Глава 3 — Приход обіцяного насіня
GSAM 57.1«Кедь пришла повнота часу, Бог послав свого Сына, ... народженого під законом, жебы выкупити тых, котры были під законом, жебы сьме прияли усыновліня.»1
GSAM 57.2«А Тому, котрый має силу утвердити вас подля мого євангелія і проповіди Ісуса Хріста, подля обявліня тайны, котра была утаєна од початку світа, але теперь є явлена і через пророчі писма, подля приказу вічного Бога, дана знати вшыткым народам про послушность віры, єдиному премудрому Богу слава через Ісуса Хріста навікы.»2
GSAM 57.3«Через обявліня Він дав мі знати тайну, як єм уж скорше коротко написав, ... котра в іншых віках не была дана знати людьскым сынам так, як теперь є обявлена Його святым апостолам і пророкам Духом.... Мні, меншому од найменшого зо вшыткых святых, дана є тота благодать, жебы єм меджі поганами проповідав невыслідне богатство Хріста і вшыткым дав видіти, што є спільность тайны, од початку світа скрытої в Бозі, котрый сотворив вшытко через Ісуса Хріста.»3
GSAM 57.4Говорить ся, же в Старім Завіті євангеліє є скрыте, а в Новім Завіті є обявлене. Як то выразив іншый автор: «Кедь ся юдеї оддалёвали од Бога, в значній мірі переставали розуміти науку обрядовой службы. Тоту службу установив сам Хрістос. Кажда єй часть была символом Його самого; была повна жывота і духовной красы. Але юдеї стратили духовный жывот своїх обрядів і держали ся мертвых форм. Сполігали ся на самы жертвы і постановліня, місто того, жебы ся сполігали на Того, на котрого тоты указывали.
GSAM 58Ожидованя земного панованя
GSAM 58.1«Хоць юдеї жадали приходу Месії, не розуміли Його посланя. Не глядали выкупліня з гріха, але ослободжіня од Римлян. Ожидовали, же Месія прийде як побідитель, зломить силу утискователя і выдвигне Ізраїль до панованя над цілым світом. Так ся приготовила дорога про то, жебы одвергли Спасителя.
GSAM 58.2«Народ у своїй темноті і під утиском, а володарі, котры прагли власти, тужыли за приходом Того, хто бы переміг їх неприятелів і вернув царство Ізраїлёви. Штудовали пророцтва, але без духовного порозумліня. Так не звертали увагу на писма, котры указують на понижіня при першім приході Хріста, і неправилно прикладали тоты, котры говорять о славі Його другого пришестя. Гордість затьмила їх зір; выкладали пророцтво подля своїх самолюбных жадань.
GSAM 58.3«Веце як тысячу років юдейскый народ чекав на приход Спасителя. З тов подіёв спояв свої найяснішы надії. У співі і пророцтві, в храмовім обряді і домашній молитві благоговійно зберігав Його мено. А предці, кедь пришов, не познали Його. Улюбленый неба быв про них „як корінь із сухой землі“; не мав „ані подоби, ані величности“, і не виділи в Нім красы, про котру бы Його жадали. „Пришов до своїх, а свої Його не прияли“.»4
GSAM 58З Давідового роду
GSAM 58.4Кедь ся приближав час, предповідженый Даніїлом, кедь ся мав явити «Месія Князь» — Помазаный, — юдейскый народ міг розважовати, і без сумніву так і робив, такым способом: Месія подля тіла має быти з дому і роду Давідового, зато ся мусить народити в тім роді; а подля приписів юдейского закона і звыків мусить быти помазаный до явной службы у віці тридцять років. А кедь ся має в тім віці явити як Помазаный, тогды Його народжіня мусить быти тридцять років перед закінчінём шістдесять девятьох тыжднів років, котры мають трвати аж до приходу Месії.
GSAM 59Предповіди Сімеона і Анны
GSAM 59.1В тім часі быв цілый Ізраїль в ожидованю. Тоты, што ревно і побожно штудовали Писмо, чекали на народжіня Того, котрый мав быти їх Володарём і Правителём. Старому і побожному Сімеонови было обявлено «Святым Духом, же не узрить смерти, покля не узрить Господнёго Хріста.»5
GSAM 59.2Кедь принесли малого Спасителя до храму, Сімеон познав, же то дїтя є Тот, о котрім ся говорило, — Хрістос. «Тогды Го взяв до рук, благословив Бога і повів: Господи, теперь одпущаш свого слугу в покої подля свого слова, бо мої очі узріли Твоє спасіня, котре єсь приготовив перед лицём вшыткых народів: світло на просвітліня поганів і славу Твого народу Ізраїля....
GSAM 59.3«І Сімеон їх [Йосифа і Марію] благословив і повів Марії, Його матері: Гля, тото дїтя є поставлене на падіня і вставаня многих в Ізраїлі і на знаменя, котрому будуть противити ся (і твою властну душу прошиє меч), жебы ся одкрыли думкы многих сердець.
