Capitulo 5 — O Mensache d'o Segundo Adviento

GSAM 93.1«Agora aprended una parabola d'a figuera: Cuan o suyo branquil ye encara tierno y mete as fuellas, sabetz que o verano ye amán; d'a mesma traza, vusatros, cuan veigatz todas istas cosas, sabed que [marguin, él] ye amán, mesmo a las puertas. De cierto vos digo: no pasará ista cheneración dica que tot isto s'haiga compliu. O cielo y a tierra pasarán, pero as mías parolas no pasarán.»¹

GSAM 93.2En iste pasache se nos adreza l'atención enta o momento en que ye posible aprender que a venida de Cristo ye «a las puertas» con a mesma seguranza con que sabemos que o verano ye amán cuan veyemos as primeras fuellas tiernas brotar. Tamién se puede saber que hemos plegau a la cheneración que no pasará d'a escena de l'acción dica que o mesmo Cristo vienga. Cuan plega o tiempo d'aprender a parabola, ye enfaticament verdat que ye o tiempo d'o Sinyor de devantar mayestros pa amostrar a parabola. A pregunta de l'apostol en unatra ocasión ye igualment aplicable aquí: «Cómo sentirán sin un predicador? y cómo predicarán, si no son ninviaus?».²

GSAM 93O Tiempo d'os Sinyals

GSAM 93.3En o capitulo anterior viemos cómo s'obtenió conoiximiento sobre a finalización d'o periodo de dos mil trescientos días, y que s'extendeba dica la «hora d'o suyo chudicio». En a parabola aquí introducida se nos presenta o tiempo d'o Sinyor pa ista parabola y o mensache d'o «chudicio» que ha de ser proclamau a lo mundo. Dimpués de charrar d'a gran «tribulación» que heba de venir sobre o suyo pueblo y que heba d'estar «acurtada», o Salvador dició: «Inmediatament dimpués d'a tribulación d'ixos días s'enfusquirá o sol, y a luna no dará a suya luz, y as estrelas cayerán d'o cielo, y os poders d'os cielos se tresbocarán: y alavez amaneixerá en o cielo o sinyal d'o Fillo de l'Hombre.»³

GSAM 94.1Paratz cuenta, no diz d'o zaguer sinyal mencionau que ye un sinyal d'a suya venida; sino un sinyal de que o Fillo de l'Hombre ye astí, se veye que viene. Os escaicimientos que se dan en iste texto como sinyals en os que basar a fe en a suya venida proxima son os sinyals en o sol, a luna y as estrelas. Os atros escaicimientos que siguen tienen puesto en relación con a suya venida efectiva en as boiras d'o cielo. Asinas, immediatament dimpués d'o tercer d'istos sinyals —o d'as estrelas— plega o tiempo d'o Sinyor ta devantar a os suyos mayestros y amostrar que a venida de Cristo ye a las puertas.

GSAM 94.2Agora, sobre o tiempo d'a aparición d'estes sinyals: heba d'estar immediatament dimpués d'a tribulación que o sol s'enfosquiría.⁴ Como relata Marcos, heba d'estar «en ixos días, dimpués d'ixa tribulación».⁵ O nuestro Salvador heba dito que os días s'acurtarían. Por decreto de María Teresa, y por as Actas de Tolerancia dende 1773 dica 1776, a furia d'a persecución contra a ilesia se acurtó. Anque o poder persecutor retuvo o control d'o brazo civil dica 1798, as suyas persecucions s'acotolaron arredol de 1773. En comparando as declaracions d'o Salvador, se situaría o primer d'istos sinyals entre 1773 y 1798.

GSAM 94O Día y a Nueit Escuros

GSAM 94.3O 19 de mayo de 1780, o sol s'enfoscó de traza sobrenatural. No estió un eclipse, ya que a luna heba plenau o día d'antes. Manimenos, i habió una escuridat sobre toda a parte nord-este d'os Estaus Unius dende as once d'o maitín dica as once d'a nueit. En ixa ocasión no nomás s'enfoscó o sol, sino que a luna se negó a reflectar a luz d'o sol. Estió una escuridat que privó que o sol brillase en o disco d'a luna. Y como expresó Noah Webster, muitos anyos dimpués, «Nunca no s'ha asignau garra razón satisfactoria pa ista escuridat.»

