Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
04 / 31
04 / 31

Ndima ya 1 — Marangaphanḓa

John Norton Loughborough

GSAM 21.1Musi ri tshi amba nga ha u ḓa ha vhuvhili ha Kristo, ri vha ri tshi khou amba nga mafhungo e a vha a tshi fulufhelwa nga vhathu vha Mudzimu u bva tshee vhabebi vhashu vha u thoma vha pandelwa tsimuni ya Edeni. Kha maipfi e a vhudzwa ṋowa, a uri mbeu ya musadzi i ḓo pwasha ṱhoho yayo, ho vha hu na khwaṱhisedzo ya uri mafheleloni hu ḓo ḓa muvusuludzi, ane a ḓo kunda u dzhiela ha Sathane vhuvhusi a ḓadzisa ndivho ya Mudzimu kha ḽifhasi. Hu humbulelwa uri Adamu na Eva vho vha vha tshi vhona uri mushumo uyu u ḓo itwa hu si kale, na uri muṅwe wa vhana vhavho vha tsini u ḓo vha mukundi. Naho zwo ralo, kha nzudzanyo ya Mudzimu, fulufhedziso ḽa Mutshidzi ane a ḓo tshidza kha u tshinyala he ha vha hu tshi vhonala ḽo katela zwoṱhe zwe zwa bvelela u bva tsheetsho kha u ḓadzisa “ndivho yawe ene muṋe na tshilidzi, zwe ra ṋewa nga Kristo Yesu musi ḽifhasi ḽi sa athu u vha hone.”1

GSAM 21.2Arali Adamu na Eva vha vhe vho sumbedzwa nga tshenetsho tshifhinga maṱungu na khombo zwe zwa vha zwi tshi ḓo ḓadza ḽifhasi miṅwahani minzhi vhukati ha u tshinyala haḽo na u vusuludzwa haḽo, vhuṱungu havho ho vha vhu tshi ḓo vha vhuhulu lwe vha si kone u vhu konḓelela. Mudzimu wa ṱaḓulu, nga khathutshelo yawe ya vhulenda na u pfela vhuṱungu, o vha dzumbela izwi, a vha sia vha tshi takalela fulufhelo ḽa uri hu si kale vha ḓo vhofhololwa vha dzhena mbofholowoni ya vhugala ya vhana vha Mudzimu. U humbula uri tshidzululo tshi tsini zwo vha zwi tshi ḓo vha ṱuṱuwedza u ṱhogomela zwihulu u ḓilugiselela tshenetsho tshiitea.

GSAM 22.1Zwo vha zwo ralo na kha vhathu vha Mudzimu kha mirafho yoṱhe u bva maḓuvhani a Adamu. Vho vha vha tshi zwi ḓivha vha sa timatimi uri tshifhingani tshi ḓaho hu ḓo vha na tshiitea tshihulwane tsha ndeme — uri Kristo u ḓo ḓa mafheleloni a vhea muvhuso wawe. Na vhone, sa Adamu na Eva, vho tenda uri tshiitea tsho vha tshi tsini; nahone sa vhone, vho vha vha sa ḓivhi zwe zwa vha zwi tshi ḓo bvelela vhukati ha tshifhinga tshavho na tshenetsho tshiitea. Arali vha vhe vho zwi ḓivha, vho vha vha tshi nga vha vho kulea nungo kha u bvela phanḓa vha tshi livha kha tshiga tsha u wana malamba.

GSAM 22.2Muhumbulo uyu u nga ṱalutshedzwa nga zwiitea zwe zwa bvelela musi hu tshi wanululwa zwithu zwihulwane. Vhanna vhe vha zwi wanulula, naho vha sa zwi ḓivhi, vho vha vha tshi khou ḓadzisa ndivho ya Mudzimu; naho zwo ralo, vho vha vha tshi ṱuṱuwedzwa nga mihumbulo ye ya si vhe na u tendelana nga nḓila dzoṱhe na zwe vhone vha vha vha tshi tenda khazwo zwe zwa vha ṱuṱuwedza u shuma.

GSAM 22Masiandoitwa a Swikaho Kule a zwe Columbus a Wanulula

GSAM 22.3Montgomery, kha bugu yawe ya Ḓivhazwakale ya Amerika,2 khanḓiso ya 1902, masiaṱari 8, 9, a tshi amba nga muhumbulo we wa ṱuṱuwedza Columbus u thoma lwendo lwawe, na u ḓadzisa nzudzanyo yawe ya u swika mashangoni a India a Vhubvaḓuvha nga u tshimbila nga tshikepe a tshi ya vhuvhuraḓuvha, u ri:—

GSAM 22.4“Columbus o humbula uri a nga khwinisa nzudzanyo ya Khosi ya Portugal. O vha e na vhuṱanzi ha uri hu na nḓila pfufhi na ya khwine ya u swika mashangoni a India u fhira ye Diaz a vha o i sumbedza. Nzudzanyo ya mutshimbidzi wa tshikepe wa Genoa [Columbus] yo vha i tshi ṱoḓa tshivhindi nahone yo vha i ntswa. Nṱhani ha u tshimbila nga tshikepe a tshi ya vhubvaḓuvha, kana tshipembe na vhubvaḓuvha, o dzinginya u livha thwii vhuvhuraḓuvha. U ya nga zwe a vha a tshi tenda, o vha e na zwiitisi zwiraru zwavhuḓi nahone zwo khwaṱhaho zwa u ita izwo: Tsha u thoma, a tshi tendelana na bugu dza khwine dza ḓivhashango dza tshifhinga tshawe, Columbus o vha e na vhuṱanzi ha uri ḽifhasi a ḽo ngo ita bande, sa zwe vhathu vhanzhi vha vha vha tshi humbula, fhedzi ḽo ita bolo. Tsha vhuvhili, o humbula uri bolo iyi ndi ṱhukhu nga maanḓa u fhira zwine ya vha zwone, na uri tshipiḓa tshayo tshihulwane ndi mavu nṱhani ha maḓi. Tsha vhuraru, samusi o vha a sa ḓivhi, nahone a sa humbuli, uri dzhango ḽa Amerika kana Lwanzhe lwa Pacific zwi hone, o humbula uri khunzikhunzi ya Asia kana ya mashango a India yo vha yo livhana thwii na Sepania na khunzikhunzi ya vhuvhuraḓuvha ha Yuropa. O anganyela uri tshikhala tshoṱhe tsha u ya Cipango, kana Japane, tshi nga si fhire maele a zwigidi zwiṋa.
GSAM 23.1“Nzudzanyo yawe yo vha i iyi: O vha a tshi ḓo ṱuwa Yuropa; a livhisa tshikepe tshawe vhuvhuraḓuvha a tshi ya Japane, a tevhela u mona ha ḽifhasi u swika a tshi swika he a vha a tshi ṱoḓa hone. Kha muhumbulo wawe zwo vha zwi tshi vhonala zwi na vhuṱanzi nahone zwo leluwa sa thunzi i tshi tshimbila u mona na apula.
GSAM 23.2“Arali lwendo lu tshi bvelela, o vha a tshi ḓo wana mbuelo iyi khulwane: O vha a tshi ḓo dzhena mashangoni a India thwii nga muṋango wa phanḓa, nṱhani ha u swika nga nḓila ya u mona, na nga muṋango une wa nga wa thungo, sa zwe Vhaportugal vha vha vha tshi tea u ita.