GSAM 59.4«Была там і Анна пророкыня, дівка Фануїлова, з коліна Асирового.... І она, придучы в тот сам час, так само дяковала Господёви і говорила о Нім вшыткым, котры ожидовали выкупліня в Єрусалимі.»6
GSAM 59Ангелы навщівлюють пастырів
GSAM 59.5Ще перед тым ангелы звістовали радісну новину о народжіню Спасителя пастырям на віфлеємскых рівнинах. Пастырям, котры начували, ангелы співали тоты милозвучны слова:—
GSAM 60Мудрці навщівлюють Віфлеєм
GSAM 60.2Потім пришли мудрці зі Сходу, котры виділи, як «взійшла звізда», подля Валаамовой предповіди. Ідучы за єй веджінём, дошли до Єрусалима, де мусили ся розпытати о новонародженім Царёви. Кедь ся дознали, же Віфлеєм має быти містом народжіня Жаданого, ішли дале; і звізда, котра ся знова явила, завела їх до скромного місця, де лежав Спаситель. Ту поклонили ся святому Дїтяти, принесли Му дары золота, ладану і миргы, а потім ся пустили на далеку дорогу домів.
GSAM 60Спаситель у віці дванадцять років
GSAM 60.3Од дїтинства до дванадцятого року мало є записано о Хрістови Спасителёви, окрем того, же ріс у мудрости і зростом і послушно ся підрядковав своїм родичам. Але у віці дванадцять років, кедь ішов з Йосифом і Маріёв до Єрусалима на щорічный празник, там задивив священників знанём, котре показав своїми вопросами і одповідями на їх тяжкы пытаня. Од того часу аж до початку своёй явной службы Він ушановав скромне теслярске ремесло, роблячы з Йосифом, мужом Марії.
GSAM 60Посланя Йоана Крестителя
GSAM 60.4Шість місяців перед початком явной службы Хріста Йоан Креститель звістовав Його посланя. Люде приходили у великых товпах слухати Йоана і прияти од нёго крещіня. Кедь они «были в ожидованю [чекали на приход Месії] і вшыткы у своїх сердцях розважовали [„роздумовали або спорили“, на березі тексту] о Йоанови, ці не є він Хрістос, Йоан одповів, говорячы вшыткым: Я вас крещу водов; але йде сильнішый од мене, котрому не єм годен розвязати ремінь на обуви. Він вас буде крестити Святым Духом і огнём. Лопата на віянье є в Його руці; Він начисто вычістить своє гумно і зобере пшеницю до своёй сыпанкы, а плевы спалить огнём неугасимым».7
GSAM 61Крещіня Ісуса
GSAM 61.1Кедь Йоан выконовав обряд крещіня, увидів Ісуса, котрый ішов до нёго, жебы ся дати крестити, і повів: «Гля, Агнець Божый, котрый заберає гріх світа.... І Йоан свідчив, говорячы: Видів єм Духа, як сходив з неба, як голуб, і спочинув на Нім. І я єм Його не знав; але Тот, котрый мя послав крестити водов, повів мі: На кого узриш сходити Духа і спочівати на Нім, то є Тот, котрый крестить Святым Духом. І я єм видів і засвідчив, же Він є Сын Божый.»8
GSAM 61Голос з неба
GSAM 61.2Же Хрістос є Месія, было засвідчене не лем видимым зішестём Святого Духа в тілесній подобі голуба, але і голосом з неба. В Євангелію од Матея чітаме: «Ісус, кедь быв покрещеный, зараз вышов з воды; і гля, одкрыли ся Му небеса, і видів Духа Божого, як сходив, як голуб, і спочівав на Нім. І гля, голос з неба повів: То є мій улюбленый Сын, в котрім єм собі уподобав.»9
GSAM 61.3Хоць «Йоан не зробив жадного чуда», люде, кедь виділи велику силу, котра спроваджала Хрістову службу, мусили повісти: «Вшытко, што Йоан говорив о тім чоловікови, было правдиве.»10
GSAM 61Хрістос помазаный подля закона
GSAM 61.4В повязаню з Лукывым записом о крещіню і тім самім помазаню Святым Духом в подобі голуба чітаме: «Сам Ісус, зачінаючы, мав около тридцять років.»11
GSAM 62.1По довгім сорокаднёвім пості нашого Господа і лютых дїяволскых покушінях на пустыні, котры настали зараз по Його крещіню, Він «пришов до Назарета, де быв выхованый; і подля свого звыку вошов в день Суботы до синаґоґы і встав чітати.... Дух Господній є на Мні, бо Він Мя помазав, жебы єм благовістив убогым.... І зачав їм говорити: Днесь ся сповнило тото писмо, котре єсьте чули.»12
GSAM 62Час ся сповнив
GSAM 62.2Марко, записуючы ту саму подію, говорить: «Час ся сповнив, і Царство Боже ся приближыло: кайте ся і віруйте євангелію.»13 Предповідженый час, кедь ся мав явити Помазаный, уж пришов. Помазаня Святым Духом ся стало при Його крещіню, а теперь вступовав до своёй службы точно в тім часі і такым способом, як то давно предповіли святы пророкы.
