Глава 1 — Вступ
GSAM 21.1Кедь говориме о другім пришестю Хріста, дотыкаме ся темы, котра в дїйсности была надїёв Божого народу од выгнаня нашых першых прародичів із едемского саду. У словах, повідженых гадови, же насїня жены роздавить його голову, было запевненя, же наостаток прийде Обновитель, котрый переможе самовільне панованя Сатаны і сповнить Божый замір на земли. Мож припустити, же Адам і Єва думали, же тото дїло буде дуже скоро докінчене і же переможцёв буде їх безпосереднїй потомок. Але в Божім планї обіцянка Спасителя од позірной загибели обнимала вшытко, што ся одтогды розвинуло при сповнёваню його «властного заміру і благодати, котра нам была дана в Хрістї Ісусови перед початком світа.»1
GSAM 21.2Кебы Адам і Єва одразу увидїли біду і горе, котры мали наповнити світ за довгі векы меджі його загибелёв і обновлїньом, їх жаль быв бы невыносимый. Небесный Бог у своїй нїжній милости і співчутю скрыв перед нима тот образ і дав їм пестовати милу надїю, же скоро будуть вызволены до славной свободы Божых дїтей. Думка, же выкуплїня є близко, природно мала їх побудити до іщі ревнїшой приготовы на стрїчу з тов подїёв.
GSAM 22.1Подобно тото было і з Божым народом у вшыткых поколїнях од Адамовых днїв. Были певны, же раз у будучности настане велика і важна подїя — же Хрістос наостаток прийде і заложыть своє царство. І они, подобно як Адам і Єва, вірили, же тота подїя є близко, і так само не знали, што ся стане меджі їх часом і тов подїёв; інакше могли бы стратити одвагу в змаганю до цїля за нагородов.
GSAM 22.2Тоту думку мож пояснити на подїях, споєных із великыма одкрытями. Люде, котры їх учінили, хоць о тім не знали, насправдї сповнёвали Божый замір; але побуджовали їх думкы, котры ся не у вшыткім оказали в згодї з їх властныма теоріями, што їх вели до дїла.
GSAM 22Далекосїжны наслїдкы Колумбовых одкрыть
GSAM 22.3Монтґомері у своїй «Американьскій історії»,2 у выданю 1902 року, на сторінках 8, 9, говорячы о теорії, котра побудила Колумба вырушити на плавбу, і о здійсненю його плану дістати ся до Східной Індії плавбов на запад, повідать: —
GSAM 22.4«Колумб думав, же може злїпшыти план портуґальского краля. Быв певный, же є коротша і лїпша дорога до Індії, як тота, што єй вызначів Діаш. План ґенуезского моряка [Колумба] быв такый смілый, як і незвычный. Намісто плавбы на схід або на полудне і схід предложыв плыти прямо на запад. Мав, як вірив, три добры і тверды причіны на таке почінаня: по-перше, згідно з найлїпшыма ґеоґрафічныма працями свого часу, Колумб быв пересвідченый, же земля не є плоска, як думала векшына людей, але ґуля. По-друге, думав, же тота ґуля є омного менша, як насправдї, і же єй векшу часть творить суша, а не вода. По-третє, кедь нич не знав і нич не тушыв о єствованю американьского контіненту або Тіхого океану, уявлёвав собі, же берег Азії або Індії лежыть прямо напроти Іспанії і западного берега Европы. Одгадовав, же цїла далечіна аж до Чіпанґа, або Японії, правдоподобно не буде векша як приближно штири тісячі миль.
GSAM 23.1«Його план быв такый: вырушити з Европы, направити свою лодь на запад до Японії і слїдовати за закривлїньом земской ґулї, покы го не доведе до того, што глядав. Здавало ся му тото таке певне і просте, як мусї обыйти яблоко.
GSAM 23.2«Кебы ся му плавба повела, мав бы тоту величезну выгоду: войшов бы до Індії прямо головныма дверми, намісто того, жебы ся до нёй дістав обходом і якымсь бічным входом, як мусять Портуґальцї.
GSAM 23.3«Видиме, же тот чоловік, котрый знав практичну математіку, ґеоґрафію і мореплавбу так добрї, як хто-небудь у його часї, мав правду в першім пунктї — о формі землї, — але в другых двох ся цїлком мылив.