GSAM 23.3“Ri vhona uri munna uyu, we a vha a tshi pfesesa mbalo dza u shumiswa, ḓivhashango na u tshimbidza zwikepe u fana na vhaḓivhi vha tshifhinga tshawe, o vha o luga kha mbuno ya u thoma — tshivhumbeo tsha ḽifhasi — fhedzi o vha o khakha tshoṱhe kha dziṅwe mbili.

GSAM 23Vhukhakhi he ha Ḓisa Mashudu

GSAM 23.4“Naho zwo ralo, nga nḓila i mangadzaho, vhukhakhi hawe ho mu thusa kha ḽiṅwe sia. Vhukhakhi he a vhu ita malugana na tshikhala tsha lwendo ho ḓisa mashudu mahulwane. Arali Columbus a vhe o vhalela zwavhuḓi vhuhulu ha ḽifhasi, na vhulapfu ha ngoho ha lwendo lwo raloho, khamusi o vha a tshi ḓo vha a songo tshimbila nga tshikepe, ngauri o vha a tshi ḓo ṱavhanya u vhona uri nḓila yo dzinginywaho nga Vhaportugal yo vha i pfufhi vhukuma nahone i tshi ḓura zwiṱuku. Zwiṅwe hafhu, arali o vha a tshi nga humbula kana u vhona hu tshee nga phanḓa uri dzhango ḽa Amerika ḽo vha ḽi vhukati ha nḓila yawe, zwenezwo fhedzi zwo vha zwi tshi nga si mu ṱuṱuwedze u thoma lwendo lwa u wanulula, ngauri ndivho yawe yo vha i si u wana shango ḽiswa, fhedzi u wana nḓila ntswa ya u ya kha ḽa kale.”

GSAM 23Fulufhelo Ḽihulwane ḽa Mirafho Yoṱhe

GSAM 23.5Ngauralo vhathu vha Mudzimu, kha miṅwaha yoṱhe, vho vha vhe na fulufhelo ḽa u ḓa ha Kristo phanḓa havho “sa tsimbi ya u tika tshikepe i tikaho muya, yo khwaṱhaho nahone i sa dzinginyei.”3 Naho vhe vhukati ha maṱungu na milingo kanzhi vha tshi vhidzelela vhe vhuṱunguni vha ri, “Zwi ḓo dzhia tshifhinga tshingafhani, Murena, u swika mbofholowo i tshi ḓa?” vho bvela phanḓa, nahone sa Paulo vho amba na zwino vha kha ḓi ri, “Fulufhelo ḽashu, kana dakalo, kana khare ya u takala ndi mini? Naa a si inwi phanḓa ha Murena washu Yesu Kristo musi a tshi ḓa?”4

GSAM 24Paulo a tshi Tikwa nga Fulufhelo

GSAM 24.1Kha mafhungo aya, tsumbo dzi si gathi dza maanḓa a fulufhelo iḽi a u tika dzi ḓo eḓana. Musi Paulo o vhewa mulandu phanḓa ha Felikisi, a tendelwa u ḓiambela, o ri, “Nga nḓila ine vha i vhidza pfunzo ya u pambuwa, ndi shumela Mudzimu wa vhokhotsi anga, ndi tshi tenda zwoṱhe zwo ṅwalwaho mulayoni na kha vhaporofita; nahone ndi na fulufhelo kha Mudzimu, ḽine na vhone vha ḽi tenda, ḽa uri hu ḓo vha na u vuwa ha vhafu, vho lugaho na vha songo lugaho.”5

GSAM 24.2Kha u ḓiimelela hawe hu re na vhuṱali musi o ḓiswa phanḓa ha Agripa, Paulo o ri, “Zwino ndo ima ndi tshi haṱulwa nga ṅwambo wa fulufhelo ḽa fulufhedziso ḽe Mudzimu a ḽi ita kha vhokhotsi ashu; ḽine tshaka dzashu dza fumi na mbili, dzi tshi shumela Mudzimu nga u fhisea vhusiku na masiari, dza fulufhela u ḽi wana. Khosi Agripa, ndi pomokwa nga Vhayuda nga ṅwambo wa fulufhelo iḽi. Ndi ngani ni tshi vhona zwi sa tendisei uri Mudzimu a nga vusa vhafu?”6 Musi mafheleloni e Roma u itela u bvelela phanḓa ha Kesare, o vhudza Vhayuda a ri, “Ndo vhofhiwa nga ngeḓane iyi nga ṅwambo wa fulufhelo ḽa Isiraele.”7

GSAM 24.3Paulo o amba nga ho vhofholowaho nga ha fulufhelo iḽo kha vhurifhi hawe he a vhu ṅwalela Tito: “Ngauri tshilidzi tsha Mudzimu tshi ḓisaho u tshidzwa tsho vhonala kha vhathu vhoṱhe, tshi tshi ri funza uri, ri tshi landula u sa ofha Mudzimu na nyemulo dza shango, ri tshile nga u ḓifara, nga u luga na nga u ofha Mudzimu kha shango iḽi ḽa zwino, ri tshi lindela fulufhelo iḽo ḽo fhaṱutshedzwaho, na u vhonala nga vhugala ha Mudzimu muhulwane na Mutshidzi washu Yesu Kristo.”8

GSAM 24Petro a tshi Takalela Fulufhelo

GSAM 24.4Petro u amba nga ha fulufhelo ḽeneḽi nga hezwi: “Nga hu rendwe Mudzimu, Khotsi a Murena washu Yesu Kristo, we nga khathutshelo yawe khulwane a dovha a ri beba uri ri vhe na fulufhelo ḽi tshilaho, nga u vuwa ha Yesu Kristo vhafuni, ri tshi ya kha ifa ḽi sa sini, ḽi si na tshika, ḽi sa puti, ḽo vhetshelwaho inwi ṱaḓulu, inwi vhane na londwa nga maanḓa a Mudzimu nga lutendo, uri ni wane u tshidzwa ho lugelaho u dzumbululwa tshifhingani tsha u fhedza. Kha zwenezwo ni takala zwihulu, naho zwino hu lwa tshifhinganyana, arali zwo fanela, ni tshi ṱungufhadzwa nga milingo ya tshaka nnzhi; uri u lingwa ha lutendo lwaṋu, hune ha vha ha thengo khulu u fhira musuku u fhelaho naho u tshi lingwa nga mulilo, hu wanale hu tshi ḓisa thendo na khuliso na vhugala musi Yesu Kristo a tshi vhonala.”9

