Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
09 / 31
09 / 31

Глава 6 — Звістка і вісники

John Norton Loughborough

GSAM 108.1«Запиши видіня і ясно го выобразь на табличках, жебы тот, хто го чітать, міг бігти. Бо видіня є іщі на установленый час, але на кінцї проговорить і не злуже; хоць бы ся одкладало, чекай на нёго, бо певно прийде, не опоздить ся.»1

GSAM 108.2«І видїв єм іншого ангела, як летїв посеред неба і мав вічне євангеліє, жебы го звістовати тым, што жыють на земли, і каждому народови, і племени, і языкови, і людови, говорячі великым голосом: Бійте ся Бога і дайте Єму славу, бо прийшла година Єго суду; і поклоньте ся Тому, хто сотворив небо і землю, і море, і жрідла вод.»2

GSAM 108.3Тоты, што звістовали пришестя, твердили, же тото «видіня» зо своїм «установленым» часом, спомянуте пророком Аввакумом, обнимало видіня пророцтв Даниїла і автора Обявлїня. На своїх пророчых картах выобразили їх так ясно, же тот, хто прочітав толкованя, міг направду «бігти» і передавати тоты відомости другым.

GSAM 108Певно означена звістка

GSAM 108.4Звістованя адвентистського люду не было лем тым, што звістовав Павел перед Феліксом: «Справедливость, здержанливость і суд, што має прийти;» ани тым, што повів Мартін Лютер по докінчіню перекладу Біблії, кедь, як ся передавать, незадовго перед смертёв выголосив: «Я єм пересвідченый, же суд не є далеко; ба, же сам Господь не буде неприсутный довше як іщі тристо років». Ани то не было выголошіня Джона Веслїя, котрый повів, же «думав, же тысячрічне царство бы могло зачати приблизно о сто років». Адвентисты твердили, же несуть звістку, выображену в Обявлїню 14:6, 7: «Прийшла година Єго суду,» і крик з Обявлїня 10:6: «Часу вже не буде.» Таке пророцтво ся не могло сповнити звістованём подїї, котра мала «прийти», прийти «о тристо років» або «о сто років», але в певно означенім часї: «прийшла». Якраз таку звістку, з такым певным означінём часу, якого жадали вышше наведені пророцтва, адвентистськый люд звістовав цїлому світови.

GSAM 109Суд при Христовім пришестю

GSAM 109.1В часї, кедь тота звістка была першый раз звістована, кажда хрістіанська конфесія вірила, же суд настане при другім пришестю Христа. Тому люд, котрый за такых обставин голосив звістку, же година суду прийшла, і притім держав ся того погляду, мусив звістовати друге пришестя Христа. Направду звістцї давало силу і наймогутнїше порушовало людей звістованя певно означеного часу. Найперше твердили, же конець світа прийде десь в «жыдовскім роцї» 1843 і же тот рік припадать на час од 21. марца 1843 року до 21. марца 1844 року. По уплынутю того часу ся з «Північного крику» за рік 1844 дознаєме, же быв установленый певный день на закінчіня пророчых часів. Быв то десятый день сьомого жыдовского місяця, котрый припадав на 22. октобра 1844 року.

GSAM 109Рахованя 2300 днів

GSAM 109.2Основов вызначіня часу — 1843 року — было 2300 днів з 8. главы Даниїла. Твердило ся, же, кедь тоты «днї» были споєны з пророцтвами, в котрых звірята были выбраны на выображіня царств, «днї» мусять быти хоснованы символічно на означіня років, подля Господнёго толкованя символічного часу, даного в книзї Чісла 14:34 і в Єзекіїла 4:5, 6; же сімдесят тыжднїв — 490 днів — з 9. главы Даниїла мали быти першов частёв 2300 днів і же обидва періоды зачали нараз. Подїёв, наведеною в 9. главі Даниїла, котра означовала зачаток сімдесятьох тыжднїв, было «выданя наказу обновити і збудовати Єрусалим.» Тот наказ быв выданый в семім роцї Артаксеркса Довгорукого, 457 року до Христа, як є записане в 7. главі Ездры.