GSAM 62Видимый доказ, же Хрістос є Месія
GSAM 62.3Хрістову службу спроваджало неперестайне конаня чудес, котры про людей, хоць і не розуміли цілком Його притчам і словам, были видимым доказом, же Він є Еммануїл, або же «Бог быв з Нім.»14 Тотыма чудесами Хрістос давав світу не лем доказ Божой силы в Нім самім, але і на дїлі показовав Божу повагу і Його люблячу доброту. Кедь Филип, по трёх роках неперестайного перебываня з Хрістом, видячы Його великы чуда, повів: «Господи, покаж нам Отця, і то нам достачіть,» Ісус му повів: «Так довго єм з вами, а ты Мя не познав, Филипе? Хто видів Мене, видів Отця; як же ты говориш: Покаж нам Отця? ... Віруйте Мі, же Я єм в Отцї, а Отець во Мні; а кедь нї, віруйте Мі про самы дїла.»15
GSAM 63Йоан в непевности
GSAM 63.1Хоць Йоан при крещіню Хріста видів зішестя Святого Духа і чув голос з неба, котрый Го проголошовав Сыном Божым, і сам выголосив, же Він є «Агнець Божый, котрый заберає гріх світа,» події ся розвивали так інакше, як ожидовав, же в своїй понурій темниці быв стревоженый і зметеный.
GSAM 63.2«Так як Спасителёвы ученици, ани Йоан Креститель не розумів повазі Хрістового царства. Ожидовав, же Ісус засяде на Давідов престол; а кедь час минав і Спаситель ся не домагав царской власти, Йоан ся став непевным і стревоженым.»16 «Прикликавшы двох своїх учеників, [він] послав їх до Ісуса зо словами: Ты єсь Тот, котрый має прийти, або маме чекати на іншого?» «В ту саму годину Він [Ісус] уздоровив многих од слабостей, недугів і злых духів і многым сліпым даровав зір. Тогды Ісус одповів і повів їм: Ідьте і повіджте Йоанови, што єсьте виділи і чули.»17
GSAM 63.3Юдеї, ба і сами ученици, лем тяжко могли ясно видіти многы правды, котры Спаситель высловлёвав, бо так міцно вірили, же кедь прийде Месія, зломить римске ярмо, котре їх так тяжко тисло, і зараз обновить Давідове царство і буде пановати як земный цар.
GSAM 63.4Ісус зачав свою проповідь словами: «Кайте ся, бо ся приближыло Царство небесне.»18 Кедь были посланы Його дванадцять апостолів, несли ту саму звістку: «Приближыло ся Царство небесне.»19 Ще пізніше в Його службі, кедь были посланы сїмдесять, ішли зо словами: «Приближыло ся ку вам Царство Боже.»20
GSAM 64Люде ся дивують Хрістовій роботі
GSAM 64.1Дивны слова і наука Хріста приводили людей до того, же говорили: «Николи жаден чоловік не говорив так, як тот чоловік.»21 А кедь уздоровив сліпого і нїмого чоловіка, «вшыток народ ся дивив і говорив: Ці то не є Сын Давідов?»22 Або іншак повіджене: Ці то не є насіня Давідове, обіцяный Спаситель? «Кедь пришов до свого краю, учів їх в їх синаґозі, так же ся дивили і говорили: Одкы має тот чоловік тоту мудрость і тоты могутны дїла? Ці не є то сын тесляра? Ці ся Його мати не кличе Марія, а Його братя — Яков, Йосій, Сімон і Юда?»23
GSAM 64.2Около третёго року Хрістовой службы, кедь быв в храмі на празнику посвячіня, обступили Го юдеї і повіли Му: «Доколи нас будеш тримати в непевности? Кедь Ты єсь Хрістос, повідж нам явно.»24 Рок перед тым, кедь зробив велике чудо і накормів пять тысяч людей «пятёма ячмінныма хлібами і двома малыма рыбками,» Він «познав, же хочуть прийти і силов Його взяти, жебы Го зробити царём; [зато] знова одыйшов на гору.»25
GSAM 64Хрістос учіть учеників о своїй смерти
GSAM 64.3Кедь Хрістос учів своїх учеників, кладав велику вагу на то, жебы розвіяв їх думку о земнім панованю, котре ся має зараз зачати, і жебы їм указав, же мусить умерти і воскреснути, одійти і знова прийти. Зато ся їх спытав: «А што, кедь узрите Сына чоловічого, як выступує там, де быв скорше?»26 По тім, як їм приказав, «жебы никому не говорили, же Він є Ісус Хрістос,» чітаме: «Од того часу зачав Ісус указовати своїм учеником, же мусить іти до Єрусалима, много терпіти од старшых, первосвященників і книжників, быти убитый і третёго дня воскреснути. Тогды Петро взяв Його набік і зачав Му докоряти, говорячы: Нех Тя Бог хоронить, Господи; то ся Ті не стане.»27
GSAM 65.1В тім самім часі їм повів, же дакотры з тых, што там стоять, не умруть, покля не узрять Сына чоловічого, як приходить в своїм царстві.28 Около вісїм днів пізніше ся тото пророцтво сповнило; і апостол Петро указує на тото «видіня» Хріста, як приходить в своїм царстві, як на доказ дїйсного другого пришестя Хріста, котре є іщі в будучности.29
GSAM 65.2Раз, кедь Хрістос і Його ученици были в Ґалілеї, Ісус їм повів: «Сын чоловічый буде выданый до людьскых рук; і убють Його, а третёго дня воскресне. І они ся барз засмутили.»30 А предці іщі не розуміли, не хопили смысел Його слів, бо і тогды, кедь ся старав вложыти до їх мысли торжественну правду о своїй смерти і воскресіню, спорили меджі собов о тім, хто має быти найвекшый в Царстві небеснім.31
GSAM 65.3При іншій нагоді Петро повів Ісусови: «Мы сьме лишыли вшытко і ішли за Тобов; што зато будеме мати? А Ісус їм повів: Істинно вам говорю, же вы, котры єсьте ішли за Мнов, при обновліню, кедь Сын чоловічый засяде на престол своёй славы, так само засядете на дванадцять престолів і будете судити дванадцять колін Ізраїля.»32 Все іщі в їх думках найвеце пановала мысль о царстві, котре ся має скоро установити, і они по людьскы зачали глядати найвысше місце в царстві.
