Глава 25 — Освітні установы
GSAM 391.1«Здобувай мудрость, здобувай розуміня; не забывай, ани не одхиляй ся од слов моїх уст. Не опущай єй, і она тя охоронить; люб єй, і она тя буде стеречі. Мудрость є найголовнїша; зато здобувай мудрость, і зо вшыткым, што здобуваш, здобувай розуміня.»1
GSAM 391Школа професора Ґ. Г. Белла
GSAM 391.2Шкільна робота нашой церкви досягла в теперішнїм часї порівняно великых розмірів. Як і іншы одгалужіня дїла, о котрых ся вже говорило, мала дуже малый початок. В 1868 роцї професор Ґ. Г. Белл отворив школу в старій будові канцеларії на сїверовосточнім розї вулиць Каламазу і Вашінґтон в Батл-Кріку. Окрім того, на ярь 1871 року, по закінчіню Генеральной конференції, одбыв ся штиритыждньовый курс переднашок про служителїв, призначеный на поміч тым, котры занимали ся служительсков і церковнов роботов.
GSAM 391Заклик до основаня церковной школы
GSAM 391.3В «Оглядї і віснику» з 16 апріля 1872 року вышов членок під назвов «Будеме мати церковну школу?», в котрім были ясно выложены потребы такой школы. В «Оглядї і віснику» з 16 юла было оголошено, же школа зачала з дванадцятьма школярями; по двох тыжднях їх число зросло на двадцять пять, і была отворена вечерня класа ґраматикы з пятьдесятьма школярями. Другый навчальный період школы зачав ся 16 септембра 1872 року зо штиридцятьма школярями. До 16 децембра школа так зросла, же єй перенесли до молитовного дому, де до заднїх частий церковных лавиць прикріпили складанї столикы. На ґалерії церкви было так само початкове оддїлїня зо шістдесятьма трьома школярями.
GSAM 392Зобраны грошы на колеґію
GSAM 392.1Генеральна конференція в марцї 1873 року присвятила много часу розважаню, ці є доцїльне зберати средства на збудованя відповідных будов про церковну школу, в котрій бы ся приготовляли робітникы до вступу на розмаїты поля працї. Кедь справа была схвалена, призначили комітет, котрый мав взяти на себе збераня потрібных средств. Протягом того часу в «Оглядї і віснику» час од часу выходили змістовны і важны членкы на тоту тему од пресвітерів Батлера, Уайта і іншых, а завдякы стараню пресвітерів Батлера і Гаскелла на розмаїтых таборовых зібранях была зобрана велика сума грошей на намірену школу.
GSAM 392.2Далше засїданя конференції ся одбыло 16 новембра 1873 року. На нїм было повідомлено, же на освітнїй фонд Адвентистів сьомого дня вже были обіцяны 52,000 доларів, котры мали быти хоснованы на придбаня землї і збудованя відповідных будов у наступнім сезонї. На тім самім засїданю голосованём выбрали комітет із семох членів, жебы основати освітнє товариство і придбати місце про будовы.
GSAM 392.3На згаданій конференції Джордж І. Батлер быв выбраный за председу Генеральной конференції, а Сідні Браунсберґер за секретаря. До комітету, выбраного Генеральнов конференціёв, входили Джордж І. Батлер, С. Н. Гаскелл і Гармон Ліндсі. До них были доданы Джеймс Уайт, Айра Еббі, Дж. Н. Ендрюс і Урія Сміт, жебы вєдно з Комітетом Генеральной конференції дїяти як Комітет семох, котрый ся правнї установив під назвов «Освітнє товариство Адвентистів сьомого дня». Од того часу професор Браунсберґер быв споєный з Батл-Кріксков колеґіёв, аж покы го не покликали вести колеґію, котра ся тогды мала отворити в Гілдсбурґу, в Каліфорнії.