GSAM 110.1Же то была справна дата зачатку сімдесятьох тыжднїв, доказовав факт, же рівно через шістдесят девять тыжднїв — 483 рокы — од 457 року до Христа, то є в 27. роцї по Христї, Христос быв покрещеный Йоаном і зачав своє служіня, говоря: «Сповнив ся час,»3 і так далше. Зачаток Христового служіня в 27. роцї по Христї, Єго розпятя три і пів рока по тій датї, «в половинї [посеред] [сімдесятого] тыждня», закінчіня особитной роботы меджі Жыдами в 34. роцї по Христї і скоре навернутя Савла, апостола поганів, доказовали, же сімдесят тыжднїв ся направду скінчіли в тій датї, а зато зачали в 457. роцї до Христа. Раховали то так: од 2300 одняти 457, зістать 1843. А кедь тых 457 років было перед Христом, конець 2300 днів нас приводить до кінця 1843 року.

GSAM 110Признаня противників

GSAM 110.2Правдиво ся повіло, же «признаня в хосен правды з рядів єй противників дають найвысшый род доказу». Никто з противників звістки о пришестю ани не назначів, же дослідный суд Господнёго люду є подїя, котра має настати перед Христовым пришестём; але в тім пунктї роздумовали в згодї з Адвентистами. Як доказ того тверджіня цитуєме двох вызначных противників.

GSAM 110.3Пан Н. Колвер, кедь в 1842. роцї проповідав в каплицї на вулицї Марлборо в Бостонї проти Адвентистам, повів: —

GSAM 111.1«Кедь тоты днї суть рокы, світ ся скінчіть в 1843. роцї; то видить і каждый школяр; бо кедь ся 490 скінчіло при Христовій смерти, 2300 днів ся бы скінчіло в 1843. роцї; і світ ся мусить скінчіти, кедь не мож довести, же має настати даяка інша подїя, а я не виджу, як бы ся то дало зробити».

GSAM 111.2Професор Стюарт приблизно в тім самім часї повів:

GSAM 111.2«Є то особитный факт, же велика часть выкладателїв в анґліцькім і америцькім світї уж многы рокы звыкла розуміти днї означены в Даниїлови і в Апокаліпсї як выображіня або символы років. Было мі тяжко выслідити походжіня того всеобщого, міг бы єм повісти майже повсюдного, звыку».

GSAM 111Свідоцтво професора Буша

GSAM 111.3Професор Буш повів: «Хто нападає пана Міллера за єго вызначіня часу, нападає го в єго найсильнїшім пунктї. Єго час є справный, але мылить ся в подїї, котра має настати». Буш вірив у навернутя цїлого світа перед Христовым пришестём. Єго ученя было таке, же тысячрічне царство зачне в 1844. роцї.

GSAM 111.4Служителї адвентистськой віры учили в своїх публичных проповідях, же дїї світа указують, же розлічны народы суть якраз в такім положіню, яке выображовала статуя з 2. главы Даниїла, кедь камінь мав ударити статую по ногах і небесный Бог мав установити Своє царство; а в 7. главі, кедь «царство і власть, і велич царства під цїлым небом будуть даны святым Всевышнёго.» Тіж звертали позорность на то, же знаменя — природны, полїтічны і моральны — были якраз такы, якы, подля передповідї Писма, мали быти видны, кедь ся Господь буде мати явити.

GSAM 111Чуда на небесах

GSAM 111.5Господь через пророка Йоіла говорить: «І покажу чуда на небесах і на земли: кров, і огень, і стовпы дыму. Сонце ся перемінить на тьму, а місяць на кров, перед тым, як прийде великый і страшный день Господень.»4 Адвентисты вірили і учили, же полярна зоря послїднїх столїть (звычайно звана сїверным сяйвом) была «огнём і стовпами дыму», котры одповідають пророковому опису; а подля найліпшых відомостей, якы мож добыти з історії (як на свідоцтво ся одволуєме на «Едінбурзьку енциклопедію»), перед тым часом єй видїли лем зрідка.

GSAM 112.1Так, кедь звістка о скорім Господнїм пришестю доходила до найоддаленїшых країв земли, на небесах ся указовали знаменя, котры давали правдї силу і притягали позорность людей.

GSAM 112.2Дня 25. януара 1837 року ся явила пренадгерна огниста полярна зоря, котра, як ся здавало, вела думкы многых прямо до передповідї пророка Йоіла о тім, што мало попереджати великый день Господень. Далшый опис того виду є взятый з «Ню-йоркского торгового оголошователя» з 22. октобра 1839 року. Цїлком ся згоджує з тым, што сам автор видїв у Вікторї, в окрузї Онтаріо, штат Ню-Йорк.