GSAM 95.1Sobre iste día escuro, Herschel, l'astronomo, dició: «O Día Escuro en America d'o Norte estió un d'ixos fenomenos marabillosos d'a naturaleza que siempre se leyerán con intrés, pero que a filosofía no sabe explicar.»

GSAM 95.2Os que describioron a escuridat d'a nueit d'o 19 de mayo de 1780 dicioron, a tamas d'haber-ie luna plena, que «si tot cuerpo luminoso de l'universo hese estau aniquilau, a escuridat no podría haber estau mas completa».

GSAM 95A Cayida d'Estrelas

GSAM 95.3O tercer d'istos sinyals, a cayida d'as estrelas, se complió o 13 de noviembre de 1833. Ixa nueit, u millor dito, dende cinco horas antis de l'amaneixer, i habió una plevida de meteoros que beluns comparoron con arroyos de fuego que baixaban dende o cielo; y atros, con chisclas de fuego que saliban d'un gran espectaclo de fuegos artificials. Iste fenomeno cubrió toda America d'o Norte, dende o Golfo de Mexico a o sud dica a Badía d'Hudson a o norte, y dende as Islas Sandwich a l'ueste dica a bellas cientos de millas de Liverpool a l'este. An que se veyió, estió a mesma plevida contina d'estrelas, cayendo tan espesas como os grans de nieu en una tronada de nieu.

GSAM 95.4Sobre esta plevia d'estrelas de 1833, citamos amás d'o Connecticut Observer d'o 25 de noviembre de 1833:—

GSAM 95.5«L'editor de l'Old Countryman le da muita importancia a las “estrelas cayendo”. Diz: “Consideramos a plevida de fuego, que viemos o maitín d'o miércols pasau, un tipo espantable, un precursor seguro, un sinyal misericordioso, d'ixe gran y espantable día que os habitants d'a tierra presenciarán cuan s'ubra o seiseno siello. O tiempo ye ya bien amán, descrito no nomás en o Nuevo Testamento, sino tamién en l'Antigo Testamento; y no yera posible veyer una imachen más correcta d'un ficaro que chita o suyo fruitau quan lo bate un viento poderoso.”»

GSAM 96Predicción de Thomas Burnett

GSAM 96.1A chent heba estau amostrada por os d'os tiempos antigos a asperar un cumplimiento literal d'este sinyal. Thomas Burnett, en a suya Theory of the Earth, impresa en Londres, en l'anyo 1697, dició de Mateu 24:29:—

GSAM 96.2«Sin garra dubda i habrá toda mena de meteors ardients en ixe tiempo; y entre atros, os clamaus estrelas fugaces, que, anque no son considerables, una a una, manimenos si se multiplicasen en gran numero, cayendo, como diz o profeta, como fuellas d'a vinya u figas d'a figuera, ferían una visión pasmosa.... No cal que veigamos estas cosas como exacheracions y licencias poeticas, sino como profecías claras, y cosas que literalment se cumplirán.»

GSAM 96Testimonio d'Olmstead

GSAM 96.3O profesor Olmstead, d'o Colechio de Yale, Mass., a qui han clamau «o mayor meteorologo d'America», dició sobre as estrelas fugaces d'o 13 de noviembre de 1833:—

GSAM 96.4«A extensión d'a plevida de 1833 estió tal que cubrió una parte no insignificant d'a superficie d'a tierra, dende o meyo de l'Atlantico a l'este dica o Pacifico a l'ueste; y dende a costa norte de Sudamerica dica rechions indefinidas entre as posesions britanicas a o norte. A exhibición d'estrelas fugaces no solo yera visible, sino que en tot puesto presentaba a mesma apariencia.»

