akatoola ensimbi. Batekere nti akazihire, kandi akayibembera eriyandikya omo kitabu; nangwa angazibikire omo banki, kyonka tabonekere omo mubalo gw’ensimbi omo kisanduku. Omo ngeri yosibosi, babere bakatsaka obusobolya obw’ensonga okuva kuli wawu, kyonka bakatekererwe eribikola bakayirinda; kukwama singa akabere n’ensimbi, akangakalimire eribisa. Ntyo bateyanirwe nti muguma ayitsuke embere ayibise omo nyumba y’ebisika inyuma y’inyumba, eririnda oluyi olw’inyuma singa hakaboneka ebikolwa, kandi omuteka ayingire omo luyi olw’imbere. Omuteka akahika omo nyumba n’ayingira omo luyi olw’imbere, kabona omwambalo gw’omukazi nga akahiruka omo luyi olw’inyuma. Omundu owabere omo kisika abona omukazi akahirukira omo lusasi lw’enzururu, akahinga ekituli omo nzururu, n’ateka ekintu omo, akakisa n’enzururu, kandi akahinduka omo nyumba.

GSAM 232.1Omuteka ahika omo kitanda ky’omubiki w’ensimbi, kandi inyuma y’eribulyakya emibere y’obulamu bwawu, akamukangirirya akabulyakya kukwama ku busasi omo ofisi, akabugha ati angasobolya erisobolya ekikakaba. Omundu, omo nsasi nene, akahira okuboko wawu okwigulu, akatuma Nyamuhanga abone ati tamanyire kintu kyosi kukwama ku nsimbi. Kandi omugole akayingira, akatsaka erimanya ekikabere kandi ekyo omusakhulu wawu akabere n’obwobahwa. Omundu yamwirire ati, “Bakatekereza tutolire ensimbi syabo.” Omukazi naye akahira amaboko wawu ntyo, akatuma Nyamuhanga abone ati batali n’ensimbi kandi batamanyire kintu kyosi kukwama ku zyo. Akaheruka eribugha ekigambo eki, omukingiriri owaherekerire okuva omo kisika ky’eribisamo okwikya omo lusasi lw’enzururu endambi akayingira omo nyumba, akayingira omo bigambo ebi, “Mwali, eki niki? Nabona okahiruka okuva omo nyumba, n’ateka eki omo lusasi lw’enzururu, kandi eki ni kyene, omufuko gw’ensimbi ogwabulire, ogwabandikirwaho $1,000.”

GSAM 232.2Nga byangabere, omuhindulo ogwo gwahirikirira omo bwangu. Mukulu Patch n’omwisiki owabere ateyanirwe wawu, inyuma y’erimanya emibere y’oyukangire omuhindulo, bakatsala ekibanza kyabo busana n’okwenene, kandi basangana n’Abalindiriri b’eryasa lya Kristo abakateya ekiro ky’akalinda, omo kanisa eyi bakasigala bali banyamwene okwikya omo lusiku lw’erihola lyabo.

GSAM 232.3Enzoli eyi, nga ekaboneka kyerere, yahabirwe busana n’obuwatikya n’obwene obw’abatakakyaluka, kandi yahirire omo kuhindula abanyabyaha, n’obwo ekabere ekakwama muno kubo ababere bene abanyabyaha kandi Nyamuhanga yabahireyo busana n’obuhubangi bwabo. “Bakahabya Omwami omo bukusene;” bakayibugha bati bali n’obuhenda bunene busanira abanyabyaha, kyonka babutire “abana b’abandu bandi.”

GSAM 232Omukoli w’Obuhubangi omo Camden, N.Y.

GSAM 232.4Omo bibanza bindi Omulisya n’Omugole White bakangire omo ndambi y’obwira bwa 1849-50, habereho n’ekibuga kya Camden, N.Y., ahamwe maira makumi ana okuva Oswego, aho babere bakalanga. Kukwama ku muhindano oyu, Omugole White akabugha ati:

GSAM 232.4“Mbere y’erigenda, nabonekera ekibinja kikeke ekyabugha kiti kikayikirirya okwenene omo kisika ekyo, kandi omo kati kawo nabona omukazi oyayibugha ati ali n’obuyira bungi, kyonka owabere mulimi w’obuhubangi kandi akabihabya abantu ba Nyamuhanga.”22

GSAM 233.1Omo kwezi kwa 1, 1884, endambi nakalimire omo kihugo kya New York, nahabire ebindu ebi kuva kuli Mukulu Preston, owabere akalanga omo Camden omo endambi y’omuhindano ogwabughirwe harimuka, kandi owahabire Omulisya White n’omugole wawu obusangyi omo muhindano:—

GSAM 233.2“Omukazi oyu yayigiriza emibere y’eriyirirya eyahimbire muno, akabugha ati haliho obumogi bw’obukiririre obwakahikirwa omo muntu n’akaba ayikire munya aha igulu ly’ebihano bya Nyamuhanga; kandi akayibugha ati ahikire omo bumogi obwo. N’enyigiriza eyi y’obuyira akabihya emyoyo y’abantu betu abamwe omo Camden. Mwali White akakangirirwaho ati n’obuyira bwosi obw’amabehi obw’omukazi oyu, omutima wawu gwabere mubii n’obunyabyaha, kandi omo bulamu wawu yabere mubii.

