Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
25 / 31
25 / 31

Ndima ya 22 — Ndangulo

John Norton Loughborough

GSAM 343.1“Ndo u sia ngei Kereta nga nṱhani ha hezwi, uri u dzudzanye zwe zwa vha zwi tshi kha ḓi ṱahela, na u vhea vhahulwane kha muḓi muṅwe na muṅwe, sa zwe nda u laedza.”1

GSAM 343.2Musi mulaedza wa muruṅwa wa vhuraru u tshi khou bvela phanḓa, ho fhela miṅwaha ya fumi-mivhili (u bva nga 1846 u swika nga 1858) vhathu vhashu vha sa athu u vhonala vha tshi pfesesa uri hu ṱoḓea vhuthihi ho dzudzanywaho u fhira u sokou tenda ngoho na u funana ha Vhakriste. Naho Murena o vha o amba na vhathu vhawe nga ha zwenezwi nga tshifhiwa tsha vhuporofita, zwo vhonala uri ho vha hu tshi ṱoḓea dziṅwe tshenzhelo dzi konḓaho uri vha karuswe tshoṱhe vha vhone uri hu ṱoḓea u dzudzanywa ha dzikhonferentsi, zwivhidzo na madzangano a u langa thundu na masheleni a mushumo.

GSAM 343U Hanedza Ndangulo

GSAM 343.3Kha ṱhaluso i re fhasi ha siaṱari ḽa 12 ḽa Nyengedzedzo ya Tshenzhelo na Mabono, yo gandiswaho nga 1854, Muhulwane James White u ri:—

GSAM 343.4“Nga murahu ha u fhira ha tshifhinga nga 1844 ho vha na khakhathi khulwane, nahone vhanzhi vho vha vha tshi hanedza ndangulo ifhio na ifhio, vha tshi ri a i tshimbidzani na mbofholowo yo fhelelaho ya mafhungo maḓifha! Mma White vho vha vha tshi dzulela u hanedza mufuda muṅwe na muṅwe wa u fhisea hu si na ṱhalukanyo, nahone mathomoni vho ḓivhadza uri hu ṱoḓea mufuda wa ndangulo u itela u thivhela na u lulamisa khakhathi. Ndi vha si gathi ṋamusi vhane vha nga pfesesa u ima vho khwaṱha he ha vha hu tshi ṱoḓea nga tshenetsho tshifhinga uri vha fare vhuimo havho vha tshi lwisana na u sa tevhedza mulayo he ha vha ho ḓala.”

GSAM 344.1Vhuthihi he ha vha hone vhukati ha Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe ho ṱuṱuwedzwa na u vhulungwa zwihulu nga tsevho na ndaela dzavho dze dza ḓa nga tshifhinga tsho teaho.

GSAM 344George Storrs nga ha Ndangulo

GSAM 344.2Zwi tevhelaho zwo ṅwalwaho nga George Storrs nga 1844 zwi ḓo sumbedza zwe zwa funzwa nga ha ndangulo kha vhe vha ḓibvisa zwivhidzoni nga tshifhinga tsha u huwelelwa ha u ḓa ha Murena:—

GSAM 344.3“Ni ṱhogomele uri ni si ṱoḓe u dzudzanya tshiṅwe tshivhidzo. A hu na tshivhidzo tshine tsha nga dzudzanywa nga maitele o thomiwaho nga muthu tsha sa vhe Babele nga tshenetsho tshifhinga tshine tsha dzudzanywa ngatsho. Murena o dzudzanya tshivhidzo tshawe nga mbofho dzo khwaṱhaho dza lufuno. A hu na mbofho dzine dza nga itwa dza fhira dzenedzo nga u khwaṱha; nahone arali mbofho dzenedzo dzi sa koni u ṱanganya vhane vha ḓivhidza vhatevheli vha Kristo, vha vha vho litsha u vha vhatevheli vhawe, nahone vha ḓibvisa kha muvhili nga zwenezwo.”2

GSAM 344Nzudzanyo Misini ya Vhaapostola

GSAM 344.4Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe, sa zwe zwa ambiwa u thomani, vho fhedza miṅwaha minzhi vha si na ndangulo yo vhewaho ya mufuda ufhio na ufhio, naho i ndangulo ya tshivhidzo. Muthu muṅwe na muṅwe we a vha na tshivhindi tsha u ṱanganedza ngoho na u i thetshelesa nga fhasi ha mutsiko wa u hanedzwa nga vha nnḓa we wa vha u hone nga tshenetsho tshifhinga, o vha a tshi dzhiiwa sa muthu a fulufhedzeaho, o teaho u funwa na u ṱanganedzwa nga Vhakriste. Ho swika tshifhinga misini ya vhaapostola he zwa ṱoḓea uri hu “dzudzanywe zwe zwa vha zwi tshi kha ḓi ṱahela.”3 Hu ṱoḓaho u vha nga ṅwaha wa 65 nga murahu ha u bebwa ha Kristo, Tito o ṋewa maanḓa a u “vhea vhahulwane kha muḓi muṅwe na muṅwe” he ha vha hu na vhatendi, nahone Timotheo o ṋewa ndaela dzo ṱanḓavhuwaho nga ha zwenezwi.4

GSAM 344Muhulwane White nga ha Ndangulo

GSAM 344.5Zwi tevhelaho zwi bvaho kha Muhulwane James White nga ha ndangulo na u laya zwo bvelela kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 4 Phando 1881:—

GSAM 345.1“Ndangulo yo itelwa u khwaṱhisa vhuthihi kha u shuma na u tsireledza kha vhufhura. A yo ngo vhuya ya itelwa u vha tshiṱhavhulo tsha u kombetshedza u thetshelesa, fhedzi yo itelwa u tsireledza vhathu vha Mudzimu. Kristo ha kombetshedzi vhathu vhawe; u a vha vhidza. ‘Nngu dzanga dzi pfa ipfi ḽanga, ndi a dzi ḓivha, nahone dzi a ntevhela.’ Ṱhoho yashu i Tshilaho i ranga phanḓa, ya vhidza vhathu vhayo uri vha i tevhele.