GSAM 112Огниста полярна зоря 1837 року

GSAM 112.3«Вечур 25. януара 1837 року ся тоты самы явы [має ся на думцї полярна зоря] незвычайно указали в розлічных частях країны, як сі наші чітателї без сумнїву припамятають. Там, де земля была покрыта снїгом, быв тот вид величавый і „страшный“ в дотеперь нечуваній мірї. В єднім місцї коло горы нам люде, котры то видїли, повідомили, же то припоминало „хвилї огню, што ся валять долов горов“; і взагалї, покы ся дало дознати, снїг, што покрывав землю, вызерав як огень змішаный з кровёв, а горі (як говорить апостол) „небеса в огни“ так припоминали пророчый опис послїднёго дня, же многы были ужаснуты; дїти, котры то видїли, ся перестрашили і звідали ся, ці то приходить суд; і іщі й звірята трясли ся зо зъявным великым страхом».

GSAM 113.1Тото знаменя пророка Йоіла ся не указало лем в Америцї: кедь ся ученя о Господнїм пришестю ставало знаным у Великій Британії, тото саме знаменя ся явило на небесах і в тій країнї. «Ню-йоркскый торговый оголошователь» з 22. октобра 1839 року цитує з лондонськых новинок далшый опис незвычайного яву, котрый в тій країнї видїли в ночі 3. септембра: —

GSAM 113Полярна зоря 1839 року

GSAM 113.2«ЛОНДОН, 5. СЕПТЕМБРА [1839]. — Меджі десятов годинов у четверь вечур і третьов годинов вчора рано на небесах было видїти єден з найвеличавіших прикладів тых незвычайных явів, падаючіх звізд і сїверного сяйва, за многы минулы рокы. Першым знаком того особитного яву было ясне кармазінове світло, як ся здавало, пара, котра десять мінут перед десятов годинов выступила зо сїверной части півкулї і помалы ся роспростерла до середины неба; а о десятій або о чверть на єденадцять годинї было цїле небо од выходу до западу єдным огромным полотном світла. Вызерало то барз страшно і цїлком так, як при великім пожарї. Світло ся барз міняло; єден раз ся здавало, же спадать, а зараз потім ся піднимало з великым блеском. Были в нїм видны змішаны хмары дыму, котры ся перевалёвали єдна через другу, і каждый, хто то видїв, ся здав быти пересвідченый, же то „страшный пожар“.

GSAM 113.3«Перестрашіня в головнім містї было барз велике; тысячі людей бігли в напрямі здогадованой страшной катастрофы. До пожежных помп зо станиць на вулицях Бейкер, Фаррінґдон і Вотлінґ, на Ватерлоо-Ровд, а тіж зо станиць западного Лондона — властно до каждой пожежной помпы в Лондонї — запрягли конї, і вшыткы мчали к здогадованому „місцю спустошіня“ з незвычайнов силов; за нима шли повозы, їздцї і величезны товпы. Даякы помпы дішли аж до Гай-Ґейт і Галловей [коло четырёх миль], покы ся не пришло на омыл. Тоты явы тырвали вышы двох годин, а к рану ся тот вид став величавым.

GSAM 114.1«О другій годинї рано яв представлёвав прерозкошный вид, котрый є барз тяжко описати. Цїлый Лондон быв освітленый так ясно як на полудне, а воздух быв незвычайно чистый. Южна півкуля в спомянутім часї, хоць без хмар, была барз темна; але незрахователны звізды красно світили. Протилежна сторона неба давала особитный, але величавый протиставный образ; была надзвичайно ясна і світло было барз жыве; неперестайно слїдовали за собов метеоры розлічного блеску — здавало ся, же ся творять посеред неба і росшырюють ся, аж кым, як ся здавало, не пукли. Дїяло то як електрічный удар. Несчісленны малы звізды вылетовали понад обрієм і з таков скоростёв ся метали к земли, же око ледве могло слїдовати їх путь; здавало ся, же тіж пукають і розметують темнокармазінову пару над цїлов півкулёв. Фарбы были пренадгерны.

GSAM 114.2«О пів третїй годинї ся тот вид перемінив на тьму; кедь ся тьма розышла, указала ся світляна дуга в зенітї неба і довкола краю тьмы, котра висїла над южнов частёв країны. Незадовго потім з нёй выжарёвали стовпы срібристого світла. Незвычайно ся звекшовали, змішували ся з кармазіновов паров, котра ся творила в тім самім часї, і кедь досягли повной вышкы, вид превысшовав вшытку уяву. Звізды ся метали вшыткыма напрямами і продовжовали аж до четвертой годины, кедь вшытко погасло».

