Capitulo 6 — O Mensache y os Mensachers

GSAM 108.1Escribe a visión, y fa-la clara sobre tablas, pa que corra qui la leiga. Porque a visión ye encara pa un tiempo fixau, pero a la fin charrará, y no mentirá: si tarda, aspera-la; porque de seguro que vendrá, no tardará.¹

GSAM 108.2«Y vi un atro ánchel que volaba per meyo d'o cielo, que teneba l'evanchelio eterno ta predicar a os que viven en a tierra, y a toda nación, y linache, y luenga, y pueblo, dicindo con gran voz: Tenez medrana de Dios, y dade-le gloria; perque ha veniu a hora d'o suyo chudicio: y adoraz a l'autor d'o cielo, y d'a tierra, y d'a mar, y d'as fuents d'as auguas.»²

GSAM 108.3Os que facioron a proclamación de l'advenimiento afirmaban que ista «visión» con o suyo tiempo «designau», mencionada por o profeta Habacuc, incluyiba as visions d'as profecías de Daniel y de l'Apocalipsi. Istas las facioron tan claras en as suyas descripcions sobre os suyos diagramas profeticos, que qui leyeba a interpretación podeba de verdat «correr» y transmitir a información a atros.

GSAM 108Un Mensache Definiu

GSAM 108.4A proclamación d'o pueblo adventista no yera simplament l'anuncio feito por Pavlo debant de Feliç, «Chusticia, templanza y o chudicio venidero»; ni tampoco no estió a declaración feita por Martin Lutero, dimpués d'haber rematau a traducción d'a Biblia, cuan, poco tiempo antis d'a suya muerte, se diz que dició: «Soi persuadido de que o chudicio no ye luent; sí, que o mesmo Sinyor no faltará mas de trescientos anyos.» Tampoco no estió a declaración de John Wesley, quan dició que «pensaba que o milenio podría prencipiar en bellas cient anyadas». Os Adventistas afirmaban dar o mensache simbolizau en Apocalipsi 14:6, 7, «Ha veniu a hora d'o suyo chudicio», y o clam d'Apocalipsi 10:6, «O tiempo no será más». Una profecía asinas no se podeba complir con un anuncio d'un esdevenimiento que yera «por venir», que plegaría «en trescientos anyos», u «en cient anyos», sino en un tiempo definiu, «ha veniu». Un mensache asinas mesmo, con a mesma definición que exichiban as profecías anteriors, fue anunciada por o pueblo Adventista a tot o mundo.

GSAM 109O Chudicio en a Venida de Cristo

GSAM 109.1En o momento en que se anunció por primera vegada iste mensache, todas as denominacions cristianas sosteniban que o chudicio tendría puesto en a segunda venida de Cristo. Asinas, un pueblo en ixas circumstancias, dando o mensache de que heba plegau a hora d'o chudicio, mientres manteneba ixa opinión, proclamaría necesariament a segunda venida de Cristo. De feito, o que dio fuerza a o mensache, y movió mas potentment a la chent, estió a proclamación d'un tiempo definiu. En primeras afirmaban que a fin d'o mundo plegaría en bel momento d'o «anyo chodigo» de 1843, y que isto s'incluyiba en o tiempo entre o 21 de marzo de 1843 y o 21 de marzo de 1844. Pasau iste tiempo, aprendemos en o Midnight Cry de l'anyo 1844 que se fixó o día exacto ta la fin d'os tiempos profeticos. Iste yera o deceno día d'o seteno mes chodigo, que correspondeba a o 22 d'octubre de 1844.

GSAM 109Cálculo d'os 2300 días

GSAM 109.2A base d'o tiempo—1843—yeran os dos mil trescientos días de Daniel 8. Se sostenió que como istos «días» yeran connectaus con profecías an que bestias yeran trigadas pa representar reinos, os «días» heban d'usar-se simbolicament pa representar anyos, d'alcuerdo con a interpretación d'o Sinyor d'o tiempo simbolico, como se da en Numeros 14:34 y Ezequiel 4:5, 6; que as setanta semanas —490 días— de Daniel 9 yeran a primera parte d'os dos mil trescientos días, y que os dos periodos prencipioron chuntos. L'evento mencionau en Daniel 9, que sinyalaba o prencipio d'as setanta semanas, estió a «salida d'o mandamiento ta restaurar y edificar Cherusalem». Ixe mandamiento salió en o seteno anyo d'Artaxerxes Longimanus, 457 aC, como se rechistra en Esdras 7.