GSAM 345.2“Mbuno dza lutendo dzo itwaho nga vhathu a dzi koni u bveledza vhuthihi. U kombetshedza ha tshivhidzo a hu koni u ita uri tshivhidzo tshi vhe muvhili muthihi. Kristo ha ngo vhuya a dzudzanya uri mihumbulo ya vhathu i lugiselelwe ḽiṱaḓulu nga ṱhuṱhuwedzo ya mihumbulo ya vhaṅwe vhathu. ‘Ṱhoho ya munna muṅwe na muṅwe ndi Kristo.’ Mushumo wawe ndi u ranga phanḓa, u vhumba na u vhea tshifanyiso tshawe kha maḽaifa a vhugala vhu sa fheli. Naho ndangulo i ya ndeme vhukuma kha u tsireledza tshivhidzo na u khwaṱhisa u shumisana nga vhuthihi, a yo ngo fanela u dzhia mushumo wa u laya zwanḓani zwa Muṋe.

GSAM 345Vhuthihi Vhukati ha Maitele Mavhili o Kalulaho

GSAM 345.3“Vhukati ha maitele mavhili o kalulaho a u kombetshedza ha tshivhidzo na u ḓiimisa hu songo khethwaho ri wana tshiphiri tshihulwane tsha vhuthihi na u shuma zwavhuḓi vhufunzini na tshivhidzoni tsha Mudzimu. Ri vhidzelwa u ṱhogomela hezwi nga khumbelo i re na tshirunzi tshihulu ya muapostola Petro a ṱhonifheaho kha vhahulwane vha misini yawe: ‘Vhahulwane vha re vhukati haṋu ndi a vha ṱuṱuwedza, nṋe ane na nṋe nda vha muhulwane, na ṱhanzi ya maṱungu a Kristo, ane nda ḓo dovha nda kovhelwa vhugala vhune ha ḓo dzumbululwa: lisani sambi ḽa Mudzimu ḽi re vhukati haṋu, ni ḽi ṱhogomele, ni sa kombetshedzwi, fhedzi nga u ḓifunela; ni sa iteli mbuyelo i nyadzisaho, fhedzi nga u ḓiimisela; ni sa ḓiiti vhalangavhathu kha ifa ḽa Mudzimu, fhedzi ni tshi vha tsumbo kha sambi. Musi Mulisa Muhulu a tshi ḓo bvelela, ni ḓo ṱanganedza khare ya vhugala i sa ṱahali. Na inwi vhaṱuku, ḓiṱukufhadzeni kha vhahulwane. Ee, inwi noṱhe ni ḓiṱukufhadze muṅwe kha muṅwe, ni ambare u ḓiṱukufhadza; ngauri Mudzimu u lwa na vha ḓihudzaho, fhedzi u ṋea vho ḓiṱukufhadzaho tshilidzi. Nga zwenezwo ḓiṱukufhadzeni nga fhasi ha tshanḓa tsha Mudzimu tshi re na maanḓa, uri a ni hulise nga tshifhinga tsho teaho.’5

GSAM 346U Leluwa na Tshivhumbeo tsha Ndangulo ya Thestamennde Ntswa

GSAM 346.1“Vhe vha ola tshivhumbeo tsha ndangulo tshe tsha ṱanganedzwa nga Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe vho shuma nga maanḓa uri vha dzhenise khayo, nga hune zwa konadzea ngaho, kuambelele na tshivhumbeo zwi leluwaho zwi wanalaho kha Thestamennde Ntswa. Musi muya wa mafhungo maḓifha u tshi sumbedzwa nga ho engedzeaho, nahone ndangulo i tshi leluwa nga ho engedzeaho, i shuma zwavhuḓi nga ho engedzeaho.

GSAM 346.2“Khonferentsi Khulwane i ṱhogomela mushumo nga u angaredza kha matavhi awo oṱhe, hu tshi katelwa dzikhonferentsi dza zwivhidzo kha vundu. Khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu i ṱhogomela matavhi oṱhe a mushumo kha vundu, hu tshi katelwa zwivhidzo zwi re kha vundu. Tshivhidzo ndi muvhili wa Vhakriste vho ṱanganaho nga mulanga u leluwaho wa u tevhedza milayo ya Mudzimu na lutendo lwa Yesu.

GSAM 346Vharangaphanḓa vha Tshivhidzo ndi Vhashumeli

GSAM 346.3“Vharangaphanḓa vha tshivhidzo tsha henefho ndi vhashumeli vha tshenetsho tshivhidzo, a si vhaṋe vha u tshi vhusa nga u kombetshedza. ‘A re muhulwane kha inwi u ḓo vha mushumeli waṋu.’6 Avha vharangaphanḓa vha fanela u vha tsumbo kha miraḓo ya tshivhidzo kha u konḓelela, u dzula vho fhaṱuwa, thabelo, vhuthu na u ṋea nga mafunda, nahone vha fanela u sumbedza zwihulu kha vhane vha vha shumela lufuno lu sumbedzwaho kha vhutshilo na pfunzo dza Murena washu.”