GSAM 25Ndivho ya Mudzimu kha Tsiko

GSAM 25.1Maṅwalo a dzumbulula ndivho ya Mudzimu kha u sika ḽifhasi; nahone nga ipfi ḽa vhuporofita ri guda nzudzanyo yawe malugana na tshifhinga tshi ḓaho: “Zwo ralo u amba Murena we a sika maṱaḓulu, Mudzimu ene muṋe we a vhumba ḽifhasi a ḽi ita; o ḽi khwaṱhisa, ho ngo ḽi sikela ḽifhedzi, o ḽi vhumbela uri hu dzulwe khaḽo.”10 Musi o no ḽi vhumba, o ḽi ṋea muthu. Muimbi wa dziphisalema u ri, “Ṱaḓulu, maṱaḓulu oṱhe, ndi a Murena; fhedzi ḽifhasi o ḽi ṋea vhana vha vhathu.”11 Fhedzi musi a tshi ḽi ṋea muthu, muthu o vha o luga, sa zwe zwa ambiwa nga munna wa vhuṱali a ri, “Ndo wana hetshi fhedzi, uri Mudzimu o ita muthu o lugaho; fhedzi vhone vho ṱoḓa maano manzhi.”12

GSAM 25.2Ri vhala nga ha zwe Murena a ita kha vhathu, uri “musi a tshi fhandekanya vhana vha Adamu, o vhea mikano ya vhathu u ya nga tshivhalo tsha vhana vha Isiraele,”13 zwine zwa amba uri u ya nga tshivhalo tsha Isiraele wa ngoho ane mafheleloni a ḓo kuvhanganywa kha ḽifhasi sa vhalanda vha muvhuso wawe u ḓaho. Paulo u zwi amba nga maipfi aya: “Mudzimu ... o ita tshaka dzoṱhe dza vhathu nga malofha mathihi uri dzi dzule kha ḽifhasi ḽoṱhe, nahone o vhea zwifhinga zwo dzudzanywaho hu tshee nga phanḓa, na mikano ya vhudzulo hadzo; uri vha ṱoḓe Murena, khamusi vha mu phuphuledze vha mu wane, naho a si kule na muṅwe na muṅwe washu; ngauri kha ene ri a tshila, ri a tshimbila, nahone ri hone.”14 Musi ndivho iyi ya u thoma malugana na ḽifhasi i tshi ḓadziswa, “vhathu vhau na vhone vhoṱhe vha ḓo vha vho lugaho.”15 Hafhu hu ambiwa nga havho vhe kha vhuimo honoho ha pfi, “Mudzulapo ha nga ḓo ri, Ndi a lwala: vhathu vhane vha dzula henefho vha ḓo hangwelwa vhuvhi havho.”16 Tshenetsho tshi ḓo vha tshifhinga tshine “vha vhulenda vha ḓo ḽa ifa ḽa ḽifhasi; nahone vha ḓo takalela mulalo wo ḓalaho.”17

GSAM 26U Ḓa ha Vhuvhili ha Kristo a Si Ngano

GSAM 26.1Kha vhurifhi ha vhuvhili ha Petro hu ambiwa uri “a ro ngo tevhela ngano dzo lukwaho nga vhuṱali musi ri tshi ni ḓivhadza maanḓa na u ḓa ha Murena washu Yesu Kristo, fhedzi ro vha ṱhanzi dzo vhonaho vhuhulu hawe nga maṱo. Ngauri o ṱanganedza khuliso na vhugala zwi bvaho ha Mudzimu Khotsi, musi ipfi ḽo raloho ḽi tshi ḓa kha ene ḽi tshi bva vhugalani vhuhulwane ḽa ri, Uyu ndi Murwa wanga a funwaho, ane nda mu takalela. Na ipfi iḽi ḽe ḽa bva ṱaḓulu ro ḽi pfa musi ri nae thavhani khethwa. Nahone ri na ipfi ḽa vhuporofita ḽo khwaṱhaho u fhira zwenezwo; ni ita zwavhuḓi ni tshi ḽi ṱhogomela sa luvhone lu vhonetshelaho fhethu hu re na swiswi, u swika ḓuvha ḽi tshi tsha na ṋaledzi ya matsheloni i tshi bva mbiluni dzaṋu.”18

GSAM 26.2Kha luṅwalo ulu muapostola u amba nga ha u shandulwa ha tshivhumbeo thavhani sa vhuṱanzi ha u ḓa ha vhuvhili ha Kristo. Musi izwi zwi sa athu u bvelela, Mutshidzi washu o vha o vhudza vhaapostola vhawe a ri, “Hu na vhaṅwe vho imaho afha vhane vha nga si thetshele lufu vha sa athu u vhona Murwa wa muthu a tshi ḓa muvhusoni wawe”19 — sa zwe Luka a ṅwala a ri, “Hu na vhaṅwe vho imaho afha vhane vha nga si thetshele lufu vha sa athu u vhona muvhuso wa Mudzimu.”20

GSAM 26.3Fulufhedziso iḽi ḽo ḓadziswa nga ho livhaho kha u shandulwa ha tshivhumbeo nga hoṱhe. Kha “bono” iḽi thavhani, vho vhona Yesu o ḓadzwa vhugala, sa zwine a ḓo vhonala zwone musi a tshi ḓa muvhusoni wawe. Vho vhona Elias (Elia), we a hwaliwa a iswa ṱaḓulu a songo thetshela lufu, a tshi imela vhane vha ḓo hwaliwa — vha shandulwa kha vha faho vha vha vha sa fi — “nga tshifhinga tshiṱuku, nga u ṱavhanya ha iṱo,” musi Murena a tshi ḓa.21 Ho vha hu na Mushe hafhu, we a vha o fa, a tshi imela vhane vha ḓo vuswa vhafuni u ṱanganedza Murena. Ngauralo kha “bono” iḽi vho vhona Kristo a tshi ḓa muvhusoni wawe, sa zwe a vha o vha fulufhedzisa.

GSAM 27Vhuporofita ndi Ipfi ḽo Khwaṱhaho u Fhira Zwenezwo

GSAM 27.1Naho vhaapostola vho vha vho vhona muvhono uyu wa vhugala thavhani ya u shandulwa ha tshivhumbeo, na u pfa ipfi ḽa u takalelwa nga Mudzimu, muapostola Petro u khwaṱhisa uri: “Ri na ipfi ḽa vhuporofita ḽo khwaṱhaho u fhira zwenezwo.” Nga maipfi aya ha khou nyadza zwe vha vhona na u pfa nga tshenetsho tshifhinga tshi sa hangwei. Nga tshenetsho tshifhinga vho pfa ipfi ḽa Mudzimu luthihi, fhedzi kha mutevhe muhulu wa vhuporofita, u swikaho kha u ḓa ha vhuvhili ha Kristo, ri na ipfi ḽa Mudzimu ḽo dovhololwaho lunzhi. Ngoho ndi uri tshiṅwe na tshiṅwe tsho bulwaho nga vhuporofita tsha ḓadziswa kana tsha ṅwalwa kha ḓivhazwakale ndi ipfi ḽa Mudzimu kha riṋe. Ipfi ḽa vhuporofita ḽi tea u vha ḽo “khwaṱha u fhira zwenezwo” nga ṱhalutshedzo yeneyi. Ṱhalutshedzelo yo Vusuludzwaho i ri, “ḽo khwaṱhisedzwaho.” Vhuporofita vhu khwaṱhisedzwa nga tshidodombedzwa tshiṅwe na tshiṅwe tshi ḓadziswaho. Tshiitea tshiṅwe na tshiṅwe tsho bulwaho hu tshee nga phanḓa, musi tshi tshi ḓadziswa, ndi khwaṱhisedzo ya uri zwiitea zwo bulwaho zwi re tshee zwo sala zwi ḓo bvelela zwa vhukuma.

