Capitulo 9 — O Tiempo d'a Tardanza

GSAM 148.1«ALORA o reino d'os ciels será pareixiu a diez virchens que, prenendo as suyas lampas, salioron a recibir a l'esposo. Y cinco d'ellas yeran sabias y cinco yeran necias. As que yeran necias prenioron as suyas lampas, pero no prenioron aceite con ellas; mas as sabias prenioron aceite en os suyos vasos chunto con as suyas lampas. Mientres que l'esposo tardaba, todas ellas s'adormiscoron y s'endormitoron.»¹

GSAM 148.2Cristo ye o esposo d'a parabola.² O salir a trobar a l'esposo ha de representar, por tanto, un movimiento d'o pueblo d'o Sinyor pa trobar-se con Cristo en a suya venida, pus o tema d'o discurso de Mateu vinticuatro y vinticinco ye a venida d'o Sinyor. A palabra d'o Sinyor ye o candil.³ Todas as virchens prenioron os suyos candils. A neciedat d'una parte d'as virchens consistió en prener simplament a teoría d'a verdat, sin ixa consagración sincera a o Sinyor que desembolicaría as gracias d'o Esprito en o corazón d'o creyent. Ista faina se representa en a parabola por «aceite en os suyos vasos». A tardanza d'o esposo ha de representar bella decepción por parte d'aquels que saliban asperando trobar-se con o suyo Sinyor.

GSAM 148O Tiempo en que s'aplica a Parabola

GSAM 148.3A parola «alavez», con a que prencipia a parabola, nos da una pista sobre o tiempo d'a suya aplicación. Sigue chusto a lo que s'heba dito en o capitulo anterior, no dimpués d'a segunda venida d'o Sinyor, sino dimpués que s'hese proclamau a parabola d'a figuera, anunciando que a venida de Cristo ye «a las puertas», y que ha veniu a cheneración que no pasará dica que o mesmo Cristo amaneixca en os boiros d'o cielo. Tamién s'aplica en un tiempo en que beluns d'os siervos que han estau dando o mensache dicen en o suyo corazón: «O mío sinyor tarda en venir»; y prencipian a golpiar a os suyos companyers de servicio, y a minchar y beber con os borrachos.

GSAM 149Golpiando a os suyos companyers de servicio

GSAM 149.1Istos han estau «compañers de servicio», proclamando harmoniosament o mesmo mensache; pero agora una parte d'éls se desvían d'ixo que han amostrau, y «golpian» a os suyos companyers de servicio que son dando o «viandar a o suyo tiempo»—anunciando a preparación necesaria pa trobar-se con o Sinyor que ye venindo luego. «Golpian» d'a mesma traza que se proposó golpiar a Cheremías. O pueblo dició: «Veniz, y lo feriremos con a luenga, y no faremos caso de garra d'as suyas parolas».⁴ Asinas ye como istos siervos prencipioron a amostrar d'una traza que estorbaba a obra d'os siervos «fieles». A ista mesma clase se le diz: «Recuerda, pues, cómo has recibiu y escuitau, y aguanta firme y arrepenti-te. Si, pues, no velias, vendré sobre tu como un ladrón, y no sabrás a qué hora vendré sobre tu.»⁵

GSAM 149.2A parabola d'as virchens s'aplica en un tiempo en que os «siervos companyers» se son apartando d'o mensache d'a venida proxima d'o Sinyor, y «prencipian a golpiar». Tamién prencipian a fer bella atra cosa: «minchar y beber con os borrachos». S'unen a o festín con aquels que quieren satisfer os suyos apetitos. Salomón dició d'istos: «No sías entre os bebedors de vin; entre os comelons de carne; porque o borracho y o comelón plegarán a la pobreza».⁶

GSAM 149A Primera Decepción

GSAM 149.3Agora surtirá a pregunta: «Qué i heba en a experiencia de l'advenimiento que corresponda a istas afirmacions?». I heba movimientos que s'achustaban de tot a la profecía. Os que daban o mensache dica abril de 1844 treballoron entre as ilesias, y os ministros d'as diversas ilesias s'unioron a os suyos esfuerzos. Asinas yeran «compañers de servicio».