GSAM 346Vhuṱanzi ha u Thoma nga ha Nzudzanyo

GSAM 346.4Kha Nyengedzedzo ya Tshenzhelo na Mabono, yo gandiswaho nga 1854, hu ṋewa ndaela dzo khetheaho nga ha nzudzanyo ya mafhungo maḓifha. Kha siaṱari ḽa fumi-ṱhanu ri vhala zwi tevhelaho:—

GSAM 346.5“Tshivhidzo tshi fanela u shavhela kha ipfi ḽa Mudzimu, tsha thewa kha nzudzanyo ya mafhungo maḓifha, ye ya vha i sa dzhielwi nṱha nahone yo litshelelwa. Hezwi zwi ṱoḓea tshoṱhe uri tshivhidzo tshi swike kha vhuthihi ha lutendo.”

GSAM 347Nzudzanyo i a Ṱoḓea Musi Magumo a tshi Sendela

GSAM 347.1Kha vhuṱanzi ho ṋewaho nga 23 Nyendavhusiku 1860, ri vhala uri:

GSAM 347.1“Musi ri tshi sendela magumoni a tshifhinga, Sathane u tsa e na maanḓa mahulu, a tshi ḓivha uri tshifhinga tshawe ndi tshiṱuku. Maanḓa awe a ḓo shumiswa nga maanḓa kha masalela. U ḓo lwa nao, a ṱoḓa u a fhandekanya na u a balanganya, uri a shaye maanḓa nahone a kundwe. Vhathu vha Mudzimu vha fanela u ita zwithu nga ṱhalukanyo, nahone vha fanela u vha na vhuthihi kha vhuḓidini havho. Vha fanela u vha na muhumbulo muthihi na u vhona zwithu nga nḓila nthihi; zwenezwo vhuḓidini havho a vhu nga balangani, fhedzi vhu ḓo vha na maanḓa kha u fhaṱa mushumo wa ngoho ya zwino. Hu fanela u tevhedzwa nzudzanyo, nahone hu fanela u vha na vhuthihi kha u i vhulunga, kana Sathane u ḓo wana tshibuli tsha u vha kunda.”7

GSAM 347Nzudzanyo ya Vharuṅwa i Fanela u Edziswa

GSAM 347.2Kha Vhuṱanzi ha Vhu-14, ho gandiswaho nga 1868, ri vhala uri: “Musi ri tshi edzisa u tendelana na nzudzanyo ya mmbi ya vharuṅwa nga vhuronwane ho engedzeaho, vhuḓidini ha avha vhashumeli vha ṱaḓulu vhu ḓo bvelela nga ho engedzeaho vha tshi itela riṋe. Arali ri sa vhoni uri zwi a ṱoḓea u shuma nga vhuthihi, nahone ri tshi shuma nga nḓila i si na nzudzanyo, i si na u ḓilaya na ndangulo, vharuṅwa, vho dzudzanywaho nga vhuḓalo nahone vhane vha ita zwithu nga nzudzanyo yo fhelelaho, vha nga si kone u ri shumela zwavhuḓi. Vha ṱuwa vho ṱungufhala, ngauri a vho ngo ṋewa maanḓa a u fhaṱutshedza khakhathi, u thithisea na u shaea ha ndangulo.

GSAM 347Mudzimu u Kha ḓi Vha Mudzimu wa Nzudzanyo

GSAM 347.3“Naa Mudzimu o shanduka a litsha u vha Mudzimu wa nzudzanyo? Hai; u kha ḓi vha onouḽa na kha tshifhinga tsha zwino sa kha tsho fhiraho. Paulo u ri, ‘Mudzimu a si muthomi wa khakhathi, fhedzi ndi wa mulalo.’ U kha ḓi ṱoḓa uri zwithu zwi itwe nga vhuronwane zwino sa nga tshenetsho tshifhinga. Nahone u ṱoḓa uri ri gude pfunzo dza nzudzanyo na ndangulo kha nzudzanyo yo fhelelaho ye a i vhea misini ya Mushe u itela u vhuyedza vhana vha Isiraele.”8

GSAM 348Thabelo ya Kristo ya Nzudzanyo

GSAM 348.1Kha vhuṱanzi ho ṅwalwaho nga 1882 ri vhona muhumbulo wonoyo u tshi ambiwa nga haya maipfi,

GSAM 348.1“Uri hu vhe na vhuthihi na lufuno vhukati ha vhafunziwa vhawe zwo vha zwi khumbelo khulwane ya thabelo ya u fhedza ye Mutshidzi washu a vha rabelela yone a sa athu u vhambwa.... ‘A thi rabeleli avha fhedzi, fhedzi ndi rabelela na vhane vha ḓo ntenda nga ipfi ḽavho; uri vhoṱhe vha vhe vhathihi; sa iwe Khotsi u re kha nṋe, na nṋe ndi kha iwe, uri na vhone vha vhe vhathihi kha riṋe; uri shango ḽi tende uri wo nthuma.’”9

GSAM 348Khombo ya u Ḓiimisa ha Muthu nga eṱhe

GSAM 348.2Nga 1885 ho ṋewa hovhu vhuṱanzi:

GSAM 348.2“Hu na tshithu tshithihi tshine tsha fanela u lindwa, tshenetsho ndi u ḓiimisa ha muthu nga eṱhe. Sa maswole kha mmbi ya Kristo, ri fanela u shumisana nga vhuthihi kha zwipiḓa zwo fhambanaho zwa mushumo.”10

GSAM 348Sathane u Takalela u Tshinyadza Nzudzanyo

GSAM 348.3Kha vhuṱanzi ho khetheaho ho gandiswaho nga 1895 ri vhala uri,

GSAM 348.3“O, Sathane o vha a tshi ḓo takala hani arali a dzhena vhukati ha avha vhathu, a tshinyadza ndangulo ya mushumo nga tshifhinga tshine ndangulo yo fhelelaho ya ṱoḓea tshoṱhe, ine ya ḓo vha maanḓa mahulwane a u thivhela u vuwa ha maitele a mazwifhi na u hanedza zwine zwa ambiwa zwi sa tikedzwi nga ipfi ḽa Mudzimu. Ri ṱoḓa u fara mitalo yo lingana, uri maitele a vhulanguli na nzudzanyo a si tshinyadzwe.”

