Глава 21 — Провідна рука в роботі
GSAM 322.1«Наставлю тя і научу тя дорозї, котров маєш іти.»1
GSAM 322.2Тому, хто складать свою надїю на Господа, Його опіка проявлює ся неперестанно. Але бывають часы, коли ту опіку чуєме особливо ясно: при незвычайнім вызволїню од зла і небезпеченств, видимых і невидимых, а таксамо коли Боже провидіня прямо отворять путь на шыріня Його правды. О тых справах говорить ся в тій главі.
GSAM 322Перше видіня в Мічиґанї
GSAM 322.3В маю 1853 року пресвітер Уайт із свойов жонов навщівили Мічиґан. То быв їх першый побут на запад од Баффало в штатї Ню-Йорк. Послїдню Суботу в маю были в Тайронї, і там пані Уайт было у видіню показано розлічны громады суботарїв у штатї, із пересторогами перед вплывами, котры могли дїяти проти них. Дня 2. юна в Джексонї написала вісем сторінок великого формату, описуючы декотры рїчы, што їй были показаны. Дала мі олівцьом писану копію видіня під условіём, же їй зроблю чітку копію пером і атраментом.
GSAM 322Жона, што проголошовала свою святість
GSAM 322.4Меджі іншым, што было показано, быв описаный припад жоны, котра ся силовала втиснути меджі нашых людей. Пані Уайт повіла, же тота жона проголошує свою велику святість. Пані Уайт ся з нёв іщі николи не стрїтила і нич о нїй не знала, окрем того, што їй было обявлено в тім видіню. Не лем описала, як тота жона поступать, але і же, кідь буде напоменута, прибере удавано побожный вызор і повість: «Господь—знать—моє—сердце». Повіла, же тота жона ходить по країнї із молодым чоловіком, покля їй муж, старый чоловік, робить дома, жебы їх утримовати в їх злім способі жывота. Пані Уайт повіла, же Господь їй показав, же «хоч тота жона і проголошує свою святість, она і тот молодый чоловік суть винны в переступлїню сьомої заповіді». Із писаным описом того припаду в кишенї я із певным непокоём чекав, як ся справы обернуть.
GSAM 323Зібраня у Вердженнзї, Мічиґан
GSAM 323.1Мали сьме зібраня в Джексонї, Батл-Кріку, Бедфордї і Гейстінґзї, а потім пришли до Вердженнза в окрузї Кент, де, як ся показало, тота жона жыла. Дня 11. юна, коротко перед початком Суботы, пришли сьме на місце, де сьме мали ночовати. Заставили сьме ся в домі єдного пресвітера Уайта, котрый быв скорше служителём деномінації, што ся называла „Хрістіяне“. Кедьже тота країна была лем недавно осїдлена, наше зібраня приготовили у великій, ново збудованій стодолї, о три милї далї. Жона, виджена у видіню, як ся потім показало, жыла іщі о дві милї далї за місцьом зібраня.
GSAM 323Свідоцтво фанатичцї
GSAM 323.2Дня 12. юна о 10:30 дополїдня зыйшли сьме ся на зібраня до стодолы. Пані Уайт сїдїла на лївім кінцю підвышеня, я сїдїв коло нёй, пресвітер Корнелл коло мене, а пресвітер Уайт стояв справа на підвышеню і говорив. Кідь уже говорив коло пятнадцять мінут, вошли вєдно старый і молодый чоловік і сїли на передню лавку коло підвышеня. Із нима пришла высока, худа жона із темнов церов, котра сїла близко дверей. По короткій бесїдї пресвітера Уайта пані Уайт встала і зачала свої слова тым, же служителї мають пильновати, жебы не пошкодили роботу, котра їм была звірена. Ужыла притім слова Писма: «Будьте чысті вы, што носите Господнї посудины.» Повіла, же не є Божым порядком поволати жону, жебы ходила по країнї з іншим чоловіком, окрем свого мужа. Наконець прямо повіла:
GSAM 323.2«Тота жона, што перед хвильов сїла близко дверей, твердить, же Бог ї поволав проповідовати. Она ходить із тым молодым чоловіком, котрый якраз сїв перед столом, покля тот старый чоловік, їй муж — най ся Бог над ним змилує! — тяжко робить дома, жебы заробити грошы, котры они хоснують на продовжованя своєї неправости. Она проголошує, же є барз свята, же є освячена, але попри вшытко їй выдаваня себе за святу Бог мі показав, же она і тот молодый чоловік суть винны в переступлїню сьомої заповіді».
GSAM 324.1Вшыткы присутны знали, же пані Уайт тых людей николи не видїла, докы не вошли до стодолы. То, же їх так познала і описала їх характер, подїяло на мыслі присутных, звекшыло їх довіря і утвердило їх віру у видіня.