GSAM 27Zwine Vhuporofita vhu vha Zwone

GSAM 27.2Vhuṱanzi vhu tevhelaho vhu bvaho kha vhagudi vha Bivhili vha ḓivheaho malugana na zwine vhuporofita vhu vha zwone vhu na maanḓa:—

GSAM 27.3Thomas Newton u khwaṱhisa uri “vhuporofita ndi ḓivhazwakale yo ambiwaho hu tshee nga phanḓa nahone yo pfufhifhadzwaho; ḓivhazwakale ndi vhuporofita ho ḓadzwaho nahone ho ṱanḓavhudzwaho. Ho vha hu na vhuporofita ha mazwifhi shangoni; fhedzi vhuṱali hoṱhe na vhuvhi ha vhathu na ha mimuya mivhi zwi nga si bveledze vhuporofita vhu fanaho na ho ṅwalwaho Maṅwaloni.”

GSAM 27.4Muhulisei Isaac Newton u ṋea vhuṱanzi ha uri “u thetshelesa vhaporofita ndi tshiga tsha mutheo tsha tshivhidzo tsha ngoho.”

GSAM 27.5Dokotela A. Keith u ri “vhuporofita vhu lingana na vhuṱolo naho vhu vhufhio, nahone nga hoṱhe ndi vhuṱolo.... Ndi ipfi ḽa A re na Maanḓa Oṱhe fhedzi ḽe ḽa vha ḽi tshi nga vhidza vhafu vhiḓani, — ndi ipfi ḽa A Ḓivhaho Zwoṱhe fhedzi ḽe ḽa vha ḽi tshi nga bula zwoṱhe zwo dzumbamaho kha swiswi ḽa matshelo, ḽine muthu a nga si kone u dzhena khaḽo u fana na vhudzulo ha vhafu, — nahone oṱhe aya ndi ipfi ḽa Mudzimu.”

GSAM 28.1Matthew Henry o ri “nga tshifhinga tsha Mudzimu, tshine tsha vha tshifhinga tsha khwine, na nga nḓila ya Mudzimu, ine ya vha nḓila ya khwine, vhuporofita vhu ḓo ḓadziswa zwa vhukuma. Ipfi ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽa Kristo ḽo kuna vhukuma, nahone nga zwenezwo ḽo khwaṱha vhukuma.”

GSAM 28Ndivho ya Vhuporofita

GSAM 28.2Kha maipfi a Kristo e a a vhudza vhaapostola vhawe ri nga guda ndivho nthihi ya Murena kha u ṋea vhuporofita. A tshi amba nga nḓila ya vhuporofita nga ha zwe zwa vha zwi tshi ḓo bvelela vhutshiloni ha Yuda, o ri, “Ndi ni vhudza zwi sa athu u bvelela, uri musi zwi tshi bvelela, ni tende uri ndi Nṋe.”22

GSAM 28.3Murena u dovha a amba nga muporofita Yesaya a ri, “Ndi Nṋe Mudzimu, a hu na ane a fana na Nṋe, ndi ḓivhadza magumo u bva mathomoni, na u bva zwifhingani zwa kale zwithu zwi sa athu u itwa, ndi tshi ri, Ndayo yanga i ḓo ima, nahone ndi ḓo ita zwoṱhe zwine nda zwi takalela.”23

GSAM 28.4Hafhu, “Ndo ḓivhadza zwa kale u bva mathomoni, zwo bva mulomoni wanga, nda zwi sumbedza; ndo zwi ita nga u ṱavhanya, zwa bvelela.... Ndo zwi ḓivhadza kha iwe u bva mathomoni; musi zwi sa athu u bvelela ndo zwi sumbedza kha iwe; uri u sa ḓo ri, Mudzimu wanga wa tshifanyiso o zwi ita, na tshifanyiso tshanga tsho vhaḓwaho, na tshifanyiso tshanga tsho ṋokiswaho zwa zwi laedza. Wo pfa, vhona hezwi zwoṱhe; naa a ni nga zwi ḓivhadzi? Ndo u sumbedza zwithu zwiswa u bva zwino, na zwo dzumbamaho, zwe wa vha u sa zwi ḓivhi. Zwi sikwa zwino, hu si u bva mathomoni; na ḓuvha ḽa ṋamusi ḽi sa athu u swika wo vha u sa athu u zwi pfa, uri u sa ḓo ri, Vhona, ndo vha ndi tshi zwi ḓivha.”24

GSAM 28.5Nga maipfi aya hu vhonala maanḓa a u ḓadziswa ha vhuporofita sa vhuṱanzi ha uri vhuporofita vhu bva ha Mudzimu, na uri ndi u sumbedza maanḓa a Murena a re nṱha ha midzimu yoṱhe ya vhahedeni. Kha maipfi aya hu dovha ha vhonala uri vhuporofita vhu na vhuimo ha ndeme vhukuma kha Maṅwalo a ngoho. Samusi mafhungo aya e a ngoho, zwi a mangadza zwihulu uri vhathu vhanzhi a vha ṱhogomeli nga maanḓa kana a vha ṱhogomeli na luthihi u guda zwipiḓa zwa vhuporofita zwa Maṅwalo Makhethwa.

GSAM 29Vhuporofita A Ho Ngo Vhalelwa nga Luswayo

GSAM 29.1Vha sa ḓivhi vha ri a vho ngo funzea, ngauralo vha nga si pfesese vhuporofita. Kha ḽiṅwe sia, vhanzhi vha vho funzeaho, na vhaṅwe vhukati ha vhafunzi, vha ri: “Vhuporofita ho vhalelwa nga luswayo, nahone vhu nga si pfeseswe. Roṱhe ri a zwi ḓivha uri bugu ya Nzumbululo ndi bugu yo vhalelwaho nga luswayo.”

GSAM 29.2Kha Nzumbululo, Johanisi mufunwa o ṋewa ndaela yo khetheaho ya uri a songo vhalela bugu nga luswayo.25 Na kha yeneyi bugu hu ambiwa phaṱhutshedzo kha vhane vha “pfa maipfi a hovhu vhuporofita, vha vhulunga zwo ṅwalwaho khayo.”26 Zwithu zwi re kha bugu yo vhalelwaho nga luswayo zwi nga vhulungwa hani arali zwi sa pfeseswi, nahone zwi sa koni u pfeseswa? Murena o amba nga Mushe a ri: “Zwo dzumbamaho ndi zwa Murena Mudzimu washu; hone zwo dzumbululwaho ndi zwashu na zwa vhana vhashu lini na lini, uri ri ite maipfi oṱhe a hoyu mulayo.”27

GSAM 29.3Uri Murena o vha o dzudzanya uri vhuporofita ha Daniele vhu pfeseswe zwi vhonala kha maipfi e a a vhudza vhafunziwa vhawe nga hao. Ri vhala uri: “Zwino musi ni tshi vhona tshi nengisaho tshi ḓisaho tshinyalelo, tshe tsha ambiwa nga muporofita Daniele tsho ima fhethu hukhethwa (a vhalaho nga a pfesese),”28 zwine zwa amba uri, Pfesesani muporofita Daniele.