GSAM 114Чудны явы на сонцї

GSAM 114.3Кедь жывы проповідникы выкладали правду о Господнїм пришестю, в розлічных частях світа было видїти многы і розмаїты чуда на небесах. Наш простор нам з них доволить лем выобразити яв на сонцї в Норвічі в Анґлії в децембрї 1843 року. Подобный яв настав у Ню-Гейвенї, штат Коннектікут, 9. септембра 1844 року, дві годины перед полуднём і по нїм, і видїли го тысячі людей.

GSAM 115Чудный вид сонця

GSAM 115.1Малый внутрїшнїй круг выображує сонце. Мало яснопомаранчову фарбу. Вонкашня часть двох кругів, котры обкружовали сонце в нерівных оддаленостях од нёго, мала на вид тоту саму фарбу; але внутрїшня часть тых кругів была сыто жовта, небо всерединї тых кругів вызерало темнокоричневе, а три великы кругы, котры проходили через сонце і попід ним, вызерали як з выразного ясного світла.

GSAM 115.2О подїї в Анґлії чітаме в листї Е. Ллойда з Лондона, 3. януара 1844 року, тото: —

GSAM 115.3«Явило ся незвычайне „знаменя на сонцї“, котре видїли вызначны міщане Норвіча і околїчного краю, якого іщі николи перед тым в Анґлії не видїли. Видїли го минулого децембра коло 12. годины на полудне і тырвало дві годины. Барз перестрашило жытелїв. Стало ся то якраз перед тым, як братя Вінтер, Берджес і Рутон зачали свою місію в тім містї. Здавало ся, же то приготовило путь правдї, так же там мали добрый успіх».

GSAM 116.1Опис яву, котрый настав у Ню-Гейвенї, штат Коннектікут, є поданый в «Північнім крику» з 10. октобра 1844 року і быв перевзятый з «Ню-гейвенского палладія» з 10. септембра 1844 року. В описї у «Крику» редактор говорить: «Ниякый ученый не быв годен дати таке поясніня причіны того яву, котре бы задоволило єго самого».

GSAM 116.2Опис того виду, котрый ся указав коло сонця у Ню-Гейвенї, штат Коннектікут, 9. септембра 1844 року, быв тіж надрукованый у «Гартфордскім віснику» з 12. септембра 1844 року і звучіть так: —

GSAM 116.3«Кругы довкола сонця в понедїлёк 9. септембра 1844 року, дві годины перед полуднём і по нїм, як ся здає, наші міщане всеобщо спозеровали з великым інтересом, і пробудили в них розумну цїкавость дознати ся веце о явах такого самого роду і о їх причінї.

GSAM 116.4«Тото гало было незвычайне своїм довгым тырванём і дало добры можности на спозерованя. Коло полудня го творили головно два цїлы кругы: єден шырокый коло сорок пять ґрадусів обкружовав сонце в своїм центрї, а другый, шырокый коло сімдесят два ґрадусів, мав свій центр в зенітї, а єго обвод проходив через сонце. Меншый круг быв супроводжаный еліпсов з великов осёв і з малов ексцентрічностёв. Прямо напроти сонцю і тридцять шість ґрадусів на сївер од зеніту великый круг пересїкали два іншы кругы майже або цїлком такого самого діаметра; в місцї пересїчаня творили ясну пляму, яка бы природно повстала зі споєного світла трёх світляных кругів. Круг, котрый обкружовав сонце, указовав фарбы дугы, часто барз жывы і красны. Іншы кругы были білы і слабше світячі, чім далше были од сонця. Але малы части кругів з прізматічныма [дуговыма] фарбами ся указовали в розлічных часах як на выходї, так на западї.... Така єднакость будовы мусить залежати од даякого закона, котрый управлює творіня гало; але природа того закона іщі не є повно розкрита.... Пояснити повстаня круга, котрый обкружує сонце, не было барз тяжко, бо причіна є до даякой міры подобна тій, што творить дугу; але пояснити походжіня круга, котрого обвод проходить через центр сонця, ся указало тяжшым».

GSAM 117Чуда, котры сповнюють предсказаня Святого Письма

GSAM 117.1О тім, як ся в Анґлії і в Америці хосновали тоты чуда, виджены на небі, можеме ся дізнати з «Выкладу двадцять четвертой главы Матвія» Силвестра Блісса, выданого в Бостоні в 1843 році. По наведжіню дакотрых із высше поданых розповідей він говорить: —

GSAM 117.2«Так ся здає, же „великы знаменя“ і „страшны явліня“, предсказаны в Письмі правды, вшыткы ся сповнили, як і тоты, о котрых Спаситель повів, же будуть перед Його приходом.