GSAM 23Щастлива хыба
GSAM 23.4«Але, як тото і чудно, його хыбы му в єднім оглядї помогли. Хыба, котру зробив при одгадованю далечіны, была дуже щастлива. Кебы Колумб правилно выраховав величіну земской ґулї і дїйсну довжку такой плавбы, правдоподобно бы не вырушив, бо одразу бы увидїв, же предложена портуґальска дорога є і омного коротша, і дешевша. І кебы собі быв міг уявити або якымсь способом наперед увидїти, же американьскый контінент лежыть прямо поперек його дорогы, само тото бы го тогды, може, не побудило вырушити на плавбу за одкрытями, бо його цїлём не было найти нову землю, але нову дорогу до старой».
GSAM 23Велика надїя віків
GSAM 23.5Так і Божый народ через векы мав перед собов надїю Хрістового приходу «як котву душі, певну і тверду.»3 Хоць часто серед жалїв і скорбот у муках волали: «Доки, Господи, доки прийде вызволїня?» — все ж ішли допереду і, подобно як Павел, говорили і все іщі говорять: «Хто є наша надїя, або радость, або вінець радованя? Чі ж не вы перед нашим Господом Ісусом Хрістом при його приходї?»4
GSAM 24Павел, піддержованый надїёв
GSAM 24.1У тім звязку мусить доста быти дакілько прикладів піддержуючой силы той надїї. Кедь Павла поставили перед Фелікса і позволили му говорити на свою оборону, повів: «По тій пути, котру они называють єрессёв, служу Богу своїх отцїв, вірячы вшыткому, што є написане в законї і в пророках; і маю надїю в Бозї, котру і они самы приймають, же буде воскресїня мертвых, як праведных, так і неправедных.»5
GSAM 24.2У своїй розумній оборонї, кедь го привели перед Аґріппу, Павел повів: «А теперь стою і судять ня за надїю на обіцянку, котру дав Бог нашым отцям; до сповнїня той обіцянкы надїють ся дойти нашы дванадцять племен, ревно служачы Богу днём і ночов. За тоту надїю, кралю Аґріппа, обвиняють ня Жыды. Чом вы вважаєте за невірогідне, же Бог воскрешує мертвых?»6 Кедь наостаток быв у Римі, жебы стати перед цїсаря, повів Жыдам: «За надїю Ізраїля єм скованый тым ланцом.»7
GSAM 24.3Павел одкрыто говорив о тій надїї в листї до Тіта: «Бо Божа благодать, котра приносить спасїня, явила ся вшыткым людям і учіть нас, жебы сьме ся одрекли безбожности і світскых пожадливостей і жыли стримано, праведно і побожно в теперішнїм світї, очікуючы блаженной надїї і славного явлїня великого Бога і нашого Спасителя Ісуса Хріста.»8
GSAM 24Петро ся радує в надїї
GSAM 24.4Петро говорить о тій самій надїї так: «Благословеный Бог і Отець нашого Господа Ісуса Хріста, котрый нас по своїй великій милости знова зродив до жывой надїї через воскресїня Ісуса Хріста з мертвых, до дїдичства нетлїнного, непошкверненого і невянучого, захованого в небесах про вас, котрых Божа сила через віру хоронить до спасїня, готового явити ся в послїднїм часї. У тім ся дуже радуєте, хоць теперь, кедь треба, на короткый час терпите жаль у розмаїтых спокусах, жебы выпробованя вашей віры, омного цїннїше од золота, котре гыне, хоць ся огнём пробує, было на хвалу, честь і славу при явлїню Ісуса Хріста.»9
GSAM 25Божый замір при створїню
GSAM 25.1Писмо одкрывать Божый замір при створїню світа; і зі слова пророцтва спознаєме його план о будучности: «Так говорить Господь, котрый створив небеса, сам Бог, котрый сформовав землю і учінив єй; він єй утвердив, не надармо єй створив, але сформовав єй, жебы была обывана.»10 Кедь єй сформовав, дав єй чоловікови. Псалмопівець говорить: «Небо, самы небеса суть Господнї; але землю дав сыном людьскым.»11 Але кедь єй дав чоловікови, чоловік быв праведный, як повів мудрець: «Лем тото єм нашов, же Бог учінив чоловіка праведным; але они глядали много вымыслїв.»12
