Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
30 / 31
30 / 31

Ndima ya 27 — Vhuṱanzi Vhuṅwe ho Khwaṱhisedzwaho

John Norton Loughborough

GSAM 442.1“Yehoshafati a ima a ri: Nthetsheleseni, inwi Vhayuda na vhadzulapo vha Yerusalema; tendani Murena Mudzimu waṋu, ndi hone ni tshi ḓo khwaṱhiswa; tendani vhaporofita vhawe, ndi hone ni tshi ḓo bvelela.”1

GSAM 442.2Miṅwahani yo fhiraho ho ṋewa vhuṱanzi nga tshifhiwa tsha vhuporofita, ha uri magumo a sa athu swika, masiaṱari o ganḓiswaho a iyi ngoho a ḓo “phaḓaladzwa sa maṱari a luṱavula.” Vhanzhi vho ḓivhudzisa uri izwi zwi nga itea hani arali vhathu vha tendaho ngoho vha sa dzudzanywa kana u kuvhanganywa nga iṅwe nḓila uri vha ite mushumo. Nga vhulanguli ha Mudzimu, kanzhi hu bveledzwa zwihulwane zwi tshi bva kha mathomo a u ḓiṱukufhadza vhukuma; zwo vha zwo ralo na kha u bveledzwa ha nḓila ya u shuma ye ya vuwa vhukati hashu.

GSAM 442Sosaiti ya Mabammbiri na Vharumiwa

GSAM 442.3Hu ṱoḓaho u vha nga ṅwaha wa 1870, muhumbulo wa sosaiti ya mabammbiri na vharumiwa wo thoma u bva kha zwe khaladzi dzi si gathi dzo ḓiṋekedzaho dza ita ngei South Lancaster, Massachusetts. Hedzi khaladzi dzo lingedza lwa tshifhinganyana u rumela nga poswo dzigurannḓa na mabammbiri a vhurereli a tshivhidzo tshashu kha vhathu vho fhambanaho vha si vha lutendo lwashu, nga murahu dza vha ṅwalela marifhi. Nga zwenezwi vhathu vho vhalaho vha ṱanganedza ngoho, zwa ita uri Muhulwane S. N. Haskell a ḓivhudzise a ri: “Ndi ngani vhathu vhashu vhoṱhe vha sa dzhene kha u ita zwe khaladzi dzi si gathi dza ita?” Nga ṅwaha wa 1871 zwihuluhulu, iyi mhaka yo haseledzwa lunzhi kha dzigurannḓa dza Ṱolokanyo na Muḓivhadzi. Muṱanganoni wo khetheaho wa Khonferentsi Khulwane we wa farelwa nga 29 Nyendavhusiku 1871, Muhulwane Haskell e hone a tshi ṱalutshedza nḓila ine wonoyu mushumo wa thusa ngayo, ho ṱanganedzwa tsheo ya u themendela uri hu vhumbewe dzisosaiti dza mabammbiri. Vhahulwane S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, na I. D. Van Horn vho vhewa sa komiti ya u khunyeledza nzudzanyo dza u vhumba dzisosaiti dzo raloho.

GSAM 443.1Hoyu mushumo wo thoma tshifhinga tshiswa kha u bvela phanḓa ha mushumo wa mulaedza. U swika nga tshenetsho tshifhinga, u funza ngoho ho vha hu tshi ṱoḓa u itwa fhedzi nga vhuḓidini ha muhuweleli a re hone nga dzawe. Lwa miṅwaha yo vhalaho Muhulwane Haskell o shuma nga maanḓa a tshi guda na u ḓisa nzudzanyo dza uri sosaiti ya mabammbiri na vharumiwa i bvelele. Ndi u mu haṱulela nga u luga u amba uri zwa vhukuma o vha ene muthomi kha wonoyo mushumo. Izwi a si ngoho kha dzisosaiti dza mabammbiri na vharumiwa dza mavundu fhedzi; ndi ene we nga 1878 a ḓisa kha Khonferentsi Khulwane yo kuvhanganaho ngei Battle Creek nzudzanyo ya Sosaiti Khulwane ya Mabammbiri, ye nga murahu ya vhidzwa ya Dzitshaka. Mushumo wayo u itwa kha vhupo vhu re nnḓa ha khonferentsi dzashu, ngei Amerika na kha maṅwe mashango.

GSAM 443Vhaṅwaleli vha Shumaho Zwavhuḓi — Maria Huntley

GSAM 443.2Murena nga vhulanguli hawe o vusa vhaṅwaleli vha shumaho zwavhuḓi, vhe vha thusa Muhulwane Haskell vhukuma kha hoyu mushumo. Khaladzi Maria Huntley ndi muṅwe we a shuma a sa tetemeli, naho nga miṅwaha ya murahu o vha e na vhulwadze vhuhulwane ha muvhili, a vhuya a fa e mushumoni wawe hu ṱoḓaho u vha miṅwaha ya 14 yo fhiraho. Nga vhuḓidini hawe, vhunzhi ha zwibuli zwi re hone zwino zwa mushumo kha maṅwe mashango zwo thoma u wanala. Vhaṅwe vhaṅwaleli vho dzhenela wonoyo mushumo, nahone musi vhupo ha mushumo vhu tshi ṱanḓavhuwa ho vha na ṱhoḓea ya vhaṅwaleli vha nyambo dzo fhambanaho.

GSAM 444Mvelelo kha Zwivhidzo zwa Henefho

GSAM 444.1Fhedzi mvelelo ya ndeme vhukuma ya u thomiwa ha mushumo wa sosaiti ya mabammbiri vhukati hashu yo vha nḓila ye wa vusa na u engedza muya wa vhurumiwa kha ndangulo dza zwivhidzo zwa henefho. Wo ṋea muṅwe na muṅwe tshibuli tsha u ita tshiṅwe tshithu nga u ṅwalelana na u phaḓaladza zwiṅwalwa zwa u vhala, na u ṱuṱuwedzwa nga u shuma nga dzawe uri hu tshidzwe vhathu.

GSAM 444Vhuṱanzi nga Mushumo wa Mabammbiri

GSAM 444.2U sumbedza lushaka lwa ndayo yo ṋewaho nga Muya wa vhuporofita nga ha mushumo wa mabammbiri na vhurumiwa, ri redza zwi tevhelaho kha Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, nomboro 29 na 30:—

GSAM 444.3“Arali hu na mushumo wa ndeme u fhira muṅwe, ndi wa u swikisa khanḓiso dzashu kha vhathu, nga zwenezwo ra vha livhisa kha u ṱoḓisisa Maṅwalo. Mushumo wa vhurumiwa — u ḓisa khanḓiso dzashu miṱani, u haseledza na vhone, u rabela navho na u vha rabelela — ndi mushumo wavhuḓi, nahone u ḓo gudisa vhanna na vhafumakadzi u ita mushumo wa vhufunzi.

GSAM 444.4“A si muṅwe na muṅwe o teaho wonoyu mushumo. Vha re na zwifhiwa na vhukoni havhuḓi vhukuma, vhane vha ḓo dzhena mushumoni nga u pfesesa na nga nzudzanyo, vha u bvelisa phanḓa nga maanḓa a u konḓelela, ndi vhone vhane vha tea u nangwa. Hu tea u vha na nzudzanyo yo dzudzanywaho nga vhuronwane vhukuma; nahone i tea u tevhelwa nga u fulufhedzea. Zwivhidzo zwa fhethu hoṱhe zwi tea u vha na dzangalelo ḽihulwane kha mushumo wa mabammbiri na vhurumiwa.”

