Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
21 / 31
21 / 31

Ndima ya 18 — Vhulanguli ha Mudzimu Kha Mushumo wa Khanḓiso

John Norton Loughborough

GSAM 281.1“Ndi hone ri tshi ḓo ḓivha, arali ra bvela phanḓa na u ṱoḓa u ḓivha Murena; u bvelela hawe ho khwaṱhiswa sa matsheloni.”1

GSAM 281.2U swika nga ṅwedzi wa Fulwi, 1849, mishumo ya Muhulwane White na mufumakadzi wawe na Muhulwane Bates yo vha i kha mavundu a New England fhedzi. Nga tshenetsho tshifhinga Musidzana Clarissa Bonfoey, wa Middletown, Connecticut, o ḓa a dzula na muṱa wa Muhulwane White. Tshifhinganyana phanḓa ha izwi, mme awe vho lovha, vha mu siela zwoṱhe zwe zwa vha zwi tshi ṱoḓea u thoma muḓi muṱuku. Nga zwenezwi Muhulwane White o kona u dovha a thoma muḓi wawe; o ita zwenezwo kha tshiṅwe tshipiḓa tsha nḓu ya Vho-Belden ngei Rocky Hill, Connecticut.

GSAM 281Mathomo a Vhutendi ha Zwino ha u Davhidzana na Mimuya

GSAM 281.3Nga 24 Ṱhafamuhwe, 1849, ho farwa muṱangano wa vhoṱhe ngei Topsham, Maine. Nga yeneyo Sabatha Mma White vho ṋewa bono; zwe ḽa vha ḽi tshi amba nga hazwo zwo vha zwi zwa ndeme khulwane. Khamusi ri nga pfesesa khwiṋe bono iḽi arali ra thoma ra humbula nga ha vhuimo ha zwithu nga tshenetsho tshifhinga.

GSAM 281.4Mafheloni a Ṱhafamuhwe, 1848, ngei Hydesville, tshiṱirikini tsha Wayne, New York, ho thoma “mibvumo i sa ṱalutshedzei,” kana zwe nga murahu zwa vha “u khokhonya ha mimuya.” Izwi zwo thoma u itea nḓuni ya muṱa wa Fox. Mafheloni a tshilimo, muṱa uyu wo pfulutshela Rochester, New York, he ha itwa misumbedzo phanḓa ha vhathu ngei Holoni ya Corinthian, nahone vhasidzana vha ṱolisiswa nga vhuronwane vhuhulu nga komiti dza vhafumakadzi na vhanna vhe vha khethwa kha vhadzulapo vha ṱhonifheaho vhukuma uri vha ite zwenezwi. Naho vhathu vhanzhi vho vha vha tshi dzhia u khokhonya uhu sa vhufhura, kana maano a u fhura nga zwanḓa, na vhe vha ṱavhanya u zwi tenda vho vha vha sa humbuli uri zwi nga ḓo hula zwa swika kule vhukuma.

GSAM 282Vhuporofita nga ha Vhutendi ha u Davhidzana na Mimuya

GSAM 282.1Kha bono ḽo bulwaho afho nṱha, Mma White vho vhona uri u khokhonya hu sa ṱalutshedzei ngei Rochester na huṅwe fhethu ho vha hu maanḓa a Sathane, na uri zwithu zwo raloho zwi ḓo anda zwi tshi ya; na uri zwi ḓo ambadzwa tshiambaro tsha vhurereli, uri vho fhurwaho vha ṋaṋe u ḓipfa vho tsireledzea, na uri, arali zwi tshi konadzea, zwi kokodzele mihumbulo ya vhathu vha Mudzimu kha zwenezwi zwithu, zwi vha ite uri vha timatime pfunzo dza Muya Mukhethwa.

GSAM 282.2Nga tshenetsho tshifhinga ho vha hu na vha si gathi vhukuma, arali vho vha vhe hone, vhe vha vha vha tshi nga humbula na zwiṱukuṱuku uri vhutendi ha u davhidzana na mimuya vhu ḓo phaḓalala ḽifhasini ḽoṱhe, sa zwe zwa porofitiwa nga tshenetsho tshifhinga, kana uri vhu ḓo vhuya ha ḓiita vhurereli vhu re na zwivhidzo na vhafunzi vho dzudzanywaho nga ngona.

GSAM 282Vhuporofita ho Ḓadzea

GSAM 282.3Naho zwo ralo, u ḓadzea ha vhuporofita hu a vhonala musi ri tshi humbula nga tshivhalo tsha miraḓo yavho, tshine tsha vhigwa uri ndi 10,000,000 kha United States fhedzi. Nga ha tshiambaro tshavho tsha vhurereli tsha zwino, ri ṋea zwi tevhelaho zwi bvaho kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, Washington, D.C., 12 Ḽara, 1903:—

GSAM 282.4“Kha muṱangano wa zwenezwino wa Dzangano ḽa Lushaka ḽa Vhatendi vha u Davhidzana na Mimuya, we wa farelwa kha uno muḓi, ho ṱanganedzwa nḓila ntswa ya u ita zwine zwa itwa kha vhurereli. Ho dzudzanywa uri hu vhe na ‘u vhewa’ ha vhalisa kana vhafunzi, nahone tshigwada tsha vhatendi vha u davhidzana na mimuya tsho ṱanganedzwa sa ‘tshivhidzo.’ Izwi zwi ḓo vhonala musi hu tshi vhalwa tshipiḓa tshi tevhelaho tsha yeneyi nḓila ntswa:—

GSAM 282.5“‘A hu na mulisa kana mufunzi ane a ḓo vhewa uri a lange tshivhidzo kana dzangano a songo thoma a dzheniswa mushumoni nga mulayo nga zwe u bva kale-kale kha ḓivhazwakale ya vhurereli zwa ḓivhiwa sa tshumelo ya u vhewa mushumoni. A hu na muthu ane a nga vha mukhethwa wa u vhewa mushumoni a sa athu u vhidzwa u vha mulisa wa tshiṅwe tshivhidzo kana dzangano, kana u khethwa sa murumiwa nga Dzangano ḽa Vhatendi vha u Davhidzana na Mimuya ḽa vundu, ḽo ṅwaliswaho nga mulayo sa dzangano ḽa vhurereli kha vundu ḽine ḽa vha khaḽo, kana nga Dzangano ḽa Lushaka ḽa Vhatendi vha u Davhidzana na Mimuya ḽa United States of America. Vhathu vhoṱhe vhane vha vha vhakhethwa vha u vha vhalisa kana vha mushumo wa vhurumiwa vha tea u vha vho fhedza miṅwaha i si fhasi ha miraru vhe miraḓo yo fhelelaho ya tshiṅwe tshivhidzo kana dzangano ḽa vhatendi vha u davhidzana na mimuya, nahone miṅwaha i si fhasi ha mivhili vhe na thendelo ya u funza, vho rumelwa nga dzangano ḽa vundu kana ḽa lushaka sa vhavulavuli vhane vha kha ḓi lingwa. Vhalisa vho no dzulaho mushumoni lwa tshifhinga tshi sa swiki ṅwaha wo fhelelaho wa khalenda a vha nga tendelwi u vhewa mushumoni.’”