GSAM 110.1Que ista yera a calendata correcta pa o prencipio d'as setanta semanas se contrimostró por o feito de que en nomás seixanta y nueu semanas —483 anyos— dende o 457 aC, u en o 27 dC, Cristo fue baptizau por Chuan y encetó o suyo ministerio, dicindo: «O tiempo s'ha compliu»³, etc. L'inicio d'o ministerio de Cristo, en l'anyo 27 d.C., a suya crucifixión tres anyos y meyo dimpués d'ixa calendata, «en meyo [o centro] d'a [setantena] semana», a fin d'a obra especial entre os chodigos, en l'anyo 34 d.C., y a rapida conversión de Saulo, l'apostol d'os Chentils, prebó que as setanta semanas rematoron en ixa calendata, y por tanto que prencipioron en o 457 a.C. Lo calculoron asinas: De 2300 quita 457, y quedan 1843. Y como os 457 anyos yeran antis de Cristo, se nos leva ta la fin d'os 2300 días a la fin de 1843.

GSAM 110Admisions d'os oponents

GSAM 110.2S'ha dito con verdat que «as admisions a favor d'a verdat dende as filas d'os suyos oponents furnen a mas alta mena de preba». Dengún d'os oponents d'o mensache adventista nunca no insinuó que o chudicio investigador d'o pueblo d'o Sinyor estase un esdevenimiento que heba de tener puesto antes d'a venida de Cristo; sino que razonoron sobre iste punto en harmonía con os Adventistas. Como preba d'ista afirmación citamos a dos oponents prominents.

GSAM 110.3O sinyor N. Colver, predicando en a capiella de Marlboro Street, en Boston, en 1842, en oposición a os Adventistas, dició:—

GSAM 111.1«Si istos días son anyos, o mundo rematará en 1843; cualsiquier zagal de escuela lo puet veyer; perque si 490 remató en a muerte de Cristo, os 2300 días rematarían en 1843; y o mundo ha de rematar, de no poder-se amostrar que ha de tener puesto belatro esdevenimiento, y no veigo cómo se puet fer ixo.»

GSAM 111.2O profesor Stuart, por a mesma epoca, dició:

GSAM 111.2«Ye un feito singular que a gran mayoría d'os interprets en o mundo anglés y americano han teniu, dende fa muitos anyos, a costumbre d'entender os días designaus en Daniel y l'Apocalipsi como a representación, u simbolos, d'anyos. M'ha costau trazar l'orichen d'ista costumbre cheneral, diría que cuasi universal.»

GSAM 111Testimonio d'o profesor Bush

GSAM 111.3O profesor Bush dició: «Quien ataque a o sinyor Miller en o suyo punto d'o tiempo, l'ataque en o suyo punto mas fuerte. O suyo tiempo ye correcto; pero s'equivoca en l'evento que ha de succeir.» Bush yera creyent en a conversión d'o mundo entero antes d'a venida de Cristo. A suya teoría yera que o milenio prencipiaría en 1844.

GSAM 111.4Os ministros d'a fe adventista amostraban en os suyos discursos publicos que a historia d'o mundo amostraba que as diversas nacions yeran en a mesma condición simbolizada por a imachen de Daniel 2, cuan a piedra heba de trucar a la imachen en os piez, y o Dios d'o cielo establiría o suyo reino; y en o capítol 7, cuan «o reino y o dominio y a grandeza d'o reino debaixo de tot o cielo serán daus a os santos d'o Altismo». Tamién clamaban l'atención sobre o feito de que os sinyals —fisicos, politicos y morals— yeran chusto o que as Escrituras heban profetizau que se veyerían cuan o Sinyor yera a punto d'aparixer.

GSAM 111Marabillas en os Ciels

GSAM 111.5O Sinyor, a traviés d'o profeta Choel, diz: «Mostraré miraglos en o cielo y en a tierra, sangre, y fuego, y columnas de fumo. O sol se tornará escurina, y a luna en sangre, antes que plegue o gran y terrible día d'o Sinyor.»⁴ Os Adventistas creyeban y amostraban que l'aurora boreal d'os zaguers sieglos (comunment clamadas luces d'o norte) yera o «fuego y columnas de fumo» que cumple as especificacions d'o profeta; y d'a millor información que se puede obtener d'a historia (nos referimos a la Edinburg Encyclopedia como testimonio), rarament s'heba visto antis d'iste periodo.

GSAM 112.1Asinas, mientres que o mensache d'a pronta venida d'o Sinyor plegaba a os puestos mas aluenyaus d'a tierra, se mostroron en os ciels sinyals que reforzaban a verdat y clamaban l'atención d'a chent.

GSAM 112.2O 25 de chinero de 1837, i habió una exhibición magnificientisma de l'aurora boreal de fuego, que pareixeba levar as ments de muitos dreitament a la predicción d'o profeta Choel sobre o que precedería a o gran día d'o Sinyor. A siguient descripción d'a escena ye d'o New York Commercial Advertiser d'o 22 d'octubre de 1839. Concuerda exactament con a escena tal como o escritor la presenció en Victor, condau d'Ontario, N.Y.