GSAM 25.2О Господнїм обходжіню з людьскым родом чітаме, же «кедь роздїлёвав Адамовых сынів, поставив граніцї народів по чіслї сынів Ізраїля,»13 то є по чіслї правдивого Ізраїля, котрый ся наостаток зыйде на земли як підданы його будучого царства. Павел тото выражать тыма словами: «Бог ... з єдной крови створив вшыткы людьскы народы, жебы обывали цїле лице землї, і вызначів наперед установлены часы і граніцї їх обываня, жебы глядали Господа, чі бы го якось намацали і нашли, хоць не є далеко од жадного з нас; бо в нїм жыєме, гыбеме ся і єствуєме.»14 Кедь ся сповнить тот першопочаточный замір о земли, «і твій народ буде цїлый праведный.»15 Іщі ся о них у тім станї говорить: «Обыватель не повість: Я єм хворый; народу, котрый там обыває, буде одпущена його неправость.»16 Тото буде час, кедь «тіхы будуть дїдичіти землю і будуть ся радувати в достатку покоя.»17
GSAM 26Друге пришестя Хріста не є байков
GSAM 26.1У другім листї Петра ся говорить, же «не слїдовали сьме за хитро вымыслїныма байками, кедь сьме вам звістовали силу і приход нашого Господа Ісуса Хріста, але были сьме очітыма свідками його величі. Бо приняв од Бога Отця честь і славу, кедь до нёго з величавой славы прийшов такый голос: Тото є мій улюбленый Сын, у котрім маю залюблїня. І тот голос, котрый прийшов із неба, сьме чули, кедь сьме з ним были на святій горі. Маєме іщі певнїше слово пророцтва; і добрї робите, же на нёго дбаєте як на світло, котре світить у темнім місцї, покы не засвітає день і не зыйде рання звізда у вашых сердцях.»18
GSAM 26.2У тім місцї Писма апостол указує на преображіня на горі як на доказ другого пришестя Хріста. Перед тов подїёв наш Спаситель повів своїм апостолам: «Суть ту дакотры з тых, што стоять, котры не скусять смерти, покы не увидять Сына чоловічого, котрый приходить у своїм царстві»19 — як записав Лука: «Суть ту дакотры з тых, што стоять, котры не скусять смерти, покы не увидять Боже царство.»20
GSAM 26.3Тота обіцянка ся дословно сповнила в самім преображіню. У тім «видіню» на горі увидїли Ісуса ославленого, так, як ся явить, кедь прийде у своїм царстві. Увидїли Ілію (Елію), котрый быв взятый до неба без того, жебы скусив смерть, і представлёвав тых, котры будуть перенесены — перемінены зі смертных на несмертных — «в єднім моментї, за миг ока», кедь прийде Господь.21 Быв там і Мойсей, котрый умер, і представлёвав тых, котры будуть воскрешены з мертвых на стрїчу Господови. Так у тім «видіню» увидїли Хріста, котрый приходить у своїм царстві, як їм і обіцяв.
GSAM 27Пророцтво — іщі певнїше слово
GSAM 27.1Хоць апостолы увидїли тот славный образ на горі преображіня і чули голос Божого одобреня, апостол Петро стверджує: «Маєме іщі певнїше слово пророцтва». Тым высловом не зменшує значіня того, што видїли і чули при тій памятній подїї. Тогды чули Божый голос єден раз, але у великых пророчых лїнїях, котры ся тягнуть аж до другого пришестя Хріста, маєме Божый голос повтореный много раз. Насправдї кажде певне пророче передповіджіня, котре ся сповнило або є записане в історії, є Божым голосом до нас. У тім смыслі мусить быти слово пророцтва «іщі певнїше». «Переглянутый переклад» передає тото як «утверджене». Пророцтво ся утверджує каждым сповненым подробным предсказанём. Кажда передповіджена подїя, кедь ся сповнить, дає запевненя, же ся напевно сповнять і остатнї передповіджены подїї.
GSAM 27Природа пророцтва
GSAM 27.2Наслїдуючі свідоцтва вызнамных дослїдників Біблії о природї пророцтва суть переконливы: —
GSAM 27.3Томас Ньютон стверджує, же «пророцтво є історія наперед повіджена і скорочена; історія є пророцтво сповнене і розгорнуте. Были на світї лжывы віщуваня; але вшытка хитрость і злоба людей і дїяволів не годна створити такы пророцтва, як суть записаны в Писмі».
GSAM 27.4Сер Ісаак Ньютон свідчіть, же «слухати пророків є основнов ознаков правдивой церькви».