GSAM 283Muhulwane White ngei Oswego, New York

GSAM 283.1Samusi mushumo wa khanḓiso wo vha wo dzula ngei Oswego, New York, Muhulwane White o pfulutshela henefho a tshi bva Connecticut nga tshifhefho tsha 1849, nahone henefho, nga 3 Ḽara wa wonoyo ṅwaha, ho farwa khonferentsi ya vhatendi. Nga ha mishumo yavho ye ya tevhela, Mma White vha ri:—

GSAM 283.2“Ngauralo ra dzhia tsheo ya uri ndi mushumo washu u shuma kha vundu ḽa New York. Munna wanga o pfa e na muhwalo wa u ṅwala na u anḓadza. Ro hira nḓu ngei Oswego, ra hadzima thundu ya nḓuni kha vhahashu, ra thoma muḓi washu. Henefho munna wanga o ṅwala, a anḓadza, a huwelela. Zwo vha zwi zwa ndeme uri a dzule o ambara zwiṱhavhane zwawe tshifhinga tshoṱhe, ngauri kanzhi o vha a tshi fanela u lwa na vhe vha ḓivhidza Vha-Adventist vhe vha vha vha tshi imelela vhukhakhi, vha tshi huwelela tshifhinga tsho vhewaho, vha tshi ṱoḓa u ita uri vhoṱhe vhane vha nga kona u vha ṱuṱuwedza vha vhe na luvhengelambiluni kha lutendo lwashu.”2

GSAM 283Ṱolokanyo ya U ḓa ha Vhuvhili yo Anḓadzwa

GSAM 283.3Nga tshifhefho tsha 1850 ho vhonala zwo fanela uri hu dovhe hu vhe na tshanduko; ngauralo Muhulwane White a pfulutshela Paris, Maine, he volumu ya u thoma ya Ṱolokanyo ya U ḓa ha Vhuvhili na Muḓivhadzi wa Sabatha ya anḓadzwa luvhili nga ṅwedzi, i na khanḓiso dza 13, iṅwe na iṅwe i na masiaṱari a malo a re na khoḽomo mbili, siaṱari ḽo gandiswaho ḽi na vhuhulwane ha intshi dza 7 na 1/8 nga 10 na 1/4. Khanḓiso ya u thoma yo vha i na datumu ya Ḽara we wa tevhela, nahone ya u fhedza yo vha i na datumu ya 9 Fulwi, 1851.

GSAM 284.1U engedzea ha vhuhulwane ha gurannḓa u fhira Ngoho ya Zwino ho vha hu tshiga tshavhuḓi vhukuma tsha u phaḓalala ha ngoho nga ndinganyo yeneyo, tsha u engedzea ha vhashumi kha mushumo uyu, na ha vhatikedzi vha mushumo. Samusi gurannḓa yo vha i tshi ṋewa mahala, ho vha hu tshi lavhelelwa uri khonani dza mushumo dzi thuse kha u i anḓadza, nahone dzo ita zwenezwo. Naho vhunzhi ha vhatendi vho vha vhe vhathu vha si na zwinzhi, vho thusa nga nḓila ye Murena a vha fhaṱutshedza ngayo, vha ita zwe vha vha vha tshi kona uri vha bveledze phanḓa goloi ya ngoho.

GSAM 284J. N. Andrews u Thoma u Huwelela

GSAM 284.2Nga tshenetsho tshifhinga J. N. Andrews, we a vha a tshi dzula Paris, Maine, o thoma mishumo yawe phanḓa ha vhathu sa mufunzi wa mafhungo maḓifha na muṅwali nga ha mafhungo a vhurereli. Kha Ṱolokanyo ya Shundunthule, 1851, o vha e na thero yo ḓadzaho masiaṱari a fhiraho maṱanu nga ha milaedza miraru. Kha yeneyi thero o ṱalutshedza vhuporofita ha tshivhanda tshi re na maṋanga mavhili tsha Nzumbululo 13 sa vhu ambaho nga ha United States. O ima kha muhumbulo, o ḓitika nga vhuporofita fhedzi, wa uri u kombetshedza u vhulunga ḓuvha ḽa u thoma ḽa vhege sa Sabatha hu ḓo vha mutheo une mafheleloni vhuthihi ha tshivhidzo na muvhuso ha ḓo fhaṱwa khawo kha lushaka ulu. U ṱalutshedza hawe ho ḓitika tshoṱhe nga vhuporofita, ngauri nga tshenetsho tshifhinga ho vha hu si na ndingedzo ye ya vha i tshi sumba nga maanḓa kha zwenezwo. Maipfi a re na maanḓa vhukuma e a vha a tshi nga wanala a tshi zwi tikedza o vha e maipfi a Dokotela Durbin, o dzhiwaho kha Mutsireledzi wa Tshikhriste na Gurannḓa, e a ri:—

GSAM 284.3“Musi Vhukhriste vhu tshi vha vhutshilo ha vhudifari na ha muya ha muvhuso, muvhuso u fanela, nga vhahaṱuli vhawo, u thivhela u pfukwa hu re khagala ha Sabatha khethwa, sa nḓila ya u ḓitsireledza.”

GSAM 285U Rengisa Mabulasi u Itela u Thusa Mushumo

GSAM 285.1Ndi nga tshenetsho tshifhinga he vhanna vha ngaho Hiram Edson, wa New York, na Cyrenius Smith, wa Jackson, Michigan, vha ṱuṱuwedzwa u rengisa mabulasi avho, ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽi tshi ita $3,500, vha hira mabulasi ane vha nga a shumisa vhone vhaṋe, uri vha vhe na tshelede ya u thusa kha mishumo yo fhambanaho ye ya vha i tshi ḓo bvelela musi hu tshi bvelwa phanḓa na mushumo wa mulaedza.

GSAM 285U Pfuluselwa ha Mushumo wa Khanḓiso Saratoga

GSAM 285.2Nga 1851, Muhulwane White o pfuluwa Paris, Maine, a ya Saratoga Springs, New York, nahone henefho a dovha a thoma muḓi wawe nga thundu ya nḓuni yo hadzimiwaho, a anḓadza volumu ya vhuvhili ya Ṱolokanyo ya U ḓa, khanḓiso ya u thoma i na datumu ya 5 Ṱhangule wa wonoyo ṅwaha. Volumu iyi yo vha i na khanḓiso dza 14, nahone yo vha i tshi bva luvhili nga ṅwedzi. Khanḓiso ya u fhedza yo anḓadzwa nga 23 Ṱhafamuhwe, 1852. Dzina ḽa gurannḓa ḽo shandulwa zwiṱuku ḽi tshi bva kha Ṱolokanyo ya U ḓa ha Vhuvhili, sa kha Volumu 1, ḽa vha Ṱolokanyo ya U ḓa na Muḓivhadzi wa Sabatha, dzina ḽine ya kha ḓi vha naḽo kha volumu yayo ya 82. Vhuhulwane ha gurannḓa ho engedzwa ha vha khoḽomo tharu na masiaṱari a malo, siaṱari ḽo gandiswaho ḽi na vhuhulwane ha intshi dza 8 na 1/4 nga 11 na 3/4.

GSAM 285.3Zwi ḓo vhonala kha u engedzea ha vhuhulwane ha ye ya vha, nahone i kha ḓi vha, gurannḓa ya kereke, uri tshanduko iṅwe na iṅwe yo vha i ya u khwinisa, i tshi sumbedza u bvelela hu linganelaho, nahone i tshi ṋea vhuṱanzi vhu re khagala ha uri mushumo wa muruṅwa wa vhuraru “wo ḓa wa ḓo dzula.”