GSAM 65.4Тогды приходить честолюбна мати Якова і Йоана, Зеведеёвых сынів, і просить Хріста, жебы єй сынів обдаровав высокыма місцями: єдного по правіці і другого по лівіці свого престола; або, може, жебы єден быв предсїдом влады, а другый державным секретарём. Але Хрістос ясно повів: «Не знаєте, што просите.»33
GSAM 66Торжественный вхід до Єрусалима
GSAM 66.1Недалеко од того часу ся стала велика і потрясаюча подія. Было то воскрешіня Лазаря з гробу, котрый быв мертвый уж штири днї. Таке велике чудо тілько зрушыло і задивило народ, же фарисеї ся стревожыли і разом зо священниками зараз зволали раду. При своїх нарадах ся пытали: «Што робиме? Бо тот чоловік робить многы чуда. Кедь Го так лишыме, вшыткы в Нёго увірять; і прийдуть Римляне і возьмуть нам і наше місце, і народ.»34 Покля так сатаниньска сила здолу захоплёвала тых, котры ся старали погубити Хріста, сила з высоты побуджовала товпы, жебы Го прославили і сповнили то, што о Нім было предповіджене.
GSAM 66.2При высше спомянутій нагоді люде выходили великима товпами, жебы видіти не лем Ісуса, але і Лазаря, котрого воскресив з мертвых. Теперь їм здавало ся певным, же Ісус є їх довго ожидованый Цар. І кедь Го стрічали, як ся наближав до Єрусалима, сїдячы на осляти, сильно їм пришли на мысль слова Писма: «Не бій ся, дівко Сіонова: гля, твій Цар приходить, сїдячы на осляти».35 З той великой товпы ся підняв могутный побідный крик, котрый барз занепокоїв холодносердных і вырахованых фарисеїв. Меджі собов говорили: «Видите, же нич не здобывате? Гля, цілый світ пішов за Нім.»36 На їх просьбу, жебы Хрістос заставив крик, одповів: «Говорю вам, же кебы тоты замовкли, каміня бы зараз закричало.»37 Господь о тій нагоді повів: «Крич», і кебы люде не сповнили Його слово, Він бы дав голос каміню на дорозі, і оно бы закричало, бо Його слово ся мусить сповнити.
GSAM 66Хрістос має одійти і зас вернути ся
GSAM 66.3Наш Спаситель не лем ся старав звернути думкы учеників на то, же має умерти і воскреснути, але хотїв їх научіти і тому, же царство не прийде, докы Він не одійде і зас не верне ся. Говорячы о своїм розпятю, повів: «А Я, кедь буду піднятый од землї, притягну вшыткых людей ку Собі. То повів, означуючы, яков смертьов має умерти. Народ Му одповів: Мы чули із закона, же Хрістос перебывать навікы; як же Ты говориш, же Сын чоловічій мусить быти піднятый? Хто є тот Сын чоловічій?»38
GSAM 67.1Жебы ученици лїпше порозуміли, же Він мусить одійти і зас вернути ся, перед тым як Його царство буде установлене на землї, повів: «Дїточкы, іщі малу хвилю єм з вами. Будете Мя глядати; і як єм повів Жыдам: Куды Я іду, вы не можете прийти, так і теперь вам говорю.... Шімон Петро Му повів: Господи, куды ідеш? Ісус му одповів: Куды Я іду, не можеш теперь іти за Мнов, але пізнїше підеш за Мнов.»39 Потім посилив їх неспокійны і засмучены серця тыма словами: «Нех ся ваше серце не трівожыть: вірите в Бога, вірьте і в Мене. В домі Мого Отця є много обытків; кебы не так было, повів бы єм вам. Іду приправити вам місце. А кедь одійду і приправлю вам місце, зас прийду і возьму вас ку Собі, жебы і вы были там, де єм Я.»40
GSAM 67Притча о чоловікови зо шляхетного роду
GSAM 67.2Кедь ішли з учениками до Єрусалима, Спаситель ся знова старав направити хыбну думку, же царство має появити ся зараз, і повів таку притчу: «Єден чоловік зо шляхетного роду одійшов до далекой країны, жебы приняти собі царство і вернути ся. Покликав десятьох своїх слуг, дав їм десять фунтів і повів їм: Торгуйте, докы прийду.... І стало ся, кедь ся вернув, принявшы царство, же приказав покликати тых слуг, котрым дав грошы, жебы дізнати ся, кілько каждый здобыв торговлёв.»41 В тій притчі Господь під чоловіком зо шляхетного роду розуміє самого Себе. Мав одійти до далекой країны — ку Своєму Отцёви — і там приняти царство, перед тым як ся верне царёвати.