GSAM 393Дванадцять акрів куплено про колеґію
GSAM 393.131 децембра 1873 року тот комітет купив дванадцять акрів землї в западній части Батл-Кріка; із них сїм акрів творило шкільный ареал Батл-Крікской колеґії.
GSAM 393.2Церковна школа в Батл-Кріку зачала свій зимный навчальный період 15 децембра 1873 року в кімнатах третьой будовы канцеларії. Было записаных сто десять школярїв.
GSAM 393Потреба церковных школ
GSAM 393.3О нашій потребі як церкви мати належны школы пані Уайт в 1873 роцї написала таке: —
GSAM 393.4«Вшыткы силы розуму треба хосновати і розвивати, жебы мужы і жены мали добрї вываженый розум. Світ є повный єдностороннї розвинутых мужів і жен, котры ся такыма стали зато, же єдны їх способности ся розвивали, покля іншы слабли од бездїлности. Освіта більшости молодї є неуспішна. Они ся надмірно учать, а притім занедбують то, што належить до практічного робочого жытя....
GSAM 393Потребна є всестороння освіта
GSAM 393.5«Непрестанне занятя учінём, як ся то теперь веде в школах, робить молодых людей неспособныма до практічного жытя. Людьскый розум потребує дїяня. Кедь не дїє в справнім напрямі, буде дїяти в несправнім. Жебы заховати рівновагу розуму, треба в школах споїти роботу з учінём.
GSAM 393.6«В минулых поколїнях ся мали постарати о освіту в шыршім обсягу. При школах мали быти земледїлскы господарства і виробны дїлнї. Мали быти учітелї домашнїх робіт, і часть часу каждого дня ся мала присвятити роботї, жебы ся тїлесны і розумовы силы вправляли рівномірно. Кебы школы были основаны подля плану, котрый сьме спомянули, не было бы теперь тілько невываженых умів».2
GSAM 394Батл-Крікска колеґія
GSAM 394.1Протягом лїта і осени 1874 року была збудована будова Батл-Крікской колеґії. Была то цїгляна будова з трьома поверхами над підземным поверхом, 75 × 75 стоп, у формі ґрецького хреста. Докінчили єй і посвятили з відповідныма торжествами 4 януара 1875 року. Школа ся в тій будові отворила з веце як стома штудентами і сїмома спосібныма учітелями про розмаїты оддїлїня. При отворїню колеґії в навчалнім роцї 1877 было повідомлено, же єй навщівлює двісто штудентів. Справа Освітнього товариства, подана на Генеральній конференції в октобрї 1880 року, указала, же од 1873 року до децембра 1880 року было до Батл-Крікской колеґії записаных 1400 штудентів.
GSAM 394Отворїня іщі двох школ
GSAM 394.2На Генеральній конференції в децембрї 1882 року было повідомлено, же протягом року під опіков конференції были отворены дві церковны школы. Єдна з них была Гілдсбурґска колеґія, положена в Гілдсбурґу, в Каліфорнії, котра ся отворила 11 апріля; друга была Академія в Саут-Ланкастерї, в Массачусетсї, отворена 19 апріля.
GSAM 394Гілдсбурґска колеґія
GSAM 394.3В «Оглядї і віснику» з 15 януара 1884 року было выдруковане таке інтересне повідомлїня о церковній школї на Тихоокеанскім побережу: —
GSAM 394.4«В септембрї 1881 року Каліфорнійска конференція вырїшыла отворити церковну школу і призначила комітет на здїйснїня того наміру. До апріля 1882 року вже были куплены просторі поземкы з відповіднов будовов із десятьма кімнатами, наняты два учітелї, і зачала дїяти школа з тридцятьма трьома штудентами. Протягом навчалного року, котрый зачав ся 29 юла 1882 року, школа дістала належну грамоту на дїяня як колеґія, быв купленый далшый поземок із пятьох акрів, збудованый просторый дом [про жытя штудентів], забезпеченый учітельскый збор із шістьох учітелїв і записаны 152 штуденты. Од єй отворїня было на тот намір обіцяных близко 27,000 доларів, із котрых значну часть уже заплатили люде Каліфорнії».
