Глава 8 — Шлюбна вечеря Агнця
GSAM 134.1«Дакотрый чоловік справив велику вечерю і позвав многих; а в час вечерї послав свого слугу повісти тым, котры были позваны, прийдьте, бо вшытко вже готове.»1
GSAM 134.2«Блажены суть ті, котры суть позваны на шлюбну вечерю Агнця.»2
GSAM 134.3Вечеря є послїдня їда дня. В тім подобенстві суть три покликаня на вечерю. Тото подобенство не треба мішати з покликанями на «обід», о котрых ся говорить у Матвія 22:1-7. «Обід» є полуднева їда. У подобенстві о покликанях на обід ся дізнаєме, же з тыма, котры звали, «зневажливо обходили ся» і забили їх, і же і царёвого сына забили. Царь, котрый послав покликаня, «выгубив тых убійників і спалив їх місто.»
GSAM 134.4Тото подобенство о покликанях на «обід», котре указує долю тых, што першї одкинули тото покликаня, влучно зобразило то, што справды пришло на тых, котры одкинули Христово євангеліє і забили Його та Його апостолів. Господь послав войска проти того народа, котры «выгубили тых убійників і спалили їх місто» — Єрусалим.
GSAM 134Покликаня на вечерю
GSAM 134.5Тото покликаня на вечерю в подобенстві без сумнїву ся одношать до «шлюбной вечерї Агнця». Над тыма, котры суть позваны на ту «шлюбну вечерю», є выголошене благословіня. Шлюбна вечеря наслїдує по шлюбі. Шлюб Агнця ся одбуде перед Його приходом; бо, як сьме вже видїли, кедь Христос напослїдок прийде, Він ся «верне з весїля.»3
GSAM 135.1Тото покликаня на шлюбну вечерю мусить быти тым самым, што звістка першого ангела з Одкровіня 14 і проголошіня часу з десятой главы, о котрім сьме вже говорили. Як записав Лука, тото перше покликаня на вечерю іде «до тых, котры были позваны.» Хто были ті, котры были позваны? — Ті, котры чули і приняли Христово євангеліє. Они вызначають, же люблять Христа і люблять Його друге явлїня як повне сповнїня свойой надїї. Чом бы покликаня не мало іти найперше до них? Як было треба найперше звістовати євангеліє Юдеям, котры мали Писаня і твердили, же чекають приход Месії,4 так і звістка о другім пришестю Христа была найперше предложена тым, котры твердили, же суть Його наслїдниками і люблять Його явлїня.
GSAM 135Покликаня до тых, котры были позваны
GSAM 135.2Перше покликаня на вечерю, звернуте до тых, котры были позваны, мусило іти до церьквей. І справды, од року 1833 до весны 1844 року проголошіня близького приходу Христа ся одбывало в церьквах, і значнов міров го підпоровали служителї тых церьквей. Вільям Міллер першый раз опубликовав свої погляды на близькый приход Христа в баптистській ґазетї в Брендонї, Вермонт. Він і його співробітникы до апріля 1844 року працовали головно в церьковных будовах або в салах, котры забезпечовали тогдышнї церькви.
GSAM 135.3Пресвітер Гаймс так говорить о працї пресвітера Міллера до весны 1844 року:
GSAM 135.3«Він працовав меджі вшыткыма напрямами і віросповіданями, не втручаючі ся до їх орґанізацій ани порядку, бо вірив, же членове розличных церьквей можуть зістати у своїх громадах і водно ся приготовляти на пришестя свого Царя».
GSAM 135.4Пресвітер Гаймс, говорячи о своїй сполочній працї з пресвітером Міллером, далше повів: «Більшість служителїв і церьквей, котры нам і нашым братям, што проголошовали ученя о пришестю, одкрыли двері, співпрацовали з нами аж до послїднёго року» — року 1844.