GSAM 112L'Aurora Focina de 1837

GSAM 112.3«En a tardada d'o 25 de chinero de 1837, i habió una exhibición notable d'os mesmos fenomenos [ye dicir, l'aurora boreal] en diversas partis d'o país, como os nuestros lectors de seguro que se'n alcordarán. An que o terreno yera cubierto de nieu, l'espectaclo yera grandioso y “temible” d'una traza sin precedents. En un puesto, situau amán d'una montanya, a chent que presenció a escena nos informó que pareixeba “ondas de fuego que rodaban por a montanya abaixo”, y por un regular, por o que s'ha sabiu, a nieu que cubriba o suelo pareixeba fuego mesclau con sangre, mientres que en alto (como diz l'apostol), “os ciels en fuego”, s'asemellaba tanto a la descripción profetica d'o zaguer día que muitos se marabilloron; os ninos que lo veyeban s'espantoron, y preguntoron si yera a venida d'o chudicio; y mesmo os animals tremoloron con gran espanto manifiesto.»

GSAM 113.1No estió nomás en America an que s'amostró iste sinyal d'o profeta Choel, sino que, a la vegada que a doctrina d'a venida d'o Sinyor ganaba publicidat en Gran Bretanya, o mesmo sinyal s'amostró en os ciels d'ixe país. O New York Commercial Advertiser d'o 22 d'octubre de 1839, cita o siguient d'os periodicos de Londres sobre un fenomeno notable visto en ixe país en a nueit d'o 3 de setiembre:—

GSAM 113L'Aurora de 1839

GSAM 113.2«LONDRES, 5 DE SETIEMBRE.—Entre as horas d'as diez d'a nueit de chueves y as tres d'o maitín d'ahier, en os ciels s'observó un d'os especimens mas magnificos d'istos fenomenos extraordinarios, as estrelas fugaces y as auroras boreals, presenciatos en os zaguers muitos anyos. A primera indicación d'iste singular fenomeno estió diez minutos antis d'as diez, cuan una luz carmesina clara, aparentment un vapor, puyó dende a parte norte d'o hemisferio y s'extendió gradualment dica o centro d'o cielo, y ta as diez u diez y cuarto, tot, d'este a ueste, yera una gran planera de luz. Teneba un aspecto bien alarmant, y yera exactament como o causau por un incendio espantoso. A luz variaba considerablement; en un momento pareixeba cayer, y chusto dimpués puyaba con una intensidat brillant. Se podeban veyer mescladas con ella masas de fumo, que se retorcián una y atra vegada, y toz os que la veyeban pareixeban convencius de que yera “un incendio tremendo”.

GSAM 113.3«A consternación d'a metrópoli estió bien gran; mils de personas corrían enta a dirección d'a suposada espantosa catastrofe. Os carros de pompers d'as estacions de Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, y tamién os d'as estacions de l'ueste de Londres —de feito, toz os carros de pompers de Londres— s'enganchoron a caballos y galopiaron enta o suposau “escenario de destrucción” con mas enerchía de l'ordinaria, seguius por carros, chinetos y grans multituz. Beluns d'os carros procedioron dica High Gate y Halloway [unas cuatro millas] antes que se descubrise l'error. Istas apariencias duroron mas de dos horas, y enta o maitín o espectaclo se tornó grandioso.

GSAM 114.1«A las dos d'a maitinada o fenomeno presentaba una escena d'una polideza estraordinaria, y bien dificil de describir. Tot Londres yera iluminau tan clarament como a meyadía, y l'atmosfera yera extraordinariament clara. L'hemisferio sud, en o momento dito, anque yera sin boira, yera muito escuro; pero as estrelas, que yeran innombrables, brilaban fermosament. O costau oposau d'o cielo presentaba un contraste singular pero magnifico; yera clarismo, y a luz yera muito viva; i heba una sucesión contina de meteors, que variaban en esplendor—pareixeban formar-se en o centro d'o cielo, y espardir-se dica que pareixeban esclatar. L'efecto estió electrico. Miriadas d'estrelas chicotas surtioron por dencima de l'horizont, y s'eslizoron con tal rapideza enta la tierra que l'uello a puras penas podeba seguir a suya traza; pareixeba que tamién esclataban, y chitaban un vapor escuro carmesín por dencima de tot o hemisferio. As colors yeran magnificas en o mas alto grau.

GSAM 114.2«A las dos y meya o espectaclo se tornó escurina, que, en esboldregar-se, amostró un arco de Sant Chuan luminoso en o cenit d'os ciels, y arredol d'a cresta d'escurina que penchaba sobre a parte sud d'o país. Poco dimpués, columnas de luz archentada radiaban dende él. Creixioron marabillosament, entremezclando-se con un vapor carmesín que se formaba a o mesmo tiempo, y cuan yeran en a suya maxima altaria o espectaclo yera mas allá de toda imachinación. As estrelas surtiban en todas as direccions, y continoron dica as cuatro, hora en que tot s'esvaició.»