GSAM 285U Anḓadza ngei Rochester—U vha na Mutshini wa u Gandisa wa Zwanḓa

GSAM 285.4Nga 6 Shundunthule, 1852, khanḓiso ya u thoma ya Volumu 3 ya Ṱolokanyo ya U ḓa na Muḓivhadzi wa Sabatha yo anḓadzwa ngei Rochester, New York, nahone yo gandiswa nga mutshini na maḽeḓere a u gandisa e a vha e a Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe. Hiram Edson o vha o bvisa tshelede hu tshee nga phanḓa uri hu rengwe mutshini wa u gandisa wa zwanḓa wa Washington, na maḽeḓere a u gandisa na zwithu zwa u lugisa ofisi. O vha a tshi ḓo badelwa musi miṋeelo i tshi ḓa i tshi bva kha khonani dza ngoho. Wonoyo mutshini wa zwanḓa wo dzula ofisini ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ngei Battle Creek, Michigan, u swika u tshi fhiswa nga mulilo wa 30 Nyendavhusiku, 1902. Nga tshenetsho tshifhinga wo vha u tshi dzhiwa sa mutshini wa khwiṋesa ofisini wa u gandisa masiaṱari a u ṱola vhukhakhi. Kha Khanḓiso 12, Volumu 3, ya 14 Tshimedzi, 1852, ho ḓivhadzwa uri tshinyalelo ya u lugisa ofisi nga mutshini uyu na zwithu zwo vha i $652.93, nahone tshelede yo ṱanganedzwaho u itela zwenezwo u swika nga ḽeneḽo ḓuvha yo vha i $655.84. Kha khanḓiso idzi dza 12 dza gurannḓa, ho gandiswa na u phaḓaladzwa mahala kopi dza 2,000 dza khanḓiso iṅwe na iṅwe.

GSAM 286Mufunzi wa Vhaswa yo Thomiswa

GSAM 286.1Nga Ṱhangule, ofisini ya Ṱolokanyo ho thomiwa u anḓadzwa ha Mufunzi wa Vhaswa, ye ya vha i tshi bva ṅwedzi muṅwe na muṅwe. Zwino i bva vhege iṅwe na iṅwe, khanḓiso iṅwe na iṅwe i na mafhungo a u vhala a fhiraho e ya vha i nao nga tshenetsho tshifhinga nga luṋa.

GSAM 286Uriah Smith u Thoma u Shuma Ofisini

GSAM 286.2Nga 1853 Muhulwane Uriah Smith o thoma mishumo yawe ofisini ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, he a shuma mushumo wa vhuḓifhinduleli lwa hafu ya ḓana ḽa miṅwaha. Nga wonoyo ṅwaha (1853) zwo ambiwa lwa u thoma kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi uri vhe vha vha vha tshi ṱoḓa u ita nga u ralo vho vha vha tshi nga renga khanḓiso dzashu nga u badela mutengo wa u dzi bveledza. Kha vhaṅwe vhoṱhe zwo gandiswaho zwo vha zwi zwa mahala, ngauri tshelede yo ṱahelaho yo vha i tshi badelwa nga miṋeelo ya vha re na mafunda na dzimbilu dzi funaho u ṋea. Nga 1854 ho ḓivhadzwa uri mutengo wa Ṱolokanyo ine ya bva luvhili nga ṅwedzi wo vha u $1.00 nga ṅwaha. Nga wonoyo ṅwaha, muṱanganoni wa ṱende wo farelwaho tshiṱirikini tsha Macomb, Michigan, nga ṅwedzi wa Fulwana, ho itwa ndingedzo ya u rengisa khanḓiso dzashu. Kha muṱangano uyu ho rengiswa bugu dza mutengo wa $50. Muhulwane White, a tshi amba nga ha ndingedzo iyi kha Ṱolokanyo, o ri, “Izwi zwi sumbedza uri bugu dzashu dzi nga rengiswa.”

GSAM 286Khumbelo ya Tshikwama tsha $500 tsha Mabammbiri a Vhurereli

GSAM 286.3Kha Ṱolokanyo ya 12 Tshimedzi na 24 Nyendavhusiku, 1854, ho humbelwa tshikwama tsha $500 tsha mabammbiri a vhurereli uri ofisi i kone u ṋea vhafunzi mabammbiri a vhurereli ane vha ḓo a phaḓaladza mahala kha mishumo yavho, na “tshikwama tsha u thusa tsha $500 tsha ofisi, uri Ṱolokanyo i kone u anḓadzwa tshifhinga tshoṱhe vhege iṅwe na iṅwe, nṱhani ha u fhira iṅwe vhege nga zwiṅwe zwifhinga nga ṅwambo wa u shaya tshelede.”

GSAM 287J. P. Kellogg na Henry Lyon vha Rengisa Mabulasi Avho

GSAM 287.1Ndi nga tshenetshi tshifhinga he J. P. Kellogg, wa Tyrone, na Henry Lyon, we a vha a tshi dzula tsini na Plymouth, Michigan, vha rengisa mabulasi avho, ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽi tshi ita tshelede i ṱoḓaho u vha $3,500, u itela fhedzi uri vha vhe na tshelede ya u bveledza mushumo phanḓa. Ngauralo vhaṅwe vhahashu vhavhili vha Michigan vha bvela phanḓa nga tshifhinga tsho fanelaho, vhe na tshelede yo lugaho na dzimbilu dzo ḓiimiselaho u thusa he thuso ya vha i tshi ṱoḓea vhukuma. Wa u thoma o shuma u ita miswielo ngei Jackson, Michigan, ngeno wa vhuvhili o pfulutshela Battle Creek, a shuma mushumo wa u vhaḓa uri a ṱhogomele muṱa wawe.

GSAM 287Gurannḓa Dzashu na Bugu Dzashu Dzoṱhe nga $3.00

GSAM 287.2Mafheloni a Volumu 6, nga Fulwi, 1855, muthu o vha a tshi nga wana Ṱolokanyo na Mufunzi lwa ṅwaha muthihi, khathihi na tshigwada tsho fhelelaho tsha zwibugwana zwoṱhe, mabammbiri a vhurereli na bugu ya nyimbo yo vha i tshi shumiswa nga tshenetsho tshifhinga,—zwibugwana na mabammbiri a vhurereli zwa 26 zwoṱhe zwo ṱangana,—nga tshelede ya $3.00. Mutengo wo vhewaho wa Mufunzi wo vha u senthe dza 25 dza khanḓiso dza 12.

GSAM 287Ofisi ya Ṱolokanyo yo Rambelwa Michigan

GSAM 287.3Nga ṅwedzi wa Lambamai, 1855, Muhulwane White na mufumakadzi wawe vho dovha vha dalela Michigan, vha fara miṱangano fhethu ho fhambanaho. Nga 28 na 29 dza wonoyo ṅwedzi ho kuvhangana khonferentsi ngei Battle Creek, ye khayo vhahashu vha Battle Creek vha khetha u ramba Muhulwane White uri a pfuluse ofisi ya Ṱolokanyo i tshi bva Rochester i tshi ya Battle Creek. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg na Henry Lyon vho tenda u ṋea $300 muthu muṅwe na muṅwe, i si na nzwalelo, yoṱhe yo ṱangana i tshi ita $1200, u itela u renga tshitentsi na u fhaṱa ofisi ya khanḓiso. Ngauralo vho wana tshitentsi kha khuḓa ya tshipembe-vhubvaḓuvha ya zwiṱaraṱa zwa West Main na Washington, vha fhaṱa khatsho tshifhaṱo tsha mabulannga tsha maḽoro mavhili, tshi na vhuhulwane ha fithi dza 20 x 30 na thikho dza fithi dza 20.