GSAM 150.1Os que daban o mensache amostraban que os dos mil trescientos días de Daniel 8:14 rematarían con l'anyo chodigo de 1843, que sería en o nuestro anyo de 1844. Proclamaban que a hora d'o chudicio de Dios plegaría a la fin d'ixe periodo. Cada denominación d'o país en ixe inte sosteneba que o día d'o chudicio sería introduciu por a segunda venida d'o nuestro Sinyor. Asinas se veye facilment que os Adventistas suposaban que o Sinyor plegaría a la fin d'ixe periodo profetico. Deciban: «Iste periodo puede rematar en o mes, o 21 de marzo de 1844, o zaguer d'o anyo natural chodigo de 1843». Por ixo asperaban ta zaguers de marzo u primers d'abril de 1844 como o momento en que o Salvador podeba plegar.

GSAM 150Se desembolicoron os Siervos Malos

GSAM 150.2Quan plegó y pasó a zaguera fin de marzo, y o Sinyor no venió, aquels que heban treballau antis con os mensachers d'o Sinyor, pero no heban consagrau de tot de corazón as suyas vidas a o mensache, se tornoron contra él, prencipioron a oposar-se a l'obra, y a fer tot o que podioron pa estorbar o camín d'aquels que encara continaban amostrando a doctrina d'a venida proxima d'o Sinyor y o mensache d'a hora d'o chudicio. «En os suyos corazons» dicioron: «O mío Sinyor tarda en venir». Con os suyos labios agora amostraban que tot o mundo heba d'estar convertiu antes que o Sinyor venise; que os chodigos heban de tornar toz ta Palestina y establir o suyo servicio d'o templo en Cherusalem, antes que o Mesías venise. Beluns mesmo amostraban que a venida de Cristo yera una «venida espiritual», que teneba puesto en a conversión y tamién en a muerte d'o suyo pueblo.

GSAM 151Dando «viandar a o suyo tiempo»

GSAM 151.1Mientres que istos se tornaban asinas contra os suyos companyers de servicio, aquels que encara manteneban firme a fe clamaban a os creyents en salas y bosquets, dando-les o «viandar a o suyo tiempo»—amostrando-les que os sinyals d'os tiempos y a profecía cumplida declaraban, igual que antes d'a suya decepción, que a venida de Cristo yera «amán, mesmo a las puertas.»

GSAM 151Virotins en a ilesia

GSAM 151.2Mientres feban ixo, prencipió o que antis yera desconoixiu en as ilesias protestants: a clamada d'a chent a la ilesia pa festinar y «fer diversions». Toz os que veniban yeran convidaus a compartir con éls as suyas viandas.

GSAM 151.3Lo primero que nunca sentimos de bella cosa d'ista mena en America estió en o mes de mayo de 1844, chusto dimpués d'a decepción. Estió d'ista traza: mientres que William Miller, en una sala de Rochester (N.Y.), yera instruindo y exhortando a bels cientos d'Adventistas, dicindo-lis: «Somos en o tiempo d'aspera de Mateu vinticinco; manteneiz firme a vuestra fe; luego tendremos mas luz sobre ista cuestión», s'organizó en o soterrano d'una d'as ilesias mas grans de Rochester un «festival». S'achuntó una multitut de chent, tanto miembros d'a ilesia como incrédulos, y mientres o president d'un seminario teolochico divertiba a la multitut ridiculizando a William Miller, lis vendioron ostras, chelau, laminerías, y por vinticinco centavos un libretico que iste hombre heba preparau. O libro se titulaba «An Exposé of Millerism».

GSAM 151.4En menos de quince días dende alavez, unatra denominación en a mesma ciudat organizó «un festival» en un salón publico, cobrando vinticinco centavos por dentrada, y convidando a toz os que queresen a venir a compartir con éls as suyas ostras, chelaus, pastel y dulcers. Allora y allí prencipió ista traza moderna de festins en as ilesias, que s'ha desembolicau en «festas socials barrenadas», «bolsas sorpresa», «piscinas de peixes», «festas d'os besos» y atras cosas parellanas. Ista caracteristica d'os festins en as ilesias ha creixiu tanto que agora un edificio d'ilesia moderno no ye adecuau si no tiene a suya cocina, despensa y minchador. Ista ye a situación que prencipió en o «tiempo d'aspera», chusto como se designa en a parabola.