GSAM 324Слова выповіджены так, як было передповіджене
GSAM 324.2Кідь пані Уайт выдавала своє свідоцтво, вшыткы з непокоём позерали на панї Олкотт, напоменуту жону, жебы видїти, як прийме повіджене і што зробить та повість. Кебы была невинна в тім, із чого ї обвинили, природно бы ся од нёй чекало, же встане і вшытко попре. Кебы была винна і глубоко зіпсована, могла бы таксамо вшытко поперти, хоць і знала, же то є правда. Але она зробила рівно то, што свідоцтво передповіло, же зробить, кідь буде напоменута. Помалы встала, покля вшыткы очі были обернуты на ню, прибрала удавано побожный вызор і помалы повіла: «Господь—знать—моє—сердце», а потім сїла, не повівшы вже ани слова. Повіла рівно то, што свідоцтво передповіло, і выповіла то тым самым способом.
GSAM 325Вина признана
GSAM 325.1Направду, Бог знав їх сердца, і они сами знали, же суть винны в тім, із чого їх обвинили. Бо пізнїше молодый чоловік повів панови Ґарднерови, жытелёви того самого місця, котрый ся го докладно выпытовав о тій справі: «Пане Ґарднер, то, што о нас повіла пані Уайт, было аж надто правдиве». А тота жона в Ґрінвіллї 1862 року повіла панї Вілсон, же «не одважыла бы ся повісти ани слова проти сестры Уайт, жебы ся не показало, же воює проти Бога», і потім признала, же то, што было показане о нїй і молодім чоловікови, є правда.
GSAM 325Сторона «Вісника»
GSAM 325.2Восени 1853 року ся в Мічиґанї злучило дакілько незадоволеных і зачали выдавати новинку під назвов «Вісник правды». Здало ся, же посланём той новинкы і їй провідників є руйнованя і очорнёваня замість будованя. На їй сторінках друковали много неправд, котры нам заваджали в нашій роботї у звістцї. А кедьже то была наша перша стрїча з такым одкрытым нападом, думали сьме, же нашов повинностёв є спростовати їх наклепы. То нам заберало час, котрый сьме мали посвятити шыріню правды, звіреной нам, і добрї служыло цїлям сатаны, котрый без сумнїву быв підбурёвачом того противлїня. Такый стан трывав аж до вечера 20. юна 1855 року, коли пресвітер Уайт із жонов, пресвітер Коттрелл і я якраз закончыли зібраня в Освіґу в штатї Ню-Йорк. На зібраню нам заваджав якыйсь Лілліс, котрый пришов і роздавав людём тоты наклепны писма. Зась настало пытаня, што є нашов повинностёв у тій справі. Вшыткы дотеперїшнї наманя одповісти на їх неправды привели лем до того, же вымышляли іщі веце неправд.
GSAM 325Рада і передповідь
GSAM 325.3На молитовнім зібраню того вечера в домі Джона Плейса в містї Освіґо пані Уайт дістала видіня. Было їй показане, же кідь будеме далї робити свою роботу і проповідовати правду, не обзераючы ся на такых людей, як є «сторона Вісника», зачнуть воёвати меджі собов і їх новинка заникне. А кідь ся то стане, увидиме, же нашы ряды ся здвоїли. Вірячы, же то свідоцтво є од Господа, зачали сьме зараз поступати подля нёго.
GSAM 326Розпад стороны «Вісника» і заник новинкы
GSAM 326.1Дїло правды швидко поступало допереду, покля «сторона Вісника» мала меджі собов незгоды. За короткый час ся сторона розпала, і многы з їй провідників перестали додержовати Суботу. Їх новинка скоро перестала выходити про недостаток підпоры, а чоловік, котрый быв за якыйсь час їй редактором, зачав учіти в школї. Але кедьже ся найперше не научів владнути сам собов, цїлком не здужав владнути своїма учениками. Кідь хотїв напоменути єдного із хлопцїв у своїй школї, вытягнув револвер; тот клацнув, але не выстрїлив. Жебы ся выхранити перед розлюченым людом, котрый го хотїв убити без суда, мусив в ночі втечі до Канады.
GSAM 326Вплыв на дїло адвенту
GSAM 326.2В тім часї меджі нашыма людьми была векша згода і єднота, як коли передтым. А кідь сьме ся старали поступати допереду із звістков, путь ся отворяла в каждім напрямі.
GSAM 326.3В чіслї 10, томі 11 часопису «Огляд і вісник» із 14. януара 1858 року редактор, говорячы о выслїдку дїялности «Вісника», повів: «В часї незадоволеня, кідь ся намагали знищіти „Огляд і вісник“, церковный маєток при редакції быв оцїненый лем на 700 доларів. Одтогды ся звекшыв на 5 000 доларів. Тогды было коло єдной тысячі платячых передплатителїв, теперь суть дві тысячі, окрем досить великого списку тых, што діставають часопис дармо».
GSAM 326.4Кедьже сьме теперь дійшли до часу (1858), коли ся «сторона Вісника» роздїлила і розпала, а «Вісник» перестав єствовати, высше наведены чісла мають великый вызнам. Як ся чісло платячых передплатителїв часопису «Огляд і вісник» здвоїло точно, так ся чісло вірных звекшыло веце як дворазово. Так ся сповнила передповідь, дана через пані Уайт в юнї 1855 року.