GSAM 288Nḓu ya u Thoma ya Miṱangano ngei Battle Creek

GSAM 288.1Nga tshenetsho tshifhinga ho fhaṱwa nḓu ya u thoma ya miṱangano ya Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe ngei Battle Creek, i na vhuhulwane ha fithi dza 18 x 24. Tshifhaṱo itshi tshi sa khavhiswi, tsho vha tshi na mabulannga o imiswaho nṱha na fhasi, ho valwa maga vhukati hao nga zwibulannga zwiṱuku, tsho vha tshi tsini na khuḓa ya devhula-vhukovhela ya zwiṱaraṱa zwa Van Buren na Cass.

GSAM 288Kha Ofisi Yashu ya u Thoma ya u Gandisa

GSAM 288.2Khanḓiso ya u thoma ya Ṱolokanyo yo anḓadzwaho ngei Battle Creek ofisini ye ya vha i ya Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe yo vha i na datumu ya 4 Nyendavhusiku, 1855. Nga tshenetsho tshifhinga mutengo wa gurannḓa wo vhewa kha $1.00 ya volumu ya khanḓiso dza 26; fhedzi ho humbelwa miṋeelo uri gurannḓa i rumelwe mahala kha vhashai vho fanelwaho nga thuso. U bva nga tshenetsho tshifhinga, Vhahulwane Waggoner na Cottrell vho vha vha tshi ṅwala tshifhinga tshinzhi kha khoḽomo dza Ṱolokanyo ya U ḓa.

GSAM 288.3Kha Ṱolokanyo ya 18 Nyendavhusiku, 1855, komiti ya khanḓiso yo bvisa maipfi ane vhashumi vha zwino vha ofisi vha nga a pfa a tshi mangadza. O vha a tshi ri: “A ri vhoni uri ndi ngani vhane vha shuma ofisini vha sa tei u wana mbadelo yo fanelaho ya mushumo wavho. Muṅwalululi u wana hafu fhedzi ya zwe a vha a tshi nga zwi wana huṅwe.” Zwi nga vha zwavhuḓi u bula uri miholo yo ḓoweleaho ya tshenetsho tshifhinga yo vha i sa swiki na hafu ya ya tshifhinga tsha zwino, na uri hafu ya muholo nga tshenetsho tshifhinga yo vha i sa fhiri tshipiḓa tshithihi tsha zwipiḓa zwiraru kana zwiṋa zwa zwine ofisi ya badela zwino mushumo u fanaho. Nga tshenetsho tshifhinga vhashumi vha ofisi vho ṋea sa tshifhiwa hafu ya ndeme ya mishumo yavho, uri mafhungo maḓifha a ngoho ya zwino a kone u anḓadzwa.

GSAM 288Khumbelo ya Mutshini wa u Gandisa wa Maanḓa na Nzhini

GSAM 288.4Kha Ṱolokanyo ya 19 Ṱhafamuhwe, 1857, ho thoma u ṋewa muhumbulo wa uri hu khou ṱoḓea mutshini wa u gandisa wa maanḓa na nzhini yawo, nahone zwi tea u wanwa uri hu gandiswe gurannḓa, mabammbiri a vhurereli na bugu. Sa zwe zwa vhigwa nga 2 Lambamai, ho dzhiwa tsheo ya u renga mutshini wa u gandisa wa maanḓa wa Adams, nahone vhanna vha sumbe vho fulufhedzisa u bvisa $100 muthu muṅwe na muṅwe u thusa u u renga. Kha khanḓiso yo tevhelaho ho ambiwa uri mutshini wa u gandisa na nzhini yawo zwi ḓo ḓura tshelede i ṱoḓaho u vha $2,500, nahone zwe zwa fulufhedziswa zwo vha zwo no swika kha $1,700.

GSAM 289.1Kha thero ya muṅwalululi yo ṅwalwaho nga Muhulwane White kha Ṱolokanyo ya 13 Ṱhangule, 1857, hu na maipfi haya a ṱuṱuwedzaho: “Ofisi yashu a i na zwikolodo. Hu na tshikwama tsha bugu tsha vhoṱhe tsha $1,426, tshine zwino tsho shumiswa kha bugu. Mutshini muswa wa u gandisa wa maanḓa u khou shuma, nahone u shuma zwavhuḓi vhukuma, nahone hu na fulufhelo ḽa uri hu si kale u ḓo vha u tshi shumiswa nga maanḓa a muya wa maḓi a vhilaho, nahone zwoṱhe zwi ḓo vha zwo badelwa. Mishumo yashu ya maṱende i khou tikedzwa zwavhuḓi vhukuma u fhira kale.”

GSAM 289Muvhigo wa u Thoma wa u Rengiswa ha Bugu

GSAM 289.2Nga ḽa 29 Tshimedzi, 1857, ho vhigiwa kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi uri bugu dzo rengiswaho miṅwahani mivhili yo fhiraho dzo swika kha $1,287.91. Uyu wo vha u muvhigo wa u thoma wa mufuda uyu u swika nga tshenetsho tshifhinga. Wo vha u tshiga tsha mvelaphanḓa mushumoni, nahone wo ṱuṱuwedza vhathu, ngauri wo sumbedza uri ngoho yo vha i tshi khou khwaṱha, nahone “i tshi khou mona na shango sa milambo ya tshedza.”

GSAM 289Ofisi ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ndi Fhethu ho Tsireledzeaho ha u Vhea Tshelede

GSAM 289.3Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya ḽa 13 Ṱhangule, 1858, ho thoma u ṋekedzwa vhathu vhashu muhumbulo wa uri ofisi i vhe fhethu ha u vhea tshelede yo salaho. Vhathu vhe vha vha vhe na tshelede ye vha vha vha sa khou i ṱoḓa nga tshenetsho tshifhinga vho vha vha tshi nga i vhea kha ofisi, vha kona u i bvisa tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe musi vha tshi i ṱoḓa, nga u ita khumbelo; nga zwenezwo ofisi ya vhuyelwa nga u i shumisa. Musi nyeletshedzo iyi i tshi tevhedzwa, yo ṋea mushumo maanḓa mahulwane a zwa tshelede.

GSAM 289.4U bva nga tshenetsho tshifhinga u swika zwino (1905), a hu na muthu we a vhuya a xelelwa nga dolara ye a i hadzima nḓu dzashu dza khanḓiso nga yeneyi nḓila, kana we a kundelwa u wana tshelede yawe musi a tshi i ṱoḓa. Vhathu vha fulufhedzeaho na vha elekanyaho vho swika kha u vhona uri ofisi dzashu dza khanḓiso ndi fhethu ho tsireledzeaho ha u vhea tshelede yavho yo salaho, u fhira na dzibannga dzine dza anzela u wa. Dzibannga dzi fulufhelwa nga shango, ngeno nḓu dzashu dza khanḓiso dzi tshi “tikedzwa” nga maanḓa a tshivhidzo tshoṱhe.