GSAM 27.5Доктор А. Кіт говорить, же «пророцтво є рівноцїнне якому-небудь чуду і само о собі є чудесне.... Лем голос Всемогучости міг выкликати мертвых із гробу, — лем голос Всезнаня міг повісти вшытко, што лежало скрыте в темній будучности, котра є про чоловіка так непрониклива, як обытелі мертвых, — і обидва суть однаково Божым голосом».
GSAM 28.1Метью Генрі повів, же «в Божім часї, котрый є найлїпшый час, і Божым способом, котрый є найлїпшый способ, пророцтво ся напевно сповнить. Кажде Хрістово слово є дуже чісте, і зато дуже певне».
GSAM 28Цїль пророцтва
GSAM 28.2Із Хрістовых слів до його апостолів можеме спознати єден із Господнїх цїлїв, про котры дає пророцтво. Кедь пророчо говорив о тім, што ся мало стати в Юдашовім жывотї, повів: «Говорю вам о тім, покы ся тото не стало, жебы вы, кедь ся стане, повірили, же я єм той.»22
GSAM 28.3Господь говорить і через пророка Ізаію: «Я єм Бог, і нїт никого подобного мнї; од початку ознамую конець і од давных часів тото, што ся іщі не стало, і говорю: Мій замір остане непорушеный, і сповню всю свою волю.»23
GSAM 28.4І знова: «Од початку єм ознамовав давнї подїї, і выходили з моїх уст, і я єм їх зъявлёвав; нараз єм їх учінив, і сповнили ся.... Уж од початку єм ті тото ознамовав; перед тым, як ся тото стало, єм ті тото зъявив, жебы єсь не повів: Моя модла тото зробила, і мій вырїзаный образ, і мій вылятый образ тото приказав. Чув єсь, позерай на вшытко тото; і чі о тім не будете ознамовати? Одтепер єм ті зъявив новы рїчы, і скрыты рїчы, котры єсь не знав. Теперь суть створены, а не од початку; і перед тым днём єсь о них і не чув, жебы єсь не повів: Гля, я єм о них знав.»24
GSAM 28.5Із тых слів видно силу сповнїня пророцтв як доказу Божого походжіня пророцтва, а так само як свідоцтва Господнёй силы над вшыткыма богами поганів. Із тых слів видно і тото, же пророцтво має дуже важне місце в Писмі правды. Понеже тоты факты суть правдивы, є аж чудно, же так много людей дбає мало або цїлком не дбає на штудованя пророчых частей Святого Писма.
GSAM 29Пророцтво не є запечатане
GSAM 29.1Непоучены люде говорять, же суть невчены, і зато не можуть розуміти пророцтва. З другого боку многы вчены, а меджі нима і дакотры служителї церкви, говорять: «Пророцтва суть запечатаны, і не мож їх порозуміти. Вшыткы знаме, же книга Зъявлїня є запечатанёв книгов».
GSAM 29.2У Зъявлїню дістав возлюбленый Йоан особитный приказ не запечатати книгу.25 У тій книзї є выголошене і благословеня над тыма, котры «чують слова сього пророцтва і заховують то, што є в нїм написане.»26 Як бы мож было заховувати то, што є в запечатаній книзї, кебы тому не розуміли і ани не могли розуміти? Господь повів через Мойсея: «Скрыты річы належать Господови, нашому Богови; але зъявлены річы належать нам і нашым дїтём навікы, абы сьме сповняли вшыткы слова сього закона.»27
GSAM 29.3Же Господь хотїв, абы люде розуміли Даниїловы пророцтва, є явне з Його слов до учеників о тых пророцтвах. Чітаме: «Кедь теды увідите огавность спустошіня, о котрій повів пророк Даниїл, як стоїть на святім місцї (хто чітать, най розуміє),»28 што властно значіть: розумійте пророка Даниїла.