GSAM 327Першый наврг на наметовы зібраня
GSAM 327.1В першы днї звістки сьме мали звычай держати зібраня в школах, кідь ся не дало найти лїпше місце. Раз ся до такой будовы зыйшло тілько людей, же бы їх не вмістили ани дві школы такой великости. Жебы го вшыткы чули, бесїдник став у отворенім вікнї і говорив і до тых у будові, і до іщі векшого заступу, котрый сїдїв у возах і на траві. Погляд на тот великый заступ привів нас до розважованя о наметовых зібранях.
GSAM 327Перше наметове зібраня в Батл-Кріку, Мічиґан
GSAM 327.2Зато 22. мая 1854 року пресвітер Джеймс Уайт і іншы на порадї рїшыли, же ужывати наметы на зібраня буде здїйснительным планом. В тім часї ся великы наметы барз рїдко хосновали на іншы цїлї, як на ціркусы, звіринцї і розлічны виды представлїнь. Мічиґан быв першым штатом, де ся Адвентисты сьомого дня одважыли на такый спосіб роботы. Перше наметове зібраня ся зачало в Батл-Кріку 10. юна 1854 року. В теперїшнїм часї ся тот спосіб держаня зібрань в лїтї барз розшырив.
GSAM 327Наврг на таборовы зібраня
GSAM 327.3В роцї 1868 быв зробленый далшый рїшучый крок допереду. Належыто сьме розважыли, ці бы было добре держати таборовы зібраня, і дійшли сьме до рїшыня, же то буде вызначный спосіб умістити великы заступы нашых людей на сполочных зібранях. Великый намет на сполочны богослужіня і меншы родинны наметы бы забезпечіли людём выгоду, і так бы ся дакілько днїв могло з хосном посвятити порадам і богослужіню.
GSAM 328Перше таборове зібраня в Райтї, Мічиґан
GSAM 328.1Перше таборове зібраня ся конало в Райтї, Мічиґан, од 1. до 7. септембра 1868 року. Тоты важны сполочны зібраня нашых людей ся так розвили, же ся каждый рік держить веце як пятдесят таборовых зібрань у розлічных частях поля роботы. Тоты таборовы зібраня ся держать не лем в Америцї, але і в Европі, Австралії, Новій Зеландії і Южній Африцї.
GSAM 328.2Найвекше зібраня того рода, яке нашы люде коли мали, было в роцї 1893 у Ленсінґу, Мічиґан. На тім великім зібраню жыло 3 400 людей у веце як 500 родинных наметах. На зготовлїня розлічных наметів у таборї ся зужыло веце як 150 000 ярдів полотна.
GSAM 328Вызволїня із желїзничного нещастя
GSAM 328.3На другый день по рїшыню купити наш першый 60-стоповый намет (23. мая 1854 року) пресвітер Уайт із свойов жонов, котры тогды были в Джексонї, Мічиґан, мали вырушти до Вісконсіну, де мали за якыйсь час робити. Пополїдне сьме провели в домі Д. Р. Палмера, лем недалеко од станції. Пресвітер Уайт за то пополїдне дакілько раз повів: «Маю якесь чудне чутя о тій подорожы; але, Еллен, маме там договорене зібраня і мусиме іти. Кебы я не мав договореного зібраня, днесь в ночі бы єм не ішов».
GSAM 328.4Кідь настав вечур і приближав ся час приходу влака, мали сьме хвилю молитвы. Здало ся, же вшыткы суть ведены молити ся за охрану пресвітера Уайта і його жоны на тій подорожы. Кідь сьме встали, пресвітер Уайт высловив свою віру, же Господь буде над нима бдїти і збереже їх.
GSAM 328.5О восьмій годинї єм із нима ішов до влака, жебы їм помочі найти місця і уложыти їх пакункы. Вошли сьме до ваґона з лавками з высокыма операдлами, котрый ся в тых часах называв «спалный ваґон». Пані Уайт повіла: «Джеймсе, не можу остати в тім ваґонї, мушу одты піти». Поміг єм їм найти місце в серединї далшого ваґона. Пані Уайт сїла з пакунками на колїнах, але повіла: «Не чую ся спокійно в тім влаку». Зазвонив дзвонок, і я, скоро ся з нима розлучівшы словами «До виджіня», за коротко пішов до Сайрініуса Сміта, жебы там переночовати.
GSAM 329.1Коло десятої годины сьме вшыткы были барз зачудованы, кідь сьме зачули, же пресвітер Уайт, о котрім сьме думали, же є уж далеко на дорозї до Чікаґа, клопле на дверї, жебы го пустили дну. Повів, же влак зыйшов із колїй три милї на запад од Джексона; векша часть влака із локомотівов была цїлком розбита. Але хоч дакілько людей загынуло, він і пані Уайт выжывли без зранїня. Скоро обстарав коня і возик та сполочнї з Абрамом Доджом пішов по пані Уайт, котру пресвітер на руках однїс на певну оддаленость через мокру, багнисту землю і через малый потічок на безпечне місце, далї од місця нещастя.