GSAM 117.3«Як певно то, же пущаня листя на стромах є знаком літа, так певно мають христіане по сповніню тых знаків знати, же Христів приход є близко, уж при дверях. То не є лем дозволіня знати то, але наш Спаситель їм приказує, жебы то знали».5

GSAM 117ВІСНИКЫ

GSAM 117.4Кедь єсьме обернули увагу на дакотры головны черты звістки о другім пришестю, як была спочатку звістована, може быти цікавым спомянути дакотрых із тых, што мали вызначну участь у тім великім звістованю. Уже єсьме подали мена многых із найздібнішых служителів того часу в чужых краях, котры подали тот крик. Кедь обернеме увагу на дакотрых провідників в Америці, на котрых Господь положыв тягар той роботы, іщі ліпше ся покаже, же Господня рука справды была в тім руху.

GSAM 118Вільям Міллер

GSAM 118.1Спочатку спомянеме Вільяма Міллера, котрый мав таку вызначну участь в адвентистськім руху в Споєных Штатах, же многы знають тот рух лем під меном «міллерізм».

GSAM 118.2Вільям Міллер ся народив у Пітсфілді, в Массачусетсі, у фебруарі 1782 року. Уже в раннім дітинстві ся в нього проявляли знакы незвычайной розумовой силы і жывости. За пару років ся тоты знакы ставали вшыткым, што з ним были, чім дале тым видимішыма. Мав міцне тіло, жывый і од природы добрі розвиненый розум та бездоганну моральну вдачу. Лем пару років ся учів у місцевій школі, котра давала обмеджены можности, а уж ся загально признавало, же його знаня перевышовали знаня учітелів, котрых там звычайно наймали.

GSAM 118.3Пан Міллер ся оженив у 1802 році і оселив ся в Пултні, у Вермонті. Люде, з котрыма ся стрічав од свого переселіня до Пултні і котрым у значній мірі завдячовав своїми земныма благами, были глубоко перейняты скептічныма засадами і деістічныма теоріями. То не были неморальны люде; загально то были добры граждане, поважного поведжіня, людяны і доброчинны. Але Біблію одмітали як міру реліґійной правды і старали ся оправдати єй одмітаня доводами з творів Вольтера, Гюма, Вольнея, Пейна, Ітана Аллена і іншых. Пан Міллер тоты творы пильно штудовав і накінци ся вызнав за деіста. Сам повів, же його деістічный жывот тривав дванадцять років, почінаючі коло 1804 року.

GSAM 118.4Кедь дістав капітаньску годность, вступив у 1810 році до войска. По повороті з войска переселив свою родину до Лоу-Гемптона, у штаті Ню-Йорк, де в 1812 році зачав ґаздовати на землі. Як земледілник мав веце вольного часу на чітаня. Збадовав, же його деістічны погляды му не давали ниякой істоты щастя по теперішнім жывоті. За гробом было вшытко темне і понуре. Повіджме то його властныма словами:

GSAM 118.4«Мысль о повнім знищіню была холодна і аж мразила, а одповідность за свої діла означала певну загубу про вшыткых. Небо было як мідь над моёв головов, а земля як желізо під моїма ногами. Вічность! — Што то было? А смерть! — Нач то было? Чім веце єм розважовав, тым дале єм быв од певного доказу. Чім веце єм думав, тым розбіжнішы были мої выслідкы. Пробовав єм перестати думати, але свої думкы єм не міг опановати. Быв єм справды нещастный, але не розумів єм причіну.... Скоро потім ся мі в розумі одразу жыво вырисовала вдача Спасителя. Здало ся мі, же може быти єство таке добре і милосердне, жебы само спокутовало нашы провиніня і тым нас спасло од терпіня кары за гріх. У тій хвилі єм почуствовав, яке миле мусить быти таке єство; і представив єм собі, же бы єм ся міг кинути до Його рамен і довірити ся Його милосердю».

GSAM 119Обернутя Вільяма Міллера

GSAM 119.1Дале повів:

GSAM 119.1«Видів єм, же Біблія справды указує такого Спасителя, якого єм потребовав; і не міг єм порозуміти, як бы книга без Божого надхнутя могла выкладати засады так досконало пристосованы потребам упадлого світа. Мусив єм признати, же Святе Письмо є обявліньом од Бога. Стало ся моёв радостьов; а в Ісусови єм нашов приятеля.... Біблія ся теперь стала головным предметом мого штудованя, і можу правдиво повісти, же єм єй досліджовав з великым потішіньом. Збадовав єм, же мі ани половину не повіли. Чудовав єм ся, чом єм скорше не видів єй красоты і славы, і дивовав єм ся, же єм єй даколи міг одмітнути».