GSAM 233.3“Endambi twabere omo kisika eki, Mwali White yahabwa enzoli indi omo busangyi bw’omukazi oyu, owabonekere ali n’omuzigo munene busanira abatakahindukire; kyonka Mwali White yamubwira ati tigwabere muzigo gw’omutima ow’obwenene busanira abanyabyaha, kukwama engeso yawu y’obulamu yabere ntyo atayemere kyerere embere ya Nyamuhanga. ‘Ntyo,’ Mukulu Preston akabugha, ‘enzoli eyayitangwa enzoli ya Camden yakwama kyerere muno n’omo ngeri eyihere ku nsonga y’omukazi oyu, kutali ku mberemere y’abanyabyaha bosibosi, kandi ntyo ni ko twabire twabola omo endambi eyo.’”

GSAM 233.4Inyuma y’Omugole White eribugha enzoli yawu, omukazi akahagarara n’abugha ati, “Nyamuhanga amanyire omutima wange, kandi singa mwangabonekere, mwangabona guli musuku kandi muhene.” Ntyo omuhindano gwahirikirira. Kyonka tayahirire endambi yingi, omukazi akakwatwa n’obulwere bubi muno, kandi akatekereza ati akahola. Yabugha ati, “Ntekerere eribona Mwali White; ndi n’eky’eriyikirirya namubwira. Namubwira nti ndi mukazi mulungi, ndi musuku. Tikyo. Ndi mukazi mubi. Omundu oyu nkalanga naye tali musakhulu wange. Nahiruka omusakhulu mulungi omo England n’omwana muguma mukeke, kandi nahiruka n’omundu oyu. Motutetalhunga. Nabere nkayibugha nti ndi muganga, kandi nkagurya emiti eyi nakaminyikala omo kooti ati yampemere idolari limwe omo eccupa, n’obwene yakabere esenti ikumi na ibiri omo eccupa. Kandi nakaminyikala nti ente eyi twagurya omusasi yakatupemera idolari 30, n’obwene yakabere 20.”23

GSAM 234.1Bigambo bya Omugole White kukwama ku “buhenda bw’omutima busanira abanyabyaha” bikakwama kubahubangi b’abandu abo, kutali ku banyabyaha bosibosi. Eribala ebindu ebi byahirire embere, bikakangirirya ati enyigiriza y’ati “tihakiliho obusaasire obundi” busanira abanyabyaha yakanirwe munene kuva omo kitsuka ky’eriyigiriza yayo omo itumba lya 1845; kandi Omugole White akalimire n’obwiyende busana n’erihindula abanyabyaha omo njira yosibosi kuva omo endambi eyo. Ngahi oyikirirye ati omo 1851, endambi omulimo wawu Obumanyi n’Enzoli gwahulukibawa, akatsaka eriyigiriza ati “tihakiliho obukiririre obundi busanira abanyabyaha”?

GSAM 234Omundu Oyukabugha ati Tihakyaliho Obusaasire

GSAM 234.2N’obwo omo mwaka 1848 hakasigala hano n’hano omundu muguma oyakahambire ati tihakiliho obusaasire obundi busanira abanyabyaha. Kyonka, abo batali Balindiriri b’eryasa lya Kristo abakateya ekiro ky’akalinda. Omundu muguma w’ekibinja eki, owabere n’izina lya Sweet, akalanga omo kibuga kya Rochester, N.Y. Ahikire inyuma y’eriyibugha embere y’abantu ati ndi muntu w’ediini, n’inyuma y’eribatisibawa omo kati k’Abalindiriri b’eryasa lya Kristo abateya ekiro ky’erimbere ky’eyenga, nabere nkayinga omo muhindano gw’hema omo Canandaigua, N.Y., ogwakangirwe n’Abalisya J. C. Bywater na Geo. W. Burnham. Omundu oyu Sweet yabereho, kandi akabugha amakenga mangi kukwama ku kwenene kw’obwimiri bwange bw’ediini, kukwama “atekere nti kitalikire okusoboka kange abanyabyaha bakyusibawa.”

Notes

  1. Matayo 25:10. ↩
  2. Luka 12:35, 36. ↩
  3. Ebyahandikwa by'erimbere, luk. 55. ↩
  4. Ebyahishulirwa 11:19. ↩
  5. Ebyahishulirwa 3:3. ↩
  6. Ebyahishulirwa 3:11. ↩
  7. Ebyahishulirwa 3:7, 8. ↩
  8. 1 Abakorinto 16:9. ↩
  9. 2 Abakorinto 2:12, 13. ↩
  10. Abakolosayi 4:2, 3. ↩
  11. Omurangiriri w'eryasa lya Kristo, 11/12/1844. ↩
  12. Religious Telescope, Circleville, Ohio, 1844. ↩
  13. Omugole E. G. White, omo Erikubungula eryasa lya Kristo, 20/11/1883. ↩
  14. Ripota y'Omulisya Himes aha mikole omo Maine, omo Erilinda ly'akaswero, New York City, 6/06/1845. ↩
  15. Ekirimu ky'eriminyerera, kihande 4, makap. 268, 271. ↩
  16. Mukanda gwa J. N. Andrews, 09/1874. ↩
  17. Mukanda gwa Omugole Truesdail, 17 Okwamunaana, 1875. ↩
  18. Mukanda gwa Omugole Truesdail, 27/01/1891. ↩
  19. Mukanda gwa Ira Abbey, 03/1885, ogwalomibwaho omo Erikubungula n'Omurangiriri, 7/04/1885. ↩
  20. Ebyandikire by’erimbere, p. 45. ↩
  21. Bona obusobolya omo Ebyandikire by’erimbere, p. 45. ↩
  22. Obulamu bwa Ellen G. White, p. 129. ↩
  23. Obubugha obwahabirwe na Mukulu Preston kukwama ku muhindano gwa Camden bukahangania obubugha obwakangirwe omo Obulamu bwa Ellen G. White, mp. 129-130, kandi bukaha n’ebindu ebi bitayabughirwe omo nyandiko eyo. ↩

Note

Back