GSAM 329.2Завчасу на другый день рано ішов єм із паном Доджом оглянути розбитины. На місцї, де дорога косо переходить через колїї, быв віл лїг одпочівати прямо на колїях. Локомотіва не мала переднёго одгрїбача, і зато по ударї до звіряти зыйшла із колїй долїва. При першім ударї локомотівы о землю баґажный ваґон, в котрім быв куфер із книжками пресвітера Уайта, одскочів цїлком набік од колїй і остав непошкодженый. В тій самій хвилї ся особный ваґон на кінцю влака одчепив од остатнёй части влака без людьской помочі і спокійно застав на колїях. Локомотіва і тендер ішли по земли попри колїї іщі дакых шість або вісем прутів, аж локомотіва ударила до дубового пня, котрый мав у попереку коло трёх стоп. Сила влака была така велика, же ся локомотіва перевернула дном догоры, а задня часть тендера ся обернула поперек колїй. Головна часть влака, котра ішла повнов силов, ударила до розбитой локомотівы, чім настав другый удар. Першый ваґон, котрый ударив до локомотівы, быв ваґон на спішны засылкы; розтрощіло го на дрібны трїскы. Він і вшытко, што в нїм было, утворили груду уламків на тендерї і коло нёго. За ним ішов ваґон другой класы з вісемнадцятьма пасажырами; єден із них загынув, а вшыткы остатнї были веце або менше ранены. Тот ваґон быв розщіпленый надвоє спалным ваґоном, котрый ним пролетїв. Передня часть спалного ваґона была розбита на кускы, а місце, на котрім пані Уайт не чула, же може остати, было цїлком розтрощене.
GSAM 330Доказ Божого вызволїня
GSAM 330.1Кідь сьме оглядали розбитины, а потім ваґон, в котрім пресвітер Уайт із жонов сїдїли в часї нещастя і котрый спокійно стояв окремо, дакых пятнадцять прутів од розбитин, чули сьме у своїх сердцях, же Бог выслухав молитву. А хто знать, ці не послав свого ангела одчепити тот ваґон, жебы Його слугове вышли без зранїня? Тота думка ся нам іщі сильнїше втиснула до мыслї, кідь брздарь повів, же він ваґон не одчепив, і же в тій хвилї ани никого не было на ваґоновій площадцї. Як ся то стало, было тайнов і про нёго, і про вшыткых желїзничарїв. А іщі векшов тайнов про них было, же споёвачый ланок і чоп были оба цїлы, а чоп із своїм ланцюгом лежав на площадцї розбитого ваґона, як кебы го там положыла старанна рука.
GSAM 330.2До вечера 24. дня были колїї уж натілько очіщены од уламків, же влакы ходили як звычайно. Пресвітер і пані Уайт зась сїли до влака і безпечно дійшли на своє договорене зібраня у Вісконсінї.
GSAM 330Противникы напоменуты
GSAM 330.3Не вшытко ішло гладко у стародавного Ізраіля. Мав неприятелїв звонка, котры ся старали гатити його поступ на каждім кроцї. «Мішаный заступ» і непосвячены люде дну в таборї были готовыми знарядами, через котры ся сатана старав роздмухати незадоволеня, свары, роптаня і бунт. То, же Божа рука, котра давала успіх, была з тыма, котры Му довіряли, і же їх наманя сопроваджала побіда, было доказом, же тот народ нашов благодать перед Його очами, же його веде Господня рука.
GSAM 331.1Так то є і з початком і розвитком звістки третього ангела. Їй поступ не быв з того, же бы предкладаны правды были чымсь приємным природному сердцю чоловіка. Навспак, сама головна правда звістки — Господня Субота — є в розпорї із самолюбныма, світскыма інтересами і оддїлює тых, што ся їй підрядують, од справ світа на два днї в тыждню. Дїло сучасної правды мало своїх зовнїшнїх неприятелїв, рїшучых і вытрвалых у стараню знищіти роботу. О них можна повісти словами псалмісты: «Кебы не Господь быв на нашім боцї, най теперь повість Ізраіль; кебы не Господь быв на нашім боцї, кідь люде повстали проти нас, тогды бы нас были жывых поглотили, кідь їх гнїв розгорїв ся проти нас.»2
GSAM 331.2Самолюбны і незадоволены люде з нашых рядів час од часу выступовали і розповідали, якы великы рїчы будуть зроблены, кідь ся сповнять їх наміры. Але їх світла, як блудны огнї, уж давно погасли. Дїло сучасної правды меджітым певно і вытрвало поступало довкола світа і з каждым кроком допереду наберало твердости і силы.
GSAM 331Пресвітеры Стівенсон і Голл
GSAM 331.3В лїтї 1855 року пресвітеры Стівенсон і Голл пробовали выкликати взбуру в штатї Вісконсін. Провідны браты добрї знали, же они хотїли перевіряти вшыткы іншы пункты нашой віры подля свого ученя о «Будучім віцї» і дуже ся домагали, жебы Адвентистів сьомого дня учили науцї о часї пробы по другім пришестю Хріста.
GSAM 331Предповідь о них
GSAM 331.420. новембра 1855 року пані Уайт дістала видіня о їх поступованю, з предповідёв о його конечнім выслїдку в такых словах: «Чи думаєш ты, слабый чоловіче, же можеш застановити Боже дїло? Слабый чоловіче, єден дотык Його пальця може тя повалити. Він тя буде терпіти лем короткый час».