GSAM 96.5D'iste espectaclo, que prencipió arredol d'as 11 d'a nueit d'o 12 de noviembre y continó dica arredol d'as 4 d'a maitinada d'o 13, o profesor diz:—

GSAM 96.6«Aquels que tenioron a suerte de presenciar a exhibición d'estrelas fugaces en a maitinada d'o 13 de noviembre de 1833, probablement veyoron a mayor exhibición de fuegos d'artificio celestials que s'haiga visto nunca dende a creyación d'o mundo, u a lo menos en os anals que cubren as pachinas d'a historia.»

GSAM 97Tamién se veyió en Europa una plevida d'estrelas

GSAM 97.1En un libro publicau por Leonard Heinrich Kelber, en Stuttgart (Alemanya), en l'anyo 1835, mos enteramos de que iste sinyal se repitió en ixe costau de l'Atlantico, en o mesmo mes, pero bels días dimpués. Él diz:—

GSAM 97.2«O 25 de noviembre de 1833, i habió una polida exhibición d'estrelas fugaces en o continent europeu», y «en Minsterburg, Silesia, cayeron estrelas como una plebia de fuego. Con ellas cayeron bolas de fuego, fendo a nueit tan clara que a chent pensaba que as casas amán d'ellas s'heban d'estar cremando.

GSAM 97.3«A o mesmo tiempo en Prin, Austria, i habió una cayida d'estrelas que cubrió una superficie de mas de cincocientas millas cuadraus. Fue descrita por beluns como si fuesen corrients de fuego que veniban d'o cielo. Beluns la clamaban una plevia de fuego. Os caballos se espantoron por ixo y cayioron a tierra. Muitas personas se metioron malautas por a medrana.»

GSAM 97Aplicación d'a Parabola

GSAM 97.4Baixando en ista linia de profecía dillá d'o cumplimiento d'o tercer sinyal —a cayida d'as estrelas—, o nuestro Salvador diz: «Agora aprendez una parabola d'a figuera». Ista parla no s'aplica a la cheneración que viviba cuan o nuestro Sinyor dió iste discurso, sino a la cheneración que heba de veyer istas cosas cumplidas —no cumplindo, sino cumplidas. As cosas que s'han de complir como sinyals de que Cristo ye a la puerta no incluyen o tremol d'os ciels cuan se le veyerá venir de verdat. Istos sinyals d'a suya venida proxima incluyen iste tercer sinyal, o d'as estrelas. O tiempo designau por o Sinyor pa que o pueblo aprenda una parabola d'a figuera data de dimpués de 1833. Astí ye o tiempo d'o Sinyor pa que o mundo s'espierte a la gran verdat de que a suya venida ye a las puertas, y que a suya venida será antes que pase a cheneración que escuite ixa parabola. Asinas veyemos cómo o tiempo ye sinyau en ista profecía cuan a gran proclamación de l'advenimiento habría d'estar dada a o mundo.

GSAM 98Una Proclamación Mundial

GSAM 98.1En cumplimiento d'ista predicción trobamos que chusto alavez y allí mesmo en 1833, o Sinyor yera devantando os suyos mensachers u ministros en diversas partes d'o mundo, que dende 1833 dica 1844 sonoron o clamín d'a proxima venida de Cristo, «mesmo a las puertas;» y istos amostroron a parabola d'a figuera, sinyalando istos sinyals d'a suya venida, mesmo como él les heba instruito a fer. Iste mensache, ya sía por o mayestro vivo u a traviés d'a pachina impresa, plegó ta cada estación misionera d'o mundo, y ta cada puerto de mar d'a tierra.