GSAM 348U Themendelwa ha Vhafunzi

GSAM 348.4Tshiṅwe tsha zwithu zwa u thoma zwe zwa vha zwi tshi fanela u ṱhogomelwa kha u vhea nzudzanyo vhukati ha vhathu vhashu, u tendelana na vhuṱanzi vhu bvaho u redzwa, ho vha hu nḓila ya u ṱanganedza vhane vha huwelela mulaedza. U bva nga 1850 u swika nga 1861, nḓila yo ṱanganedzwaho yo vha i ya u ṋea vhafunzi vhe vha sumbedza tshifhiwa tshavho, nahone vhe zwa vha zwi tshi vhonala uri vho ṱanganedzwa nga Murena na uri vha tendelana na mushumo woṱhe, garaṱa ḽi vha themendelaho uri vha ṱanganedzwe vhuthihini ha vhathu vha Murena hoṱhe, ḽi tshi sokou bula uri vho ṱanganedzwa kha mushumo wa u huwelela mafhungo maḓifha. Aya magaraṱa o vha a tshi ṅwalwa maḓuvha nahone a tshi sainwa nga vhafunzi vhavhili vha rangaho phanḓa, vhe vha vha vha tshi ḓivhiwa nga vhathu vhashu uri ndi vharangaphanḓa mushumoni.

GSAM 349U Tikedza Vhafunzi

GSAM 349.1Vhuria ha 1858-59 ho ṋewa ndaela ya uri Bivhili i na maitele o fhelelaho a u tikedza vhafunzi, nahone arali vhathu vhashu vha guda mafhungo enea vha tshi sedza Maṅwalo, vha ḓo wana eneo maitele. Nga zwenezwo ho farwa ngudo ya Bivhili ngei Battle Creek, ye ya rangwa phanḓa nga Muhulwane J. N. Andrews. Nga murahu ha u guda Maṅwalo nga vhuronwane na thabelo, ho lugiselelwa thero ya gandiswa kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 3 Luhuhi 1859, ya ṋekedza nzudzanyo ye ya katela mulayo wa u ṋea fumi. Mulaedza nga ha zwenezwi wo ṋekedzwa kha guvhangano ḽihulwane ḽa vhathu vhashu, vho kuvhanganaho muṱanganoni muhulwane ngei Battle Creek, Michigan, nga 6 Fulwi 1859, nahone wa ṱanganedzwa nga voutu ya guvhangano ḽoṱhe hu si na a hanedzaho.

GSAM 349U Khoḓiwa ha Nzudzanyo yo Vhewaho

GSAM 349.2Kha Vhuṱanzi ha Vhu-6, 1861, Murena o amba nga heyi nḓila nga Mma White, nga ha maitele e a vha o ṱanganedzwa nga Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe:

GSAM 349.2“Ni songo fhura Mudzimu nga u sa mu ṋea fumi ḽaṋu na zwifhiwa zwaṋu. Ndi mushumo mukhethwa wa u thoma u ṋea Mudzimu mukovhe wo teaho. Hu songo vha na muthu ane a ḓisa zwine a zwi ṱoḓa a ni isa kha u fhura Mudzimu. Ni songo tendela vhana vhaṋu vha tshi tswa zwifhiwa zwaṋu kha aletare ya Mudzimu uri vha ḓivhuyedze ngazwo.

GSAM 349Maitele a u bvisa tshafumi a u fhaṱa vhumuthu

GSAM 349.3“Ndo vhona uri maitele aya a u bvisa tshafumi a ḓo fhaṱa vhumuthu, a dzumbulula vhuimo ha ngoho ha mbilu. Arali vhathu vha ṱalutshedzwa mafhungo aya nga nḓila yo fanelaho, vha litshwa uri vha ḓikhethele, vha ḓo vhona vhuṱali na u dzudzanyea kha maitele a u bvisa tshafumi.”

GSAM 349.4Nga nḓila iyi ho vhewa maitele a zwa tshelede vhukati ha Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe, a u tikedza mushumo wa vhushumeli, nahone zwino a shumiswa nga vhathu vhashu shangoni ḽoṱhe.

GSAM 350.1Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 21 Fulwana, 1859, nga ṅwambo wa nyeletshedzo ye ya vha yo no ṋekedzwa nga Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, ho thoma u dzinginywa uri vundu ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽi vhe na muṱangano wa ṅwaha muṅwe na muṅwe une khawo ha ḓo dzudzanywa mushumo nga vhuronwane; u itela u iledza khakhathi dze dza vha dzo anda kha maitele a mushumo wa vhafunzi, na uri hu vhe na u tevhekana na u dzudzanyea mushumoni washu. Muhumbulo uyu wo vha u tshi khou livhisa kha u vhumba ndangulo dza khonferentsi dza zwivhidzo kha mavundu.