GSAM 29.4Murena u dzumbulula vhukhakhi ha u amba uri vhuporofita vhu nga si pfeseswe, nga haya maipfi: “Bono ḽoṱhe kha inwi ḽo vha sa maipfi a bugu yo vhalelwaho nga luswayo, ine vhathu vha i ṋea o funzeaho vha ri, Ri humbela uri u vhale hezwi; ene a ri, Ndi nga si kone, ngauri yo vhalelwa nga luswayo. Bugu ya ṋewa a songo funzeaho, ha pfi, Ri humbela uri u vhale hezwi; ene a ri, A tho ngo funzea. Ngauralo Murena a ri, Ngauri havha vhathu vha sendela tsini hanga nga milomo yavho, vha nkhudza nga milomo yavho, ngeno dzimbilu dzavho vho dzi sendedza kule na nṋe, nahone u ntshavha havho hu tshi funzwa nga milayo ya vhathu; ngauralo, vhonani, ndi ḓo dovha nda ita mushumo u mangadzaho kha havha vhathu, mushumo u mangadzaho na ḓembe; ngauri vhuṱali ha vhaṱali vhavho vhu ḓo lovha, na ṱhalukanyo ya vha ṱhalukanyo vhavho i ḓo dzumbiwa.”29 Arali vhathu vhane muporofita a amba nga havho hafha vho vha vho tevhela ipfi ḽo khwaṱhaho ḽa vhuporofita, vho vha vha sa ḓo ṱutshela mulayo wa Mudzimu, vha vhea milayo ya vhathu vhudzuloni ha ndaela dzawe.

GSAM 30Vhuporofita A Vhu Ṱalutshedzwi nga Muthu e Eṱhe

GSAM 30.1A si uri vhathu vhanzhi vha kundelwa u pfesesa vhuporofita nga ṅwambo wa uri vhu na ṱhalutshedzo yo dzikaho, yo dzumbamaho, ya tshiphiri. Muapostola Pitrosi o amba nga hao a ri: “Ni ḓivhe hezwi u thoma, uri a hu na vhuporofita ha Maṅwalo vhune ha bva kha ṱhalutshedzo ya muthu e eṱhe. Ngauri kale vhuporofita a ho ngo ḓa nga u funa ha muthu; hone vhathu vhakhethwa vha Mudzimu vho amba vha tshi ṱuṱuwedzwa nga Muya Mukhethwa.”30 Haya maipfi a sumbedza zwavhuḓi uri tshi ṱoḓeaho kha u pfesesa vhuporofita ndi u ṱanganedza wonoyo Muya we wa amba nga vhaporofita. Nga wonoyo Muya, wo fulufhedziswaho vhoṱhe vhane vha u ṱoḓa, ho ṅwalwa uri: “U ḓo ni livhisa kha ngoho yoṱhe.”31

GSAM 30Vhuporofita ho Ḓadzwaho

GSAM 30.2Kha u guda vhuporofita hu na zwithu zwine zwa fanela u dzula zwi tshi humbulwa: Mudzimu, a sa khakhi, ndi ene muṅwali wa vhuporofita, nahone musi tshifhinga tsha u ḓadzea ha zwe zwa dzula zwo ambiwa tshi tshi swika, tshenetsho tshithu tsho ambiwaho tshi ḓo itea. Hafhu, sa izwi Murena, a re na maanḓa a u dzula a tshi vhona zwine vhathu vha ḓo ita, a tshi vhea tshifhinga tshine tshithu tsha ḓo itea ngatsho, musi tshenetsho tshifhinga tshi tshi swika, vhuporofita vhu ḓadzea nga ngoho. Nga maṅwe maipfi, a zwi konadzei uri hu vhe na u ḓadzea ha mazwifhi ha vhuporofita nga tshifhinga tsho vhewaho tsha u ḓadzea haho ha ngoho. U tendelana na uyu mulayo wo khwaṱhaho, ri nga ri, musi tshifhinga tsha Murena tshi tshi swika tsha uri mulaedza wawe wa ngoho u ṋewe shango, mulaedza u a bvelela tshifhinga tshoṱhe.

GSAM 30.3Nga tshiṅwe tshifhinga, musi muṅwali o no ṋea nyambo nga u ḓadzea ha vhuporofita, muṅwe a sa tendi kha Mudzimu we a vha e henefho a ḓa phanḓa a ri: “Ndi fanela u ni fhululedza, inwi vhaṱalutshedzi vha vhuporofita, ngauri ni na mashudu vhukuma. Musi ni tshi guda ḓivhazwakale, ni vhonala ni tshi wana nga hu leluwaho zwi tendelanaho kokotolo na vhuporofita.” Ra fhindula ra ri: “Ee, zwi a tendelana ngauri zwo itelwa u tendelana. Arali ni tshi ya vhengeleni ḽa magilavu u renga magilavu mavhili, naa a ni nga lavheleli u wana ane a lingana zwanḓa zwaṋu?” A fhindula a ri: “Ndi a zwi lavhelela, ngauri o itelwa u lingana.” Muṅwali a ri: “Ngauralo, Mudzimu we a vha a tshi ḓivha zwine vhathu vha ḓo ita, o dzula o amba zwine zwa ḓo itea kha vho. Musi vhenevho vhathu vha tshi swika tshifhingani tshavho tsha u shuma, vha ita zwenezwo zwe a dzula o zwi amba, muṅwali wa ḓivhazwakale a fulufhedzeaho u ṅwala mishumo yavho, ine, musi i tshi vhambedzwa na zwe zwa dzula zwo ambiwa, ya tendelana nazwo kokotolo.”

GSAM 31Vhuporofita Ndi Tshedza Swiswini

GSAM 31.1Muapostola Pitrosi u ri ri fanela u thetshelesa vhuporofita sa tshedza tshi vhonetshelaho fhethu ha swiswi. Nga nnḓa ha luvhone lwa vhuporofita, zwa matshelo zwo vha zwi tshi ḓo vha swiswi ḽo fhelelaho. Ndivho ya tshedza ndi u pandela swiswi—musi muthu a tshi tshimbila fhethu ha swiswi, u sumbedza nḓila, na u i sumbedza zwavhuḓi, uri mutshimbili a kone, nga ḽiga ḽiṅwe na ḽiṅwe, u vhona na u nanga nḓila. Muimbi wa Dziphisalema u ri: “Ipfi ḽau ndi luvhone lwa milenzhe yanga, na tshedza tsha nḓila yanga.”32 Muṱali u ri: “Nḓila ya vho lugaho i tou nga tshedza tshi penyaho, tshine tsha ṋaṋa u penya u swika ḓuvha ḽi tshi tsha tshoṱhe.”33 Ngauralo zwi a vhonala uri, musi ri tshi bvela phanḓa na tshifhinga, ipfi ḽa Mudzimu, nga maanḓa kha u ḓadzea ha vhuporofita haḽo, ḽi ḓo ṋaṋa u vulea, ḽi tshi ita uri mugudi wa Bivhili a ṋaṋe u vhona zwavhuḓi uri ngangoho u nḓilani i isaho tshedzani tsha lini na lini na kha ḓuvha ḽi sa fheli.