GSAM 444.5“Mushumo wa mabammbiri na vhurumiwa ndi mushumo wavhuḓi. Ndi mushumo wa Mudzimu. A wo ngo tea u nyadziwa nga nḓila naho i ifhio; fhedzi hu dzula hu na khombo ya u u pambusa kha ndivho yawo ya vhukuma. Hu ṱoḓea vhavhambadzi vha bugu uri vha shume tsimuni ya vhurumiwa. Vhathu vha re na mikhwa i si yavhuḓi a vho ngo tea wonoyu mushumo. Vhanna na vhafumakadzi vha re na vhuṱali ha u shumisana na vhathu, kuambele kwavhuḓi, vhukoni ha u vhona zwa phanḓa na mihumbulo i ṱalukanyaho, nahone vha pfaho ndeme ya vhathu, ndi vhone vhane vha nga bvelela.”

GSAM 445.1U rengiswa ha bugu, zwibugwana na mabammbiri a vhurereli zwa mutengo u fhiraho $8,000,000 nga zwivhidzo zwashu na vhavhambadzi vha bugu, nga miṅwaha ya 12, zwi ṋea vhuṱanzi vhuhulwane ha ndeme ya mushumo wa Sosaiti ya Mabammbiri na Vharumiwa kha zwiito.

GSAM 445Vhuporofita Vhu Hanedzanaho na Vhuṱali ha Shango

GSAM 445.2Ho ṋewa fhungo ḽa vhuporofita nga ha mushumo wa Yuropa, ḽine ḽa khou ḓadzea nga nḓila yo livhaho lune ḽa tea u ṱhogomelwa hafha. Vhashumi na vhathu vho khwaṱhisa uri mushumo u nga si itwe henengei, zwihuluhulu Scandinavia, sa zwine wa itwa ngayo Amerika. Mma White, zwi tshi vha mangadza, vho amba uri mushumo u nga bvela phanḓa nga u bvelela, nahone u nga tikedzwa nga nḓila i fanaho na ya Amerika. Vho dovha vha ri Murena o vha sumbedza uri arali vha thoma u bvisa fumi ḽavho, na kha tshelede ṱhukhu ine vha i wana, Mudzimu u ḓo vha bveledza u fhira zwine vha lavhelela nga maanḓa. Vho dovha vha vha vhudza uri vhavhambadzi vha bugu vha nga rengisa bugu Scandinavia nga u thoma vha ṅwalisa vhane vha ḓo dzi renga, nahone zwi ḓo bvelela. Vhalanguli vha nnḓu dza khanḓiso kha eneo mashango vho ri: “Zwi nga si itwe;” “a vho ngo vhuya vha rengisa bugu nga yeneyo nḓila.” Zwo tevhelaho zwo sumbedza uri zwe muruṅwa wa Murena a vha sumbedza kha iyi mhaka zwo vha zwi tshi fhira kule vhuṱali ha vharengisi vha bugu na vhaganḓisi vha shango. Mushumo wa vhavhambadzi vha bugu wo bvelela henengei u bva mathomoni awo. Vhaṅwe vhe vha thoma u bvisela mushumo wa Mudzimu tsha vhufumi kha tshelede yavho ṱhukhu vho vha vhavhambadzi vha bugu, nahone vha a ḓiṱhogomela, vha dovha vha wana tshelede nnzhi u fhira naho hu lini tshifhingani tsho fhiraho; nga zwenezwo vha kona u bvisa fumi ḽihulwane vhukuma.

GSAM 445.3Nga ṅwaha wa 1895 vhavhambadzi vha bugu vho rengisa bugu dza mutengo u fhiraho $40,000, dzi dza khanḓiso dzo ganḓiswaho nḓuni yashu ya khanḓiso ngei Christiana, Norway. Ṱhogomelani izwi sa vhuṅwe vhuporofita ho ḓadzeaho, naho ho vha na u hanedza thungo dzoṱhe, tshivhidzoni na nnḓa hatsho, ha uri zwi nga si itwe.

GSAM 445.4Malugana na mushumo wa dzisosaiti dza mabammbiri dzo thomiwaho nga 1871 na u bva henefho, zwi nga ambiwa nga u fulufhela uri vhathu vho swikiswaho kha ngoho nga vhuḓidini ha vhashumi vho raloho vha ṱoḓa u lingana nga tshivhalo na vho swikiswaho khayo nga vhuḓidini ha vhafunzi nga vhone vhaṋe. Nga wonoyu mushumo mulaedza u khou ḓivhadzwa kha tshaka dzoṱhe na nyambo dzoṱhe dza shango.

GSAM 446Zwishavhiso na Mushumo wa Mabammbiri

GSAM 446.1Nga Lambamai 1873 Sosaiti ya Mabammbiri na Vharumiwa ya California yo vhiga fhungo ḽi takadzaho. Yo ri zwishavhiso zwe zwa vha zwo ṋewa sosaiti u swika nga tshenetsho tshifhinga nga vhe vha ṱanganedza ngoho kha ḽeneḽo vundu zwo vha zwo ṋokiswa, zwa lingiwa, zwa rengiswa nga mutengo wa vhukuma wa musuku na siliva u re khazwo, zwa wana $200. Tshelede yoṱhe yo vha yo shumiselwa u renga mabammbiri a vhurereli, zwibugwana na dzigurannḓa, zwe zwa phaḓaladzwa; nahone sosaiti yo vha yo no ḓivha nga vhungoho vhathu vha fumbili vhe vha ṱanganedza ngoho nga zwiṅwalwa zwo rengwaho nga tshelede yo wanalaho kha zwenezwo zwishavhiso. Vhukati ha vhe vha ḓivha ngoho nga u vhala ho vha hu na John I. Tay wa ngei Oakland, California.

GSAM 446San Francisco sa Fhethu ha Vhurumiwa

GSAM 446.2Nga 1875 ho ṋewa tshivhidzo tsha San Francisco vhuṱanzi ha ndeme, vhune ra vhu ṱhogomela zwino nga ṅwambo wa u ḓadzea haho hu vhonalaho nga maanḓa. U bva mathomoni, hetshi tshivhidzo tsho vha tshi tshi tea u hira dziholo dza u rabelela, nga tshelede nnzhi na u konḓelwa. Vha vho vha vha sa koni u farela henefho mutevhe wa miṱangano, ngauri nga zwifhinga zwinzhi dziholo dzo vha dzi tshi ṱoḓelwa miṅwe mishumo.

GSAM 446.3Nga madekwana a 14 na 20 Lambamai 1875, miraḓo i rangaho phanḓa ya tshivhidzo tsha San Francisco yo vhidzwa uri i kuvhangane nḓuni ya Mma J. L. James, tshiṱaraṱani tsha Fifth Street tsini na tshiṱaraṱa tsha Market Street. Henefho Mma White vho ri anetshela zwe vha sumbedzwa kha bono nga ha vhuimo honoho: uri San Francisco i ḓo dzula i fhethu ha vhurumiwa, hune mushumo wa nga bvela phanḓa; nahone vhathu vha ḓo bvela phanḓa vha tshi ṱanganedza ngoho arali iyi mhaka ya langiwa nga vhuṱali. Arali ha fhaṱiwa nḓu ya vhurabeli hune vhathu vha nga rambiwa hone na hune ha nga shumiwa hone, hu ḓo engedzea vhathu kha tshivhalo tshavho. Vhenevho na vhone vha ḓo thusa u badela tshinyalelo na u fhungudza tshikolodo tshine tsha tea u dzhiiwa musi hu tshi lugiswa nḓu ya miṱangano.