GSAM 114Aparicions estranias en o sol

GSAM 114.3Mientres que os predicadors vivos exposaban a verdat d'a venida d'o Sinyor, muitas y diversas marabillas en os ciels se veyeban en diversas partis d'o mundo. D'estas, o nuestro espacio nomás permitirá a representación de l'apariencia d'o sol en Norwich, Anglaterra, en aviento de 1843. Un de pareixito acayeixió en New Haven, Connecticut, o 9 de setiembre de 1844, durant dos horas antis y dimpués d'o meyodía, y estió visto por mils de personas.

GSAM 115Apariencia estranya d'o sol

GSAM 115.1O chicot cerclo interior representa o sol. Teneba un ton narancha claro. A parte exterior d'os dos cerclos, a distancias desiguals d'o sol y arredol d'él, pareixeba tener o mesmo ton; pero a parte interior d'istos cerclos yera d'un amariello fosco, y o cielo adintro d'ixos cerclos pareixeba tener una color marrón escura, y os tres cerclos grans que pasaban a traviés y debaixo d'o sol pareixeban tener una luz brillant y distincta.

GSAM 115.2D'o succeso en Anglaterra leemos, en una carta d'E. Lloyd, de Londres, de 3 de chinero de 1844, o siguient:—

GSAM 115.3«Bi ha habiu un “sinyal en o sol” notable, visto por os prencipals ciudadans de Norwich y d'a redolada, como nunca no s'heba visto en Anglaterra. Se veyió o pasau mes de decembre, arredol d'as doce d'o meyodía, y duró dos horas. Alarmó muito a os habitants. Ocurrió chusto antes que os chirmans Winter, Burgess y Routon ubrisen a suya misión en ixa ciudat. Pareixeba preparar o camín t'a verdat, de traza que tenioron buen exito allí.»

GSAM 116.1A descripción d'o fenomeno tal como acayeixió en New Haven, Conn., se troba en o Midnight Cry d'o 10 d'octubre de 1844, y se prenió d'o New Haven Palladium d'o 10 de setiembre de 1844. En a descripción d'o Cry, l'editor diz: «Dengún filosofo ha puesto dar una explicación d'a causa d'iste fenomeno que lo satisfaga a él mesmo.»

GSAM 116.2Un relato d'ista visión que amaneixió en relación con o sol en New Haven, Conn., o 9 de setiembre de 1844, tamién se publicó en o Hartford Courant d'o 12 de setiembre de 1844, y diz o siguient:—

GSAM 116.3«As anillas arredol d'o sol o lunes 9 de setiembre de 1844, mientres dos horas antis y dimpués d'o meyodía, pareixe que estioron observadas por un regular por os nuestros ciudadans con muito intrés, y han espertato una curiosidat intelichent por saber mas sobre as aparicions d'a mesma mena y a suya causa.

GSAM 116.4«L'halo present yera notable por a suya duración, y ofriba oportunidaz favorables pa l'observación. Arredol d'o meyodía se composaba mas que mas de dos aniellos completos, un d'uns cuaranta y cinco graus d'amplo, que rodiaba o sol por o suyo centro, y l'atro d'uns setanta y dos graus d'amplo, tenendo o suyo centro en o zénit, mientres que a suya circumferencia pasaba a traviés d'o sol. O cerclo mas chicot yera acompanyau por una elipse de l'eixe mayor, y de chicota excentricidat. Chusto a l'opuesto d'o sol, y a trenta y seis graus a o norte d'o zénit, o cerclo gran yera intersecau por dos atros cerclos de cuasi u de raso o mesmo diametro, formando en o punto d'intersección una taca brillant, como a que resultaría naturalment d'a luz combinada de tres aniellos luminosos. L'aniello que rodiaba o sol amostraba as colors de l'arco de Sant Chuan, a sobén con muita viveza y polideza. As atras aniellas yeran blancas y mas febles, ya que yeran mas luent d'o sol. Manimenos, chicotas porcions de cerclos, con tonos prismaticos [d'arco de Sant Chuan], amaneixeban en diferents momentos, tanto en l'este como en l'ueste.... Ixa uniformidat d'estructura ha de depender de bella lei que regula a formación d'os halos; pero a naturaleza d'a lei no ye de tot desembolicada.... No s'ha teniu guaire dificultat en dar cuenta d'a producción de l'aniello que rodiaba o sol, ya que a causa ye bella cosa pareixida a la que produz l'arco de Sant Chuan, pero explicar l'orichen de l'aniello que teneba a suya circumferencia en o centro d'o sol s'ha trobau mas dificil.»

