Ndima ya 20 — Zwiṱhavhelo Kha Mushumo wa Mathomoni
GSAM 311.1“Nkhuvhanganyeleni vhakhethwa vhanga; vhe vha vhofha mulanga na nṋe nga tshiṱhavhelo. Na maṱadulu a ḓo ḓivhadza u luga hawe, ngauri Mudzimu ndi ene muhaṱuli nga dzawe.”1
GSAM 311.2Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 3 Fulwi 1902, ri vhala uri:
GSAM 311.2“Vhane vha dzhena mushumoni zwino vha ḓivha zwiṱuku nga u ḓidzima na u ḓiṋekedza ha vhe Murena a vha hwesa muhwalo wa mushumo wawe musi u tshi thoma. Vha fanela u vhudzwa lunzhi nga zwe zwa itea tshifhingani tsho fhiraho; ngauri vha fanela u bvela phanḓa na mushumo nga u ḓiṱukufhadza na u ḓiṋekedza u fanaho na he ha vhonala kha vhashumi vha ngoho vha tshifhingani tsho fhiraho.”
GSAM 311.3Hafhu, kha Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, Vholumu ya 7, hu wanala aya maipfi:
GSAM 311.3“Ri khou sendela magumoni a ḓivhazwakale ya ḽino shango, nahone masia o fhambanaho a mushumo wa Mudzimu a fanela u bveliswa phanḓa nga u ḓiṋekedza huhulwane u fhira ho no vhonalaho.”2
GSAM 311.4Ho no ambiwa nga zwiimo zwe zwa ṱuṱuwedza Muhulwane Bates, nga 1846, uri a ṅwale na u anḓadza bugu yawe ya u thoma nga ha mafhungo a Sabatha. Ho dovha ha ambiwa nga vhuimo vhu kondaho ha Muhulwane James White musi a tshi thoma u anḓadza gurannḓa ye ya vha i tshi pfi Ngoho ya Zwino, nga 1849.
GSAM 311Kubugu nga ha Maṱadulu a Vuleaho
GSAM 311.5Nga murahu ha bono ḽe Mma White vha ḽi ṋewa ngei Topsham, Maine, nga tshifhinga tsha u wa ha maṱari tsha 1846, musi vha tshi sumbedzwa dziṅwe dza pulanete, Muhulwane Bates vha lugisa maṅwalwa a kubugu nga ha Maṱadulu a Vuleaho. Fhedzi ho vha hu tshi ṱoḓea vhukuma tshelede ya u ku anḓadza. Uri i wanale, muṅwe khaladzi we a vha a tshi dzula Massachusetts, we a vha a tshi tou bva u fhedza u ita na u aḓa khaphethe ntswa yo lukwaho nga zwipiḓa zwa malabi, a i takula a i rengisa, a ṋea Muhulwane Bates tshelede ye a i wana. Zwenezwo zwa vha konisa u anḓadza bugu yavho ya vhuvhili.
GSAM 312Kubugu nga ha Mushumo wa u Vhea Luswayo
GSAM 312.1Nga murahu ha bono ḽa mushumo wa u vhea luswayo, ḽe ḽa ṋewa ngei Dorchester, Massachusetts, nga 18 Ḽara 1848, Muhulwane Bates vha ṅwala kubugu kwa vhuraru, kune kwa pfi Luswayo lwa Mudzimu a Tshilaho. Na henefha vha dovha vha ṱangana na thaidzo ya u shaya tshelede ya u gandisa. Tshilikadzi ya muswa, i tshi pfa nga ha vhuimo uho, ya rengisa kuḓu kwe ya vha i nakwo mahayani, ya ṋea Muhulwane Bates hafu ya tshelede ye ya ku wana. Nga yeneyo nḓila vha dovha vha kona u badela u gandiswa ha bugu.
GSAM 312Zwiṱoḓea zwa Mushumo wa Khanḓiso
GSAM 312.2Nga 1851-52 Ṱolokanyo ya U ḓa na Muḓivhadzi wa Sabatha yo vha i tshi gandiswa ngei Saratoga Springs, N.Y. Henefho Vho Thompson vha ṋea Muhulwane White na mufumakadzi wavho vhudzulo vha sa badeli; nahone nga thundu dzo hadzimwaho vha dovha vha wana tshibuli tsha u thoma muḓi.