GSAM 98.2L'alcance d'o mensache ha estau exposau clarament por l'editor d'a Voice of Truth, de Rochester, N.Y., en un numero de chinero de 1845:—

GSAM 98.3«L'evanchelio eterno, como se describe en Apocalipsi 14:6, 7, s'ha predicau a toda nación, linache, luenga y pueblo; dicindo a gran voz: “Tenez medrana de Dios, y dad-le gloria; porque ha veniu a hora d'o suyo chudicio: y adoraz a qui fació o cielo, y a tierra, y a mar, y as fuents d'as auguas.” No i hai garra caso que se pueda avalar con feitos más clarament que o de que iste mensache ha estau levau a todas as nacions y luengas debaixo d'o cielo, en os zaguers anyos, en a predicación d'a venida de Cristo en 1843 [1843, tiempo chodigo — o nuestro tiempo, 1844], u en un futuro proximo. A traviés de conferencias y publicacions, o soniu ha plegau a toda a tierra, y as parolas dica a fin d'o mundo.»

GSAM 98.4Belunas personas, sin conoixer os feitos, han considerau o movimiento d'o segundo advenimiento como limitau a una cierta localidat, suposando que yera una obra connectada con William Miller y bels cientos de ministros asociaus con él en a parte norte d'os Estaus Unius. Pa istas personas puede estar una sorpresa saber que o movimiento en America, en o qual os pastors Miller y Himes yeran líders prominents, no yera soque una chicota parte d'un gran movimiento que, como s'ha dito enantes, plegó «a las fins d'a tierra».

GSAM 99COMO PRENCIPIÓ O MOVIMIENTO EN DIVERSAS NACIONS

GSAM 99.1Plegó o tiempo d'o Sinyor ta que ista proclamación se fese plegar a o mundo, y en una vintena u mas de diferents puestos d'a tierra, alto u baixo a o mesmo tiempo, surtioron hombres que, sin conoixer o treballo d'os atros, se metioron a proclamar iste mensache en todas as partes d'a tierra. Os mencionaus en o capítol 4, que recibioron a luz respective a o remate d'os dos mil trescientos días, con una excepción,—A. Campbell,—fueron empentaus a embarcar-se en a proclamación d'o mensache de l'ánchel primero de l'Apocalipsi 14; isto tamién por achencia directa d'o Esprito de Dios, y no por comunicar-se a luz entre éls.

GSAM 99Comparanza con a Reforma

GSAM 99.2Si aplicamos a mesma regla a iste movimiento que D'Aubigné aplicó a o surtimiento d'a gran Reforma d'o sieglo XVI, de seguro que s'ha de contar como o mensache d'o Sinyor y en o tiempo d'o Sinyor. D'ixa Reforma en o suyo conchunto, o historiador dició:—

GSAM 99.3«Alemanya no comunicó a verdat a Suiza, ni Suiza a Francia, ni Francia a Anglaterra. Toz istos países la recibioron de Dios, igual como una parte d'o mundo no transmite a luz a unatra parte; sino que o mesmo globo radiant la comunica directament a toda la tierra. Cristo, l'albor d'alto, infinitament exaltau por dencima de toda la humanidat, estió, en o periodo d'a Reforma, como en o establimiento d'o cristianismo, o fuego divino que dió vida a lo mundo. En o sieglo XVI, una mesma doctrina s'establió a la vegada en as casas y ilesias d'as nacions mas distants y diversificadas. A razón ye que o mesmo Esprito yera en totas partes treballando pa producir a mesma fe.

GSAM 99.4«A Reforma d'Alemanya y a de Suiza demuestran ista verdat. Zwingle no tenió garra relación con Lutero. Bi heba, sin garra dubda, un vinclo entre istos dos hombres; pero l'hemos de buscar por dencima d'a tierra. Aquel que dende o cielo dió a verdat a Lutero, la dió a Zwingle. Dios estió o meyo de comunicación entre éls. “Prencipié a predicar l'evanchelio”, diz Zwingle, “en l'anyo de gracia de 1516, ye dicir, en un tiempo en que o nombre de Lutero nunca no s'heba sentiu en o nuestro país. No aprendié a doctrina de Cristo de Lutero, sino d'a parola de Dios. Si Lutero predica a Cristo, fa o que yo faigo; ixo ye tot”».⁶

GSAM 100.1Parlando d'a obra de Farel y Lefèvre en Francia, l'historiador diz:—

GSAM 100.2«A Reforma en Francia, por tanto, no estió una importación estranchera. Naixió en suelo francés; cherminó en París; tenió as suyas primeras radices en a mesma universidat, que formaba o segundo poder en a cristiandat romana. Dios metió os principios d'a obra en os corazons honraus d'os hombres de Picardía y Delfinau antes d'o suyo prencipio en garra atro país.