GSAM 117Marabillas que cumplen as prediccions d'as Escrituras

GSAM 117.1D'o uso que se fació, tanto en Anglaterra como en America, d'estas marabillas vistas en os ciels, podemos aprender-lo en leyer l'Exposition of the Twenty-fourth of Matthew, de Sylvester Bliss, publicada en Boston en 1843. Dimpués de citar belunas d'as relacions d'alto, diz:—

GSAM 117.2«Asinas os “grans sinyals” y “espectaclos espantables” que se predicen en as Escrituras d'a verdat, pareixen estar toz complius, asinas como aquels que o Salvador declaró que habrían de preceder a la suya venida.

GSAM 117.3«D'a mesma traza que a salida d'as fuellas d'os árbols ye un sinyal de verano, asinas de seguro, en o cumplimiento d'estes sinyals, os cristianos han de saber que a venida de Cristo ye amán, mesmo a las puertas. No ye un mero permiso pa saber-lo, sino que o nuestro Salvador lis ordena de saber-lo.»⁵

GSAM 117OS MENSACHERS

GSAM 117.4Dimpués d'haber clamau l'atención sobre bellas d'as caracteristicas prencipals d'o mensache d'o segundo advenimiento, tal como se proclamó en primeras, puede estar d'intrés parar cuenta en beluns d'aquels que actuoron un papel destacau en a gran proclamación. Ya hemos dau os nombres de muitos d'os ministros mas talentosos d'ixa epoca en países estranchers que dioron o pregón. En parar cuenta en beluns d'os que estioron os primers en America, sobre os qui o Sinyor metió a carga d'a obra, servirá pa ilustrar encara mas que a man d'o Sinyor yera de verdat en o movimiento.

GSAM 118William Miller

GSAM 118.1En primer puesto notaremos o caso de William Miller, qui estió tan prominent en o movimiento de l'advenimiento en os Estaus Unius que pa muitos o movimiento nomás ye conoixiu como «Millerismo».

GSAM 118.2William Miller naixió en Pittsfield, Massachusetts, en febrero de 1782. En a suya primera nineza, se manifestoron sinyals d'una fuerza y actividat intelectuals mas que ordinarias. Con os anyos, istas sinyals se tornoron cada vegada mas notables pa toz os que yeran en a suya companyía. Teneba una fuerte constitución fisica, un intelecto activo y naturalment bien desembolicato, y un caracter moral irreprochable. Heba desfrutato d'os limitatos avantallas d'a escuela d'o districto, pero nomás que bels anyos antes de que se reconoixese cheneralment que os suyos conoiximientos superaban os d'os mayestros que se contractaban normalment.

GSAM 118.3O sinyor Miller se casó en 1802 y s'establió en Poultney, Vt. Os hombres con qui s'asoció dende que se tresladó ta Poultney, y a qui teneba un considerable deudo por os suyos favores mundanos, yeran profundament afectaus por os principios escepticos y as teorías deisticas. No yeran hombres immorals, pero como clase yeran buenos ciudadans, y por un regular de comportamiento serio, humans y benevolents. Manimenos, refusaban a Biblia como o estandar d'a verdat relichiosa, y miraban de fer plausible ixe refús con l'aduya que se podeba obtener d'os escritos de Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen y atros. O sinyor Miller estudió estas obras a fundo, y a la fin se declaró deista. Él mesmo ha dito que a suya vida deista abarcó un periodo de doce anyos, que prencipió arredol de 1804.

GSAM 118.4En recibir o nombramiento de capitán, dentró en l'exercito en 1810. En tornar de l'exercito, tresladó a suya familia ta Low Hampton, N.Y., pa prencipiar astí l'oficio d'agricultor en 1812. Como agricultor, teneba mas tiempo libre pa leyer. S'encontró con que as suyas opinions deistas no le daban garra seguranza de felicidat dillá d'a vida present. Dillá d'a fuesa, tot yera escuro y fosco. Pa fer servir as suyas propias parolas:

GSAM 118.4«L'aniquilación yera un pensamiento fredo y chelau, y a responsabilidat yera a destrucción segura de toz. Os ciels yeran como bronce sobre a mía cabeza, y a tierra como fierro debaixo d'os míos piez. ¡A eternidat! —¿qué yera? Y a muerte! —¿por qué yera? Quanto mas razonaba, mas luent yera d'a demostración. Quanto mas pensaba, mas escampadas yeran as mías conclusions. Prebé de deixar de pensar, pero os míos pensamientos no se podeban controlar. Yera verdaderament miserable, pero no entendeba a causa.... Poco dimpués, de sopetón o caracter d'o Salvador s'imprimió vividament en a mía mente. Pareixeba que podeba haber-ie un ser tan bueno y compasivo que él mesmo fese l'expiación por as nuestras transgresions, y asinas nos salvase de sofrir a pena d'o pecau. De contino sentié cómo de poliu heba d'estar un ser asinas; y m'imachiné que me podeba lanzar en os suyos brazos y fiar-me d'a misericordia d'un ser asinas.»