GSAM 136Одкрыты двері для звістки
GSAM 136.1О своїй працї і о єй характерї Вільям Міллер повів:
GSAM 136.1«Двері ся мі одкрыли, жебы я проголошовав тото ученя о другім пришестю Христа меджі майже вшыткыма віросповіданями, так же я міг одповісти лем на малу часть позвань.... На каждім місцї, де я быв, найблагочестивішї, найодданїшї і духовно жывї членове церьквей найохотнїше приймають так проголошованы погляды; кым той, хто лем навонок вызначає віру, а любить світ, фарісей, засліпеный ревнитель, гордый, пышный і самолюбивый, ся посміває і глузує з ученя о другім пришестю Христа».
GSAM 136.2О характерї звістки о пришестю мож повісти то саме, што Д’Обіньє повів о Реформації: она «ся звершыла в імя духовного начала. За свого учителя проголосила Боже слово; за спасіня — віру; за зброю — Святого Духа; і тым самым одкинула вшыткы світськы складовы».
GSAM 136Могутна хвиля духовного пробуджіня
GSAM 136.3Характер духовных пробуджінь, котры наслїдовали за проголошіням звістки о пришестю, так описує Л. Д. Флемінґ, пастор хрістіанськой церькви на улицї Каско в Портландї, Мейн:
GSAM 136.4«Заінтересованя, котре збудили його [Вільяма Міллера] выклады, є найрозважнїшого і найспокійнїшого рода, і гоч то є найбільше духовне пробуджіня, яке я коли видїв, є в нїм найменше пристрасного збуджіня. Здає ся, же найсильнїше ся дотыкає мужской части громады. Тото дїє так: брат Міллер просто бере меч Духа, вытягнутый з піхвы і обнаженый, і кладе його остре вістря на обнажене серце, і оно ріже! То є вшытко. Перед вістрём той могутной зброї паде невіра і вяне універсалізм. Фалошны основы щезають, а вавілонськы купцї ся чудують. Здає ся мі, же зо вшыткого, што видїли новы часы, тото є азда найблизше апостолськым духовным пробуджіням».
GSAM 137Пригода в Річмондї, Мейн
GSAM 137.1Як приклад дїла духовного пробуджіня, котре ішло з проповіданям ученя о пришестю, приведеме слова зі звіту чоловіка, котрый ся дїяльно участнив того руху. Говорячи о кварталнім зібраню в Річмондї, Мейн, на котрім были заступлены тридцять церьквей баптистів вольной волї, він повів:
GSAM 137.2«Кедь я вошов до молитовного дому, пресвітер Роллінз, котрый сїдїв коло проповідницї на далшім кінцї будовы, встав і повів: „Брате Уайт, гев коло мене найдете місце“. По проповідї дали можливость высказати ся, і я свобідно говорив о хрістіанськім жывотї і о торжестві праведных при другім пришестю Христа. Многы голосы кричали: „Амінь! Амінь!“ І більшість в тім великім зібраню мала слёзы в очах.... Близько кінця того зібраня пресвітер Роллінз, кедь дістав мою згоду, встав і повів: „Брат Уайт, котрый сїдить по моїй правій руцї, буде днесь вечур в молитовнім домі Рід говорити о другім пришестю нашого Господа Ісуса Христа. Прийдьте, братя, і почуйте самы. Маєме досить місця, жебы вас вшыткых приняти. Прийдьте, братя, никому з вас не зашкодить почути о тім предметї....“ Він барз добре знав, же більшість його братїв зоставить своє зібраня в селї і піде три милї, жебы мене почути, і же їх заплановане зібраня для рішіня церьковных справ ся розійде. І так ся стало. Три четвертины служителїв і майже каждый делеґат одышли, і молитовный дом Рід быв наповненый уж завчасу. Мойов темов была 24-та глава Матвія. Божый Дух дав мі велику свободу слова. Заінтересованя было дивовижне.
GSAM 137.3«Кедь я кінчав і напоминав хрістіанів, жебы ся цїлком посвятили і были приготовлены, а грішників, жебы глядали Христа і ся приготовили на приход Сына чоловічого, Божа сила зышла на мене в такій мірї, же я ся мусив обома руками держати проповідницї. Была то поважна година. Кедь я дивив ся на стан грішників, загубленых без Христа, кликав єм їх з плачом, повторюючі много разів: „Прийди до Христа, грішнику, і будь спасеный, кедь ся Він явить у своїй славі. Прийди, бідный грішнику, покы не буде пізно. Прийди, грішнику, бідный грішнику, прийди“.