GSAM 312.3Nga tshenetsho tshifhinga vhatendi vha ngoho ya zwino vho vha vha tshi khou engedzea, nahone nga u engedzea havho ho vha hu tshi ṱoḓea uri Muhulwane White na Mma White vha shume nga vhone vhaṋe vhukati havho. Hezwi, khathihi na mushumo wa u dzudzanya maṅwalwa, zwa ita uri hu ṱoḓee vhathusi ofisini. Nga tshenetsho tshifhinga vhaṅwe na vhone vha ṱuṱuwedzea u thusa kha mushumo wa maṅwalwa. Uri ri sumbedze nḓila ine Murena a fhindula ngayo lutendo lwa vhathu vhawe na u vusa vhashumi musi vha tshi ṱoḓea, ri ṋea zwe zwa itea kha khaladzi o ḓiṋekedzaho, Mma Rebecca Smith, vha West Wilton, N.H.:—
GSAM 312.4Nga murahu ha musi tshifhinga tsho vhewaho tsho fhira, murwa wavho Uriah na ṅwananyana wavho Annie R. vho vha vha tshi tama vhukuma u ya tshikoloni uri vha ḓilugiselele u vha vhadededzi. Mme vho ofha uri vhana vha khou kokodzelwa shangoni; nahone ngoho ndi ya uri nyofho dzavho dzo vha dzi na tshiitisi. Lufuno lwa mme kha vhana lwavho lwo vha lu tshi fhindulwa nga lufuno lwavho khavho.
GSAM 313Uriah Smith Tshikoloni tsha Phillips
GSAM 313.1U bva nga 1848 u swika nga 1851 murwa o dzhena Tshikoloni tsha Phillips ngei Exeter, N.H., he vhagudi vha gudiswa ngudo dza ṅwaha wa u thoma wa khoḽidzhi, uri musi vha tshi dzhena khoḽidzhini vha vhe vho no ranga phanḓa nga ṅwaha muthihi. O fhedza dzenedzi ngudo. Nga 1851 o shuma uri a wane tshelede ya u ya khoḽidzhini, fhedzi mutholi wawe a kundelwa kha zwa mabindu, ene a xelelwa nga tshelede yawe. Nga zwenezwo a litsha pulane ya ngudo dza khoḽidzhi ye a vha e nayo kale.
GSAM 313Khomba Smith Tshikoloni tsha Vhasidzana
GSAM 313.2Musi Uriah e tshikoloni tshenetsho, khaladzi awe o vha a tshi dzhena tshikolo tsha vhasidzana ngei Charlestown, Massachusetts. Ngudo dzawe henefho dzo vha dzi tsini na u fhela. Samusi o vha a tshi ḓo ṱuwa tshikoloni hu si kale, ene na murathu wawe vha vhidzwa uri vha funze tshikoloni ngei Mt. Vernon, N.H., lwa miṅwaha miraru, vha tshi hola $1,000 nga ṅwaha, khathihi na zwiḽiwa na vhudzulo.
GSAM 313.3Nga tshenetsho tshifhinga mme vho ṱanganedza “ngoho ya zwino.” Zwino thabelo dzavho vha tshi rabelela vhana vhavho dzo vha dzo khwaṱha na u fhisea u fhira kale, arali zwenezwo zwo vha zwi tshi konadzea. Muhulwane Bates vha dalela West Wilton, nahone Mma Smith vha vha ṱalutshedza mafhungo a vhana vhavho, u rembuluwa havho ha itwa tshithu tsha u rabelelwa. Muhulwane Bates vho vha vho lavhelela u fara miṱangano nga murahu ha maḓuvha a si gathi ngei Somerville, Massachusetts, muḓini wa Paul Folsom; Mma Smith vho vha vha tshi ḓo ṅwalela ṅwananyana wavho vha mu ramba uri a ḓe muṱanganoni. Musi hu tshee zwo ralo, Muhulwane Bates na mme vho vha vha tshi ḓo rabela uri Mudzimu a kwame mbilu yawe uri a ye muṱanganoni.