GSAM 31Zwiitea Zwiraru Zwihulwane u Bva Edeni u Swika Magumoni

GSAM 31.2Musi ri tshi sedza nḓila ya vhathu vha Murena u bva Edeni u swika magumoni, nga tshedza tsha Maṅwalo, hu na zwiitea zwiraru zwine zwa vhonala nga nḓila yo khetheaho. Tsha u thoma ndi u ḓa ha u thoma ha Khristo, u ambara hawe ṋama, u ḓa ha Imanuele, Mudzimu o vhonadzwaho ṋamani; tsha vhuvhili ndi Tshanduko Khulwane ya Kereke nga murahu ha Zwifhinga zwa Swiswi—miṅwaha ya 1260 ya u tsikeledzwa, ye khayo ipfi ḽa Murena ḽa vha ḽo dzumbelwa vhathu zwavho lu ṱoḓaho u vha lwo fhelelaho—u bva ha kereke kha vhuimo hayo ha sogani, na u vhewa ha Maṅwalo hune vhoṱhe vha nga a vhala vha ḓivha u funa hawe; tsha vhuraru ndi u ḓa ha vhuvhili ha Murena washu u ḓisa zwifhinga zwa u vusuludzwa ha zwoṱhe zwe zwa ambiwa nga milomo ya vhaporofita vhawe vhakhethwa vhoṱhe u bva tshee shango ḽa sikwa; hezwi zwi ḓo fhelisa “nndwa ya zwifhinga zwoṱhe,” nndwa vhukati ha tshivhi na u luga, zwa ḓisa tshifhinga tsha vhugala, tshe zwifhinga zwoṱhe zwa vha zwi tshi livha khatsho.

GSAM 32Vhuporofita Vhu Sumbedza Zwiga zwa Nḓila u Swika Magumoni

GSAM 32.1Musi ri tshi thetshelesa ipfi ḽo khwaṱhaho ḽa vhuporofita sa tshedza tsha u livhisa maga ashu, tshi tshi ri sumbedza nḓila yo teaho swiswini, a zwi nga koni u vha nga iṅwe nḓila: ri ḓo wana nḓila yo sumbedzwa zwavhuḓi kha ipfi ḽa vhuporofita, kha tshifhinga tshoṱhe u swika kha u ḓa ha vhuvhili ha Khristo. Sa izwi zwo ralo, vhane vha tevhela nga vhuronwane tshedza tsha vhuporofita vha ḓo ḓivha zwiga na tsumbo dza uri ḓuvha ḽihulwane ḽi tsini; vha ḓo dovha vha ḓivha mushumo wa Murena musi u tshi bvela phanḓa wo khwaṱha nga milaedza ya ngoho ine ya ḓo lugisela vhathu u ṱangana nae nga mulalo musi a tshi ḓa.

GSAM 32.2Naho Maṅwalo a tshi ḓivhadza uri ḓuvha ḽa Murena ḽi ḓo ḓela vhanzhi sa “mbava vhusiku,”34 a dovha a amba nga vha imaho kha nyeletshedzo ya Murena a ri: “Inwi, vharathu, a ni swiswini, uri ḽeneḽo ḓuvha ḽi ni vutshele sa mbava. Inwi noṱhe ni vhana vha tshedza, na vhana vha masiari.”35

GSAM 32Humbulani u Livhisa ha Murena

GSAM 32.3Musi ri tshi humbula u livhisa ha Murena kha dzangano ḽa vha lindelaho u ḓa ha vhuvhili ha Khristo, ndi zwavhuḓi u ṱhogomela uri ho dzula hu ndivho ya Mudzimu uri vhathu vhawe vha humbule u vhonadzwa ha ndondolo na maanḓa awe a u vha thusa. Musi a tshi ṋea zwiitisi zwa u humela murahu ha Israele a tshi ṱutshela Mudzimu, muimbi wa Dziphisalema u ri: “Vho hangwa Mudzimu Mutshidzi wavho, we a ita zwithu zwihulwane ngei Egipita; mishumo i mangadzaho shangoni ḽa Hamu, na zwithu zwi ofhisaho ngei Lwanzheni Lutswuku.”36 Arali zwo vha zwi zwavhuḓi uri Israele a humbule u livhiswa hawe nga Murena, naa na kha riṋe a si zwavhuḓi? A tshi takala zwihulu, muimbi wa Dziphisalema u dovha a ri: “Renda Murena, iwe muya wanga, u songo hangwa zwivhuya zwawe zwoṱhe.”37

GSAM 33.1Kha zwifhinga zwoṱhe Murena o vha e na ngoho dza ndeme, dzo itelwaho u bvisa vhathu vhupulini ha tshivhi nga tshilidzi tshawe, na u vha lugisela u dzhena Kanana ya ṱaḓulu; nahone zwi a vhuyedza u sedza zwe Murena a ita kha vhe vha ḓivhadza dzenedzi ngoho.

GSAM 33Mvelelo Khulwane nga Zwiṱukuṱuku—Vhuṱanzi ha D’Aubigné

GSAM 33.2D’Aubigné, kha Ḓivhazwakale ya Tshanduko ya Kereke yawe, u ri: “Mudzimu, ane a lugisela mushumo wawe nga zwifhinga zwinzhi, u u khunyeledza nga zwishumiswa zwi si na maanḓa na luthihi, musi tshifhinga tshawe tsho swika. U ḓisa mvelelo khulwane nga zwiṱukuṱuku, wonoyo ndi mulayo wa Mudzimu. Hoyu mulayo, u shumaho hoṱhe kha tsiko, u wanala na kha ḓivhazwakale.”38

GSAM 33.3Musi Mudzimu, zwifhingani zwa kale, a tshi thoma u nanga vhathu vho khetheaho uri a vha ite lushaka lwawe lwo khetheaho, o zwi ita nga u vhidza muthu muthihi—Abrahamu—we a vha a tshi dzula vhukati ha vhahedeni, ngei Uri ha Vhakaladea. Khaye ha bva vhana vhanzhi; hone nga havho, musi vho no huliselwa kha tshirunzi tsha u vha lushaka, Mudzimu wa ṱaḓulu o ri: “Murena ho ngo ni funa, kana u ni nanga, nga ṅwambo wa uri no vha ni vhanzhi u fhira vhathu vhaṅwe; ngauri no vha ni vhaṱuku kha vhathu vhoṱhe.”39

GSAM 33.4Hafhu, musi a tshi ṱoḓa u vhofholola vhathu vhawe vhupulini havho ngei Egipita, o nanga uri murangaphanḓa wavho a vhe uyo we, musi a tshee lushie, a dzumbiwa miṅwedzi miraru nḓuni ya mme awe, nga murahu a vhewa kha kuareka zwako kwa ṱhanga, kwo dodzwaho sekontiri, a vhewa uri a londolwe nga Mulambo wa Nile. Naho zwo ralo, onoyu Mushe, musi a tshi swika miṅwahani ya u ṱalukanya, o nanga nḓila ya u ḓiṱukufhadza ya u tambula na vhathu vha Mudzimu nṱhani ha u ḓiphiṋa hune ha wanala kha “madakalo a tshivhi a tshifhinganyana.”40