GSAM 138.1«На тім місцї панувала глубока побожна поважность. Служителї і люде плакали, дакотры вголос. По каждім покликаню до грішника было по цїлім зібраню чути сполочный стогін. Я стояв на ногах, пояснёвав главу і напоминав веце як дві годины, і уж зачав хрипнути. Я перестав говорити і голосно плакав над тыма дорогыма людьми з такым глубокым чутём, яке знає лем той, кого Бог покликав проповідати Його правду грішникам. Было девять годин, і дати можливость говорити другым значіло бы продовжити зібраня до півночі. Найлїпше было скінчіти з тым глубокым чутём, яке тогды панувало, але аж по тім, як бы каждый дістав можливость стати на Господнїй бік. Тогды я покликав встати вшыткых у зібраню, котры хотїли зо мнов ся молити, і тых, котры хотїли, жебы їх у молитві принесли перед престол милосердя, жебы они были приготовлены з радостёв стрітити Спасителя при Його другім пришестю. Кажда душа в тім великім домі встала, як мі потім повіли люде з розличных його частей. По короткій молитві зібраня ся скінчіло.
GSAM 138.2«На другый день рано я ся вернув до села в супроводї найменше семи восьмин того кварталного зібраня баптистів вольной волї. Каждый розповідав, на якім славнім зібраню быв попереднёго вечера.
GSAM 138Позваня звістовати звістку на іншых місцях
GSAM 138.3«В перерві делеґаты і служителї позвали мене сполочнї з нима договорити час, кедь бы я міг мати выклады в окремых громадах того кварталного зібраня, котры мали просторны молитовны домы. Было то в половинї фебруара, і мы рішыли, же зістало не веце як шість тыжднїв певной санной дорогы, котра давала людям добру можливость приходити на зібраня. Для мойой працї на шість тыжднїв выбрали дванадцять найважнїшых місць. Я мав дати десять выкладів, што выжадовало од мене говорити двадцять разів за тыждень. Так мі каждый тыждень зоставало лем пів дня, котре я звичайно барз потребовав, жебы перейти пятнадцять або двадцять миль до далшого місця зібраня».5
GSAM 139Соткы наверненых
GSAM 139.1Духовны пробуджіня і наверненя соток людей всюды наслїдовали за проповіданям ученя о пришестю, а особливо тогды, кедь ся близило скінчіня юдейского року 1843 (21. марця 1844). В тій зимі автор в своїм роднім селї — Віктор, Ню-Йорк — першый раз чув о тім предметї і, гоч мав лем дванадцять років, приняв віру в друге пришестя, наколько єй розумів. Вплыв на людей быв справды поважный, і то не лем на зібранях, але всюды. Віктор быв тогды лем селом зо приблизно двомастами жытелями, але околиця была густо заселена. Як выслїд той низкы зібрань, котры ся одбыли в тім малім селї, было оголошено пятьсто наверненых.
GSAM 139Свідчіня Методістского річника
GSAM 139.2О могутній хвилї духовных пробуджінь, котра наслїдовала за проголошіням пришестя, знаходиме в Методістскім річнику, же «за штири рокы од 1840 до 1844 в Америцї ся навернуло 256 000 людей». Што было правдов в Америцї, было так само правдов і в іншых країнах, де звучало покликаня. «Могутна сила супроводжала проповіданя, і душі ся навертали всюды». Кедь перше покликаня на шлюбну вечерю ішло до церьквей — «тых, котры были позваны,» — через них ся розшырило до вшыткых, котры хотїли прийти і мати участь у спасіню, котре чекать Божый народ. Чі звістка была проповідана, высловлена в молитві або заспівана в «мелодіях пришестя», могутне дїяня Божого Духа супроводжало роботу.