GSAM 119A Conversión de William Miller

GSAM 119.1Adhibió amás:

GSAM 119.1«Vié que a Biblia presentaba chusto o Salvador que precisaba; y me desconcertó trobar cómo un libro no inspirau podeba desenvolver principios tan perfectament adaptatos a las necesidaz d'un mundo cayiu. Me vié obligau a admitir que as Escrituras heban d'estar una revelación de Dios. Se tornoron a mía delicia; y en Chesús trobé un amigo.... A Biblia se tornó agora o mío estudio prencipal, y puedo decir de verdat que la rechistré con gran delicia. Trobé que a metat nunca no me l'heban dito. Me preguntaba por qué no heba visto antes a suya belleza y gloria, y me marabillaba de que hese puesto arribar a refusar-la.»

GSAM 119.2A traza d'estudiar a Biblia de William Miller ye descrita por él mesmo d'ista traza:

GSAM 119.2«Decidí de deixar de canto todas as mías ideyas preconcebidas, de comparar a fundo l'Escritura con l'Escritura y de seguir o suyo estudio d'una traza regular y metodica.... Cada vegada que trobaba bella cosa escura, a mía practica yera de comparar-la con toz os pasaches collaterals; y, con l'aduya de Cruden, examinaba toz os textos d'as Escrituras en os que se trobaban cualsiquier d'as parolas destacadas contenidas en bella parte escura.... D'ista traza seguí l'estudio d'a Biblia, en a mía primera lectura d'a mesma, mientres bellas dos anyadas, y quedé de tot satisfeito de que ye a suya propia interprete.

GSAM 120.1«Mientres estudiaba d'ista traza, me quedé satisfaito de que si as profecías que s'han complito en o pasato son un criterio con que chuzgar a traza de complimiento d'as que encara son futuras, as opinions populars sobre o reinau espritual de Cristo —un milenio temporal antis d'a fin d'o mundo, y a tornada d'os chodigos— no son refirmadas por a parola de Dios.... Trobé que as Escrituras amostraban clarament que Chesucristo tornará a baixar a ista tierra, venindo en as boiras d'o cielo, con toda a gloria d'o suyo Pai.

GSAM 120.2«Sentí una delicia en estudiar as Escrituras que no heba suposau antes que se podese derivar d'as suyas ensenyanzas. Prencipié o suyo estudio sin garra asperanza de trobar o tiempo d'a venida d'o Salvador, y a o prencipio cuasi no podeba creyer o resultau a o que heba plegau; pero a preba me colpió con tal fuerza que no podié resistir as mías conviccions. Me quedé cuasi decidiu en as mías conclusions, y prencipié a asperar, y velar, y rezar por a venida d'o Salvador.»

GSAM 120.3De nuevo diz:

GSAM 120.3«Creyié; y immediatament o deber de publicar ista doctrina, ta que o mundo creyese y s'aparellase ta trobar-se con o Chuez y l'Esposo en a suya venida, se gravó en a mía mente. No cal que aquí entre en una relación detallada d'as mías largas y duras prebas. Baste con decir que, dimpués de cuantas anyadas, estió o Esprito de Dios, o poder d'a verdat y l'amor d'as almas, o que m'obligó a prener a mía cruz y proclamar istas cosas a un mundo que muere y se pierde.»

GSAM 120.4O sinyor Miller, como aquels movius por iste mensache en atros países, en primeras pensó en complir a suya comisión escribindo y publicando en os diarios publicos y en folletos. Publicó por primera vegada as suyas opinions en o Vermont Telegraph, un periodico baptista, imprentau en Brandon, Vt. Isto estió en l'anyo 1831. Charró en publico por primera vegada sobre o tema en l'anyo 1832. Dició d'ista reunión: «O Sinyor vertió a suya gracia sobre a congregación, y muitos creyoron ta la salvación d'as suyas almas.»

GSAM 121.1En 1836 as suyas charradas s'imprimioron en bels diarios publicos de l'epoca. En l'hibierno de 1837-38 as suyas charradas se publicoron en un folleto. En 1838 s'imprimió un segundo folleto de 204 pachinas, y en iste folleto o sinyor Miller afirmó que o poder otomán podeba cayer en l'anyo 1839 u 1840. As suyas primeras charradas en bella gran ciudat estioron en l'anyo 1836. Allora charró en as ciudaz de Randolph, Lowell, Groton y Lynn, Mass.

GSAM 121.2Dica 1840 o sinyor Miller yera cuasi solo como orador publico sobre o tema d'a proxima venida de Cristo. En ixe anyo, de sopetón, cientos de personas s'unioron a él en proclamar o mensache. O que produció iste gran cambeo se notará en o siguient capítol. En l'hibierno de 1839-40 o sinyor Miller dió una serie de charradas en Exeter, N.H. Astí conoixió por primera vegada a o pastor J. V. Himes, qui por ixas envueltas acceptó a fe, y dende ixe día estió costau con costau con o pastor Miller como editor y fervient predicador d'o gran mensache d'o segundo advenimiento.