GSAM 313Miloro Mivhili yo Ḓadzwaho
GSAM 313.4Muhulwane Bates vho vha vha sa athu u vhuya vha dzhena kamarani ye muṱangano wa vha u tshi ḓo farelwa khayo, ngauralo vha sa ḓivhi tshithu nga ha kuimele kwayo. Vhusikuni ha musi muṱangano u tshi ḓo vha nga matshelo, vha lora vhe kha yeneyo kamara, zwidulo zwoṱhe zwo dzulwa nga vhathu nga nnḓa ha tshithihi tsini na muṋango. Vha dovha vha lora vha tshi shandula thero ye vha vha vho dzudzanya u amba nga hayo, vha amba nga ha fhethu hukhethwa; vha tshi lora vho imba luimbo lwa u thoma, vha rabela, vha imba luimbo lwa vhuvhili, nahone vhone vha tshi tou bva u vula Bivhili yavho vha tshi vhala uri, “U swika hu tshi fhela maḓuvha a zwigidi zwivhili na maḓana mararu, ndi hone fhethu hukhethwa hu tshi ḓo kunakiswa,” vha tshi sumba tshifanyiso tsha fhethu hukhethwa kha tshati, muṋango wa vulea, khomba ya dzhena ya dzula kha tshidulo tshi si na muthu. Vha dovha vha lora uri onoyo muthu ndi Annie R. Smith, uri a mbo ḓi vha na dzangalelo a ṱanganedza ngoho.
GSAM 314.1Muṱangano wa Muhulwane Bates wo vha u nga Sabatha (Mugivhela), nahone samusi ho vha hu si na tshikolo nga ḽeneḽo ḓuvha, Annie a ri, “Ndi ḓo ya, u itela fhedzi u takadza mme anga.” Vhusikuni ha musi yeneyo Sabatha i tshi ḓo vha nga matshelo a lora o ya, fhedzi o lenga; a lora uri musi a tshi swika muṋangoni, luimbo lwa u thoma lwo vha lwo no imbiwa, ho no rabelwa, vha tshi tou fhedza luimbo lwa vhuvhili. Musi a tshi dzhena, a vhona uri zwidulo zwoṱhe zwo dzulwa nga vhathu nga nnḓa ha tshithihi tsini na muṋango; muambi mulapfu, wa tshirunzi na wa vhulenda, o vha a tshi sumba tshati ine a sa athu u vhuya a vhona i fanaho nayo, a tshi dovholola uri, “U swika hu tshi fhela maḓuvha a zwigidi zwivhili na maḓana mararu, ndi hone fhethu hukhethwa hu tshi ḓo kunakiswa.” A lora zwe a amba zwo mu takadza vhukuma, na uri zwo vha zwi ngoho.
GSAM 314.2O ṱuwa a tshi ya muṱanganoni hu tshee na tshifhinga tshinzhi, fhedzi a xedza nḓila, ngauralo a swika vha tshi khou imba mafhedzisele a luimbo lwa vhuvhili. Musi a tshi dzhena, zwoṱhe zwo vha zwi nga zwe a zwi vhona muloroni, nahone onoyo munna wa muloroni wawe o vha a tshi khou dovholola nga yeneyo nḓila mafhungo a Daniele 8:14. Zwenezwo zwa mbo ḓi khwaṱhisa u tenda mbiluni yawe.
GSAM 314.3Muhulwane Bates vho vha vha songo humbula muloro wavho u swika a tshi dzhena muṋangoni a dzula. Vho vha vho lugiselela u amba nga iṅwe thero, fhedzi muhumbulo wavho wa dzula kha mafhungo a fhethu hukhethwa. Musi vha tshi khou dovholola mafhungo eneo, vha mbo ḓi humbula muloro wavho, vha rabela vho fhumula uri vha thusiwe u amba na dzimbilu dza vhathetshelesi vhavho. Vho ṱalutshedza nga vhofholowo vhuhulwane u fhira ha tshifhinga tsho vhewaho, zwe Annie a vha a tshi zwi ḓivha. Nga murahu vha ṱalutshedza ngoho ya mulaedza wa muruṅwa wa vhuraru na ya Sabatha.
GSAM 315Annie Smith u Ṱanganedza Ngoho
GSAM 315.1Musi vha tshi fhedza muṱangano, vha sendela kha Annie vha ri, “Ndi tenda uri ni ṅwananyana wa Khaladzi Smith vha West Wilton. A thi athu u vhuya nda ni vhona, fhedzi tshifhaṱuwo tshaṋu tshi vhonala tshi tshi ḓivhea. Ndo lora ndi tshi ni vhona vhusiku ho fhiraho.” Annie a mbo ḓi anetshela muloro wawe. A ṱuwa muṱanganoni maḓipfele na zwipikwa zwawe zwo shanduka zwoṱhe, o ṱanganedza ngoho ya Sabatha henefho nga tshenetsho tshifhinga.