GSAM 100.3«Hemos visto que a Reforma suiza estió independient d'a Reforma alemana. A Reforma francesa estió a la suya vegada independient d'as dos. A obra prencipió a la vegada en istos diferents países, sin garra comunicación entre éls; como, en una batalla, todas as diferents fuerzas que fan l'exercito se mueven a o mesmo tiempo, anque l'una no le diz a l'atra que marche, porque una y mesma orden, procedent d'o mesmo Cheneral en Chefe, ye sentida por todas. O tiempo s'heba compliu, o pueblo yera preparau, y Dios encetó a Reforma d'a suya ilesia en toz os países a la vegada. Tals feitos demuestran que a gran Reforma d'o sieglo XVI estió una obra divina.»⁷

GSAM 100.4Sobre a Reforma en Anglaterra, baixo Thos. Bilney, Fryth, Tyndale y atros, D'Aubigné diz amás:—

GSAM 100.5«A Reforma d'Anglaterra prencipió, por tanto, independientment de Lutero y Zwingle, sostenendo-se nomás que en Dios. Bi habió en toz istos países d'a Cristiandat una acción simultania d'a parola divina. L'orichen d'a Reforma en Oxford, Cambridge y Londres estió o Nuevo Testamento griego publicau por Erasmo. [Tyndale y Thomas Bilney deixoron Cambridge en l'anyo 1519.] Plegó un día en que Anglaterra s'enorgulleixeba d'iste alto orichen d'a Reforma.»⁸

GSAM 101.1A proclamación de l'advenimiento surtió d'una traza pareixida a la ya descrita en a Reforma. A chent se movió simultaniament en mas de cuatro vegadas mas partis d'o mundo, sin conoixencia ni comunicación de sentimientos entre ellas, y prencipió a proclamar as mesmas verdatz d'a Escritura, no nomás en cuatro nacions d'a tierra, sino a tot o mundo civilizau.

GSAM 101Os Labors de Joseph Wolff

GSAM 101.2En iste punto puede estar bien parar cuenta en os feitos respective a l'extensión d'a proclamación de l'advenimiento:—

GSAM 101.3«En 1831 Joseph Wolff, D.D., fue ninviau como misionero dende Gran Bretanya pa treballar entre os chodigos de Palestina. Él, seguntes os suyos diarios, dica l'anyo 1845, proclamó a pronta venida d'o Sinyor en Palestina, Echipto, en as costas d'a Mar Roya, Mesopotamia, a Crimea, Persia, Cheorchia, por tot l'Imperio Otomán, en Grecia, Arabia, Turquía, Bokhara, Afganistán, Cashmir, Hindostán, Thibet, en Holanda, Escocia, Irlanda, en Constantinopla, Cherusalem, Santa Helena, tamién en barcos por a Mediterrania, y en a ciudat de Nueva York, a todas as denominacions. Declara que ha predicau entre chodigos, turcos, mohamedans, parsis, hindús, caldeos, yesidís, sirios, sabeos, a pashas, cheics, shahs, os reis d'Organtsh y Bokhara, a reina de Grecia, etc.»⁹

GSAM 101.4En Yemen, a rechión habitada por os descendients d'Hobab, o sogre de Moisen, Joseph Wolff veyió un libro d'o qual fabla asinas: «Os arabes d'iste puesto tienen un libro clamau “Seera”, que tracta d'a “Segunda Venida de Cristo y o suyo Reinau en Gloria!”».¹⁰

GSAM 102.1En Yemen pasó seis días con os Recabitas, de qui diz: «No beben vin, no plantan vinyas, no siembran simient, viven en tiendas de campanya y recuerdan as parolas de Jonadab, o fillo de Recab. Con éls yeran fillos d'Israel, d'a tribu de Dan, que residen amán de Terim en Hatramawt, os cuals asperan, de conchunta con os fillos de Recab, a pronta venida d'o Mesías en as boiras d'o cielo.»