GSAM 447.1Mma White vho bvela phanḓa vha amba uri vho vhona uri musi vha tshi ṱuṱuwedza tshivhidzo tsha San Francisco nga ndeme ya u fhaṱa nḓu ya vhurabeli, zwi ḓo vhonala kha tshenetsho tshivhidzo tshi shayaho sa u dzhia vhukando swiswini. Fhedzi vho laedzwa uri vha ambe uri musi vha tshi thoma vha ḓo vhona vhulanguli ha Mudzimu vhu tshi vha vulela nḓila phanḓa havho, vhukando nga vhukando; khonani dzi ḓo vuswa nḓilani yoṱhe, u swika tshikolodo tshoṱhe tshi tshi fhela tsho badelwa.

GSAM 447.2Samusi ndo vha ndi muṅwe wa vha si gathi vhe vha kuvhangana kha miṱangano yo no bulwaho, ndi nga amba uri muhumbulo wa tshenetsho tshigwada, tshe tshi ṱoḓa u vha tshoṱhe tsha vha vhathu vha shayaho vha ḽino shango, wa u dzhena kha u fhaṱa nḓu ya miṱangano ya fithi dza 35 x 80, na hone muḓini we mutengo muṱukusa wa tshitentsi wa vhonala u tshi ṱoḓa tshelede i si fhasi ha $6,000, wo vha zwa vhukuma u tshi vhonala sa “u dzhia vhukando swiswini.” Vho ṱuṱuwedzwa u dzhia honoho vhukando fhedzi nga fulufhelo ḽo fhelelaho ḽe vha vha vhe naḽo ḽa uri vhuṱanzi he vha ṋewa nga Mma White ho vha vhu tshi bva kha Murena, nahone vhu ḓo ḓadzea ngangoho.

GSAM 447.3Samusi ndo vha ndi tshi dzhenelela kha wonoyu mushumo nga nḓila dzo fhambanaho u bva mathomoni awo u swika zwino, ndi tama u amba hafha uri vhuṱanzi ho bulwaho afho nṱha ho ḓadzea kha zwidodombedzwa zwoṱhe. Musi ri tshi thoma u ṱoḓa zwitentsi, ro kona u wana tshitentsi tsha mutengo wa $6,000 nga $4,000. Iṅwe khaladzi yo ri i ḓo ṋea $1,000 arali ya kona u rengisa muḓi wayo. Yo ṱavhanya ya kumedza ndaka yayo kha murengisi wa ndaka, we a i vhudza uri mutengo wo vha u fhasi nga maanḓa. Hu sa athu fhela vhege mbili, muḓi wayo wo rengiswa nga $1,000 u fhira mutengo we ya thoma ya u vhea, nahone ya badela zwe ya fulufhedzisa. Muṅwe, muraravho a shayaho we a vha a sa vhoni uri kereke i nga fhaṱiwa hani, fhedzi a ri: “Arali Murena a tshi ri zwi tea u itwa, u ḓo vula nḓila nga iṅwe nḓila,” o mangala a tshi wana uri ndaka ya muṅwe wa mashaka awe yo kovhekanywa, nahone a vha muṋe wa $20,000 nga zwenezwo. O ṋea $1,000 kha mushumo wa u fhaṱa, a dovha a renga tsha vhuraru tsha tshitentsi tsha kereke uri a fhaṱe nḓu yawe ya u dzula, nga zwenezwo a thusa sosaiti nga nḓila mbili.

GSAM 448Thuso ya Ndeme kha San Francisco

GSAM 448.1Nga zwenezwo ri nga bula zwifhiwa na thuso nnzhi zwe komiti ya zwi wana musi i tshi bvela phanḓa na u fhaṱa nḓu. Zwo lingana u amba uri nḓu ya kereke yo fhaṱiwa nga tshinyalelo, ho katelwa na tshitentsi, ya tshelede i ṱoḓaho u vha $14,000; i fhiraho hafu yayo yo vha yo no badelwa nga zwifhiwa musi nḓu i sa athu fhela. Tshiṱaraṱa tsha Laguna, he nḓu ya fhaṱiwa hone, tsho vha tshi tshipiḓani tsha muḓi tshe tsha vha tshi tshi shaya zwifhaṱo zwa zwikolo. Nga zwenezwo khoro ya zwikolo yo ḓa u hira dzikamara dza fhasi uri i farele tshikolo khadzo musi nḓu i sa athu fulelwa. Tshelede ya u hira ya doḽara dza 75 nga ṅwedzi, ye ya waniwa lwa miṅwaha i ṱoḓaho u vha mivhili, yo badela nzwalelo na tshinyalelo dza u bvela phanḓa, zwa tendela sosaiti uri i shumise zwe ya kona u kuvhanganya kha tshikolodo tsho salaho.

GSAM 448Kilini tshi shumisaho Maḓi u Alafha

GSAM 448.2Zwino ho sala tshipiḓa tshiṱuku tsha tshikolodo tshe tsha dzhiiwa nga tshenetsho tshifhinga, nahone fhasi ha kereke hu na kilini tshi alafhaho nga maḓi, tshi re na zwishumiswa zwoṱhe. A tshi na thaidzo dza zwikolodo, nahone mutengo watsho u fhira nga maanḓa tshikolodo tsho salaho, tshine hu si kale tsha ḓo vha tsho fhela.

GSAM 448.3Tshipiḓa tsha vhuṱanzi tshi ambaho nga ha vhathu vha ṱanganedzaho ngoho tsho ḓadzea nga nḓila i mangadzaho vhukuma. A si mahumi fhedzi, ndi maḓana vhe vha ṱanganedza tshedza tsha ngoho kha wonoyo muḓi, nahone zwino vho phaḓalala kha zwipiḓa zwo fhambanaho zwa shango. Tshifhinga na tshifhinga musi ndi tshi dalela San Francisco, ndi vhona vhathu u bva kha vhavhili u swika kha vha fumi vhe vha ṱanganedza ngoho u bva tshe nda fhedzisela u ṱangana navho; nahone magumo ha athu swika.

GSAM 449Lufu lwa Muhulwane White

GSAM 449.1Hu ṱoḓaho u vha nga ṅwaha wa 1880, Mma White vho laedzwa nga Muya wa vhuporofita uri vha vhudze munna wavho, Muhulwane James White, uri a litshe vhunzhi ha mbilaelo na vhuḓifhinduleli he a vha o vhu hwala, a vhu ṋee vhaṅwe vhaṱuku khae, ngeno ene a tshi tea u “ḓilugisela tshanduko yawe ya u fhedza” — zwi tshi amba uri mbambe yawe ya kha ḽino shango yo vha i tsini na u fhela. O thoma u thetshelesa yeneyi ndayo, nahone o vha a si tsha tea u lenga, ngauri nga ṅwaha wa 1881 mushumo wawe wo guma, a eḓela kha Yesu. Nga 31 Fulwana o farwa nga mufhiso wa malaria. Nga 3 Ṱhangule o bviswa hayani hawe a iswa Vhuongeloni ha Battle Creek, he a ṋewa ṱhogomelo yoṱhe ye ya vha i tshi konadzea, fhedzi zwa sa thuse. O bvela phanḓa a tshi ṋaṋelwa. U bva mathomoni a vhulwadze hawe o vha e na muhumbulo wa uri “tshanduko yawe ya u fhedza” yo vha yo swika.

