Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
28 / 31
28 / 31

Ndima ya 25 — Zwiimiswa zwa Pfunzo

John Norton Loughborough

GSAM 391.1“Wana vhuṱali, wana ṱhalukanyo; u songo zwi hangwa, kana wa pambuwa kha maipfi a mulomo wanga. U songo vhu laṱa, vhu ḓo u tsireledza; vhu fune, vhu ḓo u linda. Vhuṱali ndi tshithu tsha ndeme u fhira zwoṱhe; ngauralo wana vhuṱali; kha zwoṱhe zwine wa zwi wana, wana ṱhalukanyo.”1

GSAM 391Tshikolo tsha Phurofesa G. H. Bell

GSAM 391.2Mushumo wa pfunzo wa kereke zwino wo no hula vhukuma. U fana na maṅwe masia a mushumo e ra a amba kale, wo thoma u muṱuku vhukuma. Nga 1868 Phurofesa G. H. Bell o vula tshikolo kha tshifhaṱo tsha kale tsha ofisi, kha khuḓa ya devhula-vhubvaḓuvha ha zwiṱaraṱa zwa Kalamazoo na Washington, Battle Creek. Zwiṅwe hafhu, nga luṱavula lwa 1871, musi muṱangano wa Khonferentsi Khulwane u tshi fhela, ho farwa pfunzo ya vhege nṋa ya vhafunzi, ya u thusa vhe vha vha vha tshi shuma kha vhufunzi na kha zwivhidzo.

GSAM 391Khuwelelo ya uri hu vhe na Tshikolo tsha Kereke

GSAM 391.3Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 16 Lambamai 1872 ho bvelela thero ine ya ri, “Naa Ri Ḓo vha na Tshikolo tsha Kereke?” Ye ya ṱalutshedza zwavhuḓi zwine zwa ita uri tshikolo tsho raloho tshi ṱoḓee. Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 16 Fulwana ho ḓivhadzwa uri tshikolo tsho vula tshi na vhagudi vha 12; nga murahu ha vhege mbili vho vha vho no vha 25, nahone ho thomiwa kilasi ya madekwana ya girama i re na vhagudi vha 50. Kotara ya vhuvhili ya tshikolo yo thoma nga 16 Khubvumedzi 1872, hu na vhagudi vha 40. Nga 16 Nyendavhusiku tshikolo tsho vha tsho no hula lwe tsha pfuluselwa nḓuni ya miṱangano, he ha ṱumiwa desike dzi petaeaho kha miṱana ya mabennde a kereke. Kha fhethu ha nṱha ha kereke ho dovha ha vha na tshikolo tsha phuraimari tshi re na vhagudi vha 63.

GSAM 392U Kuvhanganywa ha Tshelede ya Kholidzhi

GSAM 392.1Khonferentsi Khulwane ya Ṱhafamuhwe 1873 yo fhedza tshifhinga tshinzhi i tshi elekanya nga ha uri zwo tea naa u kuvhanganya tshelede ya u fhaṱa zwifhaṱo zwo teaho zwa tshikolo tsha kereke, tshine khatsho vhashumi vha ḓo lugiselelwa u ya u shuma fhethu ho fhambanaho. Musi ho no tendelanwa na fhungo iḽi, ho vhewa komiti ya u kuvhanganya tshelede ine ya ṱoḓea. Nga tshenetsho tshifhinga, ho vha hu tshi bvelela kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi thero dzo ṅwalwaho zwavhuḓi, dza ndeme, nga ha fhungo iḽi, dzi tshi bva kha Vhahulwane Butler, White na vhaṅwe. Nga vhuḓidini ha Vhahulwane Butler na Haskell kha miṱangano ya khempu yo fhambanaho, ho kuvhanganywa tshelede nnzhi ya tshikolo tshe tsha vha tsho dzinginywa.

GSAM 392.2Muṅwe muṱangano wa Khonferentsi wo farwa nga 16 Ḽara 1873, he ha vhigwa uri ho vha ho no fulufhedziswa $52,000 kha tshikwama tsha pfunzo tsha Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe, uri i shumiswe kha u wana mavu na u fhaṱa zwifhaṱo zwo teaho nga tshifhinga tshi tevhelaho. Kha wonoyo muṱangano, ho khethwa nga vouthu komiti ya vhathu vha sumbe uri i thome sosaiti ya pfunzo na u wana fhethu ha zwifhaṱo.