GSAM 102.2Veyemos, por o dito, que en ixos catorce anyos, o mesmo Wolff heba proclamau a noticia d'a venida de Cristo a las puertas, en mas de vinte nacions diferents. Mientres o mesmo tiempo a doctrina s'agitó amplament en Alemanya, particularment en o sud entre os moravos.

GSAM 102O Mensache en Alemanya y Rusia

GSAM 102.3Un escritor anglés, Mourant Brock, nos informa que «en Wurtemberg i heba una colonia cristiana de cientos de personas, que asperaba a venida pronta de Cristo». A doctrina fue proclamada en atras partis d'Alemanya por Hengstenberg, en ixe inte dito d'estar o teologo mas talentoso d'Alemanya.

GSAM 102.4En o Review and Herald, d'o 13 d'aviento de 1892, o pastor L. R. Conradi d'Alemanya diz:—

GSAM 102.5«Bengel, en Alemanya, encendió l'amor por a venida d'o nuestro Sinyor en muitos corazons, o que levó a mils de personas a estudiar a parola profetica como nunca antes.... A luz brilló en Alemanya, y s'i difundioron publicacions que amostraban l'aplicación d'os dos mil trescientos días. Siguió un despertar relichioso, especialment en Wurtemberg, y a mida que amaneixeba a persecución, cientos de familias se'n fuoron ta o sud de Rusia, y astí lo difundioron entre os suyos paisanos que s'heban tresladau allí muitos anyos antes. Cuan os pastors zarraban as suyas ilesias, con pocas excepcions, feban as suyas “stunden”, u “hora” d'achuntamiento, en casas particulars, y cientos se convirtioron. Mesmo en ixe tiempo se debatió sobre o Sabado entre éls, pero como dengún no prenió a iniciativa, s'afogó. Un agricultor ruso se convirtió en as “stunden”, y alavez prencipió a mesma faina entre os rusos. Isto finalment levó a o gran movimiento “stundista” de l'actualidat, a suya influencia s'estendilla dica o rincón mas distant de Siberia y o Transcaucaso.»

GSAM 103.1En o Review and Herald, d'o 31 de chulio de 1891, bi ha una declaración d'o Pastor Conradi sobre o chirmán Schäche d'Australia, qui, en o momento de que él fabla, yera resident en Silesia, y treballó parte d'o tiempo en l'interés d'a misión interna d'o Pai Gosner, un notable evanchelista teologo alemán. D'o chirmán Schäche da o siguient sobre o libro de Kelber:—

GSAM 103.2«Dimpués de 1836, u cuan a Computación de Bengel heba rematau, amaneixió en o periodico d'o condau de Schweidnitz un aviso d'a librería d'o sinyor Sommerfeldt d'allí, sobre un libro de L. Henry Kelber, respective a os grans y goyosos escaicimientos que heban de tener puesto en os anyos 1843 y 1844. O títol exacto d'o libro no me'n alcuerdo. Nos procuramos o dito libro, y lo leyemos con un numero de personas interesadas, con as puertas zarradas, en l'anyo 1839-40. O libro amostraba, partindo de Daniel, de l'Apocalipsi y de Mateu 24, que a fin yera amán, y tamién teneba una tabla de computación que amostraba cómo s'heba plegau a la calendata anterior.»