GSAM 449Zwo Ambiwaho nga Muhulwane Smith

GSAM 449.2A tshi amba nga ha hetshi tshiitea, Muhulwane Uriah Smith u ri: “Vhuimo ha lufu lwawe ho vha vhu tshi ṱoḓa u vha havhuḓisa nga hune zwa konadzea. Tshifhinga tshoṱhe tshe a vha a tshi ḓivha zwine zwa khou itea nga maḓuvha mararu a u fhedza a vhulwadze hawe, o ṋea vhuṱanzi ha uri ho vha hu si na vhuhlungu he a vha a tshi vhu pfa. Tshigwada tshihulwane tsha khonani dza vhukuma dzo ḓalaho miṱodzi dzo vha dzo ima ngomu na u mona na tshifhaṱo musi vhutshilo hawe vhu tshi khou fhungudzea nga zwiṱuku nga eneo masiari avhuḓi a Sabatha. Sa ane a khou eḓela khofhe dzo dzikaho, o ralo u tsela lufuni; nahone musi zwoṱhe zwo fhela, ho vha hu tshi vhonala mulalo wavhuḓi wo dzulaho kha tshifhaṱuwo tshawe tshoṱhe. Zwo vha zwi tshi nga iyi thabelo yo fhindulwa:

GSAM 449.3“‘Nṋee ino awara ya u eḓela, U sa athu nṋea dakalo ḽau ḽi sa eḓeli; Nṋee ḓuvha ḽa u awela kha ḽifhasi, Hu sa athu thoma mushumo wa ṱaḓulu.’”

GSAM 449.4Musi a tshi fa o vha e na miṅwaha ya 60 na maḓuvha mavhili. Ṱhonifho ye a vha e nayo ngei Battle Creek yo vhonala nga uri vhunzhini ha vhathu vhe vha vha vhe mbulungoni yawe nga 13 Ṱhangule vho vha vhe si fhasi ha zwigidi zwivhili na maḓana maṱanu. O fhelekedzwa u ya fhethu hawe ha u fhedza ha u awela Mavhiḓani a Oak Hill nga mutevhe wa dzigariki dza 95 na vhathu vhanzhi vha tshi tshimbila nga milenzhe.

GSAM 450.1Kha vhuṱanzi vhunzhi he ha ṋewa nga murahu ha lufu lwawe, ha ganḓiswa kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, ri redza zwi tevhelaho zwo ṅwalwaho nga Muhulwane S. N. Haskell:—

GSAM 450.2“Musi ndi tshi humbula u haṱula hawe nga vhuṱali kha zwiimo zwi ṱoḓaho zwoṱhe zwa khombo, u vuḓa ha mbiluni yawe na vhuthu ha muya we a u sumbedza kha vho khakhaho, na kha vhe vha mu tambudza, tshifhinga tshoṱhe musi a tshi vhona zwiga zwa u rembuluwa havho, na lufuno lwawe lwa zwe a tenda uri zwo luga, ndi nga amba nga ngoho uri khotsi kha Isiraele o wa. Nahone musi o awela, mushumo, na vhathu vhanzhi, vha ḓo pfa u shaya vhukoni hawe ha u vhona zwa phanḓa na ṱhogomelo yawe ya khotsi.”

GSAM 450.3Musi a tshi fa, maswina ashu o amba uri mulaedza zwino u tea u ima. A zwo ngo ralo; zwenezwo zwiimiswa zwe a zwi thoma e fhasi ha tshanḓa tsha Mudzimu zwo vha zwo vhetshelwa u aluwa zwa vha zwihulwane u fhira, zwa vha sa “miri yo ṱavhiwaho nga Murena,” ine khayo ha ḓo phaḓalala matavhi manzhi a aṋwaho mitshelo.

GSAM 450U Bveledzwa ha Milayo ya Vhurereli ho Porofitiwa

GSAM 450.4Ho no fhela miṅwaha ya 58 u bva tshe vha ḓivhadzaho mulaedza wa muruṅwa wa vhuraru vha amba uri hu ḓo ḓa tshifhinga, u ya nga vhuporofita ha Nzumbululo 13, tshine vhathu vha ḓo tovholwa ngatsho ngei Mashangoni a Amerika o Ṱanganaho na huṅwe fhethu, nga ṅwambo wa u tevhedza milayo ya Mudzimu. Buguni yo ṅwalwaho nga Mma White ine ya pfi Maṅwalwa a Mathomoni, ri vhala zwi tevhelaho nga ha yeneyi pfunzo:—

GSAM 450.5“Muruṅwa a ri: ‘Lavhelesani!’ Nda livhisa ṱhogomelo yanga kha vhavhi, kana vha sa tendi. Vhoṱhe vho vha vha tshi khou nyakanyaka. U fhisea na maanḓa a vhathu vha Mudzimu zwo vha karusa zwa vha sinyusa. Ho vha hu na khakhathi, khakhathi kha masia oṱhe. Ndo vhona hu tshi dzhiiwa vhukando ha u lwa na tshigwada tshe tsha vha tshi na tshedza na maanḓa a Mudzimu. Swiswi ḽa ṋaṋa u vha tanga; naho zwo ralo vha ima vho khwaṱha, vha tshi takalelwa nga Mudzimu na u mu fulufhela. Nda vha vhona vho ḓaḓa; nga murahu nda vha pfa vha tshi lilela Mudzimu nga maanḓa. Masikati na vhusiku tshililo tshavho tsha sa fhumule: ‘Zwine wa funa, Iwe Mudzimu, nga zwi itwe! Arali zwi tshi nga ṋea dzina ḽau vhugala, vulela vhathu vhau nḓila ya u ponyoka! Ri tshidze kha vhahedeni vho ri tangaho. Vho ri vhetshela lufu; fhedzi tshanḓa tshau tshi nga ḓisa u tshidzwa.’”2

GSAM 451.1“Nga murahu nda vhona vhanna vha rangaho phanḓa vha shango vha tshi eletshedzana, Sathane na vharuṅwa vhawe vha tshi khou shuma nga maanḓa vha tshi vha mona. Ndo vhona luṅwalo, khophi dzalwo dzo phaḓaladzwa zwipiḓani zwo fhambanaho zwa shango, lu tshi ṋea ndaela ya uri vhakhethwa vha tea u litsha lutendo lwavho lwo khetheaho, vha litsha Sabatha, vha tevhedza ḓuvha ḽa u thoma ḽa vhege; arali vha sa ita zwenezwo, vhathu vho vha vho tendelwa, nga murahu ha tshifhinga tsho vhewaho, u vha vhulaha.”3

GSAM 451U tovholwa ngei Amerika

GSAM 451.2Vhapikisi vhashu vho ri u tovholwa hu nga si vhuye ha vha hone kha shango ḽino, ngauri Mulayotewa wa Mashango a Ṱhangano a Amerika u ri: ‘Khongiresi a i nga vhei mulayo wa u tikedza u thomiwa ha vhurereli, kana wa u thivhela u vhu tevhela nga mbofholowo.’ Zwiṅwe hafhu, ‘Luṅwalo lwa Pfanelo’ lwa vhunzhi ha mavundu lu thivhela u vhewa ha milayo ya vhurereli. Hu sa londwi maipfi aya a u hanedza, vhathu vhashu vho bvela phanḓa vha tshi ḓivhadza mulaedza wa tsevho na wa u lugiselela ho teaho u sedzana na nndwa.

GSAM 451.3Nga 1863 ho thomiwa dzangano ḽi re na ndivho ya u shandula Mulayotewa wa Mashango a Ṱhangano a Amerika na milayo ya shango, uri zwi kone u shumiswa u kombetshedza vhathu u tevhela vhurereli. Mihumbulo iyi yo wana vhatevheli nga u ṱavhanya, nahone muhumbulo wa u kombetshedza vhathu u ita zwo lugaho, zwihuluhulu malugana na u vhulunga Sondaha, wo anḓa lwe u tovholwa ha vhukuma ha vho thoma kha mavundu manzhi. Ho thoma na kha ayo ane milayo yao ya Sondaha ya tendela vhane vha vhulunga ḽiṅwe ḓuvha nga nṱhani ha luvalo lwavho; nahone vhathu vho valelwa dzhele nga nṱhani ha u sa vhulunga Sondaha.