GSAM 392.3Kha khonferentsi ye ra tou bva u i amba, George I. Butler o khethwa sa Muphuresidennde wa Khonferentsi Khulwane, Sidney Brownsberger a vha Muṅwaleli. Komiti yo khethwaho nga Khonferentsi Khulwane yo vha i na George I. Butler, S. N. Haskell na Harmon Lindsay. Ho engedzwa madzina a James White, Ira Abbey, J. N. Andrews na Uriah Smith, uri vha shume na Komiti ya Khonferentsi Khulwane sa Komiti ya Vha Sumbe, vhe vha ḓiṅwalisa mulayoni sa “Sosaiti ya Pfunzo ya Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe.” U bva nga tshenetsho tshifhinga Phurofesa Brownsberger o shuma na Kholidzhi ya Battle Creek u swika a tshi vhidzwa u ya u langa kholidzhi ye ya vha i tshi ḓo vulwa ngei Healdsburg, California.

GSAM 393Ho Rengwa Ekere dza 12 dza Kholidzhi

GSAM 393.1Nga 31 Nyendavhusiku 1873, komiti iyi yo renga mavu a ekere dza 12 kha tshipiḓa tsha vhukovhela ha Battle Creek; ekere dza sumbe dza eneo mavu dza vha fhethu ha zwifhaṱo na muṱa wa Kholidzhi ya Battle Creek.

GSAM 393.2Tshikolo tsha kereke tsha Battle Creek tsho vula kotara yatsho ya vhuriha nga 15 Nyendavhusiku 1873, kamarani dza tshifhaṱo tsha vhuraru tsha ofisi, ho ṅwaliswa vhagudi vha 110.

GSAM 393Ṱhoḓea ya Zwikolo zwa Kereke

GSAM 393.3Malugana na ṱhoḓea yashu, sa kereke, ya zwikolo zwo teaho zwa pfunzo, Mma White vho ṅwala nga 1873 vha ri:—

GSAM 393.4“Vhukoni hoṱhe ha muhumbulo vhu fanela u shumiswa na u alusiwa, uri vhanna na vhafumakadzi vha vhe na mihumbulo yo linganelaho. Shango ḽo ḓala vhanna na vhafumakadzi vho aluwaho kha sia ḽithihi fhedzi, vhe vha vha nga u ralo nga nṱhani ha uri huṅwe vhukoni havho ho aluswa ngeno vhuṅwe ho fhungudzea nga u sa shumiswa. Pfunzo ya vhaswa vhanzhi a i swikeleli tshipikwa tshayo. Vha guda u fhira mpimo, ngeno vha tshi litshelela zwine zwa kwama mishumo ya vhutshilo ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe....

GSAM 393Hu Ṱoḓea Pfunzo ine ya Alusa Masia Oṱhe nga u Lingana

GSAM 393.5“U dzula hu tshi gudiwa fhedzi, sa zwine zwikolo zwa langwa zwone zwino, zwi ita uri vhaswa vha si lugele mishumo ya vhutshilo. Muhumbulo wa muthu u ṱoḓa u shuma. Arali u sa shumi kha nḓila yo lugaho, u ḓo shuma kha nḓila yo khakheaho. U itela uri muhumbulo u dzule wo linganela, mushumo wa zwanḓa na u guda zwi fanela u ṱanganyiswa zwikoloni.

GSAM 393.6“Kha mirafho yo fhiraho ho vha ho fanela ho dzudzanywa pfunzo nga nḓila yo ṱanḓavhuwaho. Zwikolo zwo vha zwo fanela u vha zwi tshi tshimbidzana na zwiimiswa zwa vhulimi na zwa u bveledza zwithu. Ho vha ho fanela u vha na vhadededzi vha mishumo ya hayani, nahone tshipiḓa tsha tshifhinga tsha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe tsho vha tsho fanela u shumiselwa mishumo, uri maanḓa a muvhili na a muhumbulo a shumiswe nga u lingana. Arali zwikolo zwo vha zwo thomiwa nga nḓila ye ra i amba, zwino ho vha hu sa ḓo vha na mihumbulo minzhi nga u rali i songo linganelaho.”2

GSAM 394Kholidzhi ya Battle Creek

GSAM 394.1Nga tshilimo na tshifhefho tsha 1874 ho fhaṱwa tshifhaṱo tsha Kholidzhi ya Battle Creek. Tsho vha tshi tshifhaṱo tsha zwidina, tshi na zwitezi zwiraru nṱha ha tshipiḓa tshi re fhasi ha mavu, tsha fithi dza 75 x 75, tshi na tshivhumbeo tsha tshifhambano tsha Tshigerika. Tsho fhedzwa tsha kumedzwa nga vhuṱambo ho teaho nga 4 Phando 1875. Tshikolo tsho vula kha tshifhaṱo itshi tshi na vhagudi vha fhiraho 100 na vhadededzi vha sumbe vha re na vhukoni kha mihasho yo fhambanaho. Musi kholidzhi i tshi vula kha ṅwaha wa tshikolo wa 1877, ho vhigwa uri hu na vhagudi vha 200. Muvhigo wa Sosaiti ya Pfunzo, wo ṋekedzwaho kha Khonferentsi Khulwane nga Tshimedzi 1880, wo sumbedza uri ho vha ho ṅwaliswa vhagudi vha 1400 kha Kholidzhi ya Battle Creek u bva nga 1873 u swika nga Nyendavhusiku 1880.