GSAM 29.4Господь одкрывать хыбность тверджіня, же пророцтву не мож розуміти, тыма словами: «І цїле видіня стало про вас як слова запечатаной книгы, котру дають вченому і говорять: Прошу тя, чітай то. А він говорить: Не можу, бо є запечатана. І дають книгу невченому і говорять: Прошу тя, чітай то. А він говорить: Я не знаю чітати. Зато Господь повів: Бо тот народ приближує ся ку Мнї своїма устами і своїма губами Мя чтить, але своє серце оддалив далеко од Мене, а їх страх передо Мнов є навученый людьскым приказом, зато, гля, Я знова вчыню чудесне дїло меджі тым народом, чудесне дїло і чудо; бо мудрость їх мудрых погыне, а розум їх розумных буде скрытый.»29 Кебы люде, о котрых ту говорить пророк, слїдовали певному слову пророцтва, не мусили бы одступити од Божого закона і замінити Його приписи людьскыма приказами.
GSAM 30Пророцтво не є дїлом особного выкладу
GSAM 30.1Причінов того, же так многы не розуміють пророцтву, не є то, же бы мало якыйсь глубокый, скрытый, таємный смысл. Апостол Петро о нїм повів: «Найперше знайте то, же жадне пророцтво Письма не є з особного выкладу. Бо пророцтво николи не пришло з людьской волї, але святы Божі мужове говорили, ведены Святым Духом.»30 З тых слов ясно выходить, же про порозуміня пророцтву є потребне прияти того Духа, котрый говорив через пророків. О тім Духу, обіцяному вшыткым, котры Його глядають, є написане: «Він вас поведе до вшыткой правды.»31
GSAM 30Сповнене пророцтво
GSAM 30.2При штудованю пророцтва треба все мати на памяти дакотры факты: Бог, котрый ся не мылить, є творцём пророцтва, і кедь прийде час сповнїня передповіди, настане якраз передповіджена подїя. Так само, кедь Господь, котрый має міць наперед видїти, што люде зроблять, означіть час, коли ся дашто стане, тогды, кедь тот час прийде, настане правдиве сповнїня пророцтва. Інакше повіджене, неправдиве сповнїня пророцтва в часї означенім про правдиве є неможливе. В згодї з тым явным правилом можеме повісти: кедь прийде Господїв час, абы Його звістка правды была дана світови, звістка ся всякый раз появить.
GSAM 30.3Раз, кедь автор выголосив проповідь о сповнїню пророцтва, приступив к нёму єден із присутных невірцїв і повів: «Мушу вам, выкладачом пророцтва, поблагожелати, бо маєте велике щастя. При штудованю історії, як ся здать, так легко находите то, што точно пасує до пророцтва». «Гей, — одповіли сьме, — пасує, бо то было так задумане, абы пасовало. Кебы сьте пішли до склепу з рукавицями купити пару рукавиць, ці бы сьте не чекали, же найдете такы, котры будуть пасовати на вашу руку?» Він одповів: «Розуміє ся, же бы єм чекав, бо были зроблены так, абы пасовали». «Так само, — повів автор, — Бог, котрый точно знав, што люде зроблять, дав о них передповіди; і кедь тоты люде выступлять на місце дїяня і роблять якраз то, што Він передповів, правдивый історик записує їх дїла, котры при порівнаню з передповідёв до нёй точно пасують».
GSAM 31Пророцтво — світло в темнотї
GSAM 31.1Апостол Петро говорить, же маме давати позор на пророцтво як на світло, котре світить на темнім місцї. Без світилника пророцтва будучность была бы цїлковитов темнотов. Призначіня світла є розганяти темноту — при путованю темным місцём указовати путь, і указовати ї ясно, абы путник міг крок за кроком видїти і выберати дорогу. «Твоє слово, — говорить псалмоспівець, — є світилником моїм ногам і світлом моїй пути.»32 Мудрый муж говорить: «Путь праведных є як ясне світло, котре світить веце і веце, аж до повного дня.»33 Так видиме, же як поступуєме плином часу, слово Боже, особитно у сповнїню його пророцтв, буде ся одкрывати веце і веце, указуючі тому, хто штудує Біблію, яснїше і все яснїше, же він певно є на пути, котра веде до вічного світла і вічного дня.
GSAM 31Три вызнамны подїї од Едема аж до кінця
GSAM 31.2Кедь у світлї Письма розважуєме путь Господнёго народа од Едема аж до кінця, выступують особитно выразно три подїї. Перша є перше пришестя Хріста, втїлїня, приход Еммануїла, Бога, зъявленого в тїлї; друга — велика Реформація по темных віках, по 1260 роках утиску, коли слово Господнє было майже цїлком одобране простым людём, — выход церкви з їй стану на пустынї і даня Письма там, де бы вшыткы могли чітати і знати Його волю; третя — друге пришестя нашого Господа, абы настали часы обновлїня вшыткого, о чім говорив Бог устами вшыткых Своїх святых пророків од початку світа; тым ся має завершити «борьба віків», борьба меджі гріхом і праведностёв, і має настати вік славы, ку котрому вшыткы вікы смерёвали.