GSAM 290U Thomiwa ha Dzangano ḽa Khanḓiso ḽa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe

GSAM 290.1Dzangano ḽa Khanḓiso ḽa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe ḽo thomiwa nga ḽa 3 Shundunthule, 1861, nahone ha rumelwa marifhi a tshi humbela vhathu uri vha renge mikovhe ya tshelede ya u thoma mushumo, mukovhe muṅwe na muṅwe u wa $10. Nga murahu ha vhege mbili ho ḓivhadzwa uri ho no ḓi fulufhedziswa u rengwa ha mikovhe ya $4,080.

GSAM 290.2U bva nga ḽa 11 Fulwi ḽa wonoyo ṅwaha, Ṱolokanyo na Muḓivhadzi yo bviswa nga Dzangano ḽa Khanḓiso ḽa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe. Tshifhaṱo tsha u thoma tsha ofisi tshe tsha fhaṱiwa nga dzangano tsho vha tshi kha khona ya tshipembe-vhubvaḓuvha ha zwiṱaraṱa zwa Main na Washington, fhethu he tshifhaṱo tsha kale tsha mabulannga tsha bviswa hone tsha iswa tshiṱaraṱani tsha Kalamazoo. Tshifhaṱo itshi tsho vha tshi na zwitezi zwivhili, tshi na mbondo dza zwidina dzo khwaṱhaho. Tsho vha tsho vhumbea sa tshifhambano tsha Tshigerika, nahone tsho sedza devhula, tshi livhane na tshiṱaraṱa tsha Main. Vhulapfu hatsho hoṱhe u bva vhubvaḓuvha u ya vhukovhela ho vha hu fithi dza 44, nahone u bva devhula u ya tshipembe hu fithi dza 72.

GSAM 290Khanḓiso dza u Thoma nga Dziṅwe Nyambo

GSAM 290.3Mulaedza wo bvela phanḓa nga zwiṱuku nga zwiṱuku, nahone vhukando vhuṅwe na vhuṅwe ha u bvela phanḓa ho thusa u khwaṱhisa na u ṱanganya mushumo. Nga tshenetsho tshifhinga nḓu yashu ya khanḓiso yo bvisa zwibugwana zwiṱanu nga nyambo dza nnḓa, zwiraru nga Tshidenishi-Tshinowe na zwivhili nga Tshifura; nga zwenezwo ha thomiwa u gandisela mashango a nnḓa.

GSAM 290.4Musi tshivhalo tsha miraḓo tshi tshi dzulela u engedzea, na tshelede yo vha i tshi khou aluwa nga hu sa fheli. Hezwi zwi vhonala kha muvhigo wa Ṱolokanyo na Muḓivhadzi wa ḽa 16 Shundunthule, 1863, he muṅwaleli wa dzangano a ṋea mbalo ya tshelede yoṱhe yo ṱanganedzwaho nga heyi nḓila:—

GSAM 290
Yo ṱanganedzwaho nga mikovhe na zwifhiwa zwa Dzangano u swika zwino$10,374.13
Yo ṱanganedzwaho i tshi bva ofisini ya Rochester700.00
Yo ṱanganedzwaho ya zwishumiswa zwo engedzwaho300.00
Yo ṱanganedzwaho tshikwamani tsha bugu1,355.00
Yo ṱanganedzwaho ya mutshini wa u gandisa na nzhini2,500.00
Ṱhanganyelo$15,229.13

GSAM 291.1Muṅwaleli u dovha a ri:

GSAM 291.1“Nga u anganyela nga vhuronwane ndaka ya dzangano, ho wanala uri ndeme yayo a i nga vhi fhasi ha $20,000, ine ya fhira nga tshelede i ṱoḓaho u vha $5,000 zwe khonani dza mushumo dza zwi badela. Hezwi zwi amba zwavhuḓi nga ha u fulufhedzea na u vha na ngoho ha Wahashu White na vhe vha shuma nae ofisini ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi. “E. S. Walker, Muṅwaleli.”

GSAM 291U Ṋekedzwa ha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi kha Dzangano

GSAM 291.2Samusi mushumo wa khanḓiso wo swika kha hezwi nga mishumo i konḓaho na zwiṱhavhelo zwa Muhulwane White, mbuelo ye ya bva khazwo yo vha i yawe; ngauri yeneyo mbuelo yo vha yo bva kha u ḓidzima hawe, vhutsila hawe ha zwa mabindu na vhulanguli hawe ha vhuronwane. Fhedzi, nṱhani ha u i dzhia, kana u dzhia tshipiḓa tshayo, o ṋekedza yoṱhe kha tshivhidzo nga dakalo. Nahone u fhira zwenezwo, musi dzangano ḽo no thomiwa ḽi tshi voutela uri a ṋewe $6 nga vhege nga nṱhani ha mushumo wawe, o tenda u ṱanganedza $4 fhedzi nga vhege.

GSAM 291Gurannḓa kha Khunzi ya Lwanzhe lwa Phasifiki

GSAM 291.3Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya ḽa 21 Lambamai, 1874, ho vha hu na thero ya Muhulwane White, ye khayo, musi a tshi amba nga ha mushumo wa kha Khunzi ya Lwanzhe lwa Phasifiki, a ri hu si kale hu ḓo ṱoḓea u thomiwa ha gurannḓa ya vhege iṅwe na iṅwe yo ḓiṋekedzelaho kha zwi tshimbidzaho mushumo kha yeneyo khunzi. Nga murahu ha tshifhinga tshiṱuku ho vulea nḓila ya u renga maledere a u gandisa na zwishumiswa zwi si gathi ngei Oakland; nga zwenezwi, nga ṅwedzi wa Fulwi, ha thomiwa khanḓiso i bviswaho luvhili nga ṅwedzi, i vhidzwaho Zwiga zwa Zwifhinga.

GSAM 291U Kuvhanganya Tshelede

GSAM 291.4Nga murahu ha u gandisa khanḓiso dza rathi dza Zwiga zwa Zwifhinga, Muhulwane White o humela Vhubvaḓuvha, a humbela khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa California uri i ite ndugiselelo dza u bvisa gurannḓa. Kha Khonferentsi Khulwane, nga ḽa 15 Ṱhangule, 1874, ho ṋekedzwa vhahashu vha Vhubvaḓuvha muhumbulo wa u kuvhanganya $6,000 ya u renga mutshini wa u gandisa, nzhini na maledere a u gandisa a ofisi ya Zwiga zwa Zwifhinga, arali vhahashu vha kha Khunzi ya Lwanzhe lwa Phasifiki vha tshi ḓo kuvhanganya $4,000 ya u wana tshitentsi na u fhaṱa tshifhaṱo tsho teaho ofisi.

GSAM 292.1Muhulwane George I. Butler, we nga tshenetsho tshifhinga a vha e muraḓo wa Komiti ya Khonferentsi Khulwane, o ya muṱanganoni wa khempu ngei Yountville, California, a ṋekedza vhahashu wonoyo muhumbulo. Nga ḽa 11 Tshimedzi, 1874, vho aravha yeneyo khumbelo nga u fulufhedzisa tshivhalo tsha $19,414 nga tshelede ya tsimbi.