GSAM 350U vha na thundu ya tshivhidzo

GSAM 350.2Musi mulaedza u tshi bvela phanḓa na tshivhalo tsha vhathu tshi tshi engedzea, na thundu yo mbo ḓi engedzea, zwa ita uri hu humbulwe nga ha u vha na thundu ya tshivhidzo nga mulayo. Kha mafhungo a Muhulwane White a re kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 23 Luhuhi, 1860, ri vhala zwi tevhelaho:—

GSAM 350.3“Naho zwo ralo, ri fulufhela uri a hu tshee kale vhathu avha vha sa athu u vha kha vhuimo vhune ha ṱoḓea uri vha kone u dzhenisa thundu ya tshivhidzo kha ndindakhombo, u vha na nnḓu dzavho dza miṱangano nga nḓila yo fanelaho, na uri vhane vha ṅwala maṅwalo a u kovhela ifa, vha tshi tama u ita nga u ralo, vha kone u avhela muhasho wa khanḓiso tshipiḓa tsha ifa ḽavho. Ri humbela vhahuweleli vhashu na vhamuraravho vha rangelaho uri vha ṱhogomele mafhungo aya. Arali hu na vhane vha hanedza mihumbulo yashu, vha nga ri ṅwalela nzudzanyo ine ra nga shuma ngayo sa vhathu?”

GSAM 350Ndangulo ya nga mulayo yo ṱanganedzwa

GSAM 350.4Tshilimo tsha ṅwaha uyu, ho vha na nyambedzano dza vhukonani nga ha mafhungo aya kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi. Nahone kha muṱangano muhulwane wa vhaimeleli vha vhathu vhashu vha bvaho Michigan na kha maṅwe mavundu o vhalaho, we wa farwa Battle Creek u bva nga 28 Khubvumedzi u swika nga 1 Tshimedzi, mafhungo aya o ṱolisiswa nga u fulufhedzea, ha haseledzwa nga vhuḓalo na nga u vhofholowa nga ha u vhumba ndangulo ya nga mulayo uri i vhe muṋe wa ofisi na dziṅwe thundu dza tshivhidzo—nnḓu dza miṱangano na zwiṅwe. Nyambedzano iyi i wanala nga vhuḓalo kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, volumu ya 16, nomboro dza 21, 22 na 23, dze dza bviswa nga 9, 16 na 23 Tshimedzi, 1860.

GSAM 351.1Nga murahu ha nyambedzano dza muṱangano uyu, ho tendelanwa nga vouthu dza vhoṱhe uri hu vhumbiwe dzangano ḽa khanḓiso nga mulayo; uri tshiimiswa itshi tshi kone u vhekanywa nga u ṱavhanya nga hune zwa konadzea ngaho, muṱangano wo nanga komiti ya vhathu vhaṱanu.

GSAM 351Dzina ḽa kereke

GSAM 351.2Muṱangano uyu wo dovha wa ṱolisisa mafhungo a dzina ḽine vhathu vhashu vha fanela u vhidzwa ngaḽo. Zwenezwi zwo dovha zwa vusa mihumbulo yo fhambanaho, vhaṅwe vha tshi tikedza ḽiṅwe dzina, vhaṅwe ḽiṅwe. Musi hu tshi dzinginywa dzina ḽa “Tshivhidzo tsha Mudzimu,” ḽo hanedzwa nga ṅwambo wa uri ḽo vha ḽi sa sumbedzi zwine zwa ṱalula lutendo lwashu; ngeno dzina ḽa “Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe” ḽi tshi ḓo sumbedza lutendo lwashu kha u ḓa ha Kristo hu re tsini, ḽa dovha ḽa sumbedza uri ri vhalondolozi vha Sabatha ya ḓuvha ḽa vhusumbe. Vhathu muṱanganoni vho tendelana nga u ralo nga dzina ḽa vhuvhili lwe musi hu tshi vouthiwa, ha voutha munna muthihi fhedzi a tshi ḽi hanedza, nahone na ene o mbo ḓi litsha u hanedza hu sa athu u fhela tshifhinga tshilapfu.

GSAM 351Dzina ḽo ṱanganedzwa

GSAM 351.3Kha Vhuṱanzi ha 6, ri vhala uri:

GSAM 351.3“A hu na dzina ḽine ra nga ḽi dzhia ḽine ḽa ḓo tea nga nnḓa ha ḽine ḽa tendelana na zwine ra zwi bula, ḽa sumbedza lutendo lwashu, ḽa ri ṱalula sa vhathu vho khetheaho....

GSAM 351.4“Dzina ḽa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe ḽi vhea khagala zwine lutendo lwashu lwa vha zwone, nahone ḽi ḓo ita uri muhumbulo u ṱoḓaho u ḓivha u tende. Sa musevhe u bvaho kha mudzio wa misevhe wa Murena, ḽi ḓo ṱhavha vhapfuki vha mulayo wa Mudzimu, ḽa ita uri vha rembuluwele kha Mudzimu na u vha na lutendo kha Murena washu Yesu Kristo.”

GSAM 351.4Vhuṱanzi uhu ho ita uri mafhungo aya a tandululwe lwa tshoṱhe mihumbuloni ya vhatendi.