GSAM 332.1Нашы противници говорили, же ту было видіня, котре выголошовало, же тоты чоловікы скоро умруть, а кедьже жыли іщі дакілько років, видіня ся не сповнило. У видіню нич не є о їх смерти. Были указаны як чоловікы, котры ся старали застановити дїло звісткы третього ангела. Кедь їм было повідано, як легко бы їх Бог міг застановити, было додано: «Він тя буде терпіти лем короткый час». Што зробили? — Намісто того, жебы ся їм у їх бої ведло, як то чекали, здавало ся, же были оставлены, жебы потемкы шукали дорогу. За дакілько тыжднїв цалком зоставили Суботу і зачали выступовати проти нїй. Надїяли ся утворити ґрупу «Будучого віку», на чолї котрой бы были они самы. Але намісто успіху тым, же зоставили Суботу, цалком стратили вплыв на нашых людей. Так своїм властным поступованём начисто змарнили то, што спочатку замышляли зробити. Нашы люде говорили: «Правда, Бог їх “терпів лем короткый час”».
GSAM 332Смутный конець жывота
GSAM 332.2Што ся тыкать кінця тых двох чоловіків, буде добрї навести дакотры высловлїня о їх смутній долї, котры подали їх властны браты, вірны ученя о «Будучім віцї», з котрыма были споєны по зоставлїню Суботы. Перед тридцятьома сїмома роками пан Голл почав тратити розум (наслїдком змякчованя мозґу); причінов того стану была страта значной части маєтку через подвод іншых людей. Жыв у блуднім переконаню, же кебы вышов із хыжы, розплескнув бы ся на земли. Він не є небезпечный, але, розуміє ся, за вшыткы тоты довгы рокы быв цалком нездатный до якогокольвек служительского дїла.3
GSAM 332.3Пресвітер Стівенсон умер приблизно перед шістнадцятьома роками. Дакілько років перед смертёв быв душевно хорый (не при розумі), хоць не быв небезпечный про іншых. Іщі перед тым, як до того дійшло, сполїгаючі ся на свободу, котру собі приписовав подля принятой ним теорії о необовязковости закону, він зоставив свою жену, котрій не приписовали жадну пляму на єй чести (розвод міг дістати лем через нечесного адвоката), і взяв собі іншу жену, омного молодшу од попереднёй. Тот учінок быв такым явным порушінём моралности, же його властны браты, вірны ученя о «Будучім віцї», осудили його поступованя і веце му не дозволили у них проповідовати.
GSAM 333.1Высловлїня їх властных братів о послїднїх днях тых чоловіків выражають найглубшу жалость; але суть то неприкраслены факты, поданы без злобы і передсудків. З тым оставляме нашым чітателям, жебы самы зробили заключіня о тїлеснім значіню свідоцтва.
GSAM 333Пресвітер Дж. Г. Ваґгонер приїмать звістку
GSAM 333.2В роцї 1852 пресвітер Дж. Г. Ваґгонер, котрый вів окружны новинкы у Вісконсінї, приїняв сучасну правду, а в далшім роцї ся цалком оддав дїлу служіня. В роцї 1857 написав дві дуже важны брошуры, кажду приблизно о двісто сторінках. Перша з них мала назву «Природа і напрям сучасного спірітізму», а друга — «Спростованя ученя о Будучім віцї». Перша не лем помогла многым не впасти до той сїти Сатаны, але з Божым благословінём отворила очі і многым такым, котры не знали, што думати о тых сучасных проявах.
GSAM 333.3Його «Спростованя ученя о Будучім віцї» є дуже повным одгалїнём ложных теорій о часї пробы про грішників по другім пришестю нашого Господа. То ученя є в нїм так докладно спростоване, же на него не лем не дали одповідь, але дотеперь не сме видїли ани єдного покусу одповісти. Книжка дуже ясно і коротко выкладать положіня Хріста як священника на престолї Його Отця (Його священство подля Мелхіседека) в теперішнїм часї Божого порядку, і положіня, котре буде мати на своїм властнім престолї в своїм будучім вічнім царстві, — на престолї, з котрым не буде споєне жадне посередницьке священство.
GSAM 334.1Іщі пізнїше пресвітер Ваґгонер написав третю брошуру приблизно такого самого обсягу, під назвов «Примиріня у світлї розуму і одкровіня». Около 1884 року была перероблена і розшырена на книжку приблизно о 400 сторінках. То є ясный і короткый выклад предмету, означеного в єй назві.
GSAM 334.2Од того часу быв тїсно споєный з выдавничым дїлом, як писатель і як редактор. Продовжовав і свою служительску роботу; послїднї рокы пережыв у Европі.
GSAM 334.317. апріля 1889 року нараз умер у Базелї, в Швайцарії, зараз по докінчіню своёй послїднёй книжкы «Од Едему до Едему». 16-го цїлый день писав і записав до свого денника: «Тяжко єм робив цїлый день». Із справы о нїм, поданой европейскыма братами, дознаєме ся тоты подробности: —
GSAM 334.4«Рано 17-го, приблизно о пів шестой, упав мертвый у своїй кухнї без жадного попереднього знаку, на паралізу сердця. Дуже тяжко робив, жебы докінчіти анґліцьке выданя своёй новой книжкы, і сподївав ся наступной недїлї одойти до Лондона, жебы там помагати в роботї перед поворотом до Америкы в наступаючім лїтї».