GSAM 32Пророцтво дає дорожны знакы аж до кінця
GSAM 32.1Кедь даваме позор на певне слово пророцтва як на світло, котре має вести нашы крокы і одкрывати нам праву путь через темноту, не може быти інакше: найдеме в пророчім слові ясно вызначену путь цїлым плином часу аж до другого пришестя Хріста. Кедь же є тому так, тоты, котры вірно слїдують світлу пророцтва, будуть познавати не лем знакы і знаменя того, же великый день є близко, але і Господнє дїло, як оно неустанно поступує у звістках правды, котры мають приготовити народ, абы ся при Його приходї стрітив з Ним у покою.
GSAM 32.2Письмо выголошує, же день Господнїй прийде на множества людей як «злодїй у ночі,»34 але о тых, котры стоять у Господнїй радї, говорить і то: «Вы, братя, не сьте в темнотї, абы вас тот день застиг як злодїй. Вы вшыткы сьте сынами світла і сынами дня.»35
GSAM 32Памятайте на Господнє ведїня
GSAM 32.3Кедь собі припоминаме Господнє ведїня в адвентістскім русї, добре є зазначіти, же Божім заміром все было, абы Його народ памятовав на проявы Його провидїня і мочі про їх добро. Подаваючі причіны одступлїня Ізраїля од Бога, псалмоспівець говорить: «Забыли на Бога, свого Спасителя, котрый вчыняв великы дїла в Єгиптї, чудесны дїла в Хамовій земли і страшны дїла при Червенім морю.»36 Кедь про Ізраїль было добре припоминати собі, як їх Господь вів, ці то не є добре і про нас? У захватї псалмоспівець знова говорить: «Благослови, душе моя, Господа і не забывай на вшыткы Його добродїянїя.»37
GSAM 33.1У вшыткых віках Господь мав важны правды, котры мали Його благодатёв вывести народ з неволї гріха і приготовити го на вступ до небесного Ханаана; і є хосенне розважовати, як Господь заобходив з тыма, котры тоты правды выголошовали.
GSAM 33Великы плоды з найменшых средств — д’Обіньєво свідченя
GSAM 33.2Д’Обіньє у своїй «Історії Реформації» говорить: «Бог, котрый через вікы приготовлює Своє дїло, сповнює го найслабшыма знарядями, кедь прийде Його час. Досягати великы плоды найменшыма средствами — такый є Божій закон. Тот закон, котрый панує вшадь у природї, находить ся і в історії».38
GSAM 33.3Кедь Бог у давнїх часах зачав выберати особитный люд, абы го установити як Свій властный народ, зробив то покликанём єдного чоловіка — Авраама, котрый быв меджі поганами в Урі Халдейскім. Од нёго вышло многе потомство; але кедь были вознесены до достойности народа, Бог небес о них повів: «Господь вас не полюбив і не выбрав зато, же бы вас было веце, як даякого іншого народа; бо вас было найменше зо вшыткых народів.»39
GSAM 33.4Так само, кедь хотїв вызволити Свій народ з неволї в Єгиптї, выбрав їм за провідника того, котрый як дїтинка быв три місяцї скрытый у домі своёй матери, а потім положеный до простой, грубо зробленой скринькы з очерету, вымазаной смолов, і звіреный охранї рікы Нїл. Але тот самый Мойсей, кедь доріс до розумных років, выбрав собі покірну путь терплїня з Божім народом скорше, як радость, котру мож было найти в «дочасных роскошах гріха.»40
GSAM 34Ґедеонова перемога
GSAM 34.1Пізнїше, кедь Господь хотїв вызволити Ізраїля од Мадіянцїв і Амалекітів, котры приходили на їх землю «як саранча в такім множестві,» і нищіли урожай земли, не лишаючі «жадной поживы про Ізраїля, ани овцї, ани вола, ани осла,» Господь послав ангела ку Ґедеонови. Тот Йоашів сын быв в такій нуждї, же вымолочовав трошкы пшеницї і скрывав ї од своїх неприятелїв. Кедь му ангел ознаймив, же має вызволити Ізраїля, Ґедеон ся з зачудованём спытав: «Чім вызволю Ізраїля? Гля, мій рід є бідный у Манассії, а я єм найменшый у домі свого отця.»41 Тот самый покірный, бідный чоловік вышов із своїма трёма стами мужами, з їх простыма світилниками і жбанами (дїло, котре бы ся ограниченому людьскому розуму здало глупством), і кедь зробили Бога своёв силов, добыли велику перемогу. Перед вызволїнём Ґедеон міг высловити подібный плач як пророк Амос, кедь ся спытав: «Через кого повстане Яків? Бо він є малый.»42
GSAM 34Дїтинка в яслях
GSAM 34.2У Господом означенім часї ся народив Спаситель людьства, і пастырї Го нашли лежати в яслях. Його земна родина ся занимала скромныма, хоць і чесныма роботами, абы ся прожывити. О Своїй земній бідї Спаситель повів: «Лишкы мають норы і небесны птахы гнїзда, але Сын чоловіка не має де голову склонити.»43 Своїх апостолів выбрав «спомеджі той нижшой верствы, котра, хоць і не є найнизшов, не досягує рівень середнїх верств. Вшытко так мало указати світови, же дїло походить од Бога, а не од чоловіка».