GSAM 394Ho Vulwa Zwiṅwe Zwikolo Zwivhili

GSAM 394.2Kha Khonferentsi Khulwane ya Nyendavhusiku 1882, ho vhigwa uri nga wonoyo ṅwaha ho vulwa zwikolo zwivhili zwa kereke nga fhasi ha vhulanguli ha khonferentsi. Tshiṅwe tsho vha tshi Kholidzhi ya Healdsburg, ngei Healdsburg, California, ye ya vula nga 11 Lambamai; tshiṅwe tsho vha tshi Akademi ya South Lancaster, ngei South Lancaster, Massachusetts, ye ya vula nga 19 Lambamai.

GSAM 394Kholidzhi ya Healdsburg

GSAM 394.3Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya 15 Phando 1884 ho bvelela mafhungo a tevhelaho a takadzaho nga ha tshikolo tsha kereke tsha Khunzikhunzini ya Pacific:—

GSAM 394.4“Nga Khubvumedzi 1881, khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa California yo dzhia tsheo ya u vula tshikolo tsha kereke, ya vhea komiti ya u ita uri mushumo uyu u bvelele. Nga Lambamai 1882 ho vha ho no rengwa mavu o eḓanaho, a re na tshifhaṱo tsho teaho tsha kamara dza fumi, ho tholiwa vhadededzi vhavhili, ha thomiwa tshikolo tshi re na vhagudi vha 33. Nga ṅwaha wa kholidzhi (wo thomaho nga 29 Fulwana 1882), tshikolo tsho ṋewa thendelo ya mulayo sa kholidzhi, ha rengwa maṅwe mavu a ekere dza ṱhanu, ha fhaṱwa holo khulwane [ya u dzula vhagudi], ha waniwa vhadededzi vha rathi, ha ṅwaliswa vhagudi vha 152. U bva musi tshi tshi vula, ho vha ho no fulufhedziswa tshelede i ṱoḓaho u vha $27,000 ya mushumo uyu, ye khulwane yayo ya badelwa nga vhathu vha California.”

GSAM 395Akademi ya South Lancaster

GSAM 395.1Vhathu vha New England vho thoma tshikolo tshavho nḓuni ya vhurabeli ngei South Lancaster, Massachusetts. Nga vhuḓidini vhu sa neti ha Muhulwane S. N. Haskell na nga zwiṱhavhelo zwa vhathu vhashu vha New England, zwifhaṱo zwa tshikolo zwo vha zwo no lugela u kumedzwa nga tshifhefho tsha 1884. Nga tshenetsho tshifhinga zwifhaṱo zwa Dzangano ḽa Akademi ya South Lancaster zwo vha zwi ṱhanu, zwivhili zwazwo zwi zwiswa tshoṱhe. Tshifhaṱo tsha akademi tsho vha tshi tsha fithi dza 60 x 65, tshiṅwe tshifhaṱo tshiswa, nḓu ya vhagudi, tshi tsha fithi dza 36 x 88. Zwo kumedzwa nga 19 Tshimedzi 1884.

GSAM 395.2Tshiimiswa itshi, nga murahu ha miṅwaha ya 21 ya tshumelo yavhuḓi, tshi kha ḓi bvelela, nahone tsho rumela vhashumi vha fhiseaho mushumoni wa Muṋe fhethu ho fhambanaho shangoni. Ṱhoho ya akademi zwino ndi Frederick Griggs, ane a dovha a shuma sa muṅwaleli wa Muhasho wa Pfunzo wa Khonferentsi Khulwane.

GSAM 395Tshikolo tsha Vhugudisi tsha London (England)

GSAM 395.3Musi mushumo wa London, England, u tshi ya phanḓa u tshi hula na u khwaṱha, nga tshilimo tsha 1887 zwo vhonala zwo tea u vula tshikolo tsha u gudisa vhashumi vha Bivhili, tshine tsha ḓo tshimbidzana na mushumo wo khwaṱhaho wa u funza Bivhili. Vhashumi vho rumelwa vha tshi bva kha tshikolo itshi u ya u shuma kha zwiṅwe zwipiḓa zwa United Kingdom na kha mashango a vhukoloni. Zwino hu na tshikolo tshi bvelelaho ngei Duncombe Hall, devhula ha London, tshi tshi langwa nga Phurofesa H. R. Salisbury, we a wana pfunzo yawe ya mathomoni kholidzhini ya Battle Creek, Michigan.