GSAM 334.5Од 1854 року пресвітер Ваґгонер быв постійно і вызначно чінный перед публіков в оборонї правды, як з казательніцї, так і в печатї. В часї смерти мав близко шістдесят девять років. Поховали го в Базелї 20. апріля. Так на своїм місцї службы пав далшый із раннїх робітників дїла.
GSAM 334Уздравлїня віров
GSAM 334.6Рано на ярь 1858 року пані Уайт дакілько днїв тяжко терпіла і лежала в постели майже безпомічна. Єдного вечера, близко півночі, стратила свідомость; родина пробовала вшыткы знаны їй способы, жебы ї привести до свідомости, але без успіху. У тім станї зістала веце як пів годины, кедь пресвітер Уайт спішно покликав пресвітера Ендрюса і мене, жебы сме ся споїли в молитві. Як одповідь на горячі просьбы при єй постели Господь милостиво вернув пані Уайт до свідомости і подняв ї до звычайного здоровля. Кедь хвалила Бога, была взята у видіня, іщі лежачі в постели. Дашто з того, што їй было указане в тім видіню, мож прочітати у «Свідоцтві для церкви», ч. 5.
GSAM 335Незвычайный тїлесный прояв
GSAM 335.1З тым видінём быв споєный особитный тїлесный прояв, на котрый звертаме особитну позорность. Пресвітер Уайт і я сме сїдїли з єдного боку постели, а пресвітер Ендрюс з другого. Єй рукы были раз зложены на грудях, раз ся рушали разом із раменами єй звычайным свобідным і ладным способом ку розлічным образам, котры видїла. Горішня часть єй тїла была поднята над постелёв, так же міджі плечами і подушков было місце на дакых вісїм або девять палцїв. Іншыма словами, тїло од бедер догоры было зігнуте під углом приблизно тридцять ґрадусів. А в тім положіню зістала за цїлый час видіня, котре тырвало тридцять мінут. Никто бы природно не міг приняти таке положіня без опоры на рукы і рамена, а тым менше вытримати так довго. Ту знова быв доказ, же з видінём была споєна даяка сила, над котров не мала власти.
GSAM 335Далша предповідь
GSAM 335.2Першого октобра 1858 року пресвітер Уайт, пані Уайт і автор той книжкы провели загальне зібраня в Рочестерї, Ню-Йорк. З того зібраня автор ішов з нима на подорож по штатї Ню-Йорк і штатах Новой Анґлії. Єдной Суботы пані Уайт дістала видіня, в котрім їй, окрем іншого, было указане, же на даякім місцї нашой замышляной подорожі Сатана зробить на ню силный напад і же пресвітер Уайт і я мусиме віров твердо стояти за нёв, а Господь ї вызволить.
GSAM 336Терпіня пані Уайт
GSAM 336.1Ту знова было пророцтво о тім, што ся мало стати. Далшы подїї укажуть, як точно ся сповнило. Першой Суботы по зібраню в Рочестерї сме были в Рузвелтї, а далшой Суботы в Брукфілдї, в окрузї Медісон. В наступнім тыждню сме мали зібраня в просторій кухнї пана Баллу в Менсвілї, в окрузї Джефферсон. Кедь сме ішли влаком із Брукфілда до Менсвіла, пані Уайт ся запалило лице зараз під очами. Болїсть была така велика, же кедь сме пришли до Менсвіла, мусила лягнути до постели. Запал ся два днї звекшовав, не давав їй спати і брав їй можность брати якукольвек участь на зібранях. Голова їй так опухла, же обидвоє очі были затворены, а лице было так змінене, же уж не припоминало людьске лице. Серед вшыткой той мучівой болїсти і крайньой нервозности, выкликаной браком сну, ся неприятель дуже старав привести ї до рептаня проти Бога. Так то продовжовало аж до кінця прызначеных зібрань.
GSAM 336.2По скінчіню зібрань мі пресвітер Уайт повів:
GSAM 336.2«Брате Джоне, то є тот самый напад Сатаны на мою жену, перед котрым нас перестерігли в Рочестерї. Памятаєш, же там была дана обіцянка: кедь ся споїме і будеме ї підпирати віров, не попускаючі ани на хвилю, кедь прийде боротьба, сила неприятеля буде зломлена і она буде вызволена. Пойме зараз дну і помолиме ся».
GSAM 336Вызволїня подля предповідї
GSAM 336.3Зараз сме вошли до ізбы, де пані Уайт лежала в постели, і зачали ся за ню горячо молити, покы браты в ізбі, де сме мали зібраня, зістали в тихій молитві. Приблизно о десять мінут по тім, як сме зачали молити ся, зійшла сила Господа і наповнила ізбу. Пані Уайт была в тій хвилї збавлена вшыткой болїсти і зараз попросила їсти. Было то приблизно о пятій пополідни. До семой годины вшыток опух на єй лицї зышов і того вечера пришла на зібраня, на вид така здорова, як і перед тым.