GSAM 68.1На вопрос учеників: «Што буде знаком Твого приходу і кінця світа?»42 Спаситель їм выменовав події, котры мали наставати аж до кінця великого горя, котре мало прийти на церьков, і ясны знакы, котры ся мали показати. Кедь ся они появлять, могли знати, же Його приход близко, уж при дверях, і же поколїня, котре їх увидить, не зійде зо сцены жывота, докы Він не прийде.43
GSAM 68Опущеный вшыткыма учениками
GSAM 68.2Але і попри вшытко поучіня, котре Хрістос дав апостолам о Своїй смерти і пониженю, они цїлком не порозуміли правду, котру їх учів о Своїм судї і розпятю. Так слабо розуміли ту правду, же кедь пришла проба, їх надїя умерла і вшыткы «Го опустили і втекли».44 Ай Петро, все ревностный Петро, котрый так певно твердив, же хоць бы Го вшыткы опустили, він Го нїколи не опустить, о пару годин пізнїше одрікав ся свого Господа і з присягов выголошовав, же того чоловіка не знать. Так тяжко розуміли Господнї слова, же на третїй день по розпятю воскресне з мертвых, же ся меджі собов пытали і розважовали, «што значіть воскреснути з мертвых».45 Справды, так їм хыбовала віра, же по Його смерти, кедь Його тїло было положене до Йосифового нового гробу, приправляли ся Го набалзамовати. Надїя ся стратила — была похована з Хрістом у гробі, — яка то была для учеників Субота! Зо серцями обтяженыма жалём і розчарованём, без жалостивого і милосердного Спасителя, котрого жывот быв повный дїл нїжности і милости, близко них, жебы їх потїшыв і посилив, — якы были опущены!
GSAM 69Зворушливы події рана воскресїня
GSAM 69.1Свитать рано першого дня тыждня! Яке зрушіня на небі і на землї! Могутный ангел сходить із країв славы до Йосифового гробу зо звістков, котра приказує Сынови Божому встати. «І ось, стало ся велике землетрясїня, бо ангел Господень зійшов із неба, приступив, одвалив камінь од дверей і сїв на нїм. Його лице было як блискавка, а його одежа біла як снїг; а стражникове ся од страху перед ним трясли і стали як мертвы.»46 «Многы тїла святых, котры уснули, встали; і выйшли з гробів по Його воскресїню, войшли до святого міста і показали ся многым.»47 Подумайте о такых гостях в Єрусалимі, при дверях своїх приятелїв, із звістков, же розпятый Хрістос воскрес із мертвых і же ай они были Його силов приведены до жывота, жебы свідчіти о Його воскресїню. Яке порушіня меджі учениками і святыма женами — бігали гев і там, жебы повісти радостну звість: «Він воскрес із мертвых, бо сьме Го видїли і бесїдовали з Ним!»
GSAM 69Ісус іде на село
GSAM 69.2«І ось, двоє з них ішли того самого дня до малого села, званого Емаус, котре было од Єрусалима коло шістдесятьох стадій [сїм і пів милї]. І бесїдовали меджі собов о вшыткім, што ся стало. І стало ся, кедь бесїдовали і розважовали, же сам Ісус ся приближыв і ішов з нима. Але їх очі были затриманы, жебы Го не познали. І повів їм: Што то за бесїды ведете меджі собов, ідучы, і чом сте смутны? А єден з них, котрому было мено Клеопа, Му одповів: Ты єсь єдиный чужынець в Єрусалимі, котрый не знать, што ся там стало в тых днях? І повів їм: Што таке? А они Му повіли: О Ісусови Назаретськім, котрый быв пророком могутным в дїлї і слові перед Богом і вшыткым народом; і як Го первосвященници і наші старшины выдали на осуджіня на смерть і розпяли Го. Але мы сьме надїяли ся, же Він є тот, котрый мав выкупити Ізраїль; а попри вшытко то днесь уж третїй день, як ся то стало. Ба і дакотры жены з-помеджі нас нас здивовали: были рано при гробі, і кедь не нашли Його тїла, пришли і повіли, же видїли ай видіня ангелів, котры говорили, же Він жыє. І дакотры з тых, што были з нами, пішли до гробу і нашли вшытко так, як жены повіли; але Його не видїли.