GSAM 152.1O mesmo Wm. Miller fabla de l'incident que escaició en Rochester con as siguients parolas:

GSAM 152.1«Un d'os D.D. de Rochester, o sinyor _____, d'a ilesia _____, escribió un folleto contra o Millerismo, clamó a os suyos sinyors y sinyoras a la casa d'o Sinyor, fació un gran festín d'ostras y atros “picnics”, A l'igual que Belsasar, bebioron o suyo café y té, minchioron as suyas costosas delicatessen, y vendioron os suyos chelaus y dulces, y o suyo folleto contra o segundo advenimiento d'o caro Salvador.

GSAM 152.2«A nueit d'antes de marchar-me, un atro d'os reverendos sinyors fació un festín de picnic en una tabierna u sala publica, y vendió, como s'ha dito, os suyos tickets, chelaus y dulces. Me fació goyo sentir que bellas ilesias d'as distintas sectas no aprobaban tals festins babilonicos; y espero de veras, con toda l'alma, que no todas istas ilesias sectarias se trobarán “minchando y bebendo con os borrachos” cuan Cristo vienga. M'asombra que istos reverendos sinyors no se veigan en o espello d'a parola de Dios; y les recomendaría leyer Lucas 14:12-14; Mateu 24:48-51; Lucas 13:25-28; 2 Pedro 2:13; Judas 10-21. De seguro que son os zaguers tiempos.»

GSAM 152.3Si o pastor Miller hese teniu una visión d'ixo en o que as ilesias han dentrau dende alavez, en as suyas fiestas de donación, con «pastels d'endevinalla con aniello, festes de potons de diez centimos, espectaclos de burros, trobadas socials barrenadas, loterías santas,» y atros apuesteos d'azard, etc., s'hese espantau con santo espanto.

GSAM 152O Tiempo d'Espera

GSAM 152.4Os Adventistas troboron consuelo en o feito biblico de que cuan se fese l'anuncio d'a venida proxima d'o Sinyor i habría connectau un «tiempo d'espera». Isto lo veyioron en as parolas d'o nuestro Salvador en Mateu 25:5, 6, y en Habacuc 2:1-3.

GSAM 153.1En quanto a la suya actitut en a primavera de 1844, citamos d'o Midnight Cry d'o 9 de mayo de 1844:—

GSAM 153.2«Habiando pasau o punto d'a terminación aparent d'os periodos profeticos, nos trobamos en una posición en a que Dios preveyió que os suyos fillos se trobarían en a fin d'a visión; y pa la cual fació una provisión, por meyo d'o profeta Habacuc, cuan diz, “Me meteré en o mío puesto de vichilancia, y me meteré en a torre, y cosiraré ta veyer qué me dirá, y qué responderé cuan se me reprenda,” u como diz en a marguin, “se me arguya.” “Y o Sinyor me respondió, y me dició: Escribe a visión, y fes-la clara en tablas, ta que o que leya pueda correr con ella. Porque a visión ye encara pa un tiempo designau, pero a la fin [d'os periodos profeticos] fablará y no mentirá: anque se faiga de rogar [dimpués d'a suya terminación aparent], asperaz-la; porque de seguro que vendrá, [en a plenitut d'os tiempos profeticos, dillá d'a cual] no se tardará.”⁷

GSAM 153.3«Que ista admonición se refiere a o tiempo present, ye evident dende a cita de Pavlo en Hebreus 10:36-39: “Porque precisaz paciencia, ta que, dimpués d'haber feito a voluntat de Dios, recibaz a promesa. Pues encara un poquet, y qui ha de venir vendrá, y no tardará. Agora, o chusto vivirá por a fe; pero si belún retrocede, a mía anima no tendrá placer en él. Mas nusatros no somos d'os que retroceden ta la perdición, sino d'os que creyen ta la salvación de l'anima.”

GSAM 153.4«Creyemos que ocupamos ixe periodo d'o que fabla o Salvador, cuan o novio tarda (Mateu 25:5)—a o que s'ha de comparar o reino d'os ciels,—cuan “ixe siervo malo [dimpués d'haber i habiu un fracaso aparent en o tiempo] dirá en o suyo corazón, O mío Sinyor tarda en venir, y prencipiará a trucar a os suyos companyers de servicio, y a minchar y beber con os borrachos,” y o Sinyor habría de “venir en un día que no aspera.”