GSAM 395Академія в Саут-Ланкастерї
GSAM 395.1Люде Нової Анґлії зачали свою школу в молитовнім домі в Саут-Ланкастерї, в Массачусетсї. Завдякы невтомным стараням пресвітера С. Н. Гаскелла і жертвам нашых людей у Новій Анґлії быв на осїнь 1884 року приготовленый до посвячіня цїлый ряд шкільных будов. Здружіню Академії в Саут-Ланкастерї тогды належало пять будов, дві з котрых были цїлком новы. Будова академії мала 60 × 65 стоп, а друга новозбудована будова, штудентьскый дом, 36 × 88 стоп. Посвятили їх 19 октобра 1884 року.
GSAM 395.2Тота установа по двадцять єднім роцї успішной службы і надале процвитає і выслала ревных робітників у дїлї Господа до розмаїтых частей світа. Директором академії є теперь Фредерік Ґріґґс, котрый служить так само як секретарь Освітнього оддїлу Генеральной конференції.
GSAM 395Приготовна школа в Лондонї, в Анґлії
GSAM 395.3Кедь робота в Лондонї, в Анґлії, поступала наперед і міцнїла, в лїтї 1887 року ся узнало за доцїльне отворити приготовну школу про біблійных робітників, з котров мала быти споєна жива біблійна робота. З той школы были высланы робітникы до іншых частей Споєного кралёвства і колоній. Теперь успішно дїє школа в Данком-Голлї, в сївернім Лондонї, під веджінём професора Г. Р. Солсбері, котрый дістав свою початкову освіту в колеґії в Батл-Кріку, в Мічиґанї.
GSAM 396Розшырїня Батл-Крікской колеґії
GSAM 396.1Потреба далшых просторів у Батл-Крікскій колеґії была така велика, же в лїтї 1886 року треба было значно прибудовати до будовы колеґії, а наступного року (1887) збудовати інтернат про штуденткы, знамый як Западный дом. Западный дом має кімнаты про 150 штуденток, а в їдални ся може помістити 225 осіб. Південный дом, збудованый в 1884 роцї на полудне од шкільного ареалу, служыв як інтернат про штудентів. При отворїню зимного навчалного періоду 1886-87 колеґію навщівлювало 568 штудентів.
GSAM 396.2В 1885 роцї быв за голову Батл-Крікской колеґії поставленый професор В. В. Прескотт і коротко потім го призначили за освітнього секретаря церкви. То ся указало як мудрый крок. Корысть мала нелем Батл-Крікска колеґія, але через роботу такого секретаря з Божым благословінём настала тїснїша єднота і векша успішность у роботї вшыткых нашых церковных школ.
GSAM 396Місіонерска колеґія «Еммануїл»
GSAM 396.3Батл-Крікска колеґія успішно служыла аж до 1901 року, кедь поземок і будовы были проданы Здружіню Америцькой лїкарско-місіонерской колеґії, а освітнє товариство перестало дїяти. Одразу была утворена нова колеґійна корпорація під назвов Місіонерска колеґія «Еммануїл». Близко Берріен-Спрінґса, у югозападнім Мічиґанї, было придбане господарство, де штуденты збудовали будовы і де успішно дїє школа. Незмінным наміром той школы є давати «всесторонню освіту» в згодї з поучінём, цитованым у першій части той главы. Приготовити робітників, цїлком способных до роботы в котрій-небудь части світа, де бы їх Боже провидіня покликало служыти, — то є єдно велике желаня і цїль учітелїв Місіонерской колеґії «Еммануїл».