GSAM 452U farwa lu 116

GSAM 452.1Phanḓa hanga hu na mutevhe wa u farwa lu 116 ha Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe ngei Amerika, u bva nga ṅwaha wa 1878 u swika nga Ṱhafamuhwe, 1896. Kha vhenevha, vha 109 vho wanwa mulandu. Vhanzhi vhavho vho valelwa dzhele maḓuvha a u bva kha 20 u swika kha 60, nahone vha ṱoḓaho u vha 12 vho kombetshedzwa u shuma kha ‘tshigwada tsha zwivhotshwa zwo vhofhiwaho nga ngedzwane’ na vhavhulahi, mbava na zwigevhenga zwivhi-vhivhi. Kha mulandu muṅwe na muṅwe, vhe vha vha haṱula vho tenda uri vho vha vhe vhukati ha vhadzulapo vhavhuya u fhira vhoṱhe.

GSAM 452Dzangano ḽa Mbofholowo ya Vhurereli

GSAM 452.2Nga 21 Fulwana, 1889, ho thomiwa dzangano ngei Battle Creek, Michigan, ḽi vhidzwaho Dzangano ḽa Lushaka ḽa Mbofholowo ya Vhurereli. Ndivho yaḽo yo vha i u pikisa u vhewa ha milayo ya vhurereli, u phaḓaladza nḓivho kha vhathu vhanzhi nga ha vhushaka ha ngoho vhukati ha vhurereli na muvhuso wa shango, na u thusa vhane vha tovholwa nga nṱhani ha luvalo lwavho. Dzangano iḽi ḽo ita mushumo munzhi wa u phaḓaladza maṅwalo na u ṱalutshedza vhathu nga ha mishumo na khombo dza tshifhinga tshenetsho kha lushaka lwashu. Vhukuma, ḽo ita mushumo muhulwane wa u phaḓaladza tsevho dzi re kha mulaedza wa Nzumbululo 14:9-12.

GSAM 452Thuso ya dzigurannḓa dzi si dza vhurereli

GSAM 452.3U tovholwa ha Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe he ha vha hu tshi khou tou ṋaṋa nga tshenetsho tshifhinga ho ṅwalwa ngaho kha siaṱari ḽa mihumbulo ya vharedakithara kha dzigurannḓa dzi ngaho New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, na dziṅwe. Ho bvelela thero dzi ambaho nga mbofholowo nga ha nḓila i songo lugaho ye mudzulapo wa Mashango a Ṱhangano a Amerika a farwa ngayo nga nṱhani ha u thetshelesa luvalo lwawe na u vhulunga ḽone ḓuvha ḽo bulwaho kha mulayo. Nga thero dza dzigurannḓa dza u ralo, mafhungo aya o swikiswa kha vhavhali vha dzimilioni. Hu sa athu fhela ṅwedzi muthihi, ngoho ya ndeme ya mulaedza wa muruṅwa wa vhuraru yo swikiswa kha vhathu vhanzhi u fhira vhe ra kona u vha swikelela miṅwahani i fhiraho 20.

GSAM 453Mbiti dza muthu dzi itwa uri dzi rende Murena

GSAM 453.1Nga zwenezwo zwi a vhonala uri nḓingedzo dza vhathu dza u thivhela mushumo wa Mudzimu, na dza u wana milayo ya u tikedza Sabatha ine ya pikisana na yo laedzwaho kha mulayo wa vhuṋa, dzo vula nḓila ya uri ngoho i bvele phanḓa nga u ṱavhanya.

GSAM 453.2Musi ri tshi elekanya nga zwe zwa khunyeledzwa miṅwedzini i si gathi nga nḓila idzi, maṅwalo mavhili a ri ḓela muhumbuloni nga maanḓa. Ḽiṅwe ḽi ri: ‘A ri koni u ita tshithu tsha u lwisana na ngoho, ri kona u tikedza ngoho fhedzi;’4 Ḽiṅwe ḽi ri: ‘Vhukuma mbiti dza muthu dzi ḓo U renda; mbiti dzo salaho U ḓo dzi thivhela.’5

GSAM 453Vhuporofita nga ha milayo ya Sondaha

GSAM 453.3Kha Vhuṱanzi ha nomboro 32, ho ganḓiswaho nga 1885, hu na mafhungo a ambaho nga ha nḓila ine milayo ya Sondaha ya ḓo phasiswa ngayo kha Mashango a Ṱhangano a Amerika. A ri: ‘Uri vha takalelwe na u tikedzwa, vhavheamulayo vha ḓo tenda musi hu tshi ṱoḓiwa mulayo wa Sondaha.’6 Kha ri sedze lwa tshifhinganyana nḓila ye izwi zwa no khunyeledzwa ngayo.

GSAM 453Milayo ya Muṱano wa Shango Ḽoṱhe

GSAM 453.4Nga 1892 ho ṱoḓiwa uri Khongiresi i thivhele u vulwa nga Sondaha ha Muṱano wa Shango Ḽoṱhe we wa vha u tshi ḓo farelwa Chicago, Illinois, u bva nga Shundunthule u swika nga Tshimedzi wa ṅwaha wonoyo. Mulayo wo raloho wo phasiswa nga 19 Fulwana, 1892, hu na mutsiko wonoyo wo dzulaho wo ambiwa afho nṱha. Nahone zwi humbulwe uri ho vha hu lwa u thoma Khongiresi ya Mashango a Ṱhangano a Amerika Devhula i tshi vhea mulayo nga ha mafhungo a Sabatha.

GSAM 453.5Zwivhidzo zwo rumela mitevhe mihulu ya madzina, khumbelo dzo sainiwaho na theḽegireme. Zwo vha zwi sa khou tou humbela Khongiresi fhedzi, fhedzi zwi tshi dovha zwa ḓivhadza miraḓo ya Khongiresi nga vhulenda (?) uri: ‘Ri a ḓivhofha ra dovha ra fulufhedzisana uri u bva zwino ri ḓo hana u voutela kana u tikedza, kha mushumo muṅwe na muṅwe kana vhuimo vhuṅwe na vhuṅwe ha u fulufhedzea, muraḓo muṅwe na muṅwe wa Khongiresi, e wa Senethe kana muimeleli, ane a ḓo voutela iṅwe thuso ya lushaka luṅwe na luṅwe ya Muṱano wa Shango Ḽoṱhe, nga nnḓa ha musi hu tshi tevhedzwa nyimele dzo bulwaho kha tsheo idzi.’ Nyimele dzo vha dzi dza uri Muṱano u valiwe nga Sondaha.

GSAM 454Nyambedzano kha Khongiresi, 1892

GSAM 454.1Uri ni wane tsumbo ya zwo ambiwaho kha Khongiresi musi mulayotibe u tshi phasiswa, vhalani zwi tevhelaho:

GSAM 454.1‘Ndi nga takalela u vhona u hanedza honoho ho ṅwalwa zwa vhonala, ha dovha ha dzinginywa nga Khongiresi ya Mashango a Ṱhangano a Amerika. Hu ṅwaleni. No vha ni tshi nga hu ṅwala hani? ... Hu vheeni nga maipfi, arali ni tshi nga lingedza; hu tikedzeni, arali ni tshi nga lingedza; ndi vhangana kha vhe vha hu voutela vhane vha ḓo vhuya hafha hafhu? Ndi fulufhela uri a hu na na muthihi. Ni khou ḓidzhenisa khomboni nga u hu pikisa.’