GSAM 396Kholidzhi ya Battle Creek yo Ṱanḓavhudzwa

GSAM 396.1Ṱhoḓea ya fhethu ho engedzeaho kha Kholidzhi ya Battle Creek yo vha khulwane lwe nga tshilimo tsha 1886 zwa ṱoḓea uri tshifhaṱo tsha kholidzhi tshi engedzwe vhukuma, nahone nga ṅwaha u tevhelaho (1887), hu fhaṱwe nḓu ya u eḓela ya vhagudi vha tshisadzini (ine ya ḓivhiwa sa Holo ya Vhukovhela). Holo ya Vhukovhela i na kamara dza vhagudi vha 150, nahone vhathu vha 225 vha nga ṱanganedzwa holoni ya u ḽela; ngeno Holo ya Tshipembe, yo fhaṱwaho nga 1884 tshipembe ha muṱa wa kholidzhi, yo vha i tshi shumiswa sa nḓu ya u eḓela ya vhagudi vha tshinnani. Musi kholidzhi i tshi vula kotara ya vhuriha ya 1886-87, ho vha hu na vhagudi vha 568.

GSAM 396.2Nga 1885 Phurofesa W. W. Prescott o vhewa sa ṱhoho ya Kholidzhi ya Battle Creek, nahone nga murahu ha tshifhinganyana o vhewa kha vhuimo ha Muṅwaleli wa Pfunzo wa kereke. Hezwi zwo ḓisumbedza zwi tsheo ya vhuṱali. Kholidzhi ya Battle Creek yo vhuyelwa, nahone nga mushumo wa muṅwaleli o raloho, na nga phaṱhutshedzo ya Mudzimu, ho vha na vhuthihi ho engedzeaho na u shuma zwavhuḓi ho engedzeaho kha zwikolo zwoṱhe zwa kereke yashu.

GSAM 396Kholidzhi ya Vhurumiwa ya Emmanuel

GSAM 396.3Kholidzhi ya Battle Creek yo shuma zwavhuḓi u swika nga ṅwaha wa 1901, musi mavu na zwifhaṱo zwi tshi rengiselwa Dzangano ḽa Kholidzhi ya Amerika ya Vhurumiwa ha zwa Ngalafho, nahone sosaiti ya pfunzo ya fheliswa. Nga u ṱavhanya ho thomiwa dzangano ḽiswa ḽa kholidzhi, ḽine ḽa pfi Kholidzhi ya Vhurumiwa ya Emmanuel. Ho waniwa bulasi tsini na Berrien Springs, vhukovhela-tshipembe ha Michigan, he vhagudi vha fhaṱa zwifhaṱo, nahone hu tshi langwa tshikolo tshi bvelelaho. Tshikolo itshi tsho ḓivhetshela tshipikwa tsho khwaṱhaho tsha u ṋea “pfunzo ya masia oṱhe,” i tendelanaho na nyeletshedzo yo redzwaho kha tshipiḓa tsha u thoma tsha ndima iyi. U lugiselela vhashumi vho lugelaho nga vhuḓalo mushumo fhethu huṅwe na huṅwe shangoni hune Mudzimu nga vhulivhisi hawe a nga vha vhidzela hone u shuma, ndi lwone lutamo luhulwane na tshipikwa tsha vhadededzi vha Kholidzhi ya Vhurumiwa ya Emmanuel.

GSAM 397Tshikolo tsha Vhukati tsha Bivhili, Chicago, Illinois

GSAM 397.1Kha Ṱolokanyo na Muḓivhadzi ya Ṱhafamuhwe 1887, Muhulwane George I. Butler o dzinginya uri hu fhaṱwe tshifhaṱo tsha vhurumiwa ngei Chicago, Illinois, tshine tsha ḓo shuma sa tshikolo tsha vhukati tsha Bivhili tsha u funza vhashumi vha Bivhili, nahone tsha dovha tsha kona u shumiswa sa kereke ṱhukhu na nḓu ya vhurumiwa ya vhathu vhashu vha ḓoroboni. Tshifhaṱo tsho fhaṱwa nga tshifhefho na vhuriha ha 1888-89. Mutengo watsho, hu tshi katelwa mavu, nḓu, thundu na zwiṅwe, wo vha u ṱoḓaho u vha $28,000. Tsho vulwa lwa tshiofisi nga 4 Lambamai 1889, nga pfunzo ya vhavhambadzi vha bugu. Nga tshifhinga tsha u kumedzwa ho ambiwa uri vhathu vhashu vho vha vha tshi ḓivha vhathu vha si fhasi ha 1000 vhe vha vha vho no ṱanganedza ngoho ya zwino fhethu ho fhambanaho shangoni nga vhuḓidini ha vhashumi vha Bivhili.