GSAM 292U Thomiwa ha Gandiselo ḽa Phasifiki

GSAM 292.2Nga ḽa 2 Luhuhi, 1875, Muhulwane James White na musadzi wawe, vhe vha vha vho fhelekedzwa nga Muhulwane J. H. Waggoner na vhaṅwe vhashumi vha vhukoni, vho swika ngei Oakland. Nga ḽa 12 ḽa wonoyo ṅwedzi ho vhidzwa muṱangano wo khetheaho wa khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa California, u itela u haseledza fhethu ha u fhaṱa zwifhaṱo zwa ofisi ya Zwiga zwa Zwifhinga. Nga murahu ha u elekanya zwavhuḓi, ho phethwa uri hu wanale zwitentsi nga thungo ya vhukovhela ha tshiṱaraṱa tsha Castro, vhukati ha zwiṱaraṱa zwa 11 na 12. Nga ḽeneḽo ḓuvha Muhulwane White na John Morrison vho renga zwenezwo zwitentsi, vha dzhia maṅwalo a vhuṋe nga madzina avho, vho tendelana uri musi Dzangano ḽi tshi thomiwa, vha ḓo ḽi ṋekedza nga mulayo mavu ane a ḓo vhonala a tshi ṱoḓea u shumiswa ngaḽo.

GSAM 292.3Nga ḽa 1 Lambamai, 1875, Dzangano ḽa Khanḓiso ḽa Phasifiki ḽa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe ḽo thomiwa ngei Oakland, tshelede yaḽo ya mikovhe yo vhewa kha $28,000. Tshipiḓa tsha vhukati tsha zwitentsi zwa tshiṱaraṱani tsha Castro tsho ṋekedzwa dzangano nga mulayo, u ya nga thendelano; nahone O. B. Jones wa Battle Creek, Michigan, a mbo ḓi fhaṱa tshifhaṱo tshe tshivhumbeo na vhuhulwane hatsho zwa vha zwi tshi fana na zwa ofisi yo fhaṱiwaho ngei Battle Creek, nga nnḓa ha uri tsha Oakland tsho vha tsho fhaṱiwa nga mabulannga nṱhani ha zwidina. Musi tshifhaṱo itshi tsho no lugela u dzhenwa, Zwiga zwa Zwifhinga yo pfuluselwa fhethu hayo huswa nga Ḽavhuṱanu, ḽa 27 Ṱhangule, 1875.

GSAM 293U Pfulutshela Mountain View

GSAM 293.1Kha tshifhaṱo itshi mushumo wa u bvisa dzimagazini na bugu wo tshimbila zwavhuḓi u swika nga 1904, musi hu tshi itwa ndugiselelo dza u pfulusela gandiselo mahayani. Tshiitisi tsha u ita yeneyi tshanduko tshi ṋekedzwa nga mulanguli wa Gandiselo ḽa Phasifiki nga haya maipfi:

GSAM 293.1“Lwa miṅwaha minzhi vhalanguli vha Khamphani ya Khanḓiso ya Gandiselo ḽa Phasifiki vho vha vha tshi vhona uri mavu ane zwino nḓu yavho ya khanḓiso ya vha khao a ḓura nga maanḓa, nahone fhethu hawo ndi huṱuku nga maanḓa kha mushumo wa fekhiṱhiri, samusi hu vhukati ha ḓorobo khulwane fhethu ha madzulo a vhathu. Vho vhona uri ndi vhuṱali nga nḓila nnzhi u ṱoḓa fhethu huṅwe ha mahayani hune mavu a sa ḓure nga maanḓa, hune vhashumi vha nga wana mahaya fhethu ho teaho mutakalo, hu na tshikhala tsho eḓanaho tsha ngade, miri ya mitshelo na mufhe hu sa tsitsikani; nahone hune ndugiselelo dza u hwala thundu dza vha dzavhuḓi. Ho no wanala na u rengwa fhethu ho raloho muvhunduni wa Mountain View, vunduni ḽa Santa Clara, vhukule ha maele a furaru-ṱahe tshipembe ha San Francisco, fhethu hune ha ṱanganya vhunzhi ha zwivhuya zwa ḓoroboni na zwivhuya zwa vhutshilo ha mahayani ho teaho mutakalo.”

GSAM 293U Gandisa hu Thomiwa Mashangoni a Nnḓa

GSAM 293.2U sumbedza u phaḓalala ha ngoho, ri ṱhogomela uri u bva nga 1875 u swika nga 1878 mushumo wa u gandisa wo thomiwa ngei Basel, Switzerland, na ngei Christiana, Norway.

GSAM 293.3Nga tshifhefho tsha 1875 ho ṋekedzwa muvhigo kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi wa bugu dzo rengiswaho ofisini ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi fhedzi, lwa miṅwaha ya sumbe, u bva nga 1868 u swika nga 1875, dze dza swika kha $85,644.54, u engedzea hu ṱoḓaho u vha lwa rathi u fhira miṅwaha ya sumbe yo fhiraho. Nahone bugu dzo rengiswaho nga ofisi nṋa dzoṱhe (Michigan, California, Switzerland na Norway), lwa miṅwaha miraru, u bva nga 1875 u swika nga 1878, dzo vha dzi dza $98,163.73.

GSAM 293.4Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya ḽa 17 Tshimedzi, 1878, ho bulwa uri bugu dzoṱhe, zwibugwana na mabammbiri a vhurereli zwo gandiswaho nga ofisi ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi phanḓa ha 1864 zwo swika kha masiaṱari a 50,058,000. U bva nga 1864 u swika nga 1878 tshivhalo tsha masiaṱari tsho vha tshi 158,130,951, kana ṱhanganyelo ya masiaṱari a 208,188,951.

GSAM 294Mufunzi wa Vhaswa i Itwa Khanḓiso ya Vhege iṅwe na iṅwe

GSAM 294.1U swika nga ḽa 1 Phando, 1879, Mufunzi wa Vhaswa yo vha i tshi bviswa ṅwedzi muṅwe na muṅwe, fhedzi nga ḽeneḽi ḓuvha, musi i tshi dzhena ṅwahani wayo wa fumbili-sumbe, yo thoma u bviswa vhege iṅwe na iṅwe; nga zwenezwo vhushumo hayo ha engedzea lwa nṋa.

GSAM 294Zwe Muhulwane White a Ṋekedza Dzangano

GSAM 294.2Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya ḽa 23 Phando, 1879, hu na dziṅwe mbuno dze dza bulwa nga Muhulwane White nga ha vhushaka hawe na mushumo, dzine zwo tea uri dzi dzheniswe hafha, ngauri dzi ṱalutshedza nga vhuḓalo zwiṱhavhelo zwo itwaho mushumoni wa khanḓiso. Maipfi eneo a ri:—

GSAM 294.3“Musi Dzangano ḽa Khanḓiso ḽi tshi thomiwa ngei Battle Creek, Michigan, nga 1861, ro ṋekedza dzangano mutevhe washu wa vhaṅwalisi na ndugelo ya u dovha ḽa gandisa maṅwalwa ashu oṱhe (zwe nga murahu zwa wanala uri zwo vha zwi na ndeme ya $10,000), ra sala ri na ndaka ya $1,000 fhedzi; nahone ra bvela phanḓa na mushumo washu sa mudzudzanyi wa khanḓiso, mulanguli na muhuweleli, ri tshi wana $6 nga vhege.