GSAM 34Gundo ḽa Gidioni

GSAM 34.1Nga murahu, musi Murena a tshi ṱoḓa u vhofholola Israele kha Vhamidiani na Vhaamaleke, vhe vha ḓa shangoni ḽavho vhe “vhanzhi sa nzie,” vha tshinyadza zwibveledzwa zwa mavu, vha sa siyi “zwiḽiwa zwa Israele, nngu, kana kholomo, kana donngi,” Murena o ruma muruṅwa kha Gidioni. Hoyu murwa wa Juashi o vha o tsikeledzwa lwe a vha a tshi pura goroi ṱhukhu a i dzumba maswina awe. Musi muruṅwa a tshi mu vhudza uri u ḓo vhofholola Israele, Gidioni o vhudzisa o mangala a ri: “Ndi ḓo tshidza Israele nga mini? Vhona, muṱa wahashu ndi wa vhashai kha Manase, nahone nṋe ndi muṱukusa nḓuni ya khotsi anga.”41 Onoyu munna a ḓiṱukufhadzaho, wa mushai, o bva na vhanna vhawe vha maḓana mararu, vhe na mbone dzavho na dzikhali zwazwo (nyito ine kha ṱhalukanyo yo pimiwaho ya vhathu ya nga vhonala i vhutsilu), vha tshi ita Mudzimu maanḓa avho, vha wana gundo ḽihulwane. Musi u vhofhololwa hu sa athu ḓa, Gidioni o vha a tshi nga lila sa muporofita Amusi musi a tshi vhudzisa a ri: “Jakopo u ḓo takuwa nga nnyi? Ngauri ndi muṱuku.”42

GSAM 34Lushie Tshidyeloni

GSAM 34.2Nga tshifhinga tsho vhewaho nga Murena, Mutshidzi wa vhathu o bebwa, nahone vhalisa vha mu wana o eḓela tshidyeloni. Mashaka awe a kha ḽifhasi o vha a tshi ita mishumo ya u ḓitshidza yo ḓiṱukufhadzaho, naho yo vha i tshi ṱhonifhea. Nga vhushai hawe kha ḽifhasi, Mutshidzi o ri: “Phunguhwe dzi na milindi, na zwiṋoni zwa ṱaḓulu zwi na zwiṱaha; hone Murwa-muthu ha na hune a vhea hone ṱhoho yawe.”43 O nanga vhaapostola vhawe “kha vha vhuimo ha fhasi, vhane naho vhe si vha fhasi-fhasi, vha sa swiki kha vhuimo ha vhukati. Zwoṱhe zwo dzudzanywa nga yeneyo nḓila uri zwi sumbedze shango uri mushumo wo vha u si wa muthu, hone wo vha u wa Mudzimu.”

GSAM 35A Ho Ngo Vhidzwa Vhaṱali Vhanzhi

GSAM 35.1Paulo o amba nga mushumo wa maḓuvhani a kereke ya u thoma a ri: “Vhutsilu ha Mudzimu vhu na vhuṱali u fhira vhathu; na vhushayanungo ha Mudzimu vhu na maanḓa u fhira vhathu. Ngauri ni a vhona u vhidzwa haṋu, vharathu, uri a ho ngo vhidzwa vhaṱali vhanzhi nga ṋama, kana vha maanḓa vhanzhi, kana vha bvaho miṱani ya vhuimo ha nṱha vhanzhi. Hone Mudzimu o nanga zwa vhutsilu zwa shango uri a shonise vhaṱali; nahone Mudzimu o nanga zwi si na maanḓa zwa shango uri a shonise zwi re na maanḓa; na zwa fhasi zwa shango, na zwi nyadziwaho, Mudzimu o zwi nanga, ee, na zwi siho, uri a fhelise zwi re hone; uri hu si vhe na ṋama ine ya ḓihudza phanḓa hawe.”44

GSAM 35Vhanna vha Ḓiṱukufhadzaho kha Tshanduko ya Kereke

GSAM 35.2Ri wana wonoyu mulayo u tshi sumbedzwa kha vhutshilo ha Vhashanduli vhahulwane vha Kereke vha ḓanani ḽa miṅwaha ḽa vhu 16. Muṅwali wa ḓivhazwakale u ri: “Mushanduli wa Kereke Zwingle o bva nḓuni ṱhukhu ya mulisa wa ngei thavhani dza Alps; Melanchthon, muḓivhi wa zwa Mudzimu wa Tshanduko ya Kereke, a bva fhethu ha mushumo ha muiti wa zwiambaro zwa nndwa; Luther ene a bva nḓuni ṱhukhu ya mugodi wa mushai.” A tshi amba nga ene muṋe, Luther o ri: “Vhabebi vhanga vho vha vhe vhashai vhukuma. Khotsi anga vho vha vhe muremi wa khuni wa mushai (nga murahu vha vha mugodi), nahone mme anga vho vha vha tshi anzela u hwala khuni nga muṱana, uri vha wane zwa u alusa vhana vhavho. Vho konḓelela mushumo u konḓaho vhukuma vha tshi itela riṋe.”

GSAM 35.3Muapostola Jakopo, a tshi amba nga u vhidzwa ha vhathu u shumela Murena, u ri: “Thetshelesani, vharathu vhanga vhafunwa, naa Mudzimu ho ngo nanga vhashai vha ḽino shango, uri vha vhe vhafumi lutendoni, na maḽaifa a muvhuso we a u fulufhedzisa vha mu funaho?”45

GSAM 35Vhamethodisi vha u Thoma

GSAM 35.4Musi ri tshi tevhela mutevhe u bvelaho phanḓa wa vhashanduli vha kereke u swika maḓuvhani a u thoma a Vhumethodisi, musi pfunzo ya tshilidzi tsha mahala i tshi ḓivhadzwa nga u ḓiimisela, ri wana uri yo vha i tshi fhelekedzwa nga maanḓa a Mudzimu. Musi i tshi vhewa phanḓa ha vhathu nga u fulufhedzea, na lufuno lu bonolo lwa Khristo, nahone ya farwa nga lutendo lu tshilaho, vhatendi vho wana u hangwarelwa zwivhi zwa kale, na maanḓa a u vha ita vhakhethwa uri vha kone u tshila vhutshilo ha vhukhethwa. Vhumethodisi ho thoma nga u ḓiṱukufhadza, ha phaṱhutshedzwa u ya nga lutendo na fulufhelo ḽo leluwaho ḽa vhafunzi na miraḓo ya kereke.