GSAM 454U ḓikukumusa ha tshivhidzo

GSAM 454.2Zwi khagala uri vhe vha ṱoḓa nahone vha wana uri Khongiresi i phasise mulayotibe uyu vho zwi dzhia sa gundo ḽa ndeme kha maano avho a u vhea milayo ya vhurereli. Izwi zwi vhonala kha zwe muṅwe wa vhafunzi avha vha ḓivheaho a zwi amba musi a tshi khou huwelela ngei Pittsburg, Pennsylvania, zwi tshi tou bva u itea, a ri:—

GSAM 454.3‘Uri tshivhidzo tshi na ṱhuṱhuwedzo kha madzangano mahulwane a politiki kana a muvhuso zwo sumbedzwa zwavhuḓi kha mafhungo a Muṱano wa Shango Ḽoṱhe a zwino. Senethe ya Mashango a Ṱhangano a Amerika, tshigwada tshihulwanesa tsha shango, yo thetshelesa ipfi ḽa vhurereli, ya phasisa mulayotibe wa u ṋea Muṱano wa Shango Ḽoṱhe $5,000,000, i na nyimele yo vhewaho nga tshivhidzo ya uri khoro dza muṱano muhulu dzi songo vulwa nga Sondaha. Mafhungo ayo mahulwane avhuḓi a ita uri Mukriste a humbule uri arali hezwi zwi tshi nga itwa, na maṅwe maga ane a ṱoḓea nga nḓila i fanaho a nga dzhiiwa. Tshivhidzo tshi khou bvela phanḓa na u wana maanḓa, nahone ipfi ḽatsho ḽi ḓo pfiwa tshifhingani tshi ḓaho lunzhi u fhira kale.’

GSAM 454.3Nga zwenezwo ri vhona nḓila ye vhuṱanzi ho ṋewaho nga 1885 ha ḓadzea ngayo na ine ha khou bvela phanḓa na u ḓadzea ngayo.

GSAM 455Vhuthihi ha Vhakatolika na Vhaporotesitante

GSAM 455.1Malugana na izwi, ri ḓo amba nga ha vhuṅwe vhuporofita ho ṋewaho nga 1885, vhune na hone ha wanala kha Vhuṱanzi ha nomboro 32:—

GSAM 455.2‘Musi Vhuporotesitante vhu tshi ḓo ṱharamudza tshanḓa tshaho u pfuka mulindi tsha fara tshanḓa tsha maanḓa a Roma; musi vhu tshi ḓo ṱharamudza tshanḓa u pfuka mugodi u si na magumo uri vhu fare zwanda na vhurereli ha u davhidzana na mimuya ya vhafu; musi, nga ṱhuṱhuwedzo ya vhuthihi uvhu ha zwigwada zwiraru, shango ḽashu ḽi tshi ḓo landula mutheo muṅwe na muṅwe wa Mulayotewa waḽo sa muvhuso wa Vhuporotesitante na wa riphabuḽiki, ḽa dovha ḽa ita ndugiselo dza u phaḓaladza mazwifhi na vhufhura ha mupapa, ndi hone ri tshi nga ḓivha uri tshifhinga tsho swika tsha mishumo i mangadzaho ya Sathane, na uri vhufhelo vhu tsini.’7

GSAM 455.3Uri ri sumbedze nḓila ine tshipiḓa tsha u thoma tsha vhuporofita uvhu tsha khou ḓadzea ngayo, ri fanela fhedzi u livhisa ṱhogomelo kha zwine zwa khou itea u mona na riṋe. Vhonani Vhaporotesitante, vhafunzi na vhathu zwavho, vha tshi lingedza u takalelwa nga Vhakatolika, vha tshi vha ramba uri vha ḓe miṱanganoni ya madzangano avho, na zwiṅwe. Zwi humbulwe uri nga 1885, musi vhuṱanzi ho bulwaho afho nṱha vhu tshi ṋewa, ho vha hu tshi tou vha hu si na na tsumbo ya zwine zwa vhonala zwino kha sia iḽi.

GSAM 455.4Uri ndi sumbedze nḓila ine Vhaporotesitante vha khou ṱoḓa ngayo tshanḓa na thuso ya vhatevheli vha mupapa, ndi redza mafhungo a bvaho kha Kansas City (Missouri) Star ya 18 Ṱhafamuhwe, 1896.

GSAM 455Vhamethodisi na Ḓuvha ḽa Mukhethwa Patrick

GSAM 455.5Kha Holo ya Miṱano ya Muzika ya Coates, Kansas City, Missouri, nga Ḓuvha ḽa Mukhethwa Patrick, 17 Ṱhafamuhwe, 1896, Dokotela Mitchell, mufunzi wa tshivhidzo tshihulwane tsha Vhamethodisi ngei Kansas City, o ṋekedza nyambo. Star i amba nga ha tshipiḓa tsha nyambo iyi sa ‘tshifanyiso tshiṱuku tshi nyanyulaho’. Vhathu vho vhanda zwanda nga maanḓa musi Dokotela Mitchell a tshi ri:—

GSAM 455.6‘U sa ṱanganedza vhaṅwe nga nṱhani ha vhurereli havho zwi bebwa nga u sa ḓivha. A ri ṱanganedzi vhaṅwe ngauri a ri ḓivhi vhahura vhashu zwavhuḓi. Riṋe Vhaporotesitante ro funzwa u tenda zwithu zwi sa ambalei nga ha Vhakatolika. Vhakatolika vho funzwa u tenda zwithu zwi sa ambalei nga ha Vhaporotesitante. Zwa zwino ri vhona mihumbulo yashu yo khakheaho nga ha vhaṅwe musi ri tshi sendelana lune ra kona u sedzana maṱoni na u farana zwanda; arali ro vha ri tshi ḓivhana u fhira zwino, ro vha ri tshi ḓo funana zwavhuḓi. Ro ima kule na kule ra sasaladzana. Ndi ṱhoni kha vhatevheli vha Kristo o fhaṱutshedzwaho. Vhakriste vhoṱhe vho rengululwa nga malofha enea a mutengo muhulu; ri tikedzwa nga tshilidzi tshenetsho tsha Mudzimu, nahone ri fulufhela u swika ṱaḓulu henefho huthihi. Vhararavho, zwi ḓo vha khwine ri tshi ḓivhana ri tshee fhano fhasi.’

GSAM 456.1Star i bvela phanḓa ya ri:—

GSAM 456.2‘Dokotela Mitchell a rembuluwa a sedza Tshifhe Dalton [tshifhe wa Katolika], we a vha o dzula murahu hawe, a ṱharamudza tshanḓa tshawe a ri: “Muraravho Dalton, tshanḓa tshanga tshi fhano.” Tshifhe Dalton a takuwa a fara tshanḓa tsho ṱharamudzwaho; musi Dokotela Mitchell a tshi mu khovhela tshanḓa, a ri: “Zwo vha zwi tshi ḓo vha zwi ṱhoni khulu arali, musi ro no dzula tshifhinga tshilapfu nga u rali kha muḓi muthihi kha ḽifhasi, ro vha ri tshi ḓo tea u wana muruṅwa wa u ri ḓivhadzana ṱaḓulu. Kha ri ḓivhane fhano kha ḽifhasi.” Vhathetshelesi vha vhanda zwanda, nahone musi Tshifhe Dalton o no dzula fhasi, Dokotela Mitchell a bvela phanḓa na nyambo yawe.’

GSAM 456Tshithu tshihulwane tshine tsha ḓo dzhia tsheo ya mafhungo

GSAM 456.3Ri redza zwi bvaho kha muṅwe mulaedza wo ṅwaliwaho ngei Melbourne, Australia, nga 18 Luhuhi, 1892:

GSAM 456.3‘Ṱaḓulu ḽoṱhe ḽi sumbedzwa kha nṋe ḽi tshi khou ṱalela u bvelela ha zwiitea. Hu ḓo dzumbululwa tshifhinga tsha khombo kha nndwa khulwane yo fhedzaho tshifhinga tshilapfu malugana na muvhuso wa Mudzimu kha ḽifhasi. Hu ḓo itea tshithu tshihulwane tshine tsha ḓo dzhia tsheo ya mafhungo, nahone hu si kale na luthihi.’