GSAM 337.1На просьбу жытелїв была вечір виголошена бесїда о «Наслїдстві святых», на кінцї котрой пані Уайт дала напомінаня. Покы пресвітер Уайт быв вонку зі своїм малым хлопцём В. К., она была взята у видіня перед тым великым зібранём. Дашто з того, што їй втогды было указане, мож прочітати в заключнім чланку «Свідоцтва», чісло 5, з датумом: Менсвіл, Ню-Йорк, 21. октобра 1858 року.
GSAM 337.2Полегшіня, котре пані Уайт дістала при спомянутій подїї, было таке дїйсне, як то было предповіджене у видіню, данім у Рочестерї. Жадна така трудность ся уж на тій подорожі не повторила, і на каждім місцї сме мали славне побідїня про правду.
GSAM 337Предповідь амеріцькой громадяньской войны
GSAM 337.3В Суботу, 12. януара 1861 року, точно три місяцї перед тым днём, коли на форт Самтер выпалили першый выстрїл (што было властно початком войны, котра принесла вызволїня 4,000,000 афріцькых рабів у Америцї), быв посвяченый молитовный дом Адвентистів сьомого дня в Парквілї, Мічиґан. На богослужіню были пресвітер Уайт з женов, пресвітеры Ваґгонер, Сміт і автор той книжкы. На кінцї бесїды пресвітера Уайта пані Уайт дала зворушуюче напомінаня, а потім сїла на стілець. У тім положіню была взята у видіня. Дом быв наповненый людьми, і то было справды урочісте місце. Кедь вышла із видіня, встала і, обзыраючі ся по домі, повіла: —
GSAM 338.1«В тім домі не є ани єден чоловік, котрому бы ся хоть приснило нещастя, што приходить на тот край. Люде ся высмівають з постановы о оддїлїню Южной Кароліни, але менї было якраз указане, же великый почет штатів ся придасть ку тому штату і буде найстрашнїша война. В тім видіню єм видїла великы войска обидвох боків зібраны на боїщі. Чула єм гук канонів і видїла єм мертвых і умираючіх на вшыткы бокы. Потім єм їх видїла, як ся рушали допереду і били ся чоловік проти чоловіка [бодли єден другого баґнетами]. Потім єм видїла поле по бої, цїле покрыте мертвыма і умираючіма. Потім єм была перенесена до вязниць і видїла єм терпіня тых, котры терпіли нужду і марнїли. Потім єм была заведена до домів тых, котры у войнї стратили мужів, сынів або братів. Видїла єм їх жаль і муку».
GSAM 338.2Потім ся поволи обізрїла по домі і повіла: «В тім домі суть такы, котры в тій войнї стратять сынів».
GSAM 338Свідоцтво пані Енсайн о видінях
GSAM 338.3На потверджіня вышше наведеного факту, як доказ, же предповідь была высловлена в означеный день, і як приклад того, як єй зібраня порозуміло і розшыровало, наводить ся наступне свідоцтво: —
GSAM 338.4«Тым свідчу, же в януарї 1861 року єм жыла в окрузї Сент-Джозеф, Мічиґан, приблизно шість миль од Парквіла. Не была єм Адвентистка. 12-го дня того місяця дакотры мої сусїды пішли до Парквіла на зібраня. Кедь ся вернули домів, повіли мі, же на зібраню была жена у втрженю, котра говорила, же на Споєны Штаты приходить страшна война; же з обидвох боків, як на Югу, так і на Сїверї, будуть зберати великы войска і буде много такых, котры будуть терпіти у вязницях; же в многых родинах буде відчутна тяжка нужда, бо у войнї стратять мужів, сынів і братів; і же в домі были чоловікы, котры в тій войнї стратять сынів». Підписане: «Марта В. Енсайн, Вайлд-Флауер, округ Фресно, Каліфорнія, 30. януара 1891 року».
GSAM 339.1У звязку з предповідёв той страшной войны пані Уайт іщі повіла, же Адвентисты сьомого дня «через войну будуть приведены до тяжкых положінь і же повинность вшыткых є горячо ся молити, жебы їм была дана мудрость знати, што робити в тяжкых часах, котры суть перед нима».
GSAM 339Розмір громадяньской войны
GSAM 339.2В часї, кедь было дане видіня, люде на Сїверї загалом мали лем малу представу о наступаючій войнї, кедь вобще яку мали. Навіть презідент Лінколн о три місяцї пізнїше (12. апріля 1861 року), кедь ся дакілько штатів придало ку Южній Каролінї в єй постанові о оддїлїню і на форт Самтер выпалили першый выстрїл, покликав лем 75,000 чоловіків, і тых лем на короткый час трьох місяцїв.