GSAM 35Немногы мудры суть покликаны
GSAM 35.1Павел повів о дїлї за днїв первотной церкви: «Бо Божа глупость є мудрїша як люде, і Божа слабость є силнїша як люде. Бо позерайте, братя, на своє покликаня: не многы мудры подля тїла, не многы могутны, не многы зо знатного роду суть покликаны. Але Бог выбрав глупе світа, абы засоромити мудрых; і Бог выбрав слабе світа, абы засоромити могутне; і незнатне світа та погорджене выбрав Бог, і то, чого нїт, абы обернути на нїч то, што є, абы ся жадне тїло не хвалило перед Ним.»44
GSAM 35Покірны мужове в Реформації
GSAM 35.2Тот самый прінціп видиме явный і в жывотах великых реформаторів шістнадцятого столїтя. Історик говорить: «Реформатор Цвінґлї вышов з хыжы алпского пастыря; Меланхтон, богослов Реформації, зо зброярьской дїлнї; а Лютер з хаткы бідного баняра». О собі Лютер повів: «Мої родічі были барз бідны. Мій отець быв бідным дроворубом (пізнїше ся став банярём), а моя мати часто носила дрова на хырбетї, абы могла здобыти средства на выхованя своїх дїтей. Задля нас зносили найтяжшу роботу».
GSAM 35.3Апостол Яків, кедь говорить о покликаню людей до Господнёй службы, повів: «Слухайте, мої возлюблены братя: ці не выбрав Бог бідных сього світа, богатых у вірї, і дїдичів царства, котре обіцяв тым, котры Го люблять?»45
GSAM 35Перші методисты
GSAM 35.4Кедь слїдуєме поступуючому ряду реформаторів аж до першых днїв методізму, коли ся учіня о дарованій благодати выголошовало з великым старанём, находиме, же го проваджала Божа міць. Кедь было вірно предложене людём з нїжнов любовёв Хріста і прияте жывов віров, віруючі находили не лем одпущіня минулых гріхів, але і освячуючу силу, абы могли вести святый жывот. Методізм мав скромный початок і быв благословеный подля віры і простой довіры служителїв церкви і вірників.
GSAM 36.1Кедь слїдуєме подїям і досвідам повязаным з адвентістскым рухом, находиме, же так само як вшытко Господнє дїло, при котрого сповнёваню є чоловік знарядём, і тот рух мав початок меджі бідныма і незнамыма. Але най го нико зато не одсуджує, покля старанно не перескумать доказы, на котрых стоїть то велике дїло, абы ся не нашов у положіню тых, о котрых ся Господь спытав: «Хто погорджовав днём малых річей?»46
GSAM 36Екова одповідь Лютерови
GSAM 36.2Про хосен тых, котры бы могли быти склонны судити о правдивости ці хыбности даякого учіня подля того, ці го приїмать мало або много людей, приводиме часть спору меджі Лютером і Еком. Кедь ся Лютер поставив на основу Письма і осмілив ся спохыбнити право людей класти свої погляды над слово Боже, Ек одповів тыма іронічныма словами: «Чудую ся покорї і скромности, з котров ся превелебный доктор береть ся сам выступити проти так многих славных отцїв і претендує знати веце як найвысшы понтифікы, соборы, доктори і універзіты! ... Быв бы то, без сумнїву, див, кебы Бог скрывав правду од так многих святых і мучеників аж до приходу превелебного отця».