GSAM 154.1«Creyemos que agora ocupamos ixe periodo de tiempo d'o que fabla Pedro, cuan o suyo “chudicio, que dende fa muito tiempo no tarda, y a suya perdición no aduerme;” an que heban de “trayer en secreto herechías perdederas.”⁸ Istos, diz Pedro, heban d'estar, mesmo como i heba falsos profetas cuan as Escrituras estioron escritas. Asinas como os d'a casa d'Israel dicioron: “Os días s'han prolongau, y toda visión falla”,⁹ asinas heba d'haber un tiempo en que i habría un aparent paso d'o tiempo, pa que os escarnidors de 2 Pedro 3:4 podesen preguntar: “An ye a promesa d'a suya venida?”, y consolar-se pensando que “todas as cosas remanen como yeran dende o prencipio d'a creyación”.

GSAM 154.2«Creyemos que estió en vista d'un retardo asinas d'a visión que l'apóstol Santiago dició: “Estaz pues pacients, chirmans, dica la venida d'o Sinyor”; “tamién estaz pacients; afianzaz os vuestros corazons: porque a venida d'o Sinyor s'amana.” Y, “Miraz, o Chuez ye debant d'a puerta.”

GSAM 154.3«Y creyemos que, en anticipación a o paso d'o tiempo asperau, o nuestro Salvador nos amonestó, en o duodeceno capítol de Lucas: “Tenez as vuestras caderas ceñidas y as vuestras luces encendidas; y estaz como hombres que asperan a o suyo amo, dica que torne d'as bodas; ta que, cuan plegue y truque, li ubran a l'inte.”¹⁰ Asperar implica un paso d'o tiempo, pus dica ixe inte no asperamos. Por ixo o nuestro Sinyor adhibe: “Bienaventuraus ixos siervos a qui o sinyor, en venir, trobará velando”.

GSAM 154.4«Continuaremos, si Dios quiere, proclamando: “Miraz, que o Esposo viene; saliz-le-n a trobar”; y: “Ha veniu a hora d'o suyo chudicio.” Y confiamos en que no deixaremos de continar clamando a voz en grito a lo mundo y a la ilesia, pa que s'espierten d'as suyas cancions de “paz”, y pa que ascuiten as ofiertas de misericordia de Dios. Tenemos a intención de continar asperando y velando por a venida d'o Sinyor, creyendo que ye ya amán.»

GSAM 155Una Esfensa d'a suya Obra

GSAM 155.1Una buena ideya de cómo os Adventistas veyeban o suyo treballo antis d'o 21 de marzo de 1844, y chusto dimpués d'ixa calendata, se puede obtener leyendo a siguient cita, presa d'un articlo baixo o títol, «Vindicación», en l'Advent Herald d'o 13 de noviembre de 1844, publicau por J. V. Himes, S. Bliss, y A. Hale:—

GSAM 155.2«No fuemos presurosos en adoptar as nuestras opinions. Creyemos que fuemos investigadors honestos y sinceros d'a verdat. Obedeixemos a orden d'o nuestro Salvador de buscar en as Escrituras. No nos refirmemos en a nuestra propia sabiduría; sino que miramos enta Dios pa que nos guiase y adrezase, y nos esforzamos por ofreixer-nos en o suyo altar, confiando en que Él adrezaría os nuestros pasos por o buen camín. Examinemos toz os argumentos que se presentoron contra nusatros con un deseyo sincero de conoixer a verdat y d'estar libres de l'error; pero hemos de confesar que as diversas y multiformes posicions d'os nuestros oponents nomás que nos confirmoron en as nuestras opinions. Veyemos que, tanto si tenebanos razón como si no, os nuestros oponents no podeban tener-la; y no yeran d'alcuerdo entre éls mesmos. Os argumentos de cada un yeran tan febles y puerils que se veyeban obligaus a desfer de contino o que éls mesmos heban feito; y con as suyas opinions oposadas y contradictorias demostraban que, sin importar o que pensasen d'as nuestras opinions, no teneban confianza en as opinions d'os atros. Y, amás, no i heba un punto cardinal en toda la nuestra posición en o qual no nos refirmasen un u mas d'aquels que treballaban ta desmentir a venida immediata d'o Sinyor. Mientres que nusatros tenebanos a traducción literal d'as Escrituras ta refirmar-nos, os nuestros oponents prebaban en vano de contrimostrar que as Escrituras no s'han d'entender literalment, anque toda profecía que s'ha compliu l'ha estau asinas en os suyos mas minuciosos detalles literals.