GSAM 397.2Tshikolo itshi tsho langwa zwavhuḓi nga Muhulwane Geo. B. Starr u swika nga luṱavula lwa 1891. Nga murahu ha zwenezwo, tshi na vhadededzi vho vhewaho nga Komiti ya Khonferentsi Khulwane, tsho bvela phanḓa na mushumo watsho u swika nga ṅwaha wa 1893, musi zwi tshi wanala uri tshifhaṱo a tsho ngo tsha eḓana na ṱhoḓea i engedzeaho ya pfunzo ya Bivhili. Musi hu tshi dzudzanywa uri tshikolo tsha Bivhili tshi ṱanganyiswe na Kholidzhi ya Battle Creek, tshifhaṱo tsha Chicago tsho rengiselwa Dzangano ḽa Vhurumiwa ha zwa Ngalafho na Vhuthu. Tshifhaṱo tsho ṱanḓavhudzwa tsha ṋewa zwishumiswa zwa tshiimiswa tshiṱuku tsha ngalafho, nahone zwino tshi vhidzwa uri ndi Davhi ḽa Chicago ḽa Tshiimiswa tsha Ngalafho tsha Battle Creek.

GSAM 397Kholidzhi ya Union, Nebraska

GSAM 397.3Khonferentsi Khulwane ya 1889 yo vha i tshi khou elekanya nga ha muhumbulo wa u fhaṱa kholidzhi fhethu ho teaho khonferentsi dza zwivhidzo kha mavundu a ṱahe a tevhelaho: Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado na Arkansas. Ngauralo khonferentsi yo vhea komiti ye mushumo wayo wa vha wa u khetha fhethu ho teaho ha tshikolo. Musi vhadzulapo vha fhethu hu ngaho Des Moines, Iowa, Fremont na Lincoln, Nebraska, na vhaṅwe vha tshi pfa zwe ra vha ri tshi ḓo ita, vho ṱaṱisana nga u fulufhedzisa minikelo ya mushumo uyu, ngauri vhathu vha fhethu huṅwe na huṅwe vho vha vha tshi tama vhukuma uri zwifhaṱo zwi vhe ḓoroboni yavho. Sa izwi Lincoln, Nebraska, yo fulufhedzisa minikelo mihulwane u fhira ya vhaṅwe, nahone yo vhonala i fhethu ho teaho nga maanḓa, tshikolo tsho vhewa henefho.

GSAM 398.1Tshifhaṱo tshihulwane, tshine tsha vha Kholidzhi ya Union yone iṋe, ndi tshifhaṱo tsha fithi dza 141 x 84. Vhulapfu u bva fhasi u swika ṱhodzini ya ṱhanga i re na tshivhumbeo tsha hafu ya bola ndi fithi dza 100. Nga nnḓa ha tshifhaṱo itshi hu na nḓu mbili dza u eḓela, iṅwe na iṅwe i ya fithi dza 104 x 104, i na zwitezi zwiraru. Ho vha hu tshi fulufhelwa uri tshelede ine ya ḓo wanala kha mavu o ṋekedzwaho i ḓo badela tshi si fhasi ha hafu ya tshinyalelo ya u lugisa kholidzhi iyi ya vhukati ya kereke. Khayo vhashumi vho vha vha tshi ḓo funzwa kha mihasho yo fhambanaho nga Tshiisimane, Tshiskandinavia na Tshidzheremane, nga vhadededzi vha tshi shumisa nyambo dzavho dza ḓamuni.

GSAM 398.2Zwifhaṱo zwo kumedzwa nga 24 Khubvumedzi 1891, tshikolo tsha vula nga 30 Khubvumedzi. Vhagudi vho ṅwaliswaho nga ṅwaha wa u thoma vho vha vha 301. Nga 1892 tshikolo tsho vula tshi na vhagudi vha 222, nahone vho ṅwaliswaho nga wonoyo ṅwaha vho vha vha 553. Kha avho, vha 71 vho vha vha tshi guda kha muhasho wa Tshidzheremane, vha 85 kha wa Tshiskandinavia.