GSAM 70.1«Тогды їм повів: О нерозумны і поволны серцём вірити вшыткому, што пророкове говорили! Чі не мусив Хрістос то вытерпіти і войти до Своёй славы? І зачавшы од Мойсея і од вшыткых пророків, выкладав їм во вшыткых Писанях то, што ся Його тыкало.»48 Кедь мав з нима їсти, поламав хлїб і воздав дяку, «і отворили ся їм очі, і познали Го.... І повіли єден другому: Чі не горіло в нас серце, кедь з нами бесїдовал по дорогы і кедь нам отворяв Писаня?»49
GSAM 70.2Теперь наконець, кедь їм была справа цїлком розъяснена, ученици можуть видїти, же з посланём Спасителя были споєны смерть і воскресїня. Але як будуть розуміти вопрос Його царства?
GSAM 70.2«По Своїм страданю їм показав многыма непохыбныма доказами, же є жывый: являв ся їм сорок днїв і говорив о тым, што ся тыкать царства Божого; і, кедь быв з нима зыйденый, приказав їм, жебы не одходили з Єрусалима, але чекали обіцянку Отця, о котрій, повів, сте чули од Мене. Бо Йоан справды хрестив водов; але вы будете охрещены Святым Духом о дакілько днїв.
GSAM 71Чі теперь обновиш царство?
GSAM 71.1«Кедь ся тогды зыйшли, пытали ся Його, говорячы: Господи, чі в тім часї зас обновиш царство Ізраїлёви? [Як кебы повіли: Порозуміли сьме, же Ты мусив быти розпятый і воскреснути з мертвых подля Писаня; але чі теперь не обновиш царство?] А Він їм повів: Не вам знати часы або поры, котры Отець положыв у Своїй власти. Але приймете силу, кедь на вас зійде Святый Дух; і будете Моїма свідками в Єрусалимі, і в цїлій Юдеї, і в Самарії, і аж до найдалшого краю землї. І кедь то повів, перед їх очами быв вознесеный; і хмара Го взяла з-перед їх очей. І кедь пильно глядїли до неба, як Він одходив, ось, два мужы стали коло них у білых одежах і повіли: Мужы галилейськы, чом стоїте і глядите до неба? Тот самый Ісус, котрый од вас быв взятый до неба, так само прийде, як сте Го видїли іти до неба.»50
GSAM 71Ісус має остати в небі аж до обновлїня
GSAM 71.2Теперь, кедь Спаситель їх опустив і они справды видїли, як «вознїс ся туды, де быв перед тым», мали певность, же Святый Дух їх научіть о часї, кедь прийде царство. Так Петро, по принятю Духа, поучуючы народ, повів: «І пошле Ісуса Хріста, котрый вам быв перед тым проповіданый; котрого небо мусить приняти аж до часів обновлїня вшыткого, о чім Бог говорив устами вшыткых Своїх святых пророків од початку світа.»51
GSAM 71.3Святым Духом были апостолови Петрови зъявлены ай правды о трёх світах: першый — світ перед потопов, котрый быв знищеный водов; другый — теперїшнїй світ, захованый для огня, — огня, котрым є земля наповнена, як чітать «Переглянутый переклад», — того огня, котрый ся стане загынутём, руінов і знищінём безбожных людей; третїй — нова земля, «в котрій пребыває праведность», або, як декотры перекладають, «в котрій будуть обывати праведны.»52
GSAM 72.1Апостол Павло выложыв воскресїня Божого народа і переміну вшыткых Його святых із смертных на несмертных, «в мигнутю ока, при послїднїй трубі». Повів Коринтянам, же Хрістос є теперь на престолї Свого Отця і там остане, докы вшыткы Його неприятелї не будуть Йому підкорены. То є, докы Му Отець не дасть до рук царство — Його царство, — як было пророковане в книзї Даниїла 7:13, 14; Псалом 2:8, 9. Церькви в Солунї представив приход Хріста і воскресїня як їх єдину надїю і правдиву потїху, кедь рука смерти оддїлила од них їх милых.53
GSAM 72Час Господнёго повороту іщі не є знаный
GSAM 72.2Церьков іщі не мала певного знаня о часї, кедь ся Господь верне. Кедь апостол у своїм першім листї Солунянам повів: «Мы, котры жыєме і останеме, будемо взяты горі,» братя то порозуміли так, же Хрістос прийде, докы дакотры з них іщі будуть жывы. У своїм другім листї направлює їх хыбне порозумлїня свого листа і говорить їм, же «тот день не прийде, докы перше не прийде одступлїня і не зъявить ся чоловік гріха, сын загынутя, котрый ся противить і вывышує ся понад вшытко, што ся Богом называє або чому ся покланяють.»54
GSAM 72Одступлїня
GSAM 72.3І церьков іщі мусить наослїп глядати путь в темнотї, што ся тыкать часу другого пришестя Хріста. Братя ся дізнали, же має быти одступлїня; але вопросом было, як довго буде трівати. Одповідь пізнїше была дана Йоанови у видіню на острові Патмос у знаках, котры находять ся у дванадцятій і тринадцятій главах Зъявлїня: «час, часы і половина часу», «сорок і два місяцї», «тысяча двіста і шістдесят днїв» (років); але подія, котра означіть початок того довгого часу, іщі не настала. Так церьков далше надїяла ся і чекала на приход Хріста, не знаючы певно точный час Його зъявлїня; бо кедь тот час горя мине, для церькви «останку» іщі остане короткый час бою і побіды.55