GSAM 397Централна біблійна школа, Чікаґо, Іллінойс
GSAM 397.1В єднім числї «Огляду і вісника» за марець 1887 року пресвітер Джордж І. Батлер подав пропозіцію збудовати в Чікаґо, в Іллінойсї, місійный дом, котрый бы служыв як централна біблійна школа про учіня біблійных робітників і в тот сам час міг быти каплицёв і місійным домом про нашых людей у містї. В осени і зимі 1888-89 року будова была поставлена. Вартость разом із поземками, домом, обставлїнём і іншым была близко 28,000 доларів. Урочысте отворїня одбыло ся 4 апріля 1889 року курсом про колпортерів. При посвячіню было повіджене, же нашы люде знали найменше о тисячі осіб, котры вже прияли сучасну правду в розмаїтых частях країны завдякы стараням біблійных робітників.
GSAM 397.2Тоту школу способно вів пресвітер Джордж Б. Старр аж до яри 1891 року. Потім з учітелями, призначеныма Комітетом Генеральной конференції, она продовжувала свою роботу аж до 1893 року, кедь ся указало, же будова не выстарчує на зростаючу потребу біблійного учіня. Кедь ся приготовило споїня біблійной школы з Батл-Кріксков колеґіёв, будову в Чікаґо продали Лїкарско-місіонерскому і доброчынному здружіню. Будова была розшырена і споряджена як малый санаторій і теперь ся называє Чікаґске оддїлїня Батл-Крікского санаторію.
GSAM 397Колеґія «Єднота», Небраска
GSAM 397.3Генеральна конференція в 1889 роцї розважовала пропозіцію збудовати колеґію на місцї, котре бы было выгодне про наступны девять штатовых конференцій: Айова, Міннесота, Канзас, Міссурі, Небраска, Дакота, Тексас, Колорадо і Арканзас. Конференція зато призначила комітет, котрого обовязком было выбрати відповідне місце про школу. Кедь ся жытелї такых міст, як Де-Мойн в Айові, Фрімонт і Лінколн в Небрасцї і іншых місць, дознали, што сьме мали в намірї робити, змагали ся меджі собов у пропозіціях дарів на тот намір, бо жытелї каждого міста дуже хотїли, жебы будовы стояли в їх містї. Кедьже Лінколн в Небрасцї дав найщедрїшы пропозіції і быв узнаный за найвідповіднїше місце, школа была умісцена там.
GSAM 398.1Головна будова, сама Колеґія «Єднота», має розміры 141 × 84 стопы. Высота од землї по верх куполы є 100 стоп. Окрім той будовы суть два інтернаты, каждый 104 × 104 стопы, з трьома поверхами. Очековало ся, же выручка з дарованой землї покрыє найменше половину выдатків на споряджіня той централной колеґії церкви, в котрій ся мали робітникы учіти в окремых анґлійскых, скандінавскых і нїмецькых оддїлїнях од учітелїв у своїх материньскых языках.
GSAM 398.2Будовы были посвячены 24 септембра 1891 року, а школа ся отворила 30 септембра. За першый рік было записаных 301 штудентів. В 1892 роцї школа зачала з 222 штудентами, а за цїлый рік їх было записаных 553. Із них сїмдесят єден быв у нїмецькім оддїлїню і осемдесят пять у скандінавскім.
GSAM 398.3При колеґії є господарство, котре дає роботу штудентам, што хотять робити в земледїлстві. Колеґія має так само пекарню, де ся в певнім обсягу вырабляють здравы харчі. Протягом 1903 року было основане здружіня про выдаваня часописів і книг у нїмецькім, шведьскім і данско-норьскім языку. Тому здружіню належить властна друкарня і цїла америцька друкарска робота церкви про тоты народности. Роботу выконують переважно штуденты. Они ся нелем учать друкарскому ремеслу, але здобывають ту і досвід через дїйсне выконованя місіонерской роботы.
GSAM 398.4При тій колеґії є заступлена і лїкарска робота. Завдякы ощадному хоснованю просторів ся указало, же школа ся обыйде без єдного із своїх великых інтернатів. Так ся з малыма выдатками отворив санаторій, котрый выконує вызначну роботу.