GSAM 119.2Вільям Міллер сам так описує свій способ штудованя Біблії:

GSAM 119.2«Постановив єм собі одложыти вшыткы свої упереджіня, докладно порівновати єдны місця Письма з другыма і штудовати го порядно, за певным порядком.... Коли єм нашов дашто неясне, мав єм звычай порівновати то зо вшыткыма спорідненыма місцями; а з помочов Крудена єм переглядав вшыткы тексты Письма, в котрых ся находили дакотры з головных слів того неясного місця.... Так єм при першім прочітаню штудовав Біблію коло двох років і цілком єм ся пересвідчів, же она сама себе пояснює.

GSAM 120.1«При такім штудованю єм ся пересвідчів, же кедь пророцтва, котры ся сповнили в минулости, суть мірилом того, як ся сповнять тоты, што іщі лежать перед нами, тогды розшырены погляды о духовнім царёваню Христа — о земнім тысячрічу перед кінцьом світа і о повороті Жыдів — не мають підпоры в Божім слові.... Нашов єм у Письмі ясне учіня, же Ісус Христос знова зыйде на тоту землю, приходячі на небесных хмарах у вшыткій славі свого Отця.

GSAM 120.2«При штудованю Письма єм мав радость, о котрій єм скорше ани не думав, же бы єй могло дати його учіня. Зачав єм го штудовати без очекованя, же найду час Спасителёвого приходу, і спочатку єм ледва міг повірити выслідку, до котрого єм дішов; але доказы на мене подіяли так міцно, же єм не міг противити ся свойому пересвідчіню. Майже цілком єм ся утвердив у своїх выслідках і зачав єм чекати, бдіти і молити ся за Спасителів приход».

GSAM 120.3Іщі говорить:

GSAM 120.3«Увірив єм; і одразу ся мі глубоко втисла до розуму повинность звістовати тото учіня, жебы світ міг увірити і приготовити ся на стрічу зо Судцьом і Женихом при Його приході. Ту не треба, жебы єм докладно розповідав о своїх довгых і тяжкых пробах. Доста повісти, же по дакількох роках ня Божый Дух, сила правды і любов к душам приневолили взяти свій хрест і звістовати тоты речі умераючому світови, котрый іде до загубы».

GSAM 120.4Пан Міллер, подобно як тоты, котрых тота звістка побудила в іншых країнах, спочатку думав сповнити своє посланя писаньом і публікованьом у ґазетах і в брошурах. Свої погляды першый раз опубліковав у «Вермонтьскім телеґрафі», баптістьскій ґазеті, котру друковали в Брендоні, у Вермонті. Было то в 1831 році. Першый раз о тім говорив перед народом у 1832 році. О тім зібраню повів: «Господь выляв Свою благодать на зібраных, і многы увірили на спасіня своїх душ».

GSAM 121.1У 1836 році його преднашкы были выдрукованы в дакотрых тогдышніх ґазетах. В зимі 1837-38 років його преднашкы вышли в брошурі. У 1838 році была выдрукована друга брошура на 204 сторінках, і в ній пан Міллер повів, же османьска власть може впасти в 1839 або 1840 році. У великых містах він першый раз мав преднашкы в 1836 році. Тогды выступав у містах Рендолф, Лоуелл, Ґротон і Лінн у Массачусетсі.

GSAM 121.2Аж до 1840 року пан Міллер майже сам выступав перед народом з учіньом о близкім Христовім приході. В тім році ся к ньому одразу приєднали сотні людей у звістованю звістки. Што вызвало тоту велику переміну, увидиме в наступній главі. В зимі 1839-40 років пан Міллер мав ряд преднашок в Ексетері, у Ню-Гемпширі. Там ся першый раз стрітив з пресвітером Дж. В. Гаймсом, котрый тогды приняв тоту віру і од того часу стояв бок о бок з пресвітером Міллером як выдаватель і ревностный проповідник великой звістки о другім пришестю.

GSAM 121Джошуа В. Гаймс

GSAM 121.3О тім ревностнім робітникови того великого руху найліпше буде навести слова його жывотописця, котрый говорить: —

GSAM 121.4«Джошуа В. Гаймс ся народив у Вікфорді, на Род-Айленді, 19. мая 1805 року. Його отець быв добрі знамый як торговник з Вест-Індіёв і вызначный член Епіскопалной церкви святого Павла у Вікфорді. Його мати мала ласкаву вдачу і любов к Спасителёви, о котрій радо розповідала сынови, а він єй охотно слухав.