GSAM 73.1Із завершінём новозавітных записів є перед нами ясно выложена тема другого пришестя Хріста. Приближно єден з каждых тридцятьох віршів даяк згадує друге пришестя нашого Господа Ісуса Хріста. О тім і о становиску церькви щодо той надїї через віка аж до нового часу Роберт Паттерсон, доктор богословя, в часописї «Interior» під назвов «Блаженна надїя» говорить так: —
GSAM 73Земне тысячрічне царство — Паттерсон
GSAM 73.2«Кедь наш Господь опустив Свою церьков на землї, жебы іти ку Отцёви, зоставив ї в смутнім положіню. Його пятьсто учеників было обкруженых цїлым світом Його неприятелїв, котрых єдна з найвысшых розумных істот зорґанізовала в протихрістіанськы реліґії і власти, наполнена найїдовитїшов злобов і научена досвідом віків найуспішнїшым способам нищіня. Господь знав наше небезпеченство; і в Своїх послїднїх бесїдах го не зменшовав ани не обіцёвав, же ворожость світа і горе церькви ослабнуть. Але обіцяв, же сам ся верне, жебы повалити Своїх неприятелїв, і же нас буде підпоровати аж до того блаженного дня. „Світ вас ненавидить. У світї будете мати горе. Вы будете плакати і рыдати, але світ ся буде радовати. Вы будете смутны, але ваш смуток ся оберне на радость.... Так і вы теперь маєте смуток, але Я вас зас увиджу, і ваше серце ся буде радовати, і вашу радость вам ник не одбере. Кедь одійду, зас прийду і возьму вас ку Собі, жебы і вы были там, де єм Я.“
GSAM 74.1«Така была блаженна надїя Його особного повороту, котров потїшыв Свою церьков, кедь сам одходив. Повів, же через цїлый час Його неприсутности мусиме терпіти горе; і так ся стало. Кебы сьме мали зажыти дакотрый час зовнїшнёго покоя за Його неприсутности, кебы Його церьков мала быти вызволена од нападів світа, кебы мав быти дакотрый вік чыстоты, кедь куколь не буде рости меджі пшеницёв, або кебы Го при Його приходї мали привітати жытелї землї наповненой славов Господнёв, або кебы Він справды міг хоч і лем віру найти на землї, было бы то для Нёго цїлком нечеканым здивованём. Ісус не знав о тім тысячрічнім царстві. Говориме, же о нїм не знав, бо нам о нїм не повів; а Він говорить: „Назвав єм вас приятелями, бо вшытко, што єм чув од Свого Отця, повів єм вам.“ Але во вшыткых Його бесїдах і притчах не є анї найменшого натяку, же сьме мали чекати дакотрый час покоя або славы перед Його приходом. Апостолы так само нич не знали о тысячрічнім царстві без Хріста. Триста років по одходї нашого Господа была блаженнов надїёв церькви надїя Його повороту.
GSAM 74.2«Але кедь ся в ходї свого передповідженого одступлїня невіста Хрістова зачала за Його неприсутности потїшовати приятельством із кралями землї, цїлком природно одвернула свій погляд од выходного неба і од повороту свого Господа, котрый бы закінчів єй світску велич. Кедь реформаторы приложыли ку устам трубу євангелія ... сны о тысячрічнім царстві без Хріста были зараз зметены ... і церьков зас зачала чекати приход Господа, жебы знищів антихріста.... У своїх листах, проповідях і вызнанях віры реформаторы выголошовали свої надїї на приход Хріста перед тысячрічным царством.
GSAM 74.3«Вестмінстерське зібраня закінчує своє вызнаня выголошінём віры в друге пришестя Господа словами, котры цїлком выражають віру тых, што вірять в Його приход перед тысячрічным царством. Выголошують тыма важныма словами: „Як Хрістос хоче, жебы сьме были певно пересвідчены, же буде день суда, і жебы одвернути вшыткых людей од гріха, і для векшой потїхы побожных у їх бідах, так хоче, жебы тот день зостав незнаным людям, жебы зо себе стрясли вшытку тїлесну безпечность і были все чуйны, бо не знають, в котрій годинї Господь прийде; і жебы все были готовы повісти: Прийди, Господи Ісусе, і прийди скоро!“56
GSAM 75.1«Наші предкове реформаторы посилёвали свої серця ожидованём приходу Господа і додавали єден другому одвагы покликом: „Тримайте поле! Бо Він іде з леґіонами на поміч.“ Та думка недавно была вложена до облюбленой піснї духовного пробуджіня, але была знана уж давным шкотськым завітникам.