GSAM 156A Desilusión Explicada

GSAM 156.1«Pero o tiempo —l'anyo 1843, l'anyo chodigo— pasó, y nos quedemos decepcionaus en no veyer a o Rei en a suya polideza. Y toz os que se nos oposoron suponioron honestament que cada caracteristica distintiva d'a nuestra creyencia heba estau demostrada falsa; y que, como hombres honestos, deberinos abandonar toda a nuestra posición. Y por ixo, con sorpresa, veyoron que encara mos aferrabanos a la nuestra esperanza, y encara asperabanos a o nuestro Rei.

GSAM 156.2«Nusatros, manimenos, en a nuestra decepción, no veyemos garra razón pa desanimar-nos. Veyemos que as Escrituras indicaban que heba d'haber un tiempo d'espera, y que mientres a visión tardaba, hebanos d'asperar-la. Tamién viemos que con a fin de l'anyo o periodo no podeba rematar de tot, mesmo suposando que a nuestra cronolochía yera correcta; y que nomás se podeban complir en bel momento d'este anyo present; y manimenos, admitiemos francament y de tot a o mundo que nos hebanos entivocau en o punto concreto a o que hebanos mirau con tanta confianza; pero mientres yeramos asinas entivocaus, podemos veyer a man de Dios en ixa cuestión. Podemos veyer que ha feito servir ixa proclamación como una alarma pa o mundo, y una preba pa la ilesia. Metió a lo suyo pueblo en una actitut d'aspera. Sacó a la luz a qui yera disposato a sofrir por o suyo nombre. Demostró a qui o clamau d'a venida d'o Sinyor yera una buena nueva de gran goyo, y a qui yera un soniu no deseyato en as suyas orellas. Ha amostrau a l'universo quién aculliría o retorno d'o Sinyor, y quién lo refusaría en a suya segunda venida, como os chodigos facioron en a suya primera venida. Y lo consideramos como un trango en o cumplimiento d'o proposito de Dios, en iste “día d'a suya preparación”, pa que Él podese sacar un pueblo que nomás buscase a voluntat d'o Sinyor, pa que fuesen preparaus pa la suya venida.»

GSAM 157HISTORIA D'O MOVIMIENTO DIMPués de marzo de 1844

GSAM 157.1Una breu historia d'o movimiento adventista dimpués d'o 21 de marzo de 1844 se presenta en o siguient, preso d'o Signs of the Times, 31 d'octubre de 1844:—

GSAM 157.2«Dimpués d'o paso de 1843,—l'Anyo Chodigo,—a gran mayoría d'os Adventistas s'establió en a creyencia de que d'astí enta debant podebanos contar con tiempos particulars sin garra grau de positividat. Creyeban que yeranos an que a nuestra cronolochía sinyala, en a fin de toz os periodos profeticos, en a rematada d'os cuals s'aspera l'advenimiento; y que, anque nomás habiemos d'asperar o poco tiempo que a nuestra cronolochía podese variar d'o tiempo de Dios, manimenos creyeban que no podebanos tener garra atra pista d'o tiempo definitivo. Todas heban preso as suyas lampas y heban saliu a trobar a o Novio; pero o Novio s'heba retardau dillá d'o tiempo (1843) en que se l'asperaba. Mientres ista tardanza d'a visión, pareixeba estar a determinación de toz asperar-la, creyendo que no podeba retardar-se y que se podeba asperar en cualsiquier momento. Manimenos, luego se fació bien evident que multituz yeran fendo plans pa o futuro, os cuals no habrían feito si hesen creyiu que o Sinyor vendría iste anyo; y que s'heban adormiu en o tocant a la consciencia real d'a aparición immediata d'o Sinyor. En atras parolas, pensaban que podría venir cualsiquier día, u que se podría retardar una miqueta, tiempo durant o qual podrían desfrutar d'un descanso reparador. Pues, isto estió como o nuestro Salvador dició que sería: “Mientres o Esposo tardaba, toz s'adormiscoron y durmioron”.