GSAM 140Дїти проповідають у Швеції
GSAM 140.1В тій связи посмотриме, як Господь дїяв, жебы ввести проголошіня в тых країнах, де закон заказовав проповідати дашто проти «державной церькви». Швеція была єднов з тых країн. Там Господь хосновав малы дїти, жебы зачати роботу. Першый такый прояв быв у лїтї 1843 року в Ексшё, в южній Швеції. Мале дївчатко, котре мало лем пять років і николи ся не учіло чітати ани співати, єдного дня з великом побожном поважностёв правильно заспівало довгый лютеранськый гімн, а потім з великом силов проголосило: «Прийшла година Його суду,» і напоминало родину, жебы ся приготовила стрітити Господа, бо Він скоро прийде. Ненавернены в родинї кликали до Бога о милость і нашли одпущіня. Тот рух ся шырив з міста до міста, і іншы дїти проголошовали звістку. Такый самый рух меджі дїтми ся до певной міры проявив і в Норвеґії та Нїмецьку.
GSAM 140«Гей! Мусив єм проповідати»
GSAM 140.2В роцї 1896, коли єм проводив зібраня в сїмнадцятьох розных частях Швеції, переходив єм через дакілько місць, де дїти проповідали в роцї 1843, і мав єм можность бесїдовати з тыма, котры чули тото проповіданя, і з мужчінами, котры проповідали, коли іщі были дїтьми. Єдному з них єм повів: «Вы проповідали звістку о пришестю, коли сьте были хлопцём?» Він одповів: «Проповідав! Гей, мусив єм проповідати. Сам єм тото не выдумав. Зійшла на мене сила, і я высловлёвав тото, што ня тота сила принучовала высловлёвати».
GSAM 140Буквіст і Вальбом в Еребру, у Швеції
GSAM 140.3В Еребру лен (окрузі) ся тота робота шыряла, аж і старшы люде были побуджены голосити звістку. Тогды світска власть, підбурена священиками «державной церкви», арештовала двох молодых хлопцїв, Вальбома, котрый мав вісїмнадцять років, і Уле Буквіста, котрый мав пятнадцять років, і повіла, же їх публічно покарать на пересторогу другым. Били їх березовыма прутами по голых хырбтах і з кровавлячыма ранами посадили до вязницї в Еребру. Коли ся раны загоїли, вывели їх із вязницї і жадали од них одповідь: «Цї перестанете проповідати тото ученя?» Хоць їх другый раз били прутами і знов роздерли їх раны, єдина одповідь, котру могли дістати, была: «Будеме проповідати тото, што нам Господь велить». На заступництво визначной панї з парохії в Еребру краль Оскар I. приказав власти выпустити тых хлопцїв із вязницї і лишыти тых людей на покої. Так была у Швеції здобыта побіда про правду.
GSAM 141Свідоцтво Буквіста
GSAM 141.1В часописї «Огляд і вісник» з 7. октобра 1890 є барз занимаве оповіданя о проповіданю дїтей, написане самым О. Буквістом. Він говорить: —
GSAM 141.2«В роцї 1843 возник меджі народом в парохії Карлскуґа, в Еребру лен, набожный рух. Провідниками того руху были дїти і молоды хлопцї, котрых называли „рапаре“. Они проповідали з Божов силов і з великым пересвідчіньом голосили перед народом, же настала година Божого суду.
GSAM 141.3«Восени того самого року я, О. Буквіст, котрый єм мав тогды пятнадцять років, з другым молодым хлопцём, Еріком Вальбомом, котрый мав вісїмнадцять років, дістали сьме ся під такый вплив той невидимой силы, же сьме їй нияк не могли одолати. Як лем нас охопила тота небесна сила, зачали сьме бесїдовати до людей і голосно звістовати, же настала година суду, і указовали сьме їм на Йоіла 2:28-32 і Откровеніє 14:6, 7».