GSAM 351Mushumo wa tshifhiwa tsha ngoho

GSAM 351.5Naa uyu a si wone mushumo wo khetheaho wa u ḓivhonadza ha zwifhiwa zwa Muya wa Mudzimu? Paulo o ri zwo vhewa tshivhidzoni “u itela u khunyeledza vhakhethwa, u itela mushumo wa vhushumeli, u itela u fhaṱa muvhili wa Kristo: u swika roṱhe ri tshi swika kha vhuthihi ha lutendo,” na zwiṅwe.11 Zwo tea lungafhani uri musi vhatendi vho no ṱoḓa tshedza nga thabelo na u ḓiṱukufhadza, Muya u ambe u ri, “Nḓila ndi iyi; zwe na phetha ndi zwone;” wa dovha wa “fhaṱa” tshivhidzo u ya phanḓa, sa kha mafhungo aya, nga u vha vhudza uri mafhungo eneo a kwama hani mushumo wavho, na miṅwe mvelelo yavhuḓi ine ya ḓo bva kha phetho dzavho.

GSAM 352Ndangulo ya tshivhidzo

GSAM 352.1Kha tshipitshi tshe Muhulwane White a tshi ṋekedza phanḓa ha Khonferentsi Khulwane ngei Battle Creek, nga Lambamai, 1861, tshe tsha gandiswa kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 11 Fulwi, 1861, o ḓisa muhumbulo wa ndangulo yo khunyelelaho vhukuma ya zwivhidzo zwashu. Ho rambiwa vhafunzi vhaṱahe, vha fara ngudo ya Bivhili u ṱoḓa tshedza nga ha mafhungo aya, nahone muṱangano wa vha humbela uri vha gandise mvelelo dza ṱhoḓisiso iyo kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi. Musi ho no ṋekedzwa vhuṱanzi ha Maṅwalo nga ha maitele a tshivhidzo na vharangaphanḓa vha tshivhidzo, ho ṱolisiswa mafhungo a u imelwa nga nḓila i linganaho ha mavundu o fhambanaho kha Khonferentsi Khulwane, na u imelwa ho fanelaho na hu linganaho ha zwivhidzo kha khonferentsi dza zwivhidzo kha mavundu. Zwa vhukuma, aka kwo vha ku u thoma u ḓiswa ha muhumbulo wa u vha na vharumiwa vho nangiwaho nga nḓila yo fanelaho kha madzangano mahulwane, nga mukovhe u linganaho une ha nga tendelanwa ngawo.

GSAM 352Ho vhumbwa khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa Michigan

GSAM 352.2Nga 6 Tshimedzi, 1861, khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa Michigan yo vhumbwa nga u nanga mudzulatshidulo, muṅwaleli na komiti ya vhulanguli ya vhathu vhararu. Nga vouthu ya khonferentsi ho themendelwa uri zwivhidzo zwi ḓidzudzanye, zwi tshi ṱanganedza zwi tevhelaho sa mulanga wa tshivhidzo:—

GSAM 352.3“Riṋe ro sainaho afho fhasi, nga zwenezwi ri a ḓiṱanganya sa tshivhidzo, ri tshi dzhia dzina ḽa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe; ri tshi vhofha mulanga wa u vhulunga milayo ya Mudzimu na lutendo lwa Yesu Kristo.”

GSAM 353Maṅwalo a u khwaṱhisedza vhuimo ha vhafunzi

GSAM 353.1Kha khonferentsi iyi ho thoma u phethwa uri vhafunzi vhoṱhe vha Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe kha vundu iḽi vhane vhuimo havho tshivhidzoni ha vha havhuḓi vha ṋewe maṅwalo a u khwaṱhisedza vhuimo havho, na uri vhafunzi vha hwale maṅwalo a re na ṱhanziela ya u nangwa sa mufunzi na maṅwalo a u khwaṱhisedza vhuimo o sainiwaho nga mudzulatshidulo na muṅwaleli wa khonferentsi, nahone maṅwalo eneo a vusuludzwe ṅwaha muṅwe na muṅwe.

GSAM 353.2Ho dovha ha vouthiwa uri hu nangwe komiti ine ya ḓo lugiselela mulaedza wa u ṱalutshedza vhathu vhashu maitele a u vhumba ndangulo ya zwivhidzo. Mulaedza uyu wo gandiswa kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 15 Tshimedzi, 1861.

GSAM 353Maṅwalo a u khwaṱhisedza vhuimo ha vharumiwa

GSAM 353.3Nga ṅwedzi wa Khubvumedzi, 1862, khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa Michigan yo fara muṱangano wayo wa u thoma ngei Monterey. Hafha ndi he ha thoma u ḓiswa muhumbulo wa u ṱanganedza zwivhidzo kha khonferentsi nga vouthu, sa zwine miraḓo ya ṱanganedzwa ngaho zwivhidzoni. Samusi zwivhidzo zwa fumi na sumbe kha vundu zwo vha zwo no vhekanywa, zwo ṱanganedzwa kha khonferentsi nga vouthu; nahone miraḓo yoṱhe ya zwivhidzo izwi ye ya vha i hone yo ṱanganedzwa sa vharumiwa.

GSAM 353Miholo ya vhafunzi

GSAM 353.4Ndi kha khonferentsi iyi hafhu he ha ṱanganedzwa nzudzanyo ya u badela vhafunzi tshelede yo tiwaho nga vhege nga ṅwambo wa mushumo we vha u shuma. Vhafunzi na vhone vho vha vha tshi fanela u ṋea muvhigo wa tshifhinga tshe vha tshi fhedza vha tshi shuma kha khonferentsi, khathihi na tshelede ye vha i ṱanganedza na ye vha i shumisa; nahone khonferentsi yo ṱanganedzaho muvhigo uyu yo vha i tshi fanela u lugisa mbadelo nga nḓila yo fanelaho.