GSAM 157Llamada l'atención enta l'agüerro de 1844

GSAM 157.3«Ya en mayo de 1843, o chirmán Miller nos heba clamau l'atención sobre o seteno mes de l'anyo santo chodigo, como o momento d'a observancia d'ixos tipos que sinyalan o segundo advenimiento; y l'agüerro pasau miramos ixe inte con muito intrés. Dimpués que hese pasau, o chirmán S. S. Snow adoptó de tot l'opinión de que, seguntes os tipos, l'advenimiento d'o Sinyor, cuan se producise, heba de producir-se en o deceno día d'o seteno mes; pero no yera seguro de l'anyo. Dimpués veyió que os periodos profeticos no rematan realment dica l'anyo present, 1844; Alavez s'afirmó en a ideya de que arredol d'o 22 d'octubre —o deceno día d'o seteno mes d'iste anyo— presenciaríanos l'advenimiento d'o Sinyor d'a gloria. Isto lo predicó en Nueva York, Filadelfia y atros puestos durant a primavera y o verano pasaus; y anque muitos acceptoron as suyas opinions, no se veyió garra manifestación particular d'os suyos efectos dica arredol de chulio.

GSAM 158Cultivos deixaus en os campos

GSAM 158.1«En o prencipio d'a temporada, beluns d'os nuestros chirmans en o norte de Nuevo Hampshire heban quedau tan impresionaus con a creyencia de que o Sinyor plegaría antes d'unatro hibierno, que no cultivoron os suyos campos. Arredol d'a metat de chulio,—que yera a tardi d'a meyanueit d'o día-anyo chodigo (tardi-maitín, contando dende a luna nueva d'abril, o prencipio d'iste anyo chodigo), atros que heban sembrau y plantau os suyos campos se veyoron tan impresionaus por o sentimiento d'a venida immediata d'o Sinyor, que no podioron, de traza coherent con a suya fe, cullir as suyas cullitas. Beluns, en dentrar en os suyos campos pa segar a hierba, se troboron de tot incapaces de continar, y, seguindo o suyo sentiu d'o deber, deixoron as suyas cullitas dreitas en o campo, pa amostrar a suya fe con as suyas obras, y asinas condenar o mundo. Isto s'estendilló rapidament por o norte de Nueva Anglaterra.

GSAM 158O Chudicio ha de Preceder l'Advenimiento

GSAM 158.2«En ixe mesmo tiempo os nuestros chirmans de Maine heban abrazau a opinión de que o chudicio heba de preceder a l'advenimiento; que se sincronizaba con a cullita, y que no yera nomás a la fin d'o mundo, sino que ocupaba un periodo chusto antis d'a fin. D'alcuerdo con ista opinión, pensaban que yeranos en o chudicio, que a linia divisoria se yera trazando, y que os siervos de Dios yeran estando sellaus en as suyas frents, o cumplimiento d'o cual sería a sinyal pa os cuatro ánchels que sostenen os cuatro aires d'a tierra (Apocalipsi 7:1), pa que soltasen a suya presa.

GSAM 159Un Despertar de Meyanueit

GSAM 159.1«Arredol d'a metat de chulio, a bendición de Dios en a recuperación d'os que heban cediu prencipió a acompanyar a proclamación d'o tiempo, y aquels que abrazoron cualsiquiera d'as opinions mencionadas, amostroron un cambeo notable en o suyo comportamiento, y un espertamiento repentino d'o suenio, como s'heba predito. “A meyanueit se fació un clamor: Miraz, que o Esposo plega; saliz-ie-ne a recibir-lo. Allora todas ixas virchens se devantoron y adrezoron as suyas lampas.” Dende chulio istos movimientos estioron en diferents partis de Nueva Anglaterra, y deseparaus entre éls; pero toz éls estioron acompanyaus d'a bendición de Dios en recuperar a muitos as lampas d'os cuals cuasi s'heban amortau, y en a santificación d'os suyos santos. En o campamento de Exeter, todas istas influencias s'achuntoron, se mescloron en un gran movimiento, y s'espardioron rapidament por todas as bandas adventistas d'a tierra.»