GSAM 103O Mensache en Gran Bretanya

GSAM 103.3En una publicación anglesa titulada The Millennium, s'afirma que «setecientos ministros d'a Ilesia d'Anglaterra yeran alzando o clamor d'a tornada d'o Redentor.» Entre beluns d'os ministros mas talentosos d'a epoca se trobaban aquels que proclamoron a doctrina de l'advenimiento en Anglaterra dende 1840 dica 1844. D'istos mencionaremos os nombres de Bickersteth, Birks, Brooks, Brock, Habershon, Plyn, Fremantle, Nathan Lord, McNeil, Winters, Cummings, J. A. McCaul, D.D., Dr. Nisbett, Rev. A. Dallas, M.A. [en o suyo libro, Look to Jerusalem, pachina 114, aplica a parábola de Mateu 24 a ista cheneración], Burgess, Routon, Gunner, Barker, Bonham, Dealtry, etc.

GSAM 104O Mensache en Holanda

GSAM 104.1A doctrina d'o segundo advenimiento fue proclamada en Holanda por Hentzepeter, de qui se diz que estió, en ixe tiempo, o ministro mas capacitau d'ixe país. Yera conservador d'o Museu Reyal en A Haia, nombrau por o rei. Él mesmo diz, en una carta escrita a l'editor d'o Midnight Cry en chunio de 1844, que a suya atención se clamó por primera vegada a o tema por un suenio muit impresionant. Investigó as Escrituras sobre o tema, y en l'anyo 1830 publicó un folleto exposando a doctrina. En 1841 publicó unatro folleto sobre a fin d'o mundo. En a mesma carta diz que a primera información que recibió sobre William Miller y atros que proclamaban publicament a doctrina d'a proxima venida de Cristo estió en 1842, en conversar con un hombre que plegó ta Holanda dende America.

GSAM 104O Mensache en Tartaria

GSAM 104.2Ya en 1821 a doctrina d'a venida d'o Sinyor se creyeba y s'amostraba en Tartaria. Por ixas envueltas se ninvió un misionero irlandés ta ixe país, y un mosén tartaro le fació a pregunta: «Cuan vendrá Cristo por segunda vegada?». Él respondió que no en sabeba cosa, a lo que o sacerdot se sorprendió muito d'una respuesta asinas d'un misionero que heba veniu a amostrar-les as doctrinas d'a Biblia, y comentó que pensaba que «totz os que teneban una Biblia lo podeban saber». Allora o sacerdot dio a suya opinión, decindo que pensaba que Cristo vendría arredol de l'anyo 1844 d.C. Iste feito se troba en a Irish Magazine, de 1821.

GSAM 104O Mensache en America, India y en o Continente

GSAM 104.3En Advent Tracts, Vol. 2, pachina 135, 1844, Mourant Brock d'Anglaterra diz:—

GSAM 105.1«No ye nomás en Gran Bretanya an se mantiene l'aspera d'a tornada proxima d'o Redentor, y se fa sentir a voz d'alvertencia, sino tamién en America, India y en o continent d'Europa. En America, arredol de trescientos ministros d'a parola son predicando asinas “iste evanchelio d'o reino;” mientres que en iste país, arredol de setecientos d'a Ilesia d'Anglaterra son alzando o mesmo chilo.»

GSAM 105A toz os puertos de mar d'a Tierra

GSAM 105.2E. R. Pinney, de Seneca Falls, N.Y., un ministro baptista devoto que dió a suya vida a la proclamación d'a doctrina de l'advenimiento, en a suya Exposition of Matthew 24, pachinas 8 y 9, dició:—

GSAM 105.3«Ya en 1842, s'heban ninviau publicacions sobre o segundo advenimiento a todas as estacions misioneras d'Europa, Asia, Africa y America, en todas dos marguinas d'as Montanyas Rocosas.... Os comandants d'os nuestros barcos y os mariners nos dicen que no atracan en garra puerto an troben que ista proclamación no haiga precediu, y que se les fa a sobén preguntas a o suyo respective».

GSAM 105Tres mil proclamando o mensache

GSAM 105.4O pastor G. W. Mitchel, de Zanesville (Ohio), unatro ministro que proclamó él mesmo a doctrina, le dició a l'autor en una conversa en Newark (Ohio), 8 d'agosto de 1894, que o pastor William Miller le dició, en una conversa en McConnellsville, Ohio, en setiembre de 1844, que teneba os «nombres y adrezas de tres mil ministros en diversas partis d'o globo que yeran proclamando: “Tenez medrana de Dios y da-le gloria; porque ha veniu a hora d'o suyo chudicio”, estando a mayor parte d'éls en America d'o Norte y Gran Bretanya».