GSAM 141Дїти у видіню
GSAM 141.4Люде мі повіли, же тоты, котры были так під впливом той небесной силы, не внымали нич коло себе. Справды были у видіню од Бога і бесїдовали з таков силов, же тото глубоко пересвідчовало слухачів. Повідали, же тоты малы дїти під тым впливом бесїдовали зо силов і достойностьов дорослых мужчін і жен. Так тоты, котры тото видїли, пришли до пересвідчіня, же Господь їх хоснує як пророків на высловлёваня тых важных правд. Писатель продовжує: —
GSAM 142.1«Люде ся зберали у великім чіслї, жебы нас слухати, і нашы зібраня тривали вдень і вночі, а їх плодом было велике набожне пробуджіня. Молодых і старых ся доткнув Божый Дух, і они волали до Господа о милость, вызнаваючі свої гріхы перед Богом і людями.
GSAM 142.2«Но коли ся о тім дізнав священик той церкви, много ся робило про тото, жебы нас змусити замовкнути і так заставити тото шыроке набожне зрушіня; але вшыткы намаганя были даремны. Потім пожадали шеріфа, жебы нас дав арештовати, і шість тыжднїв нас даремно глядали в лїсї, де сьме втїкли і сховали ся.
GSAM 142.3«Наконець нас єднак предволали, жебы сьме ся явили перед пастора церкви. Наше чісло ся так звекшыло, же до фары пришло сорок молодых мужчін і жен, де нас довго судили. Вшыткым, окрем мене і Вальбома, позволили вернути ся домів; але нас арештовали і на другый день запрели до вязницї в Еребру, де нас посадили меджі злодїїв до целы 14, як кебы сьме были спахали якыйсь великый злочін».
GSAM 142Свідоцтво Буквістовой сестры
GSAM 142.4Дня 22. септембра 1896 пришла на наше зібраня в Еребру Буквістова сестра, котра мала сїмдесят два рокы, і оповіла нам, што пережыв єй брат; бо сама видїла, як го били, запрели і выпустили на слободу. Заспівала нам гімн, котрый Буквіст і Вальбом співали, коли выходили із вязницї на міст понад прікопов, котра обступовала тот замок із шістнадцятого столїтя, в роцї 1843 хоснованый як вязниця. Свідоцтво і спів гімну сопроваджала сила руху з року 1843. В перекладї до анґліцького языка гімн звучіть так: —
GSAM 143Гімн, котрый співали Буквіст і Вальбом
GSAM 144Хлопець-проповідник в Карлскуґі
GSAM 144.4Єден пан в Еребру мі оповів пригоду з Карлскуґы, де бывав в роцї 1843. Повів: —
GSAM 144.5«Малый хлопець, котрый мав вісїм років і іщі ся не научів познавати буквы, зачав проповідати звістку і наводити многы слова Писма. Люде повідали: „Тот хлопець є цїлый наповненый Бібліёв“. Тото ся стало по тім, як краль Оскар высловив ся за переслїдованых, і зато священик того місця не міг дати хлопця перед суд, жебы заставити роботу; але повів людём, жебы хлопця привели перед нёго, і він го одкрыє і укаже їм, же не знать Біблію.
GSAM 144.6«Перед зобратым народом священик отворив свій співник і попросив хлопця, жебы му чітав. Хлопець одповів: „Не знам чітати“; але обернув ся хырбтом до священика і выспівав гімн правилно од початку аж до кінця, покы священик із здивованьом позерав до книжкы. Священик хлопцёви повів: „Здає ся, же ты знаєш вшытко“. Хлопець одповів: „Нї. Нам не все є позволено повісти вшытко, што знаме“.
GSAM 145.1«Потім священик отворив Новый завіт і повів хлопцёви: „Чітай мі з того“. Хлопець одповів: „Не знам чітати“. Священик ся спросив: „Што властно знаєш о Біблії?“ Ёго одповідь была: „Знам, де є вірш, в котрім є слово „і“ штирнадцять раз“. Священик повів: „Нї! Такого вірша в Біблії нїт“. Хлопець повів: „Прошу, прочітали бы сьте мі Откровеніє 18:13?“ „Гей“, повів священик. Коли чітав, люде раховали, і справды там слово „і“ было рівно штирнадцять раз, а меджі тыма штирнадцятьма разами было і „вязаня людьскых душ“. Люде закрічали: „Гляньте! Гляньте! Хлопець знать о Біблії веце як священик!“ Барз заганьбеный священик лишыв тоту річ і одтогды давав людём покій».