GSAM 353Vharumiwa vha ṋekedza maṅwalo a u khwaṱhisedza vhuimo lwa u thoma

GSAM 353.5Nga 20 Shundunthule, 1863, Khonferentsi Khulwane yo farwa ngei Battle Creek, Michigan. Wo vha u muṱangano wa u thoma wa tshiimiswa itsho une khawo vharumiwa vha vha vho fara maṅwalo a u khwaṱhisedza vhuimo a bvaho kha mavundu avho. Naho zwo ralo, u imelwa ho vha hu sa athu u thewa kha tshivhalo tsha vhathu. Mavundu e a imelwa nga tshenetsho tshifhinga o vha e Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York na Ohio.

GSAM 354Ndayotewa dza Khonferentsi Khulwane na khonferentsi dza zwivhidzo kha mavundu

GSAM 354.1Nga 21 Shundunthule, ndayotewa yo ṱanganedzwa nga Khonferentsi Khulwane, nahone nga ḓuvha ḽeneḽo ndayotewa ya khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu yo themendelwa kha khonferentsi dza zwivhidzo kha mavundu. Yo ṱanganedzwa kha muṱangano wa khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa Michigan. Ndayotewa idzi dzo ita uri u imelwa nga vharumiwa kha khonferentsi dza zwivhidzo kha mavundu na kha Khonferentsi Khulwane hu thewe kha tshivhalo tsha vhathu. Ndayotewa ya vundu ye ya themendelwa afho i ṱoḓa u fana na ine zwino ya shumiswa nga khonferentsi dzashu dza vhupo dza 72 shangoni ḽoṱhe.

GSAM 354.2Nga tshifhinga tsha Khonferentsi Khulwane, luṱavula lwa 1864, ho thoma u themendelwa kha khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu uri hu nangwe Komiti ya u Ṱola Mbalelano, ya miraḓo ya tshivhidzo i si vhafunzi ye ya vha i sa shumi sa vhashumi vha khonferentsi kha ṅwaha wonoyo, uri i shume na komiti ya vhulanguli kha u ṱola na u lugisa mbalelano na vhafunzi. Nga zwenezwo, nga zwiṱuku nga zwiṱuku, musi hu tshi ṱoḓea, ho vhewa u dzudzanyea kha mushumo na kha mafhungo a Mudzimu.

GSAM 354.3Nga zwenezwo ro tevhela nga u pfufhifhadza maga e a livhisa kha u vhumba ndangulo ya tshiofisi ya mushumo. Zwenezwi zwo itwa musi kereke i tshee ṱhukhu vhukuma musi i tshi vhambedzwa na zwine ya vha zwone zwino.

GSAM 354.4Musi Khonferentsi Khulwane yo no vhekanywa nga vhuḓalo, nga 1863, tshivhalo tshoṱhe tsha vharumiwa tsho vha tshi tshi fhasi ha tshine zwino ra vha natsho ṅwaha muṅwe na muṅwe kha dziṅwe khonferentsi ṱhukhu dza vhupo.

GSAM 354Ndivho ya ndangulo

GSAM 354.5Ndivho ye ya vha i tshi fanela u swikelelwa nga ndangulo yo vha i ya uri thundu ya tshigwada i vhe ya tsho nga mulayo nahone i langwe nga mulayo; na uri vhashumi vha mushumo uyu vha shume nga vhuthihi, hu si na khakhathi, samusi vhukando havho ho vha vhu tshi tevhela nyeletshedzo, nga zwenezwo vha sa thithisei. Milayo yeneyo ye ya ṱanganedzwa kha ndangulo yashu u swika nga 1864 yo katelwa kha mushumo musi u tshi aluwa na u phaḓalala u ya kha maṅwe mashango na dzitshaka.

GSAM 355Ho vhumbwa ndangulo khulwane

GSAM 355.1Musi mulaedza u tshi bvela phanḓa, ho vhumbwa ndangulo khulwane dzi tevhelaho, dze vharangaphanḓa vhadzo vha nangwa kha miṱangano ya Khonferentsi Khulwane ya tshifhinga tsho vhewaho:—

GSAM 355.2Dzangano ḽa Khonferentsi Khulwane—tshiimiswa tsha nga mulayo tsha miraḓo ya fumbili na muthihi, tsha u vha na vhuṋe ha thundu dza zwiimiswa zwo fhambanaho ngei Amerika na kha maṅwe mashango.

GSAM 355.3Khoro ya Vhurumiwa ha Mashango a Nnḓa—ya u lavhelesa na u ṱanḓavhudza mushumo wa vhurumiwa nnḓa ha khonferentsi dzo vhekanywaho.

GSAM 355.4Sosaiti ya Mabammbiri ya Dzitshaka—ye mushumo wayo wa vha u phaḓaladza zwithu zwa u vhala na u ṅwalelana, i tshi ṱoḓa u vula mishumo miswa ya vhurumiwa.

GSAM 355.5Dzangano ḽa Mbofholowo ya Vhurereli—ḽe mushumo waḽo wo khetheaho wa vha u thusa vhane vha tovholwa nga ṅwambo wa luvalo lwavho, na u phaḓaladza maṅwalo a ambaho nga ha milayo ya mbofholowo ya vhurereli.

GSAM 355.6Dzangano ḽa Dzitshaka ḽa Tshikolo tsha Sabatha—ḽe ndivho yaḽo ya vha u fhaṱa na u bveledza mushumo wa Tshikolo tsha Sabatha kha vhupo hoṱhe.