GSAM 315.2A humela tshikoloni, a paka bogisi ḽawe ḽa thundu, a ya hayani. Musi a tshi pfa nga ha mihwalo ya Muhulwane White kha zwa khanḓiso na mishumo yavho ya u huwelela, a pfa uri Mudzimu u mu vhidza uri a ye u vha thusa mushumoni wa ofisi. Nga Ṱhangule 1851, musi gurannḓa i tshi pfuluswa u bva Paris u ya Saratoga Springs, N.Y., Khomba Smith vha ya henefho sa muṅwe wa vhashumi.
GSAM 315Tshiṱhavhelo na u Ḓiṋekedza
GSAM 315.3Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, Vholumu ya 2, Nomboro ya 7, hu na mitaladzi i si gathi ye a i ṅwala, i tshi ṱalutshedza maḓipfele awe nga murahu ha u litsha pulane dzawe dza kale a ṱanganedza mushumo wawe wa u ḓiṱukufhadza, u si na u ḓihudza. U ri:
GSAM 315.3“Ndi fulufhela uri ndo sia zwoṱhe uri ndi tevhele Ngwana hoṱhe hune ya ntsha phanḓa i tshi ya. Shango a ḽi tsha nkunga na luthihi. Fulufhelo ḽanga, dakalo ḽanga na lufuno lwanga, zwoṱhe zwino zwo livha kha zwithu zwa ṱaḓulu na zwa Mudzimu. A thi ṱoḓi huṅwe fhethu nga nnḓa ha u dzula milenzheni ya Yesu nda guda khae—kana muṅwe mushumo nga nnḓa ha u shumela Khotsi anga wa ṱaḓulu—kana ḽiṅwe dakalo nga nnḓa ha mulalo wa Mudzimu une wa fhira u ṱalukanya hoṱhe.”
GSAM 315.4Thuso ya Khaladzi Annie ofisini sa muvhali wa u lulamisa maṅwalwa na kha miṅwe mishumo yo ḓa nga tshifhinga tsho teaho. Lwa miṅwaha miraru o shuma nga u fulufhedzea na nga nḓila i bvelelaho, a tshi wana zwiḽiwa na zwiambaro fhedzi. Mafheloni a tshenetshi tshifhinga lufhia lwo vha lwo no mu fara, lwa mu swaya uri a vhe tshidzhiwa tshalwo. Musi vhulwadze uhu ha u lenga na u vhulaha vhu tshi khou mu tshinyadza, o ṅwala zwirendo zwo nakaho. Tshi takadzaho u fhira zwoṱhe ndi tshine tsha pfi “Haya Fhano na Haya Ṱaḓulu.” Marangaphanḓa atsho, e a ṅwalwa nga ḓuvha ḽa musi a tshi ḓo fa nga matshelo (o fa nga 26 Fulwana 1855), a ṱalutshedza zwavhuḓi vhukuma lunako lwa u leluwa na u ḓiṱukufhadza zwe zwa vha zwo hula vhukuma vhuḓifharini hawe, lune ra si kone u litsha u a ṋea oṱhe:
GSAM 316U Thoma Muḓi Vhukati ha Zwi Konḓaho
GSAM 316.3Nga Lambamai 1852, Muhulwane White vha pfuluwa Saratoga Springs vha ya Rochester, N.Y. Ndi kha wonoyu muḓi, kha 124 Mt. Hope Avenue, he vha thoma lwa u thoma u dzudzanya muḓi nga zwithu zwo rengwaho vhudzuloni ha zwo hadzimwaho. Fhedzi vho vha vha tshi fhisetshela vhukuma uri mushumo wa khanḓiso u bvelele, uri gurannḓa i kone u anḓadzwa tshifhinga tshoṱhe nga nḓila yo dzudzanywaho na uri ngoho i phaḓaladzwe, lwe vha ḓidzima zwinzhi zwa zwithu zwo ḓoweleaho zwine zwa leludza vhutshilo.