GSAM 105.5William Miller, en charrar d'a gran estendida d'iste «clamor», dició:—

GSAM 105.6«Un u dos en cada cantón d'o globo han proclamau a noticia, y toz son d'alcuerdo en o tiempo,—Wolff d'Asia; Irving, anteriorment en Anglaterra; Mason d'Escocia; Davis de Carolina d'o Sud; y un buen numero en ista rechión, son, u han estau, dando o chilo».¹¹

GSAM 106Voice of Elijah d'Hutchinson ninviada a difundir-se

GSAM 106.1O pastor R. Hutchinson, en 1837, fue ninviau dende Anglaterra como misionero wesleyano ta Canadá. Finalment s'establió en Montreal. Teneba una conoixencia muit ampla en países estranchers. En os anyos 1843 y 1844 publicó un periodico clamau o Voice of Elijah, en o qual tractaba d'a doctrina de l'advenimiento. Como teneba acceso fácil a barcos pa países estranchers, y o privilechio d'enviar grans paquetz d'os suyos escritos sin garra gasto de correu, los ninvió en grans cantidaz a todas as partes d'a tierra. Dició d'a suya propia obra que los ninvió de baldes a Nueva Escocia, Nuevo Brunswick, Terranova, Anglaterra, Irlanda, Escocia, Galas, Francia, Alemanya, Constantinopla, Roma y todas as partes d'o reino britanico y as suyas colonias.

GSAM 106En as Islas Sandwich

GSAM 106.2En o Midnight Cry d'o 12 d'octubre de 1843, i heba una carta d'una sinyora O. S. Burnham, de Kaloa, isla de Kaui, Islas Sandwich. Ella, de conchunta con o suyo mariu, yeran mayestros en ixe puesto. Acceptoron y yeran proclamando allí a doctrina de l'advenimiento, y una companyía de creyents adoraba con éls en as islas.

GSAM 106O Mensache Contimparau con o de Chuan o Baptista

GSAM 106.3Asinas veyemos que a doctrina de l'advenimiento se proclamó en una mida prou suficient pa complir as prediccions d'as Escrituras sobre ixo.

GSAM 106.4O mensache que heba d'anunciar o primer advenimiento de Cristo fue expresau por o profeta Isaías con istas parolas: «A voz d'o que clama en o desierto: Preparaz o camín d'o Sinyor, endrezaz en o desierto una carrera pa o nuestro Dios. Toda valada s'exaltará, y toda montanya y collada s'abaixará: y o torto se ferá dreito, y os camins asperos, planos: y a gloria d'o Sinyor se revelará, y toda carne la veyerá chunta: porque a boca d'o Sinyor l'ha dito.»¹² Ista profecía se complió en o treballo de «Chuan o Baptista, predicando en o desierto de Chudea, y dicindo: Feiz penitencia: porque o reino d'os ciels ye amán.»¹³

GSAM 107.1Iste hombre, solo, mientres seis meses de treballo en o solo país de Chudea, complió ista marabillosa predicción. Encara que ista profecía limitaba o treballo de Chuan en o tiempo y o puesto, no ye asinas con ixas profecías que se refieren a l'anuncio d'o segundo advenimiento, pus o treballo heba d'estar con un «chilo fuerte», d'alcance mundial.

GSAM 107.2Asinas se vei, a la luz d'os feitos presentaus, cómo de precisament se complió a profecía sobre o mensache de l'advenimiento. Plegó o tiempo de Dios pa que s'amostrase a parabola d'a figuera, pa que se fese o primer anuncio d'o mensache d'o primer ánchel, y Él devantó a os suyos mensachers pa anunciar o clamor a todas as nacions, pueblos y luengas.