GSAM 121.5«Отець мав намір дати свойому сынови Джошуови освіту про службу в церкві, до котрой сам належав, але обставины му в тім перешкодили. Бог мав про того сына іншу роботу і так водив діла, жебы привели до жаданого выслідку. У 1817 році отець выслав цінный наклад під опіков капітана Картера, з Александром Стюартом як доглядачом накладу. Тоты люде ся показали невірныма і, кедь дішли до єдного вестіндійского порту, продали і лодь, і наклад та втекли. Тота подія змінила вшыткы планы про будучность молодого Джошуы, котрого мали послати до Браунового універзітету в Провіденсі, на Род-Айленді. Намісто того го в апрілі 1821 року одвели до Ню-Бедфорда в Массачусетсі і дали до ученя к Вільямови Найтсови, жебы ся научів ремесла столяра, котрый робить меблі.

GSAM 122.1«Кедь пришов до свого нового дому, ревностно ся взяв до довіреной му роботы і постановив собі стати майстром свого ремесла. Але скоро збадовав, же реліґійне окружіня му не цілком одповідало. Говорить: „Мій майстер быв унітаріан і брав ня до своёй церкви. Пастором быв преподобный Орвілл Дьюї. Недавно одышов од правовірного учіня. Моє выхованя під єпіскопом Ґрізволдом і преподобным Вільямом Берджом, настоятелём церкви святого Павла у Вікфорді, і часте слуханя красномовного доктора Крокера з церкви святого Йоана в Провіденсі, на Род-Айленді, ня цілком одвернули од принятя красномовных заперань пана Дьюї, котры одмітали учіня Христа і Його апостолів“.

GSAM 122.2«Кедьже в тім часі в Ню-Бедфорді не было Епіскопалной церкви, вырішив ходити до Першой христіанской церкви [не «Учеників»] і пізніше ся к тій громаді приєднав. „Ту, — говорить, — єм нашов одкрыту Біблію і свободу думкы та добрі єм хосновав єдно і друге“. О тоту церкву ся старав пастор, преподобный Мозес Гау. Преподобный пан Клаф охрестив Джошуу В. Гаймса 2. фебруара 1823 року. Зо сердцьом, котре горіло ревностьов про свого Пана, зачав одразу, у віці вісімнадцять років, розповідати повість хреста і закликати людей до покаяня. Сам о собі говорить: —

GSAM 122.3«„Скоро єм став напоминателём і дістав єм дозволіня розвивати свій дар.... Своє ученя ремесла єм успішно скінчів і дістав єм похвалу. Але пять або шість років єм звычайно робив надчас, і так єм собі здобывав єден або два дні в тыждню на штудованя і місіонерьску роботу в нужденных околицях, плоды котрой єм передавав свойому пасторови“.

GSAM 123.1«У 1825 році быв повіреный служити як місіонер конференції христіанскых церквей у южнім Массачусетсі. „Не было ани плану, ани средств на утримованя місіонерів, — говорить пресвітер Гаймс, — і я єм вырішив зачати властне діло, жебы єм ся міг утримовати, і проповідати, кілько буду мочі“.

GSAM 123.2«У 1828 році одышов з Ню-Бедфорда, без сумнівів ці недостатку силы, але з рішучостьов, котра мусила привести до успіху, і пішов до Плімута, де проповідав Боже слово в школах, у пристосованых про то комнатах і вшадь, де го хотіли слухати. У 1829 році продовжовав таку саму роботу у Фолл-Рівері аж до 1830 року, коли ся переселив до Бостона як пастор Першой і Другой христіанскых церквей; і ту зістав тридцять три рокы. У 1839 році приняв віру в пришестя, як єй выкладав знамый пресвітер Вільям Міллер. До нового діла вступив зо вшыткым своїм запалом, і його служіня было повне огня і силы. У 1840 році зачав выдавати „Знаки часів“, обстоюючі діло, котрому оддав ціле своє сердце. Вшыткы свої грошы, вшытку свою роботу, вшыткы свої силы вложыв до того діла, і тісячі людей ся обернули до віры».