GSAM 316.4Nḓila ye vha thoma ngayo muḓi nga tshenetsho tshifhinga ni nga i vhala kha luṅwalo lwa tshiphiri lu tevhelaho, lwe Mma White vha lu ṅwalela muṱa wa S. Howland, nga 16 Lambamai 1852:—
GSAM 316.5“Ri khou tou thoma u dzula fhano Rochester. Ro hira nḓu ya kale nga $175 nga ṅwaha. Mutshini wa u gandisa u nga ngomu nḓuni. Arali zwo vha zwi si nga zwenezwo, ro vha ri tshi ḓo tea u badela $50 nga ṅwaha u itela kamara ya ofisi. No vha ni tshi ḓo mwemwela arali no vha ni tshi nga ri ṱolela na vhona thundu dzashu. Ro renga fureme mbili dza kale dza mmbete nga sente dza 25 iṅwe na iṅwe. Munna wanga o nḓisela zwidulo zwa kale zwa rathi, hu si na na zwivhili zwi fanaho, zwe a zwi badela ḓolara nthihi. Hu sa athu u fhela tshifhinga tshilapfu a nṋea zwiṅwe zwidulo zwiṋa zwa kale zwi si na zwa u dzula khazwo, zwe a zwi badela sente dza 62 zwoṱhe. Fureme dzo vha dzo khwaṱha, nahone ndo vha ndi tshi khou dzi aḓa ḽabi ḽa donje ḽo khwaṱhaho uri hu dzuliwe khaḽo. Boṱoro i a ḓura vhukuma lune ra sa i renge, na nḓabula a ri na tshelede ya u dzi renga. Ri shumisa swobo ya mitshelo vhudzuloni ha boṱoro, na miroho ya midzi ya therenephe vhudzuloni ha nḓabula. Zwiḽiwa zwashu zwa u thoma ro zwi ḽela kha bodo ya u vala vhudziko, yo vhewa nṱha ha migomo mivhili i si na tshithu ye ya vha i tshi dzula fuḽauru. Ro ḓiimisela u konḓelela u shaya arali mushumo wa Mudzimu u tshi nga bvela phanḓa. Ri tenda uri tshanḓa tsha Murena tsho vha tshi hone kha u ḓa hashu fhano. Hu na tsimu khulwane ya mushumo na vhashumi vha si gathi. Muṱangano washu wa Sabatha yo fhiraho wo vha wavhuḓi vhukuma. Murena o ri homolosa nga u vha hone hawe.”
GSAM 317U Fha nga Vhulenda ha Vhatendi
GSAM 317.1Kha nomboro ya u thoma ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi yo gandiswaho Rochester, nga 6 Shundunthule 1852, Muhulwane White vha tshi amba nga ha u pfuluwa Saratoga u ya Rochester, vha ri:
GSAM 317.2“Vhararavho vho ṋekedza tshelede ya u tikedza gurannḓa u fhira zwe ra zwi lavhelela. Naho tshinyalelo dzashu dza u pfuluwa Saratoga Springs na u thoma gurannḓa kha uyu muḓi dzo vha khulwane, a ri na zwikolodo.”
GSAM 317Zwiṱhavhelo zwa Vhashumi
GSAM 317.3Kha mafhungo a zwa mushumo a Nomboro ya 12, ya 14 Tshimedzi, ri vhala uri:
GSAM 317.3“Naho zwo ralo, ofisi a i na tshikolodo nga hetshi tshiitisi: Vhararavho Belden na Stowell, vhe vha shuma ofisini miṅwedzi ya rathi yo fhiraho, vho wana zwiṱuku-ṱuku fhedzi u fhira zwiḽiwa zwavho. Vhaṅwe vhane vha ita wonoyu mushumo a vho ngo wana zwi fhiraho zwavho. Vhukuma khonani dzoṱhe dza ngoho ya zwino dzi ḓo takalela u thusa u ḓadza tshaṱha kha tshelede yo ṱanganedzwaho, uri vhe vha shuma nga maanḓa, zwihuluhulu musi ri siho, vhukati ha vhulwadze, u anḓadza Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, vha wane zwi vha ṱhogomelaho zwavhuḓi.”
GSAM 317Vhatendi Vhaswa ngei Rochester, N.Y.