GSAM 121Joshua V. Himes

GSAM 121.3Sobre iste treballador entusiasta en iste gran movimiento, no podemos fer millor que citar a o suyo biografo, qui diz:—

GSAM 121.4«Joshua V. Himes naixió en Wickford, R.I., o 19 de mayo de 1805. Su pai yera bien conoixiu como comerciant d'as Indias Occidentals, y destacaba como miembro d'a ilesia episcopal de Sant Pavlo en Wickford. Su mai teneba un caracter afable y un amor por o Salvador, que transmitió a o suyo fillo, qui l'ascuitaba de buen implaz.

GSAM 121.5«L'intención d'o pai yera d'educar a o suyo fillo, Joshua, pa o ministerio d'a ilesia a la que él mesmo perteneixeba, pero as circumstancias lo privoron. Dios teneba unatra faina pa que ixe fillo fese, y yera ordenando as cosas d'a traza que s'aconseguise o resultau deseyau. En 1817 o pai ninvió una carga de valor baixo o mando d'o capitán Carter, con Alexander Stewart como supercargo. Istos hombres resultoron infidels y, en plegar a un puerto d'as Indias Occidentals, vendioron tanto o barco como a carga y fuyioron. Iste escaicimiento cambió toz os plans que s'heban feito pa o futuro d'o choven Joshua, a qui s'heba de ninviar a la Universidat de Brown, en Providence, R.I. En cuenta d'ixo, en abril de 1821, lo levaron ta New Bedford, Mass., y lo ficoron a treballar con William Knights pa aprender l'oficio d'ebanister.

GSAM 122.1«En plegar a la suya nueva casa, s'afanó en o treballo que se le heba asignau, determinau a fer-se mayestro en o suyo oficio. Manimenos, luego trobó que o suyo entorno relichioso no yera de tot d'o suyo gusto. Diz: “O mío mayestro yera unitarista, y me levó ta la suya ilesia. O reverendo Orville Dewey yera o pastor. Yera un converso recient de l'ortodoxia. A mía formación baixo o bispe Griswold y o reverendo William Burge, rector de Sant Pavlo de Wickford, y l'escuitar a sobén a l'eloqüent Dr. Crocker de Sant Chuan de Providence, R.I., me desqualificoron de tot pa acceptar as eloqüents negacions d'o sinyor Dewey d'os ensenyamientos de Cristo y os suyos apostols.”

GSAM 122.2«Como en ixas envueltas no i heba garra ilesia episcopal en New Bedford, decidió d'asistir a la Primera Ilesia Cristiana [no Disciple] y dimpués s'unió a ixe cuerpo. “Aquí”, diz, “trobé a Biblia ubierta y a libertat de pensamiento, y en fici un buen uso d'as dos”. Ista ilesia yera baixo o cudiau pastoral d'o reverendo Moses Howe. O reverendo sinyor Clough baptizó a Joshua V. Himes o 2 de febrero de 1823. Con un corazón ardendo de celo por o suyo Mayestro, prencipió de contino, a la edat de deciueito anyos, a contar a historia d'a cruz y a apremiar a la chent a repentir-se. Diz d'él mesmo:—

GSAM 122.3«“Luego me fici un exhortador, y se me dió licencia pa amillorar o mío don.... Ficié o mío aprendizache con satisfacción, y recibié l'aprobación. Pero mientres cinco u seis anyos teneba o costumbre de treballar masiau y asinas obteneba un u dos días a la semana pa estudiar y treballar como misionero en barrios necesitaus, as fruitas d'as cuals le daba a o mío pastor.”

GSAM 123.1«En 1825 fue comisionau como misionero d'a conferencia d'ilesias cristianas d'o sud de Massachusetts. “No i heba garra plan ni medios pa o sostenimiento d'os misioners,” diz o pastor Himes, “y decidí de meter-me en negocios pa o mío sostenimiento, y predicar o que podese.”

GSAM 123.2«En 1828 deixó New Bedford, no con dubdas ni falta d'enerchía, sino con una determinación que heba de ganar, indo ta Plymouth, an predicó a parola de Dios en escuelas, en cambras improvisadas y an que podese fer-se escuitar. En 1829 continó o mesmo tipo de treballo en Fall River dica 1830, cuan se tresladó ta Boston como pastor d'as Ilesias Cristianas Primera y Segunda; y aquí remanió mientres trenta y tres anyos. En 1839 se convirtió a la causa Adventista, tal como la exposaba o famoso pastor William Miller. Dentró en a nueva causa con tot l'entusiasmo que teneba, y os suyos sermons yeran plens de fuego y poder. En 1840, encetó a publicación d'o Signs of the Times, esfendendo a causa en a que heba meso tot o suyo corazón. Tot o suyo diners, tot o suyo treballo, toda a suya enerchía se dedicoron de tot a ista causa, y se ganoron mils de conversos.»