GSAM 456‘Lushaka lwa Vhukriste’ lwa Muhaṱuli Brewer

GSAM 456.4Musi ho no fhela maḓuvha a 11 luṅwalo ulu lwo ṅwalwa, nahone lu sa athu swika Mashangoni a Ṱhangano a Amerika, ho itea tshithu tshine Vhaporotesitante na Vhakatolika vha tshi amba uri tsho dzhia tsheo ya vhumatshelo ha lushaka ulu. Ndi amba nga ha tsheo ya Khothe Khulwanesa ya Mashango a Ṱhangano a Amerika ya uri: ‘Heḽi ndi lushaka lwa Vhukriste,’ yo ṋewaho nga 29 Luhuhi nga Muhaṱuli Muhulwane Brewer. Samusi zwo no sumbedzwa, nga 19 Fulwana wa ṅwaha wonoyo ho phasiswa Mulayotibe wa u Vala Muṱano wa Shango Ḽoṱhe nga Sondaha. Vhafunzi vhe vha ṱoḓa nga maanḓa uri u phasiwe vho ita khumbelo dzavho nga u fhisea, vha tshi amba uri, samusi Khothe Khulwanesa yo ḓivhadza uri heḽi ndi lushaka lwa Vhukriste, zwo vha zwo tea uri Sabatha ya Vhukriste i tsireledzwe kha u nyadzwa. Na ḽihoro ḽa Tshandulo ya Lushaka ḽo humbula nga nḓila yeneyo. Samusi heḽi ḽi lushaka lwa Vhukriste, ḽi fanela u ṱanganedza Mudzimu na milayo yawe sa mutheo wa muvhuso, na zwiṅwe. Vhukuma ho itea tshithu tshihulwane tshine tsha dzhia tsheo kha nndwa iyi ya u fhedzisela, ‘nahone hu si kale na luthihi.’

GSAM 457Vhaporofita vha kale

GSAM 457.1Kha mabono e vhashumeli vha Mudzimu, vhaporofita, vha ṋewa, ho vhonala hu na tshaka mbili. Iṅwe yo vha i tshi vhidzwa ‘mabono o vuleaho’, ane a ṋewa muthu a tshi vhonala musi a tshi khou vha kha bono; iṅwe yo vha i tshi vhidzwa ‘mabono a vhusiku’. Tshaka ya u thoma ya mabono i bulwa kha 1 Samuele 3:1, hune ha wanala zwe ṅwana Samuele a ṱangana nazwo nga maipfi aya: ‘Ipfi ḽa Murena ḽo vha ḽi ḽa ndeme nga maḓuvha ayo; ho vha hu si na bono ḽo vuleaho.’

GSAM 457Mabono o vuleaho

GSAM 457.2Ho vha hu kha bono ḽa lushaka ulwu (bono ḽo vuleaho) he tshanḓa tsha Murena tsha vha tshi kha muporofita Hesekiele. Musi vhahulwane vha Yuda vho dzula phanḓa hawe, vho mu vhona e kha bono ḽo vuleaho.8 Kha tshiṅwe tshiitea, muporofita Daniele o dzhiiwa a vha kha bono e vhukati ha vhavhusi vha Vhakaladea. Arali vho dzula, vho vha vha tshi nga mu vhona e kha bono, fhedzi, vhudzuloni hazwo, ‘vho farwa nga u tetemela huhulu, lwe vha shavha vha ya u dzumbama.’9

GSAM 457Mabono a vhusiku a Mma White

GSAM 457.3Mabono a mathomoni a Mma White oṱhe o vha e mabono o vuleaho. U bva nga 1884, tshivhumbeo tsha mabono tsho shanduka kha sia iḽi, ngauri zwino ndi zwine Maṅwalo a zwi vhidza ‘mabono a vhusiku’. A si miloro zwavhayo, fhedzi muruṅwa onoyo a penyaho u a bvelela, a vha ṋea ndayo, u fana na zwe zwa vha zwi tshi itea miṅwahani yo fhiraho kha mabono o vuleaho. Tsumbo nnzhi dza ‘mabono a vhusiku’ dzo ṅwalwa Bivhilini, samusi zwi tshi vhonala nga u vhala Genesi 46:2; Daniele 2:19; 7:13; Mishumo 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.

GSAM 458.1Kha mabono aya a vhusiku a Mma White ho ṋewa vhuporofita vhunzhi ha ndeme, he ha ḓadzea nga nḓila yo teaho tshoṱhe, samusi zwo no bulwa. Zwa zwino ndi ḓo amba nga ha maṅwe mabono a zwifhinga zwa nga murahu.

GSAM 458U pfulutshela Washington

GSAM 458.2Nga 1893, Mma White vho ri:

GSAM 458.2‘Mishumo minzhi nga maanḓa i khou kuvhanganywa Battle Creek zwino. Arali mishumo yeneyo yo vha i tshi nga khethekanywa ya vhewa kha miṅwe miḓi, hune tshedza na nḓivho zwa nga fhaṱutshedza dziṅwe fhethu, zwo vha zwi tshi ḓo vha zwi tshi tendelana na nzudzanyo ya Mudzimu. Murena ha ṱoḓi Yerusalema wa vhuvhili Battle Creek. Hu ḓo tea u vha na u vusuludzwa huhulwane na tshanduko khulwane, na u sudzuluswa ha zwishumiswa na zwiimiswa, arali hu tshi itwa zwine Mudzimu a zwi funa.’

GSAM 458.3Kha Khonferentsi Khulwane ngei Oakland, California, nga Ṱhafamuhwe, 1903, vho ri:

GSAM 458.3‘Ho no fhela miṅwaha vhathu vhashu vha tshi ṋewa tsevho ya uri: Ibvani Battle Creek. Fhedzi nga nṱhani ha mishumo minzhi yo thomiwaho henefho, zwo vha zwi tshi vha lelutshela u dzula, nahone vhathu vho vha vha sa vhoni tshiitisi tsha uri vha pfuluwe.’

GSAM 458.4‘Musi ndi tshi fhindula mbudziso yo vhudziswaho nga ha u dzula huṅwe fhethu, ndi a ri: Ee. Kha hu sudzuluswe dziofisi dza Khonferentsi Khulwane na mushumo wa khanḓiso zwi bve Battle Creek. A thi ḓivhi uri fhethu hone hu ḓo vha ngafhi, arali hu tshi ḓo vha Khunzikhunzini ya Lwanzhe lwa Atlantic kana huṅwe. Fhedzi hezwi ndi ḓo zwi amba: Ni songo vhuya na vhea tombo kana tshidina Battle Creek uri ni fhaṱulule ofisi ya Review henefho. Mudzimu u na fhethu ha khwine hayo.’

GSAM 458.5Nga murahu ha u pfa ndayo iyi, khonferentsi ya vhatendi yo vouta uri ‘dziofisi dza Khonferentsi Khulwane dzi sudzuluswe Battle Creek, Michigan, dzi ye kha huṅwe fhethu Khunzikhunzini ya Lwanzhe lwa Atlantic.’