GSAM 317.4Nga tshilimo tsha 1852, musi mushumo wa khanḓiso wo no thoma zwavhuḓi ngei Rochester, Muhulwane White na mufumakadzi wavho vha fara lwendo lwa miṅwedzi miraru, nga bere na gariki, vha swika kule vhubvaḓuvha ngei Bangor, Maine. Nḓilani vha fara miṱangano na u dalela Vhalondoli vha Sabatha vho balanganaho. Musi vha sa athu u vhuya, u thoma nga 26 Khubvumedzi, Muhulwane J. N. Andrews vha ṋea mutevhe wa thero kha 124 Mt. Hope Avenue. Nga tshenetsho tshifhinga Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa u thoma ḽa vhege vha malo vho ṱanganedza ngoho ya zwino; muṅwali o vha e muṅwe wavho.
GSAM 318Oswald Stowell u Fhodzwa
GSAM 318.1Nga maṅwe madekwana a Ḽavhuṱanu nga Tshimedzi, Muhulwane White na mufumakadzi wavho vha swika hayani vha tshi bva lwendoni lwavho lwa vhubvaḓuvha. Nga ḓuvha ḽi tevhelaho (Sabatha) ra vha vhona lwa u thoma, muṱanganoni wa Sabatha. Nga tshifhinga tsha wonoyu muṱangano Oswald Stowell, mushumi wa mutshini wa u gandisa, o vha a tshi khou lwala vhukuma vhulwadze ha u zwimba ha luṱa lu fukedzaho mafhafhu, nahone dokotela wawe o vha o no fhulufhuwa ngae, o lavhelela uri a fe. Dokotela o ri “a hu na tshine a nga mu itela.” Musi tshumelo i tshi khou bvela phanḓa Oswald o vha e kha kamara yo nambatelanaho na yeneyo, a tshi khou pfa vhuṱungu vhuhulwane muvhilini. Mafheloni a muṱangano a rumela khumbelo ya uri a rabelelwe. Na nṋe nda vhidzwa khathihi na vhaṅwe uri ri vhe na tshifhinga tsha u rabela. Ra gwadama tsini na mmbete wawe, nahone musi hu tshi khou rabelwa, Muhulwane White vha mu ḓodza nga mapfura “dzinani ḽa Murena.” Ho vha hu tshi pfala u vha hone ha Muya wa Mudzimu, nahone a mbo ḓi fhodzwa. Musi ri tshi vuwa thabeloni, o vha o dzula mmbeteni, a tshi ḓirwa nga matungo e a vha a tshi vhavha vhukuma, a tshi ri, “Ndo fhola tshoṱhe. Ndi ḓo kona u shumisa mutshini wa u gandisa nga zwanḓa matshelo.” Nga murahu ha maḓuvha mavhili o u shumisa zwa vhukuma.
GSAM 318Bono ḽa Mma White Phanḓa ha Tshigwada tsha Rochester
GSAM 318.2Yeneyo phaṱhutshedzo ye ya fhodza Muraravho Stowell ya ḓa kha Mma White nga nḓila khulwane u fhira zwenezwo, nahone musi Muhulwane White vha tshi rembuluwa vha tshi vha sedza, vha ri, “Ellen u kha bono; ha femi musi e kha honohu vhuimo. Arali hu na ane a ṱoḓa u ḓivhonela uri hezwi ndi ngoho, o tendelwa u mu ṱola.” Vho dzula vhe kha bono nga yeneyo nḓila lwa tshifhinga tshi ṱoḓaho u vha awara nthihi na minetse ya fumbili. Musi vhe kha honoho vhuimo vho amba maipfi, nga zwiṅwe zwifhinga vha amba mafhungo a pfalaho; naho zwo ralo, na nga u ṱola nga vhuronwane vhuhulwane, ho vha hu sa vhonali u fema muvhilini wavho.