GSAM 339.3Цїлковый почет войсковых, записаных почас войны на боцї Унії, быв 2,859,132. «Брітаньска енціклопедія» говорить, же «войско Конфедерації мало на початку 1863 року приблизно 700,000 чоловіків», але же є тяжко точно установити, келько їх записали вшыткых докопы. Почет їх умертых одгадує на «приблизно 300,000 чоловіків». Дакотры новшы енціклопедії уводять страты на боцї Унії (тых, котры были забиты в бої або умерли од ран чі хворот, котры дістали в полю або у вязницях) на 359,528. О довгу на боцї Унії «Брітаньска енціклопедія» говорить: —
GSAM 339.4«Довг досяг найвысшой міры 31. авґуста 1865 року і становив $2,845,907,626.56. Было потрачене і дакых $800,000,000 з доходів, головно на войну; штаты, міста, округы і містечка потратили властны данёвы доходы і нагромадили властны довгы на войновы цїлї; выплаты пензій будуть в кінцї правдоподобно становити $1,500,000,000. Выдаткы Конфедерації не будуть николи знаны; маєток знищеный федералныма войсками і войсками Конфедерації ся ледва дасть оцїнити; а грошова вартість ($2,000,000,000) рабів на Югу была войнов знївечена. Докопы, хоць выдаткы на войну не мож точно вычіслити, $8,000,000,000 є стриманым одгадом».4
GSAM 340Далше потверджіня видіня
GSAM 340.1Што ся тыкать предповідї о чоловіках у парквілскім молитовнім домі, котры у войнї стратять сынів, повім лем тото: восени 1883 року єм стрїтив пресвітера парквілской церкви, котрый быв пресвітером і в януарї 1861 року, кедь было дане видіня; і запитав єм ся го, ці памятать слова, котры пані Уайт повіла, кедь розповідала видіня о войнї. «Гей, — повів, — памятам». «Повісте мі, келько знате такых, котры того дня были в домі і стратили у войнї сынів?» Зараз собі пригадав мена пятьох і повів: «Знам, же тоты там были і же стратили у войнї сынів; а кебы єм быв дома, де бы єм міг побесїдовати зі своїма людьми, міг бы єм вам дати веце мен. Думаю, — продовжовав, — же їх было іщі пять окрем тых, котрых єм спомянув».
GSAM 340.2Веце як штири рокы завзятого боёваня з боку Югу, аж покы майже половина вшыткых покликаных сил не загынула в бої або на хвороты, указують разяче сповнїня вышше наведеной предповідї.
GSAM 340Рабство і война
GSAM 340.3Кедь пані Уайт розповідала видіня, котре дістала 4. януара 1862 року, повіла: —
GSAM 340.4«Тысячі были приведены до вступу у войско з порозумінём, же та война має выкоренити рабство; але теперь, кедь уж суть завязаны, приходять на то, же їх обманули, же цїлём той войны не є зрушіня рабства, але його захованя в такім станї, як є».
GSAM 341.1Попереднї слова были даны в часї, кедь од вояків жадали помагати при вертаню вшыткых рабів, котры втїкли за лінії Унії, їх панам; і вояци суть указаны, як говорять: «Кедь ся нам подарить потлачіти ту взбуру, што ся тым здобыть?» Без надїї одповідають: «Нич. То, што выкликало взбуру, не є одстранене. Порядок рабства, котрый зруйновав наш народ, є оставленый, жебы жыв і выкликав далшу взбуру». Тоты слова, взяты із «Свідоцтва», ч. 7, де під назвов «Рабство і война» є в цїлости подана зворушуюча розповідь о войнї, не говорять, же рабство николи не буде зрушене, але указують положіня так, як го втогды видїли вояци. Дашто далше в тім самім свідоцтві є така предповідь: —
GSAM 341Предповідь успіху Сїверу
GSAM 341.2«А єднак ся выголошує всенародный піст! Говорить Господь: “Чи то не є піст, котрый єм собі выбрав: розвязати путы безбожности, розволнити тяжкы бремена, пустити утїсненых на свободу і зломити вшытко ярмо?” Кедь наш народ буде захововати піст, котрый выбрав Бог, втогды Він приїме їх молитвы о войнї; але теперь не входять до Його уха».
GSAM 341.3Тоты, котры знають історію войны, знають о поразках, нещастях, одкладанях і так далше, котры супроводжали стараня Сїверу перемочі южны силы аж до часу, кедь была выголошена прокламація о вызволїню рабів — 1. януара 1863 року. Як скоро потім ішли побіды од того часу аж до кінця войны! Як явне про тых, котры слїдовали поступ дїла, было сповнїня той предповідї з 4. януара 1862 року. По тім, як были зняты бремена, розвязане рабство і зломлене ярмо раба! Як явне, же Бог чув молитвы свого народу і благословив стараня скінчіти войну, кедь собі выбрали піст, котрый Му быв милый!
GSAM 342Свідоцтво бывшого ґубернатора Сент-Джона
GSAM 342.1В бесїдї бывшого ґубернатора Джона П. Сент-Джона з Канзасу в Оттаві, Ілліной, котру єм слухав пополідни 29. юнія 1891 року, высловив наступне: —
GSAM 342.2«Николи єм не быв так розчарованый, як кедь нас [конфедераты] побили при Булл-Ранї. Але вшытко то было частьов Божого плану. Кебы сме были побили [конфедератів], політіци бы были выдумали мир, Унія бы была продовжовала з рабством і мали бы сме го і днесь. Два рокы мали [конфедераты] перевагу; але по тім, як Лінколн выдав славну прокламацію о вызволїню рабів, перешли сме на Божый бік і не могли сме програти».