GSAM 294.4“Nga 1866, musi ri tshi humela ofisini ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, nga murahu ha vhulwadze vhuhulwane, ro wana vhalanguli vha tshi khou badela phaḓa ya phesenthe dza fumi kha zwigidi zwa tshelede, nahone tshelede ya mikovhe yo fhungudzea ya sala i $32,000;3 Fhedzi nga miṅwaha miṋa, nga phaṱhutshedzo ya Mudzimu, zwikolodo zwo badelwa, tshelede ya mikovhe ya gonya ya vha $75,000, nahone riṋe [dzangano] ro vha ri na $5,000 dzibanngani.”

GSAM 294Vhuimo ha Nḓu ya Khanḓiso nga 1880

GSAM 294.5Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya ḽa 15 Phando, 1880, Muhulwane Butler u ri:—

GSAM 294.6“Nḓu yashu ya khanḓiso (Battle Creek) i kha ḓi tou bva u huliswa nga u fhaṱiwa ha tshipiḓa tsha vhukati vhukati ha zwifhaṱo zwivhili zwa thungo ya vhubvaḓuvha, zwa engedza nga maanḓa vhuhulwane na u leluwa ha u shumisa tshifhaṱo tshoṱhe. Hu na zwishumiswa zwa u ita magandiselo a tsimbi nga muḓagasi na nga u shulula tsimbi yo ṋokaho kha zwivhumbeo, na zwa u vhofha bugu nga nḓila yavhuḓisa. Vhukuma, vhane vha tea u zwi ḓivha vha ri ndi yone nḓu ya khanḓiso yo fhelelaho na yo lugaho u fhira dzoṱhe kha Vundu ḽa Michigan.”

GSAM 295.1Naho ho vha ho itwa u engedza honoho, phanḓa ha u fhela ha tshilimo zwo ṱoḓea uri hu fhaṱiwe tshifhaṱo tshiswa tshipembe ha tshifhaṱo tshihulwane, tshi tshi ḓo vha kamara ya mitshini ya u gandisa. Mitshini miṱanu ya u gandisa ya dzangano i tshimbidzwaho nga nzhini yo pfuluselwa kha yeneyi kamara. Muṅwe wa yeneyi mitshini wo vha u muhulwane u fhira yoṱhe ye ya vhuya ya shumiswa ofisini. Muṅwe wa vhuhulwane vhuthihi na mufuda muthihi wo vha u kha ḓi tou bva u vhewa ofisini ya Zwiga zwa Zwifhinga, ngei Oakland, California.

GSAM 295.2Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya ḽa 17 Shundunthule, 1881, musi a tshi amba nga ha u bvelela ha mushumo wa khanḓiso nḓuni khulwane ya khanḓiso ya Battle Creek, Muhulwane White o ri:—

GSAM 295.3“Arali na bvisa tshivhalo tsha zwikolodo zwa Dzangano ḽa Khanḓiso ḽa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe kha ndeme ya ndaka yo vhalwaho nga vhuronwane, hu sala mavu, zwifhaṱo na ndaka i sudzuluswaho zwi re na ndeme i si fhasi ha $105,000. Kha hezwi, vhathu vhashu vhoṱhe vho ṋea tshivhalo tsha $34,432.17 nga mikovhe, zwifhiwa na zwe zwa siiwa nga vhafu, nahone vhanna na vhafumakadzi vha si gathi vha fulufhedzeaho vhe vha ḓiṋekedzela vhutshilo havho kha mushumo, vho engedza $70,567.83 [nga zwiṱhavhelo na vhulanguli ha vhuronwane, hu si nga zwifhiwa].”

GSAM 295U Thomiwa ha Mushumo wa u Vhambadza Bugu

GSAM 295.4U bva nga ṅwaha wa 1881 vhathu vhashu vho thoma mushumo muswa, vha dzhena kha mushumo wa u vhambadza khanḓiso dzashu vha tshi dzi rengisa. Samusi vhavhambadzi vha bugu vha songo ita mivhigo yo teaho ya zwe vha rengisa u swika nga ṅwaha wa 1884, muvhigo washu wa tshenetsho tshifhinga wo kuvhanganywa u bva kha mivhigo ya zwe zwa rengiswa nga nḓu nṋa dza khanḓiso. U ya nga mbalo dzavho, zwe zwa rengiswa lwa miṅwaha miṱanu zwo swika kha $221,248.69. Musi ṱhuṱhuwedzo ya mushumo i tshi khou phaḓalala i tshi bva zwiṱitshini zwashu zwa vhurumiwa ngei Yuropa Vhukati na mashangoni a Scandinavia, ṱhoḓea ya khanḓiso dza nyambo dza nnḓa yo engedzea.

GSAM 296U Rengiswa ha Bugu lwa Miṅwaha ya Fumi

GSAM 296.1U bva nga 1884 u swika nga 1894, tshifhinga tsha miṅwaha ya fumi, bugu dzashu khulwane dzo vhofhiwaho dzo rengiswa zwihuluhulu nga vhavhambadzi vha bugu. Zwe vha rengisa nga tshenetsho tshifhinga zwo swika kha $4,031,391.26. Nga tshenetsho tshifhinga mushumo washu wo dovha wa ṱanḓavhudzwa nga u thomiwa ha nḓu dza khanḓiso ngei Australia; Tahiti, Zwiṱangadzime zwa Phasifiki; Helsingfors, Finland; Hamburg, Germany; na huṅwe fhethu. Zwe vhavhambadzi vha bugu vha rengisa nga ṅwaha wa 1895, naho zwifhinga zwo vha zwi tshi konḓa nga wonoyo ṅwaha, zwo vhigiwa zwi ṱhanganyelo ya $357,467.23, zwa ita ṱhanganyelo khulwane ya $4,816,773.73, hu tshi katelwa zwe ra no ḓi amba uri zwo rengiswa.

GSAM 296Zwo Rengiswaho lwa Miṅwaha ya Fuṱhanu $11,000,000

GSAM 296.2U itela u wana tshivhalo tshoṱhe tsha zwo rengiswaho u bva nga 1854 u swika nga ḽa 1 Phando, 1896, ri kha ḓi fanela u engedza mbalo dza u rengiswa ha bugu dza vhubindudzi, zwibugwana, mabammbiri a vhurereli na tshati, sa zwe zwa vhigiwa nga nḓu dzoṱhe dza khanḓiso kha miṅwaha ya fumi yo bulwaho afho nṱha. Tshenetsho tshivhalo ndi $3,458,278.23; tshi ita ṱhanganyelo khulwane ya u rengiswa ha bugu dza tshivhidzo lwa miṅwaha ya fumbili-mivhili ya $8,275,051.96. U zwi vhea nga iṅwe nḓila: Zwo rengiswaho lwa miṅwaha ya furaru (1854 u swika nga 1884) zwo vha zwi $424,915.24, nahone kha miṅwaha ya fumi-mivhili yo tevhelaho, u swika nga ḽa 1 Phando, 1896, zwa vha $7,850,136.72. Naho tshivhalo tsha vhavhambadzi vha bugu tsho fhungudzea kha miṅwaha ya malo yo fhiraho, ri nga anganyela ri na fulufhelo uri u bva nga 1854 u swika zwino (1905) ho rengiswa khanḓiso dza Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe dza ndeme i fhiraho $11,000,000.