GSAM 398.3Bulasi i tshimbidzana na kholidzhi, i tshi ṋea mushumo vhagudi vhane vha tama u shuma kha zwa vhulimi. Kholidzhi i dovha ya vha na fhethu ha u baka vhurotho, hune ha dovha ha bveledzwa zwiṅwe zwiḽiwa zwa mutakalo. Nga ṅwaha wa 1903 ho thomiwa dzangano ḽa u ganḓisa mabammbiri na bugu nga Tshidzheremane, Tshisweden na Tshidenmark-Tshinorway. Dzangano iḽi ḽi na nḓu yaḽo ya u ganḓisa na mushumo woṱhe wa u ganḓisa wa kereke ngei Amerika u itelwaho vhathu vha eneo mashango. Mushumo u itwa nga maanḓa nga vhagudi. Vha gudiswa mushumo wa u ganḓisa, nahone henefha vha wana tshenzhemo nga u ita mushumo wa vhurumiwa nga vhone vhaṋe.

GSAM 398.4Mushumo wa ngalafho na wone u tshimbidzana na kholidzhi iyi. Nga u shumisa fhethu nga vhuronwane, ho wanala uri tshikolo tshi nga kona u bvela phanḓa tshi sa shumisi iṅwe ya nḓu dzatsho khulwane dza u eḓela. Ngauralo, nga tshinyalelo ṱhukhu, ho thomiwa tshiimiswa tsha ngalafho, tshine tsha khou ita mushumo wavhuḓi vhukuma.

GSAM 399Kholidzhi ya Walla Walla

GSAM 399.1Tshikolo itshi tshi tsini na Walla Walla, kha Vundu ḽa Washington, nahone tsho kumedzwa nga 8 Nyendavhusiku 1892. Tshikolo tsho vula nga ḓuvha ḽa phanḓa ha ḽeneḽo, tshi na vhagudi vha 101. Tshivhalo itshi tsho aluwa nga wonoyo ṅwaha tsha vha 185. Bulasi ṱhukhu na miṅwe mishumo ya u bveledza zwi tshimbidzana na tshikolo itshi. Tshi kha vhuimo havhuḓi, nahone tshi khou ita mushumo wavhuḓi. Phurofesa J. L. Kay zwino ndi ṱhoho ya vhadededzi.

GSAM 399Tshikolo tsha Australia

GSAM 399.2Nga 24 Ṱhangule 1892, ho vulwa tshikolo ngei Melbourne, Australia, kha tshifhaṱo tsho hirwaho, tshi na vhadededzi vha ṱhanu. L. J. Rousseau, wa Kholidzhi ya Battle Creek, Michigan, o vha ṱhoho ya u thoma ya tshikolo. Nga ṅwaha wa 1894 tshikolo itshi tsho vha tshi na vhagudi vha 89 vho ṅwaliswaho.

GSAM 399U Pfulutshela Avondale

GSAM 399.3Sa izwi vhatikedzi vha tshikolo vho vha vha tshi tama u ṱanganya mushumo wa zwanḓa na u guda, zwo vhonala zwo tea u shandula fhethu hatsho. Ngauralo tsho pfuluswa ḓoroboni khulwane ya Melbourne tsha ya Avondale, Cooranbong, New South Wales, fhethu ha mahayani, he ha waniwa bulasi na u fhaṱwa zwifhaṱo zwo teaho. Zwino tshikolo tshi khou langwa nga hu bvelelaho nga nḓila ya u ṱanganya pfunzo na mishumo ya zwanḓa.

GSAM 399Zwo Ambiwaho Hu Tshee Nga Phanḓa nga ha Avondale zwo Ḓadzea

GSAM 399.4Kha u thoma na u langa tshikolo, tshipikwa tsha komiti tsho vha tsha uri tshi langwe nga u tendelana nga hune zwa konadzea ngaho na nyeletshedzo dzo ṋewaho nga ha zwikolo zwa pfunzo i ṱanganaho na mishumo ya zwanḓa. Itshi tsho vha tshi tshi ḓo vha “tshikolo tsha tsumbo,” nahone ho khwaṱhisedzwa lunzhi uri arali tsha langwa zwavhuḓi tshi ḓo bvelela; tshikolo tshi ḓo bvelela, na mavu one aṋe, e a vha a tshi dzhiiwa a si na mushumo, a ḓo anwa. Nga u ya ha tshifhinga, na nga phaṱhutshedzo ya Murena, zwe zwa ambiwa hu tshee nga phanḓa zwo sumbedzwa zwi ngoho. Naho ho vha na gomelelo ḽihulwane miṅwaha i tshi tevhekana, ḽe ḽa tshinyadza mishumo ya vhulimi na u ita uri zwiḽiwa zwi si mele fhethu hoṱhe u mona navho, bulasi ya Avondale yo dzula yo ṱala, i tshi anwa. Itshi tsho vha tshi tshiwo tshi mangadzaho vhukuma, lwe vhaofisiri vha muvhuso vha ḓa u vhudzisa nga ha nḓila dza vhulimi dzo shumiswaho u swikelela u bvelela hu mangadzaho nga u rali.