GSAM 36.1Musi ri tshi tevhedza zwiitea na tshenzhelo zwi ṱumanaho na dzangano ḽa vha lindelaho u ḓa ha vhuvhili ha Khristo, ri wana uri, sa kha mushumo muṅwe na muṅwe wa Murena une wa khunyeledzwa nga muthu sa mushumeli, mathomo aḽo o vha e vhukati ha vhashai na vha sa ḓivhei. Hone hu songo vha na ane a ḽi hanedza nga ṅwambo wa hezwi a sa athu ṱolisisa nga vhuronwane vhuṱanzi vhune uyu mushumo muhulwane wa fhaṱwa khaho, uri vha si wanale vhe kha vhuimo ha vhe Murena a vhudzisa nga havho a ri: “Ndi nnyi o nyadzaho ḓuvha ḽa zwithu zwiṱuku?”46

GSAM 36Phindulo ya Eck kha Luther

GSAM 36.2U itela u thusa vhane vha nga tama u haṱula uri pfunzo yo luga kana yo khakhea nga u sedza uri vha i ṱanganedzaho ndi vhaṱuku kana ndi vhanzhi, ri redza tshiṅwe tshipiḓa tsha khanedzano vhukati ha Luther na Eck. Musi Luther a tshi ima kha Maṅwalo, a vha na tshivhindi tsha u hanedza ndugelo ya vhathu ya u vhea mihumbulo yavho nṱha ha ipfi ḽa Mudzimu, Eck a fhindula nga haya maipfi a u goda: “Ndi khou mangadzwa nga u ḓiṱukufhadza na u sa ḓikukumusa zwine Dokotela a ṱhonifheaho a thoma ngazwo u pikisa, e eṱhe, vhokhotsi vhanzhi vha bvumo, na u ḓiita ane a ḓivha u fhira vhapapa vhahulwane, khoro, vhadokotela na yunivesithi! ... Ngangoho zwi nga mangadza arali Mudzimu o dzumbela vhakhethwa vhanzhi na vhafelalutendo ngoho u swika Khotsi vha ṱhonifheaho vha tshi ḓa.”

GSAM 36.3Heyi phindulo yo vha i tshi nga fhindulwa zwavhuḓi nga ya Zwingle kha John Faber ngei Zurich, musi Faber a tshi amba nga “u mangadzwa hawe nga hune zwithu zwa swika hone, musi mikhuvha ya kale yo dzulaho maḓana a 12 a miṅwaha i tshi laṱiwa, nahone ha phethwa khagala uri Vhukhriste ho vha vhu tshi khakha miṅwaha ya 1400.” Zwingle o ṱavhanya a fhindula uri “vhukhakhi a ho ngo litsha u vha vhukhakhi nga ṅwambo wa uri u vhu tenda ho dzula miṅwaha ya 1400, na uri kha u rabela Mudzimu, u vha ha mukhuvha wa kale a zwi ambi tshithu arali mutheo kana thendelo yawo i sa wanali Maṅwaloni makhethwa.”47

GSAM 37Ipfi ḽa Murena ḽi tshi Vhambedzwa na Vhuṱali ha Vhathu

GSAM 37.1Khombo ya u ḓitika nga mihumbulo ya vhathu, nṱhani ha u fhindula mbudziso ya uri, “Ngoho ndi mini?” nga ipfi ḽa Murena, yo ṱalutshedzwa nga ho livhaho nga muporofita Hosia musi a tshi ri: “No lima vhuvhi, na kaṋa u sa luga; no ḽa mutshelo wa mazwifhi; ngauri wo fulufhela nḓila yau, na vhunzhi ha vhanna vhau vha maanḓa.”48 Mbilu ya muthu yo dzula i tshi sendamela kha u fulufhela muthu; hone musi ri tshi sendela kha tshifhinga tshine Murena a ḓo “takuwa a dzinginyisa ḽifhasi nga nḓila i ofhisaho,” muporofita Yesaya u a laya a ri: “Litshani u ḓitika nga muthu, ane mufemo wawe wa vha ningoni dzawe; ngauri u nga vhalelwa mini?”49

GSAM 37.2Sa izwi ro sevhiwa nga Maṅwalo nga yeneyi nḓila nga ha khombo yashu kha hezwi, hu songo vha na ane a ṱavhanya u haṱula dzangano ḽa vha lindelaho u ḓa ha vhuvhili ha Khristo, sa ḽi sa faneli u sedzwa nga ṅwambo wa mathomo aḽo a u ḓiṱukufhadza, kana nga ṅwambo wa uri vha vhidzwaho vhahulwane maṱoni a shango a vho ngo tikedza mushumo waḽo. Hone vhoṱhe nga vha ṱolisise nga vhuronwane zwine ḽa amba. Ngoho i na mutengo u sa vhambedzwi na tshithu; musi mihumbulo zwawo ya vhathu i tshi vhambedzwa nayo, i tou vha mungu u si na mushumo.

Notes

  1. 2 Timotheo 1:9 ↩
  2. David H. Montgomery, Mafhungo a Ndeme a Ḓivhazwakale ya Amerika, khanḓiso ya 1902, masiaṱari 8, 9. ↩
  3. Vhaheberu 6:19. ↩
  4. 1 Vhathesalonika 2:19. ↩
  5. Mishumo 24:14, 15. ↩
  6. Mishumo 26:6-8. ↩
  7. Mishumo 28:20. ↩
  8. Tito 2:11-13. ↩
  9. 1 Petro 1:3-7. ↩
  10. Yesaya 45:18. ↩
  11. Dziphisalema 115:16. ↩
  12. Muhuweleli 7:29. ↩
  13. Doiteronomio 32:8. ↩
  14. Mishumo 17:26-28. ↩
  15. Yesaya 60:21. ↩
  16. Yesaya 33:24. ↩
  17. Dziphisalema 37:11. ↩
  18. 2 Petro 1:16-19. ↩
  19. Mateo 16:28. ↩
  20. Luka 9:27. ↩
  21. 1 Vhakorinta 15:51, 52 ↩
  22. Yohane 13:19 ↩
  23. Yesaya 46:9, 10 ↩
  24. Yesaya 48:3-7 ↩
  25. Nzumbululo 22:10 ↩
  26. Nzumbululo 1:3 ↩
  27. Dotoronomio 29:29 ↩
  28. Matiosi 24:15 ↩
  29. Yesaya 29:11-14 ↩
  30. 2 Pitrosi 1:20, 21 ↩
  31. Johanisi 16:13 ↩
  32. Dziphisalema 119:105 ↩
  33. Mirero 4:18 ↩
  34. 1 Vhathesalonika 5:2; 2 Pitrosi 3:10 ↩
  35. 1 Vhathesalonika 5:4, 5 ↩
  36. Dziphisalema 106:21, 22 ↩
  37. Dziphisalema 103:2 ↩
  38. Ḓivhazwakale ya Tshanduko ya Kereke, bugu ya 2, ndima ya 1, phara ya 1 ↩
  39. Dotoronomio 7:7 ↩
  40. Vhaheberu 11:25 ↩
  41. Vhahaṱuli 6:4, 5, 15 ↩
  42. Amusi 7:2 ↩
  43. Matiosi 8:20 ↩
  44. 1 Vhakorinta 1:25-29 ↩
  45. Jakopo 2:5 ↩
  46. Zakaria 4:10 ↩
  47. Ḓivhazwakale ya Vhuporotesitante ya Wylie, ndima ya 12, phara dza 16, 17; khanḓiso ya Cassel, siaṱari 458 ↩
  48. Hosia 10:13 ↩
  49. Yesaya 2:22 ↩

Note

Back