GSAM 319Bono ḽa Vhuḓifari ha Muraḓo a Siho
GSAM 319.1Nga murahu ha musi Mma White vho bva kha iḽi bono, vha ṋea vhuṱanzi ha zwe vha zwi vhona. Muhulwane White na mufumakadzi wavho vha sa athu u vhuya lwendoni lwavho lwa vhubvaḓuvha, muṅwe wa tshigwada tshashu o vha o ṱuwa muḓini, a tshi khou tshimbila nga mafhungo a mabindu kha Vundu ḽa Michigan. Nga zwenezwo o vha e siho kha wonoyu muṱangano, nahone o vha a sa athu u vhuya a vhona Muhulwane White kana mufumakadzi wavho. Musi vha tshi anetshela bono ḽavho, Mma White vho ri vhudza, vhukati ha zwiṅwe zwithu, zwe vha vhona nga ha munna we, musi a tshi khou tshimbila kule na hayani, a vha a tshi amba zwinzhi nga ha mulayo wa Mudzimu na Sabatha, fhedzi nga tshenetsho tshifhinga a tshi khou pfuka muṅwe wa milayo. Vha ri ndi muthu we vha vha vha sa athu u vhuya vha ṱangana nae, naho zwo ralo vha tenda uri vha ḓo mu vhona nga tshiṅwe tshifhinga, samusi mafhungo awe o vha o dzumbululelwa vhone. Fhedzi a hu na na muthihi washu we a humbula uri a nga vha muṅwe wa vhane ra vha ḓivha.
GSAM 319.2Nga murahu ha vhege dzi ṱoḓaho u vha rathi u bva tshifhingani tsha bono ḽo bulwaho afho nṱha, muraravho o bulwaho a vhuya Michigan. Mma White vha tshi tou vhona tshifhaṱuwo tshawe vha ri kha muṅwe wa dzikhaladzi, “Ndi uyuḽa munna we nda mu vhona bononi, we nda ni vhudza nga hae.” Musi bono ḽi tshi anetshelwa uyu muraravho phanḓa ha mufumakadzi wawe na vhaṅwe vhathu vha si gathi, Mma White vha ri khae, “Sa zwe Nathani a vhudza Davida a ri, ‘Ndi iwe onoyo munna.’” A mbo ḓi ita zwenezwo zwe Paulo a ri vhaṅwe vhathu vha ḓo zwi ita musi vha tshi kaidzwa nga zwivhi zwavho nga tshifhiwa tsha vhuporofita: “Fhedzi arali vhoṱhe vha tshi porofita, ha dzhena a sa tendi kana a sa ḓivhi, u ḓo sumbedzwa vhukhakhi hawe nga vhoṱhe, a haṱulwa nga vhoṱhe; nga yeneyo nḓila zwiphiri zwa mbilu yawe zwi a vhonadzwa; a wela fhasi nga tshifhaṱuwo tshawe a luvha Mudzimu, a ḓivhadza uri Mudzimu u vhukati haṋu zwa ngoho.”3 Nga murahu ha u thetshelesa Mma White vha tshi anetshela vhukhakhi hawe, uyu muraravho a wela nga magona phanḓa ha mufumakadzi wawe, a tshi lila a ri khae na kha vha si gathi vhe vha vha vhe hone, “Mudzimu u na inwi zwa ngoho,” a mbo ḓi bula nga vhuḓalo zwe a ita musi e Michigan, a tshi pfuka mulayo wa vhusumbe, sa zwe zwa dzumbululwa nga tshifhinga tshine zwa khou itea ngatsho, kule hu fhiraho maila dza maḓana maṱanu.
GSAM 320.1Nga zwenezwo, nga tshifhinga tsha vhege dzi si gathi ro wana khwaṱhisedzo khulwane ya vhuṱanzi. Ro swika kha u amba uri vhuṱanzi uhu ho bva kha maanḓa a fhiraho a mvelo, na uri vhubvo haho ho vha hu tshi kaidza vhathu nga nḓila i pfalaho nga ha tshivhi.
GSAM 320Uriah Smith u Ṱanganela na Ofisi ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi
GSAM 320.2Ndi nga tshifhinga tsha u anḓadzwa ha Vholumu ya 3 ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi he Uriah Smith a thoma u londola Sabatha, a ṱanganela na ofisi ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi, he a vha muṅwali na mudzudzanyi wa maṅwalwa lwa miṅwaha minzhi milapfu. Tshiṅwalwa tshawe tsha u thoma u anḓadzwa kha gurannḓa tsho vha tshirendo tshi no pfi “Ipfi ḽa Tsivhudzo ḽa Tshifhinga na Vhuporofita,” tshe tsha bvelela nga 17 Ṱhafamuhwe 1853.