GSAM 459.1Kha khoro ya Khonferentsi Khulwane yo farelwaho Battle Creek nga murahu ha dzulo ḽa Khonferentsi Khulwane, ho voutiwa uri ‘ri tikedza uri ofisi khulwane ya Khonferentsi Khulwane i vhe tsini na muḓi wa New York.’ Nga zwenezwo ho nangwa komiti khulwane ya u ṱoḓa fhethu ho teaho. Komiti yo ḓivhadza Mma White nga ha pulane yayo, ya vhudzisa arali vha na tshiṅwe tshedza tsha u vha ṋea. Vha fhindula vha ri:—

GSAM 459.2‘Ngavhe Murena a tshi ri thusa u pfuluwa ri na ṱhalukanyo na thabelo. Ndi na vhungoho ha uri u ṱoḓa uri ri ḓivhe, nahone hu si kale na luthihi, hune ra fanela u vhea hone nḓu yashu ya khanḓiso. Ndi a tenda uri nḓila yashu i yoṱhe yo tsireledzeaho ndi u dzula ro lugela u pfuluwa musi gole ḽi tshi pfuluwa. Kha ri rabele uri a ri livhise. Nga vhulivhisi hawe o sumbedza uri u ṱoḓa ri tshi ṱuwa Battle Creek....

GSAM 459.3‘New York hu ṱoḓa u shumiwa, fhedzi a thi koni u amba uri nḓu yashu ya khanḓiso i fanela u thomiwa henefho naa. A thi nga dzhii tshedza tshe nda tshi ṋewa tshi tshi khagala nga ho eḓanaho uri ndi tikedze u pfulutshela henefho.’

GSAM 459.4Nga murahu ha u fhedza vhege dzi ṱoḓaho u vha mbili i tshi ṱoḓa muḓini wa New York na miḓini iṱuku i u monaho, komiti yo kundwa u wana fhethu ho teaho nḓu ya khanḓiso. Nga tshifhinga tshenetsho ho swika luṅwalo lwa 30 Shundunthule, lune khaḽo Mma White vha ri:—

GSAM 459.5‘Musi vhararavho vhashu vha tshi ṱoḓa fhethu ha nḓu ya khanḓiso ya Review and Herald, vha fanela u ṱoḓa Murena nga u fhisea. Vha fanela u tshimbila nga vhuronwane vhuhulu, nga u fhaṱuwa na nga thabelo, vha tshi dzula vha tshi humbula u shaya havho maanḓa. Ri songo ḓitika nga khaṱhulo ya vhathu. Ri fanela u ṱoḓa vhuṱali vhune Mudzimu a vhu ṋea....

GSAM 459.6‘Malugana na u thoma tshiimiswa New York, ndi fanela u ri: Ṱhogomelani. A thi tikedzi uri tshi vhe tsini na New York. A thi koni u amba zwiitisi zwanga zwoṱhe zwino, fhedzi ndi na vhungoho ha uri fhethu huṅwe na huṅwe hu re ngomu ha maimaela a 30 u bva muḓini wonoyo hu ḓo vha hu tsini nga maanḓa. Ṱolisisani vhupo ha dziṅwe fhethu. Ndi na vhungoho ha uri zwivhuya zwa Washington, D.C., zwi fanela u ṱolisiswa nga vhuronwane.

GSAM 460.1‘Ri songo thoma tshiimiswa itshi muḓini kana kha vhupo vhu re nnḓa ha muḓi vhuṱumani nawo. Tshi fanela u thomiwa mahayani, hune tsha nga tangiwa nga mavu.’

GSAM 460Vhuporofita ha u rengiselwa nga mutengo wavhuḓi

GSAM 460.2I na mafhungo aya, komiti yo thoma u ṱoḓa u mona na Washington i tshi khou rabela, ha swika luṅwalo lwa vhuraru lu re na ndayo iyi:

GSAM 460.2‘Ro vha ri tshi khou rabelela tshedza malugana na fhethu ha mushumo washu Vhubvaḓuvha, nahone tshedza tsho ri ḓela nga nḓila i re khagala nga maanḓa. Ndo ṋewa tshedza tshi re khagala tsha uri ri ḓo ṋewa fhethu ha u renga he vhathu vha vha vha tshi na tshelede nnzhi ya u shumisa vho i shumisa hone. Vhaṋe vha dzinnḓu idzi khulu vha a fa, kana ṱhogomelo yavho ya livhiswa kha tshiṅwe tshithu, nahone fhethu henefho ha rengiswa nga mutengo u re fhasi nga maanḓa....

GSAM 460.3‘Nga tshedza tshe nda ṋewa, ndi a ḓivha uri, zwa zwino, ofisi khulwane ya Review and Herald i fanela u vha tsini na Washington.’

GSAM 460Fhethu ho dzulaho ho ambiwa ho wanala

GSAM 460.4I na mulaedza uyu, komiti yo thoma u ṱoḓa fhethu kha Tshiṱiriki tsha Columbia, fhedzi a ho ngo wanala mavu nga mutengo u re fhasi ha dzidoḽara dza 1,000 nga ekere. Mafheleloni ṱhogomelo yavho yo livhiswa kha Takoma Park. Tshi tevhelaho ndi muvhigo wa komiti:—

GSAM 460.5‘Ro wana tshipiḓa tsha mavu tshi ṱoḓaho u vha ekere dza 50 nga nnḓa nyana ha Tshiṱiriki, fhedzi tshi ngomu ha mikano ya muḓi wa Takoma Park, tshe ra vha ri tshi nga tshi renga nga dzidoḽara dza 6,000, kana nga mutengo wa dzidoḽara dza 120 nga ekere. Ro ṱolisisa fhethu henefho nga vhuronwane. Ro wana uri miṅwahani yo fhiraho ho nangwa nga ṅanga ya Boston uri hu vhe fhethu ha nḓu ya u ṱhogomela mutakalo. Hu ambiwa uri o shumisa dzidoḽara dzi ṱoḓaho u vha 60,000 kha u renga na u bvisa zwiṱaka zwoṱhe, thanda na mashika. Thaidzo dza tshelede dzo mu thivhela u khunyeledza pulane dzawe, nahone mavu a dzhiiwa nga muṅwe munna we a vha e na luṅwalo lwa tshikolodo tsho vhofhwaho nga mavu ayo; khae mutengo wo vha dzidoḽara dza 15,000.

GSAM 461.1‘Vhadzulapo vha Takoma Park, vho imelwaho nga meyara na vhaṅwe vhanna vha vharangaphanḓa, vho ri ṱanganedza nga lufuno luhulu fhethu henefho, vha ri fulufhedzisa u shumisana na riṋe nga vhukonani kha u khunyeledza pulane dzashu.

GSAM 461.2‘Kha nyendo dzashu dzoṱhe na u ṱoḓa hashu, a ro ngo wana huṅwe fhethu ho tevhedzaho nga vhuḓalo zwo bulwaho kha vhuṱanzi u fana na henefho. Ri tenda uri vhulivhisi ha Mudzimu ho ri isa fhethu hune a ṱoḓa uri ri dzule hone.’

GSAM 461.3Musi ri tshi sedza u ḓadzea hunzhi ha vhuṱanzi ho sumbedzwaho kha ndima ino na dzo fhiraho, kha ri ‘tende Murena Mudzimu washu, ri kone u khwaṱhiswa; ri tende muporofita wawe, ri kone u bvelela,’ uri ri lugiselele zwiitea zwi re tshee phanḓa, zwi sa ri wane ri songo zwi lavhelela.

Notes

  1. 2 Koronika 20:20. ↩
  2. Maṅwalwa a Mathomoni, siaṱ. 272. ↩
  3. Henefho, 282-283. ↩
  4. 2 Vhakorinta 13:8. ↩
  5. Dziphisalema 76:10. ↩
  6. Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, volumu 5, siaṱari 451. ↩
  7. Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, volumu 5, siaṱari 451. ↩
  8. Hesekiele 8:1. ↩
  9. Daniele 10:7. ↩

Note

Back