GSAM 399Колеґія у Валла-Валла
GSAM 399.1Тота школа є положена близко Валла-Валла в штатї Вашінґтон і была посвячена 8 децембра 1892 року. Школа ся отворила день перед тым з участёв 101 штудентів. Тото число протягом року зросло на 185. При тій школї є мале господарство і іншы виробны дїла. Она процвитає і выконує добру роботу. На челї учітельского збору є теперь професор Дж. Л. Кей.
GSAM 399Австралска школа
GSAM 399.224 авґуста 1892 року была в Мелбурнї, в Австралії, отворена школа в найнятій будові зо збором пятьох учітелїв. Л. Дж. Руссо з колеґії в Батл-Кріку, в Мічиґанї, быв першым директором школы. В 1894 роцї до той школы было записаных 89 штудентів.
GSAM 399Переселїня до Ейвондейла
GSAM 399.3Кедьже основателї школы хотїли споїти роботу з учінём, переміна місця ся узнала за доцїльну. Зато школу перенесли з великого міста Мелбурна до Ейвондейла, Куранбонґ, Новый Южный Уельс, у сїльску область, де было придбане господарство і збудованы відповідны будовы. Школа теперь успішно дїє подля плану споїня учіня з роботов.
GSAM 399Предповідь о Ейвондейлї ся сповнила
GSAM 399.4При основаню і веджіню школы комітет мав за цїль вести єй чім найвеце в згодї з поучінями, даныма о школах, што споюють учіня з роботов. Мала то быти «взорова школа», і нераз было дане запевнїня, же при справнім веджіню буде успішна нелем як школа, але і сама земля, котру вважали за безвартісну, буде плодна. Час із благословінём Господа доказав правдивость той предповіди. Наперек тяжкій суші, котра тривала кілько років за собов і принесла біду земледїлству і неврожай вшадь навколо, ейвондейлске господарство было зелене і плодне. Была то така незвычайна подїя, же урядникы влады пришли довідати ся о способах обробляня землї, котры принесли тот чудесный успіх.
GSAM 400.1Справа о дїяности школы за 1903 рік указує прирост навщівности о пятьдесят процентів. І фінансы были в добрім станї: вшыткы выдаткы были заплачены, а в скарбницї зістало 1,500 доларів на потребы школы. Професор Ч. В. Ірвін быв управителем і директором школы вже близко штири рокы.
GSAM 400Академія в Маунт-Вернонї
GSAM 400.2Генеральна конференція в 1893 роцї прияла рїшіня на підтримку отворїня академії в Маунт-Вернонї, в Огайо. При тій школї суть даякы виробны дїла, і подля справ она выконує добру роботу. В 1894 роцї до нёй было записаных 140 штудентів. Професор Дж. В. Лоґгед служыв кілько років як директор той школы, аж покы не быв покликаный до Вашінґтона, в окрузї Колумбія. Адреса школы є Академія, Огайо.
GSAM 400Робоча школа в Кінї
GSAM 400.3Генеральна конференція в 1893 роцї схвалила отворїня робочой школы в Кінї, в Тексасї. Было придбане господарство з веце як 130 акрами, збудованы будовы, і школа ся отворила під веджінём професора К. Б. Гюза і його помічників. Она дїє в згодї з планом споїня роботы з учінём. В 1894 роцї было записаных 160 штудентів. І тота школа мала вызначный успіх.
GSAM 400Клермонтска колеґія «Єднота»
GSAM 400.4Тота школа є положена в Кенілвортї близко Кейптауна, в Южній Африцї. Єй учітельскый збор быв выбраный переважно з Батл-Крікской колеґії. Она ся отворила в 1894 роцї з девятьдесятьма записаныма штудентами. На кінцю першого навчалного року число школярїв так зросло, же треба было здобыти веце місця розшырїнём шкільной будовы. Теперь колеґія є під наглядом професора Ч. Г. Гейтона.