GSAM 400.1Muvhigo wa mushumo wa tshikolo wa ṅwaha wa 1903 u sumbedza uri tshivhalo tsha vhagudi tsho engedzea nga 50 kha 100. Zwa masheleni na zwone zwo vha zwi kha vhuimo havhuḓi—tshinyalelo yoṱhe yo badelwa, nahone ho sala $1,500 tshikwamani uri i shumiswe kha zwa tshikolo. Phurofesa C. W. Irwin o no vha mulanguli na ṱhoho ya tshikolo lwa miṅwaha i ṱoḓaho u vha miṋa.

GSAM 400Akademi ya Mt. Vernon

GSAM 400.2Khonferentsi Khulwane, nga 1893, yo dzhia tsheo ya u tikedza u vulwa ha akademi ngei Mt. Vernon, Ohio. Tshikolo itshi tshi na miṅwe mishumo ya u bveledza ine ya tshimbidzana natsho, nahone hu vhigwa uri tshi khou ita mushumo wavhuḓi. Vho ṅwaliswaho nga 1894 vho vha vha 140. Phurofesa J. W. Loughhead o shuma lwa miṅwaha yo vhalaho sa ṱhoho ya tshikolo itshi, u swika a tshi vhidzwa u ya Washington, D.C. Ḓiresi ya tshikolo ndi Academia, Ohio.

GSAM 400Tshikolo tsha Pfunzo na Mishumo ya Zwanḓa tsha Keene

GSAM 400.3Khonferentsi Khulwane ya 1893 yo tendela u vulwa ha tshikolo tsha pfunzo na mishumo ya zwanḓa ngei Keene, Texas. Ho waniwa bulasi ya ekere dzi fhiraho 130, ha fhaṱwa zwifhaṱo, tshikolo tsha vula nga fhasi ha Phurofesa C. B. Hughes na vhathusi vhawe. Tshi langwa u ya nga nḓila ya u ṱanganya mushumo wa zwanḓa na u guda. Vho ṅwaliswaho nga 1894 vho vha vhagudi vha 160. Tshikolo itshi na tshone tsho bvelela zwavhuḓi vhukuma.

GSAM 400Kholidzhi ya Claremont Union

GSAM 400.4Tshikolo itshi tshi ngei Kenilworth, tsini na Cape Town, Afrika Tshipembe. Vhadededzi vhatsho vhanzhi vho khethwa kha Kholidzhi ya Battle Creek. Tsho vula nga 1894, ho ṅwaliswa vhagudi vha 90. Musi ṅwaha wa u thoma wa tshikolo u tshi fhela, tshivhalo tsha vhagudi tsho vha tsho no aluwa lwe zwa ṱoḓea uri hu engedzwe fhethu nga u ṱanḓavhudza tshifhaṱo tsha tshikolo. Zwino kholidzhi i nga fhasi ha vhulanguli ha Phurofesa C. H. Hayton.

GSAM 401.1Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe vho dovha vha langa tshikolo tsha muḓanani (tsha phuraimari) ngei Claremont, tshi na vhagudi vha 70, na tshikolo tsha tshivhidzo ngei Beaconsfield, tshe nga 1894 tsha vha tshi na vhagudi vha 30 vho ṅwaliswaho.

GSAM 401Manweledzo a Mushumo wa Pfunzo, 1895

GSAM 401.2Muvhigo u tevhelaho wo ṋekedzwa nga muṅwaleli wa pfunzo kha Khonferentsi Khulwane nga Luhuhi 1895:—