GSAM 355.7Dzangano ḽa Vhurumiwa ha Zwa Mishonga na Vhuthu—ḽe mushumo waḽo wa kwama u gudisa madokotela na vhaongi, u langa zwiimiswa zwa u alafha na u vusuludza mutakalo, mahaya a zwisiwana, a vhalala, na zwiṅwe.

GSAM 355Vhupo he ra shuma khaho u swika nga 1868

GSAM 355.8U swika nga 1868, vhupo ha mushumo washu ho vha vhu tshi katela tshipiḓa tsha Mavundu o Ṱanganaho a Amerika tshi re vhubvaḓuvha ha Mulambo wa Missouri na devhula ha mutalo wa u tandelela ḽifhasi une wa lingana na mukano wa tshipembe wa Missouri. Nga tshenetsho tshifhinga Komiti ya Khonferentsi Khulwane yo vha i na miraḓo miraru fhedzi, muphuresidennde wa khonferentsi e muṅwe wayo. Khonferentsi dza vhupo dza malo dzoṱhe dzo vha dzi fhasi ha vhulavhelesi ha Khonferentsi Khulwane, ye ya vha i na ofisi khulwane ngei Battle Creek, Michigan.

GSAM 356Zwo itaho uri zwi ṱoḓee u dzudzanya ndangulo hafhu

GSAM 356.1Musi mulaedza u tshi phaḓalala u ya kha maṅwe mashango, ho ṱoḓea u dzudzanya hafhu ndangulo ya vhupo hoṱhe. Nga zwenezwo ho dzhiiwa maga a livhisaho kha zwenezwo nga 1897; fhedzi mushumo wa u dzudzanya hafhu wo itwa nga vhuḓalo vhukuma kha miṅwaha miṋa yo fhiraho, tshifhinga tshe khatsho ha vhumbwa Khonferentsi Khulwane ya Yuropa, i re na komiti ya vhulanguli ya miraḓo ya fumi na miṋa; nahone Khonferentsi Khulwane ya u thoma, i re na ofisi khulwane ngei Washington, D.C., i na komiti ya vhulanguli ya miraḓo ya fumbili na malo, i imelaho masia oṱhe o fhambanaho a mulaedza, nahone yo dzhia vhudzulo ha maṅwe madzangano mahulwane e a litshiswa.

GSAM 356Vhuimo ha ndangulo nga 1 Phando, 1903

GSAM 356.2Zwi tevhelaho zwi bvaho kha Bugu ya Ṅwaha ya Khonferentsi Khulwane ya 1904 zwi ṋea mbuno dzi takadzaho dza mbalombalo u swika nga 1 Phando, 1903:—

GSAM 356.3Nga tshenetsho tshifhinga mushumo washu wo dzudzanywaho wo vha u na Khonferentsi Khulwane mbili, dzo vhumbwaho nga Khonferentsi dza Mbumbano dza fumi na nṋa, khonferentsi dza vhupo dza 72, na mishumo ya vhurumiwa ya 42. Dzo kovhekanywa nga nḓila i tevhelaho: khonferentsi dza vhupo kha Amerika Devhula, 49; nnḓa ha Amerika Devhula, 23. Khonferentsi dza Mbumbano ngei Amerika, malo; kha maṅwe mashango, rathi. Vhupo ha vhurumiwa ngei Amerika, hu tshi katelwa Alaska, Hawaii na Newfoundland, vhuṱanu; mishumo ya vhurumiwa nnḓa ha Amerika, 37, i re fhethu hu tevhelaho: fumi na mivhili ngei Yuropa; miṋa ngei Afurika; miraru ngei Asia; mivhili ngei Amerika Tshipembe; mivhili ngei Afurika Tshipembe; yo salaho i ngei Amerika Vhukati, Mexico, Zwiṱangadzime zwa West Indies na Zwiṱangadzime zwa Pacific. Kha mishumo iyi ya vhurumiwa hu na vhafunzi vha 67 vho nangiwaho na vho tendelwaho u shuma, na zwivhidzo zwa 131.

GSAM 356Vhuthihi kha u fhambana

GSAM 356.4Zwi a ṱuṱuwedza u ḓivha uri ndangulo idzi dzo fhambanaho kha mashango na dzitshaka dzo fhambanaho dzoṱhe dzi na vhuthihi kha u bveledza mushumo muthihi muhulwane wa ngoho na u tshidzwa ha vhathu. Ri fulufhela Mudzimu, muthomi wa u dzudzanyea, hu si maitele a ndangulo fhedzi. Musi a tshi fhaṱutshedza mushumo wa vhashumi vhawe vhane vha shuma vho ṱangana nga vhuthihi, ri nga ṱalukanya nḓila ine zwa vha zwavhuḓi na u takadza ngayo uri “zwithu zwoṱhe zwi itwe nga nḓila yo fanelaho na yo dzudzanyeaho.”

Notes

  1. Tito 1:5. ↩
  2. Mukosi wa Vhukati ha Vhusiku, 15 Luhuhi 1844. ↩
  3. Tito 1:5-9. ↩
  4. 1 Timotheo 3:1-15. ↩
  5. 1 Petro 5:1-6. ↩
  6. Mateo 23:11. ↩
  7. Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, Bugu ya 1, siaṱ. 210. ↩
  8. Henefho, masiaṱ. 649, 653. ↩
  9. Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, Bugu ya 5, masiaṱ. 236, 237. ↩
  10. Henefho, siaṱ. 534 (ho engedzwa u ombedzela). ↩
  11. Vhaefesa 4:12, 13. ↩

Note

Back