GSAM 296U Gandisa nga Nyambo dzi Ṱoḓaho u vha Fuṋa

GSAM 296.3Mvelaphanḓa ya mulaedza nga khanḓiso i a vhonala musi ri tshi humbula uri ho no thomiwa kha nyambo khulwane dzi ṱoḓaho u vha fuṋa, dzi ngaho Tshiarabu, Tshiarmenia, Tshisuthu, Tshibohemia, Tshibulgaria, Tshibengali tsha India, Tshitshaina, Tshidenishi, Tshiisimane, Tshiestonia, Tshifinnish, Tshifura, Tshifiji, Tshigerika, Tshidzheremane, Tshidatshi, Tshihungary, Tshihawaii, Tshiitalia, Tshiiceland, Tshidzhapani, Tshixhosa, Tshiḽatvia, Tshilavonia, Tshimaori, Tshipolishi, Tshiporotshugisi, Tshiromania, Tshirashia, Tshiserbia, Tshipaniola, Tshisweden, Tshitahiti, Tshitonga, Tshiwelsh, na dziṅwe. Kha haya mashango na tshaka dzo fhambanaho hu na vhashumi vha fhiseaho vhane vha khou bveledza ngoho dza mulaedza wa vhuraru.

GSAM 297.1Tshivhalo tsha bugu, zwibugwana na mabammbiri a vhurereli zwo gandiswaho nga nyambo dzo fhambanaho tshi fhira tshigidi na ḓana na fumalo-sumbe. U itela u wana khophi ya tshiṅwe na tshiṅwe, na dzimagazini dza tshivhidzo dza fumalo-sumbe4 nga nyambo dzo fhambanaho lwa ṅwaha muthihi, hu ḓo ṱoḓea tshelede i ṱoḓaho u vha $340.

GSAM 297Hune Nḓu dza Fumbili dza Khanḓiso dza Wanala Hone

GSAM 297.2Nḓu dza fumbili dza khanḓiso dza Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe dzi wanala fhethu hu tevhelaho: Avondale, Australia; Battle Creek, Michigan (2); Basel, Switzerland; Christiana, Norway; Copenhagen, Denmark; Cape Town, Afurika Tshipembe; Calcutta, India; College View, Nebraska; Hamburg, Germany; Helsingfors, Finland; London, England; Melbourne, Australia; Montreal, Canada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Sweden; Tocubaya, Mexico; Washington, D.C. Nga nnḓa ha hedzi nḓu dza khanḓiso, vhathu vhashu vha khou gandisa dzigurannḓa na mabammbiri a vhurereli ngei Hong Kong, China; Tokio, Japan; Cairo, Egipita; Amerika Tshipembe; na Zwiṱangadzimeni zwa Fiji.

GSAM 297U Bviswa ha Tshibugwana tsha u Thoma

GSAM 297.3Ri ḓo sedza murahu lwa tshifhinganyana kha zwishumiswa zwe vhatangi vha vha vha tshi fanela u shuma ngazwo. Nga tshifhefho tsha 1853, musi hu tshi lugiswa bugu ya u thoma yo gandiswaho nga mutshini wa Washington—“Fhethu Hukhethwa”—nga murahu ha musi tshigwada tsha dzikhaladzi tsho petekanya na u kuvhanganya zwiputu zwa masiaṱari uri zwi kone u rungiwa, muṅwali o zwi phula nga tshishumiswa tsho ṱuṱulwaho tsha u phula mabuli a zwipikiri zwa thanda. Musi zwo no dzheniswa zwikhumba zwa u fukedza, Uriah Smith o zwi ṱhukhula nga tshishumiswa tsha u livhisa na thipfanyana yo ṱuṱulwaho. Hezwi zwo itwa nga nṱhani ha u shaya mitshini yo teaho ya u ita tshenetsho tshipiḓa tsha mushumo.

GSAM 298.1Hu si kale u fhira 1861, maṅwalwa oṱhe a tshivhidzo o vha a tshi gandiswa nga mutshini muthihi wa Adams, u tshimbidzwaho nga nzhini ya maanḓa ane a eḓana na a bere mbili. Zwino, kha ofisi dzo fhambanaho dza khanḓiso, hu na mitshini ya u gandisa i fhiraho fuṋa ine ya tshimbidzwa nga musi wa maḓi a bilaho, i tshi shuma tshifhinga tshoṱhe, i tshi gandisa ngoho ya zwino. Hedzi ofisi dzi shumisa vhathu vha fhiraho maḓana maṱanu u tshimbidza mushumo, ngeno maḓana a vhavhambadzi vha bugu vhe mushumoni wa u rengisa bugu vhathuni.

GSAM 298.2Nga ṅwaha wa 1862 khanḓiso dzoṱhe dzo bviswaho nga Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe dzo vha dzi tshi nga rengwa nga tshivhalo tsha $7.50; nga 1904, sa zwe zwa sumbedzwa, ho vha hu tshi ḓo ṱoḓea $340 uri hu wanale khanḓiso dzoṱhe dzo fhelelaho. Vhukuma, ho shuma tshiṅwe tshithu tshi fhiraho vhupulani ha vhathu u itela u bveledza hezwi.

GSAM 298.3U takuwa ha mushumo wa khanḓiso vhukati ha Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe, sa zwe zwa dzula zwo ambiwa nga 1848, ho vha hu tshi fana vhukuma na u tshimbila ha ḓuvha, “Ḽi a ṋaṋa u fhisa—ḽa rumela masana aḽo”—“Ḽi bvela phanḓa nḓilani yaḽo sa ḓuvha, fhedzi a ḽi kovheli.”

GSAM 298U Tshimbila nga Lutendo—Vhuṱanzi ha Muhulwane Stone

GSAM 298.4U fhisea na u ḓiimisela ha vhe vha bvela phanḓa mushumoni wa mulaedza wa muruṅwa wa vhuraru zwi ṱalutshedzwa zwavhuḓi kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya ḽa 5 Luhuhi, 1884, nga Muhulwane Albert Stone, muṅwe wa vhatangi vha mushumo, we a tshila u swika vhulalani ha miṅwaha ya fuṱahe:—

GSAM 298.5“Ḓivhazwakale ya u thoma ya mushumo yo vha i tshifhinga tsha zwithu zwiṱuku, nahone tshelede na zwishumiswa zwo shumiswaho zwo vha zwi tshi vhonala zwi songo eḓana mushumo. Fhedzi vhanna na vhafumakadzi vha lutendo vho ḓivha u bva mathomoni uri tshanḓa tsha Murena tsha maanḓa tsho vha tshi tshi khou shuma kha uyu mushumo. Vho vha vha tshi ḓivha uri tshifhinga tsho vhewaho tsha u tonda Tsioni tsho swika, na uri Murena o imisa tshanḓa tshawe uri a kuvhanganye vhathu vhawe. Vho vhona uri Murena o vha a tshi khou livhisa tshikepe, na uri Tshikepe tsha Mafhungo Maḓifha, tsho hwalaho tshivhidzo tsha masalela na muhwalo watsho wa ngoho yo vusuludzwaho, lutendo lwo lingwaho na lufuno lwo fhelelaho, tshi ḓo swika vhuimazwikepe tsho tsireledzea.”

Notes

  1. Hosea 6:3. ↩
  2. Zwipiḓa zwa Vhutshilo ha Ellen G. White, siaṱ. 128. ↩
  3. $3,000 fhasi ha tshelede yo badelwaho kha mikovhe na zwifhiwa. ↩
  4. Vhonani mutevhe wa dza 87 kha Bugu ya Ṅwaha ya Khonferentsi Khulwane ya 1904. ↩

Note

Back