GSAM 145.2Так з уст дїтей Господь потверджує своє слово і тым чудесным способом донїс свою правду до ушей людей, котрых законы заказовали проповіданя якого-небудь ученя окрем «державного віросповіданя».
GSAM 145Дары Духа споєны із звістков
GSAM 145.3Не лем у Швеції Господь у звязку з адвентистськым рухом бесїдовав до свого народу через дары свого Духа. В Шкотії, в Анґлії, а так само в Америцї Господь поучовав свій народ особытныма обявлїнями.
GSAM 145Видіня Вільяма Фоя
GSAM 145.4В роцї 1842 жыв в Бостонї, в Массачусетсї, добрї выученый чоловік меном Вільям Фой, котрый быв краснорїчым бесїдником. Быв баптістом, але приготовлёвав ся прияти священиче рукоположіня як служитель єпіскопалной церкви. Господь му милостиво дав у роцї 1842 дві видіня, єдно 18. януара, друге 4. фебруара. Тоты видіня ясно свідчіли, же суть правыма проявами Божого Духа. Позывали го з місця на місце, жебы проповідав з казателниць, і тото не лем єпіскопали, але і баптісты та іншы віросповіданя. Коли проповідав, все мав на собі священичу ризу, яку служителї той церкви носять при богослужінях.
GSAM 146.1Видіня пана Фоя ся тыкали близкого пришестя Хріста, путованя Божого народу до небесного міста, новой землї і славы стану выкупленых. Кедже добрї владнув языком і мав добрый дар описованя, вшадь, де пришов, взбуджовав великый розрух. На позваня ходив з міста до міста, жебы оповідати о чудесных речах, котры видїв; і жебы ся помістили великы заступы, котры ся зберали го слухати, обстаровали великы сїні, де тысячам оповідав, што му было указане о небеснім світї, о красотї Нового Єрусалима і о ангельскых воїнствах. Коли бесїдовав о нїжній, милосердній любови Хріста до бідных грішників, закликовав необерненых, жебы глядали Бога, і десяткы одповідали на ёго нїжны просьбы.
GSAM 146Видіня трьох ступнїв
GSAM 146.2Ёго робота тривала до року 1844, близко до кінця 2300 днів. Тогды му быв дарованый далшый прояв Святого Духа — третє видіня, котрому не розумів. В нїм му была указана дорога Божого народу аж до небесного міста. Видїв велику площіну, ці ступінь, на котрім ся зобрали многы заступы людей. Часом дакто провалив ся через тоту площіну і стратив ся з очей, а о такім му было повіджене: «Одступив од віры». Потім видїв, як люде вышли на другый ступінь, ці площіну, а і там ся дакотры провалили і стратили ся з очей. Наконець ся явила третя площіна, котра сягала аж до бран святого міста. Великый заступ ся зобрав з тыма, котры вышли на тоту площіну. Кедже очековав прихід Господа Ісуса за барз короткый час, не познав, же по першій і другій звістцї з Откровенія 14 має слїдовати третя звістка. Зато было про нёго видіня непоясниме, і перестав публічно бесїдовати. По закінчіню пророчого періоду, в роцї 1845, чув, як друга особа оповідать тото саме видіня з пояснїньом, же «перша і друга звістка уж были даны і має слїдовати третя». Скоро по тім пан Фой охорїв і умер.
GSAM 147.1При такых проявах Божой силы у звязку з проповіданьом, же Ёго пришестя є «при дверях», і при радости тысячів, котры ся одвертали од гріха, жебы служыти Господови і чекати на Ёго пришестя, люде мали подвійне уіщіня, же тото є направду Господня звістка світови.
GSAM 147.2Але 21. марец 1844 пришов і минув, а Господь не пришов. Єднак одданы і розважны люде были пересвідчены, же поступали в згодї з Господнїм замыслом і же в належный час буде вшытко обяснене.