GSAM 123Os Treballos Unius de Miller y Himes

GSAM 123.3Dende 1840 dica l'agüerro de 1844 os treballos d'os pastors Miller y Himes estioron en gran mida unius mientres iban de ciudat en ciudat, en verano con a suya gran carpa, en hibierno en ilesias y salas publicas. A gran fuerza fisica d'o pastor Himes lo conservó dica que dentró en o suyo nonagésimo segundo anyo. As suyas facultaz mentals estioron vigorosas dica o final. En l'anyo 1894, o 28 de setiembre, pronunció un discurso muit emocionant a una congregación de mas de tres mil Adventistas d'o Seteno Día en o campo de campamento de Lansing, Michigan. Pareixeba charrar con muita d'a fervor y vigor d'os viellos tiempos. Isto yera verdaderament marabilloso pa un hombre que ya heba compliu os tres meses d'o suyo nonagésimo primer anyo, y que padeixeba una malautía incurable d'a que morió l'anyo siguient.

GSAM 124.1Os pastors Miller y Himes, yeran, como si diguemos, en a «primera linia d'a batalla» en o movimiento d'o segundo advenimiento en America, y yeran nomás dos d'entre muitos que treballoron con éls en proclamar a doctrina de l'advenimiento de Cristo, as prencipals caracteristicas d'os cuals yeran a firmeza de proposito y a integridat de fierro. Istos hombres yeran en gran mida d'ixa clase que o mundo clama «hombres feitos a sí mesmos»,—hombres que s'heban desembolicau por o contacto con as duras realidaz d'a vida, que heban aprendiu a decidir sobre os meritos d'una causa dende os principios y no pas dende a politica. Eran d'o caracter d'aquels que o pastor Miller deciba que gosaban acceptar o mensache d'as ilesias, «os miembros mas piadosos, devotos y vivos». Iste feito fue confirmau por os ministros d'as diversas ilesias, qui dicioron, dimpués d'a separación final d'os Adventistas d'ellas: «[A doctrina] ha quitau a nata d'o nuestro rabanyo».

GSAM 124Atros predicadors adventistas destacaus

GSAM 124.2Puestar que sía d'intrés mencionar por o suyo nombre a beluns d'os hombres que actuoron un papel prominent con os pastors Miller y Himes en o movimiento d'ixos primers tiempos. O primero en encabezar a lista ye Charles Fitch, de Cleveland, Ohio, qui en 1842 suchirió a ideya de tener graficos pa ilustrar as visions de Daniel y de l'Apocalipsi. L'orichen d'o pensamiento se basaba en Habacuc 2:2, 3. A muerte de Charles Fitch se produció o 10 d'octubre de 1844.

GSAM 124.3O Dr. Josiah Litch, de Philadelphia, qui, como veremos en o siguient capítol, fue empentau por o Sinyor ta proclamar una verdat que en a suya complida causó o desembolique repentino y rapido de l'intrés en o mensache de l'advenimiento.

GSAM 124.4Elon Galusha, de Lockport, N.Y., un notable ministro baptista, os suyos escritos y predicas sobre o tema d'a venida proxima d'o Sinyor prevocoron una gran conmoción en ixa denominación.

GSAM 125.1E. R. Pinney, de Seneca Falls, N.Y., unatro ministro devoto d'a ilesia baptista, o suyo ministerio y escritos estioron una fuerza en a obra. Se le podría clamar bien «A sal d'a tierra».

GSAM 125.2Geo. Storrs, de Nueva York, qui antis d'a suya conversión a la doctrina adventista yera un destacau revivalista. Os suyos escritos exercioron una gran influencia en mover a la chent a una mayor consagración de sí mesmos y d'os suyos biens a la obra; especialment estió asinas en as zagueras semanas d'os dos mil trescientos días. Estió él qui, dimpués d'a decepción, presentó a la consideración d'o pueblo adventista y d'o mundo os suyos seis sermons sobre a naturaleza de l'hombre, o estau d'os muertos y o castigo futuro.

GSAM 125.3O pastor Stockman, de Portland, Maine, estió un atro treballador entusiasta en os avivamientos de William Miller en ixa ciudat. A suya muerte se produció bellas semanas antis d'a fin de l'anyo chodigo de 1843, mientres que o pueblo adventista asperaba y esperaba que o Sinyor venise en ixe inte.⁶

GSAM 125.4Bi habió atros hombres destacaus que por falta de espacio nomás que mencionaremos, como N. N. Whiting, qui fació una traducción d'o Nuevo Testamento a l'anglés, conoixida como Whiting’s Translation; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley y Edwin Burnham (tres chirmans), toz eficients treballadors en o mensache.