GSAM 320.3Muhulwane Smith vho thoma u pfa mulaedza wa muruṅwa wa vhuraru khonferentsini ye ya farwa Washington, N.H., nga 10 u swika 12 Khubvumedzi 1852. Vha tshi humela hayani West Wilton, vha guda nga vhuronwane zwe vha zwi pfa, vha thoma u londola ḓuvha ḽa vhusumbe nga Sabatha ya u thoma ya Nyendavhusiku 1852. Vha ṱanganela na ofisi ya Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ngei Rochester, N.Y., nga 3 Shundunthule 1853, he vhone na khaladzi avho Annie vha shuma vha tshi wana zwiḽiwa na zwiambaro, vhudzuloni ha u funza tshikoloni vha tshi hola $1,000 nga ṅwaha na zwiḽiwa zwavho. Zwiṅwe zwa zwiṱhavhelo zwe zwa itwa u thoma mushumo wa mulaedza wa muruṅwa wa vhuraru maḓuvhani awo a u thoma zwo vha zwi zwa wonoyo mufuda.
GSAM 320U Vhewa sa Mufunzi
GSAM 320.4Nga ṅwaha u ṱoḓaho u vha wa 1863 Muhulwane Smith vho thoma u shumisa tshifhiwa tshavho tsha u amba phanḓa ha vhathu. Nga 1866 vho vhewa sa mufunzi wa mafhungo maḓifha. U bva nga tshenetsho tshifhinga vha shuma vhukuma miṱanganoni ya khempu na kha dzikhonferentsi kha mavundu o fhambanaho u bva Atlantic u swika Pacific, khathihi na mushumo wa vhufunzi tshivhidzoni tsha Battle Creek, tshe tsha vha tshivhidzo tsha havho. Nga murahu ha u vulwa ha Khoḽidzhi ya Battle Creek, vho funza nga zwiṅwe zwifhinga kha muhasho wa Bivhili wa tshenetsho tshiimiswa. Vha tshi itela mushumo wa Ṱolokanyo na Muḓivhadzi vho wela Lwanzhe lwa Atlantic nga ṅwaha wa 1894, vha dalela mashango o fhambanaho a Yuropa. Musi vhe Siria vho farwa nga vhulwadze ha mufhiso, nahone a vho ngo vhuya vha fhola tshoṱhe kha mvelelo dzaho.
GSAM 321Miṅwaha ya 50 ya Mushumo u Sa Neti
GSAM 321.1U bva nga 1853 u swika nga 1903, hafu ya ḓana ḽa miṅwaha, Muhulwane Smith vho dzula vha tshi ṱanganela mushumoni wa u dzudzanya maṅwalwa a Ṱolokanyo ya U ḓa na Muḓivhadzi wa Sabatha hu ṱoḓaho u vha tshifhinga tshoṱhe; nahone kha tshipiḓa tshihulwane tsha tshenetsho tshifhinga vho vha vha tshi langa mushumo woṱhe wa u dzudzanya maṅwalwa a gurannḓa. Na nga ḓuvha ḽe vha fa ngaḽo, musi vha tshi welwa nga u oma lurumbu, vho vha vhe nḓilani ya u ya ofisini vho fara maṅwalwa e vha a lugiselela u gandiswa. Vho dovha vha engedza bugu dzi si gathi dza ndeme kha maṅwalwa a tshivhidzo. Kha dzenedzi bugu hu na Mihumbulo nga ha Daniele na Nzumbululo, Mvelo na Magumo a Muthu, vholumu yo engedzwaho nga ha Fhethu Hukhethwa na Maḓuvha a Zwigidi Zwivhili na Maḓana Mararu, Tshimangadzo tsha Dzitshaka, U Davhidzana na Mimuya ha Zwino. Bugu ya u thoma kha idzi yo ṅwalwa zwihuluhulu vhukati ha awara ya vhuṱahe ya madekwana na vhukati ha vhusiku, nga murahu ha u fhedza mushumo wa ḓuvha wa u dzudzanya maṅwalwa na wa ofisi.
GSAM 321Lufu lwa Muhulwane Smith
GSAM 321.2Vhutshilo havho ho vha vhu na mushumo wavhuḓi, vhu tshi shumiswa zwavhuḓi. Vho awela mishumoni yavho, vho eḓela kha Yesu nga 6 Ṱhafamuhwe 1903. Fhedzi nga havho hu nga ambiwa zwa ngoho ha pfi, “Mishumo yavho i a vha tevhela,” nahone naho vho fa, vha kha ḓi amba.