GSAM 401.3“Zwiimiswa zwa pfunzo zwa kereke zwi nga nweledzwa nga u rali: Hu na kholidzhi ṱhanu dzi re fhethu hu tevhelaho: Battle Creek, Michigan; College View, Nebraska; Healdsburg, California; College Place, Washington; na Kenilworth, Afrika Tshipembe. Hu na akademi nṋa, kana zwikolo zwi funza madanga a akademi kha shango iḽi, ngei South Lancaster, Massachusetts; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; na Graysville, Tennessee.... Nga nnḓa ha izwi hu na Tshikolo tsha Bivhili tsha Australia; tshikolo ngei Mexico tshi tshimbidzanaho na vhurumiwa ha zwa ngalafho; zwikolo zwa vhana vha vhadzulapo vha tshiṱangadzime tsha Pitcairn; ngei Raiatea, tshi re kha tshigwada tsha zwiṱangadzime zwa Society, kha Lwanzhe lwa Pacific Tshipembe; ngei Bonacca, tshi re kha Zwiṱangadzime zwa Bay kha Lwanzhe lwa Caribbean; zwikolo zwa zwivhidzo zwi ṱoḓaho u vha 15 kha shango iḽi na kha maṅwe mashango; zwikolo zwivhili zwa Bivhili zwa Khonferentsi Khulwane; na zwikolo zwinzhi zwa vhavhambadzi vha bugu na zwa khonferentsi dza zwivhidzo kha mavundu, zwine zwa sa vhe na ndangulo yo vhewaho lwa tshiofisi.”

GSAM 401.4Musi a tshi ṋea manweledzo a tshivhalo tsha vhagudi kha kholidzhi na zwikolo zwa kereke zwo dzudzanywaho lwa tshiofisi, muṅwaleli u ri: “Nga u anganyela nga vhuronwane, zwino hu na vhagudi vha fhiraho 3,000 vha miṅwaha yoṱhe vho ṅwaliswaho zwikoloni zwa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe.”

GSAM 402Manweledzo a Zwiimiswa zwa Pfunzo, 1903

GSAM 402.1Mushumo wa pfunzo na zwiimiswa zwa Vha-Adventist vha ḓuvha ḽa vhusumbe zwo aluwa zwi tshi tshimbidzana na maṅwe masia a mulaedza. Sa zwine zwa sumbedzwa kha Bugu ya Ṅwaha ya Khonferentsi Khulwane ya 1904, zwino hu na kholidzhi na akademi dza ṱahe ngei Amerika, na ṱhanu kha maṅwe mashango. Dza maṅwe mashango dzi fhethu hu tevhelaho: Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, tsini na Cape Town, Afrika Tshipembe; Holloway, devhula ha London, England; Nyhyttan, Järnboås, Sweden; Friedensau, tsini na Magdeburg, Germany.

GSAM 402.2Ngei Amerika hu na zwikolo zwa vhukati zwa 14; kha maṅwe mashango hu na zwiṱanu. Izwi zwa maṅwe mashango zwi ngei Copenhagen, Denmark; Honolulu, kha Vhupo ha Hawaii; Diamante, Entre Rios, Riphabuḽiki ya Argentina, Amerika Tshipembe; Curityba, Brazil, Amerika Tshipembe; Brusque, Brazil, Amerika Tshipembe.

GSAM 402.3Nga nnḓa ha zwiimiswa zwa pfunzo zwo bulwaho afho nṱha, hu na zwikolo zwa zwivhidzo zwapo zwa 357 zwi langwaho nga kereke. Kha izwi, zwa 317 zwi ngei United States, zwa 40 zwi kha maṅwe mashango. Arali ro vha ri na mbalo dzo teaho u swika zwino, tshivhalo itshi tsho vha tshi tshi ḓo vha tshihulwane vhukuma. Ho vulwa zwikolo zwinzhi u bva mafheloni a 1902. Sa tsumbo, khonferentsi ya zwivhidzo kha vundu ḽa Nebraska yo vhiga uri i na zwikolo zwa zwivhidzo zwa fumi. Nga 1 Luhuhi 1904, muvhigo wayo u sumbedza “zwikolo zwa zwivhidzo zwa 24,” u engedzea nga 14 kha khonferentsi nthihi.

GSAM 402.4Ngangoho tshanḓa tsha Murena tshi livhisaho tsho livhisa nga nḓila i mangadzaho, tsha vulela mushumo wa pfunzo nḓila vhukati ha vhathu avha. Nga a ṋee vhuṱali vho vhidzwaho u langa sia iḽi ḽa mushumo wawe, uri zwikolo zwo fhambanaho zwi langwe nga u tendelana na nḓila ye a i vhea. Ndi hone hu tshi ḓo vha na vhashumi vhanzhi vha Muṋe, vha re na vhukoni, vho aluwaho kha masia oṱhe, hu si vhanna na vhafumakadzi “vha sia ḽithihi” kha pfunzo na vhumuthu. Muṅwali wa dzipsalme u ri: “Murena o ṋea fhungo,” nahone “tshigwada tshe tsha ḽi ḓivhadza tsho vha tshihulwane [mmbi, kha thungo ha siaṱari].”

Notes

  1. Mirero 4:5-7. ↩
  2. Vhuṱanzi ha Tshivhidzo, Volumu ya 3, masiaṱari 152, 153. ↩

Note

Back