GSAM 123Сполочна робота Міллера і Гаймса

GSAM 123.3Од 1840 року до осени 1844 року пресвітеры Міллер і Гаймс переважно робили сполочно, ходячі од міста до міста: в літі зо своїм великым наметом, в зимі — в церквах і в громадных залах. Велика тілесна сила пресвітера Гаймса го утримовала аж до вступу в девятьдесят другый рік жывота. Його розумовы силы зіставали жывыма аж до кінця. 28. септембра 1894 року мав барз порушливу проповідь перед зібраньом веце як трьох тісяч Адвентистів сьомого дня на таборовім місці в Лансінґу, у Мічиґані. Здало ся, же в його словах было іщі много давньой ревности і силы. Было то справды чудесне про чоловіка, котрый уж прожыв три місяці в девятьдесят першім році свого жывота і котрый терпів невылічітелну хвороту, од котрой умер наступного року.

GSAM 124.1Пресвітеры Міллер і Гаймс стояли, так бы повісти, «в передніх рядах бою» в руху другого пришестя в Америці і были лем двома з-помеджі многых десятків тых, котры з нима робили у звістованю учіня о Христовім пришестю і головныма чертами котрых были твердість наміру і непохыбна честность. Тоты люде переважно належали до тых, котрых світ называть «людьми, што сами себе створили», — до людей, котры ся розвинули в стрічі з тяжкыма обставинами жывота і научіли ся судити о гідности діла за засадами, а не за выгідностьов. Были такыма людьми, о котрых пресвітер Міллер говорив, же з церквей звістку звычайно приймають «найпобожнішы, одданы і духовно жывы членове». Тот факт потвердили служителі розлічных церквей, котры по остаточнім одділіню Адвентистів од них повіли: «Воно [учіня] забрало найліпшых з нашого стада».

GSAM 124Іншы вызначны адвентистськы проповідникы

GSAM 124.2Може быти цікавым назвати мена дакотрых людей, котры мали вызначну участь з пресвітерами Міллером і Гаймсом у русі тых ранніх часів. Першым у списку є Чарлз Фітч із Клівленда, в Огайо, котрый у 1842 році подав мысль хосновати карты про зображіня видінь Даниїла і Обявліня. Тота мысль ся операла на словах Авакума 2:2, 3. Чарлз Фітч умер 10. октобра 1844 року.

GSAM 124.3Доктор Джосая Літч із Філадельфії, котрого, як увидиме в наступній главі, Господь побудив звістовати правду, сповніня котрой вызвало одразу швидке зростаня зацікавліня звістков о пришестю.

GSAM 124.4Ілон Ґалуша з Локпорта, у штаті Ню-Йорк, знамый баптістьскый служитель, котрого писаня і служіня о близкім Господнім приході вызвали великый розрух у тій церкві.

GSAM 125.1Е. Р. Пінні із Сенека-Фоллз, у штаті Ню-Йорк, іщі єден одданый служитель Баптістьской церкви, котрого служіня і писаня были великов силов у роботі. Справедливо бы го мож было назвати «солёв землі».

GSAM 125.2Джордж Сторрс із міста Ню-Йорк, котрый перед своїм обернутём до учіня о пришестю быв вызначным проповідником духовного пробуджіня. Його писаня мали міцный вплив і побуджовали людей до векшого одданя себе і свого маєтку роботі; особливо ся то проявило в остатніх тыжднях 2300 днів. Саме він по розчарованю подав Адвентистам і світови на розважованя свої шість проповідей о природі чоловіка, стані мертвых і будучій карі.

GSAM 125.3Пресвітер Стокмен із Портланда, в Мейні, быв іщі єдным ревностным робітником при духовных пробуджінях Вільяма Міллера в тім місті. Умер дакілько тыжднів перед кінцьом жыдівского року 1843, коли Адвентисты надіяли ся і очековали, же Господь прийде в тім часі.6

GSAM 125.4Были і іншы вызначны люде, котрых про недостаток місця лем спомянеме: Н. Н. Вайтінґ, котрый переклав Новый Завіт до анґліцького языка, і тот переклад є знамый як «Переклад Вайтінґа»; С. С. Сноу, Ф. Ґ. Браун, Аполлос Гейл, Л. Д. Мансфілд, Джордж Нідгем, О. Р. Фассетт; Джордж, Веслі і Едвін Бернемы (три братя), вшыткы здібны робітникы в звістованю звістки.

Notes

  1. Аввакум 2:2, 3. ↩
  2. Обявлїня 14:6, 7. ↩
  3. Марко 1:14, 15 ↩
  4. Йоіл 2:30, 31. ↩
  5. «Выклад двадцять четвертой главы Матвія», с. 49-60. С. Блісс, Бостон, Массачусетс, 1843. ↩
  6. Легко мож порозуміти, як то є представлено в «Ранніх писанях», с. 17, чом пресвітеры Фітч і Стокмен так хотіли знати, што ся стало од часу, як заснули. ↩

Note

Back