GSAM 75.2«Але незадовго ся меджі реформованыма церьквами зачало друге одступлїня од віры. В Шкотску было знане як модератизм; в Анґлії як аріанство, а в новшім часї як рух шырокой церькви; в Америцї ся называло унітарством, а в Нїмецьку раціоналізмом. Поставившы людьскый розум за судцю, а наше вельми обмежене сучасне позорованя за доказ, і запераючы, же бы могла настати якась подія інакше як подля ходу позорованых законів природы, оно знизило Ісуса на рівень жыдівского рабина, котрый дещо передбіг свій час, але цїлком не знав сучасну науку. Природно, думку, же така особа ся верне з невидимого світа, жебы царёвати на землї, одложыли до єврейськой міфолоґії.
GSAM 75Даниїл Вітбі о тысячрічнім царстві
GSAM 75.3«Обіцянкы Його другого пришестя і царёваня на землї выкладали так, же означають лем розшыріня Його євангелія і підкоріня великой части світа хрістіанству на час тысячы, або, як декотры думали, 360 000 років; за того часу мало людство поступовати в умілостях цівілізації і ужывати небывалый покій і добробут. А на кінцю того довгого обігу часу, занадто великого, жебы го звычайный розум міг обсягнути, могла бы настати якась велика природна катастрофа, і могло бы ся повісти, же Господь прийде, знищіть світ і покличе людьскый рід на суд. Тоту теорію розробив і розшырив анґлійськый толкователь на мено Вітбі [Даниїл Вітбі умер в 1726 роцї], о котрім його выдане листованя доказує, же быв аріанином. Його толкованя были облюблены меджі людьми його круга, а його вымыслене тысячрічне царство было прихылно приняте многыма правовірныма людми, котры діставали утриманя од державных церьквей Европы, і приятелями тых церьквей, котрым то царство обіцёвало довгы рокы десятків і почестей. Через їх вплив была та теорія принесена до Америкы, де ї зараз выужыли як матеріал для пустых речницькых фраз і славностных закінчінь промов.»
GSAM 76.1Такы были теорії в різных частях землї, кедь ся приближаєме до часу, в котрім Господь послав важне перестережіня о Своїм приходї, же Він уж «при дверях».
Notes
- Галатам 4:4, 5. ↩
- Римлянам 16:25-27. ↩
- Ефезянам 3:3-9. ↩
- «Жаданя віків», с. 29, 30-34. ↩
- Лукы 2:26. ↩
- Лукы 2:28-38. ↩
- Лукы 3:15-17. ↩
- Йоана 1:29-34. ↩
- Матея 3:16, 17. ↩
- Йоана 10:41. ↩
- Лукы 3:23. ↩
- Лукы 4:16-21. ↩
- Марка 1:15. ↩
- Діяня апостолів 10:38; Йоана 3:2. ↩
- Йоана 14:8-11. ↩
- «Жаданя віків», с. 215. ↩
- Лукы 7:19-22; Матея 11:4. ↩
- Матея 4:17. ↩
- Матея 10:7. ↩
- Лукы 10:9. ↩
- Йоана 7:46. ↩
- Матея 12:23. ↩
- Матея 13:54, 55. ↩
- Йоана 10:24. ↩
- Йоана 6:15. ↩
- Йоана 6:62. ↩
- Матея 16:20-22; Марка 9:31. ↩
- Матея 16:28; Лукы 9:27. ↩
- 2 Петра 1:16-19. ↩
- Матея 17:22, 23. ↩
- Матея 18:1; Марка 9:33, 34. ↩
- Матея 19:27, 28; Лукы 22:28-30. ↩
- Матея 20:20-24. ↩
- Йоана 11:47, 48. ↩
- Йоана 12:15. ↩
- Йоана 12:19. ↩
- Лукы 19:40. ↩
- Йоан 12:32-34. ↩
- Йоан 13:33-36. ↩
- Йоан 14:1-3. ↩
- Лука 19:11-15. ↩
- Матей 24:3. ↩
- Матей 24: Лука 21; Марко 13. ↩
- Марко 14:50. ↩
- Марко 9:10. ↩
- Матей 28:2-4. ↩
- Матей 27:52, 53. ↩
- Лука 24:13-27. ↩
- Лука 24:31, 32. ↩
- Дїяня апостолів 1:6-11. ↩
- Дїяня апостолів 3:20, 21. ↩
- 2 Петро 3:5-13. ↩
- 1 Солунянам 4:13-18. ↩
- 2 Солунянам 2:3, 4. ↩
- Зъявлїня 12:17. ↩
- Вызнаня віры, глава 33, оддїл 3. ↩