GSAM 36.3На тоту одповідь бы мож было добре одповісти словами Цвінґлїго до Йоана Фабера в Цюріху, кедь тот высловив своє «зачудованя над тым, аж до чого дійшли річы, кедь были опущены давнї звычаї, котры тривали дванадцять столїть, і было ясно зроблене заключіня, же хрістіяньскый світ быв у блудї тысячу чотыриста років». Цвінґлї одповів скоро, же «блуд не быв менше блудом зато, же віра в нёго тривала тысячу чотыриста років, і же при почітаню Бога давность звычаю нїч не значіла, кебы про нёго не мож было найти основу або оправданя у Святім Письмі».47
GSAM 37Слово Господнє проти людьской мудрости
GSAM 37.1Небезпечность сполїганя ся на людьскы погляды місто розрїшіня вопросу «Што є правда?» Господнїм словом выразно вызначує пророк Осія, кедь говорить: «Орали сьте безбожность, жали сьте беззаконя, їли сьте плоды лжы, бо ты довіряв своїй пути, множеству своїх силных мужів.»48 Людьске серце было все склонне довіряти чоловікови; але кедь ся приближуєме до часу, коли має Господь «повстати і страшно затрясти землёв,» пророк Ісая напоминать: «Перестаньте сполїгати ся на чоловіка, котрого дых є в його ніздрях; бо за што го мож уважати?»49
GSAM 37.2Кедь нас так Письмо остерегло перед небезпечностёв у тім напрямі, най нико поспішно не одсуджує адвентістскый рух, як кебы не быв достойный увагы про свій скромный початок або зато, же тоты, котрых світ называє великима, ся не приєднали до того дїла. Най вшыткы радше старанно зважать, што рух о собі твердить. Правда має неоцїнительну вартість, проти котрой суть самы людьскы погляды лем безвартісными половами.
Notes
- 2 Тімотея 1:9 ↩
- Дейвід Г. Монтґомері, «Головны факты американьской історії», выданя 1902 року, с. 8, 9. ↩
- Євреям 6:19. ↩
- 1 Солунянам 2:19. ↩
- Дїяня апостолів 24:14, 15. ↩
- Дїяня апостолів 26:6-8. ↩
- Дїяня апостолів 28:20. ↩
- Тітови 2:11-13. ↩
- 1 Петра 1:3-7. ↩
- Ізаія 45:18. ↩
- Псалом 115:16. ↩
- Еклезіаст 7:29. ↩
- Второзаконя 32:8. ↩
- Дїяня апостолів 17:26-28. ↩
- Ізаія 60:21. ↩
- Ізаія 33:24. ↩
- Псалом 37:11. ↩
- 2 Петра 1:16-19. ↩
- Матей 16:28. ↩
- Лука 9:27. ↩
- 1 Корінтянам 15:51, 52 ↩
- Йоан 13:19 ↩
- Ізаія 46:9, 10 ↩
- Ізаія 48:3-7 ↩
- Зъявлїня 22:10 ↩
- Зъявлїня 1:3 ↩
- Другозаконя 29:29 ↩
- Матвія 24:15 ↩
- Ісаї 29:11-14 ↩
- 2 Петра 1:20, 21 ↩
- Йоана 16:13 ↩
- Псалом 119:105 ↩
- Приповідкы 4:18 ↩
- 1 Солунянам 5:2; 2 Петра 3:10 ↩
- 1 Солунянам 5:4, 5 ↩
- Псалом 106:21, 22 ↩
- Псалом 103:2 ↩
- Історія Реформації, книга 2, глава 1, абзац 1 ↩
- Другозаконя 7:7 ↩
- Євреям 11:25 ↩
- Судцїв 6:4, 5, 15 ↩
- Амоса 7:2 ↩
- Матвія 8:20 ↩
- 1 Коринтянам 1:25-29 ↩
- Якова 2:5 ↩
- Захарії 4:10 ↩
- Вайліова Історія протестантізму, глава 12, абзац 16, 17; выданя Касселла, с. 458 ↩
- Осії 10:13 ↩
- Ісаї 2:22 ↩