GSAM 401.1Адвентисты сьомого дня так само вели сїльску початкову школу в Клермонтї зо сїмдесятьма школярями і церковну школу в Біконсфілдї, до котрой было в 1894 роцї записаных тридцять школярїв.
GSAM 401Прегляд шкільной роботы, 1895
GSAM 401.2Освітнїй секретарь подав Генеральній конференції в фебруарї 1895 року наступну справу: —
GSAM 401.3«Освітнї можности церкви ся дають згорнути так: Є пять колеґій, положеных на наступных місцях: Батл-Крік, Мічиґан; Коледж-Вю, Небраска; Гілдсбурґ, Каліфорнія; Коледж-Плейс, Вашінґтон; і Кенілворт, Южна Африка. В тій країнї суть штири академії, або школы, котры выконують учіня академічных ступнїв: Саут-Ланкастер, Массачусетс; Маунт-Вернон, Огайо; Кін, Тексас; і Ґрейзвілл, Теннессі.... Окрім них є Австралска біблійна школа; школа в Мексіку при лїкарскій місії; школа про дїти місцевых жытелїв на острові Піткерн; на Раїатеа із ґрупы Островів Товариства в южній части Тихого океану; на Бонаццї із Заливных островів у Карібскім морю; коло пятнадцять церковных школ у тій країнї і за граніцёв; дві біблійны школы Генеральной конференції; і досить велике число школ про колпортерів і школ місцевых конференцій, котры не суть належно зорґанізованы».
GSAM 401.4Подаваючі загалный прегляд навщівности сталых колеґій і школ церкви, секретарь говорить: «Подля обачного одгаду є теперь в школах Адвентистів сьомого дня записаных веце як 3,000 школярїв вшыткых віковых ґруп».
GSAM 402Прегляд освітнїх установ, 1903
GSAM 402.1Шкільна робота і установы меджі Адвентистами сьомого дня зростали відповідно до іншых одгалужінь звісткы. Як указує Рочник Генеральной конференції на 1904 рік, є теперь девять колеґій і академій в Америцї і пять в іншых країнах. В іншых країнах они суть положены на наступных місцях: Ейвондейл, Новый Южный Уельс; Кенілворт, Клермонт, близко Кейптауна, Южна Африка; Голловей, сїверный Лондон, Анґлія; Нюгіттан, Єрнбоос, Швеція; Фріденсау, близко Маґдебурґа, Нїмецько.
GSAM 402.2В Америцї є штирнадцять школ середнього ступня, а в іншых країнах пять. Тоты послїднї суть положены в Копенгазї, Данія; Гонолулу, Гавайска теріторія; Діаманте, Ентре-Ріос, Арґентіньска републіка, Южна Америка; Курітіба, Бразілія, Южна Америка; Брускі, Бразілія, Южна Америка.
GSAM 402.3Окрім вышше спомянутых освітнїх установ церква веде 357 місцевых церковных школ. Із них є 317 в Споєных Штатах і штиридцять в іншых країнах. Кебы сьме мали точны штатістічны даны аж до теперішнього дня, тоты числа были бы значно векшы. Од кінця 1902 року ся отворило много школ. Наприклад, конференція Небраскы повідомила, же має десять церковных школ. Єй справа з 1 фебруара 1904 року указує «двадцять штири церковны школы», прирост о штирнадцять у єдній конференції.
GSAM 402.4Справды, провідна рука Господа чудесно вела і отворяла путь про шкільну роботу меджі тым народом. Най Він дасть мудрость тым, котры суть покликаны вести тоту часть Його дїла, жебы розмаїты школы были ведены в згодї з планом, котрый Він начертнув. Тогды буде множество способных, добрї розвинутых робітників про Господа, а не мужів і жен, «єдностороннїх» в освітї і характерї. «Господь дав слово», говорить псалмоспівець, і «велике было множество [войско, на марґінесї], котре го оголошовало».