Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
19 / 31
19 / 31

Kapittul 16 — Boðskapur triðja eingilsins

John Norton Loughborough

GSAM 247.1Triði eingil fylgdi teimum, og segði við hárari rødd: Um nakar tilbiður dýrið og mynd tess og tekur merki tess á enni sínum ella á hond síni, skal hann drekka av vreiðivíni Guds, sum er stoytt óblandað í bikar vreiði hansara; og hann skal pínast við eldi og svávuli í nærveru hinna heilagu eingla og í nærveru Lambsins; og roykurin av pínu teirra fer upp í allar ævir; og tey hava onga hvíld dag ella nátt, tey sum tilbiðja dýrið og mynd tess, og hvør tann, sum tekur merki navns tess. Her er tol halga; her eru tey, sum halda boð Guds og trúgv Jesu.1

GSAM 247Hátíðarligasta ávaringin í Bíbliuni

GSAM 247.2Hetta er tann hátíðarligasta ávaringin, sum Bíblian hevur, og tað er vist, at frásøgnin um søgu heims okkara ikki gevur nakað vitni um, at hesin boðskapur hevur verið hoyrdur fyrr. Tað, at fyrsti og annar eingil í hesi røð eru vístir at hoyra til núlivandi ættarliðið, staðfestir týðiliga, at hesin boðskapur hoyrir ikki fortíðarøldunum til.

GSAM 247.3Elsti J. V. Himes segði í 1847:—

GSAM 247.4„Fjórtanda kapittul [í Opinberingini] ber fram eitt óhugnaligt róp, sum enn skal ljóða sum ávaring til manna í teirri løtu, tá freistingin er sterk. Vers 9-11. Eina fordøming av so ræðuligari vreiði finst einki annað stað í Guds bók enn her. Leggur hetta ikki upp til eina sterka freisting, tá ein so ræðandi ávaring krevst?“2

GSAM 248Templið opnað — ørkin sæst

GSAM 248.1J. N. Andrews segði um henda boðskap: „At tað heilagasta av øllum í himmalska templinum verður latið upp, so at ørkin sæst, er ein hending, sum fer fram, tá sjeyndi eingilin blæsur í lúður. Og av tí at tænastan hjá okkara stóra høvuðspresti verður flutt inn í hetta rúmið, tá tey tvey túsund og trý hundrað dagarnir enda, skilja vit, at opnanin av templinum er merkt av endanum á hesum tíðarskeiði, soleiðis sum fyrsti eingil boðaði frá. Tá høvuðsprestur okkara fer inn í hitt heilagasta at tæna framman fyri ørk Guds, verður samkoman gjørd varug við boð Guds, sum eru í ørkini. Boð Guds hava síðan tá lýst úr hinum himmalska halgidóminum.“

GSAM 248Broytingin av sabbatinum

GSAM 248.2„Tað er ein ómótmælanlig sannroynd, at fjórða boðið fyri mongum øldum síðan varð broytt frá hvíludegi Harrans til hin heidna sunnudagin. Henda broyting varð gjørd í beinleiðis mótsøgn við Heilagu Skriftina, sum allastaðni kennir sjeynda dagin sum hin einasta vikuliga sabbatur Harrans. Tað varð framt av hinum stóra fráfallna valdinum, sum Dániel segði skuldi ‘ætla at broyta tíðir og lógir’. Hetta vald er í veruleikanum tað sama sum dýrið, sum allur heimurin skuldi tilbiðja. Og tað er ein djúp áhugaverd sannroynd, at hetta boð, sum so leingi hevur verið traðkað undir fótum, nú verður vart, og at fólk Guds eru farin at halda tað saman við hinum níggju. Takk veri Gudi, at hann fyrireikar leivdina til endaliga stríðið við drekan og til at sleppa inn um portrini í hin heilaga staðin. Opinberingin 12:17; 22:14. Verjan av fjórða boðnum ímóti sabbatinum hjá fráfallinum og boðanin av øllum boðum Guds er eitt sláandi vitni um, at nútíðin er tíðarskeið halga tolsins og ávaring triðja eingilsins.“3

GSAM 249.1Í undanfarnum kapitlum er víst á fyrsta og annan av hesum boðskapum, sum vórðu fullførdir í stóru boðanini um afturkomu Krists fram til 22. okt. 1844. Skriftin, sum byrjar henda kapittul, ljóðar: „Triði eingil fylgdi teimum,“ tað vil siga, fylgdi fyrsta og øðrum eingli. Tað man vera áhugavert í hesum sambandi at vísa á, hvussu triði boðskapurin tók seg upp.

GSAM 249Fyrstu sabbatshaldararnir millum adventistar

GSAM 249.2Meðan „midnáttarrópið“ ljóðaði í 1844, byrjaði Harrin at leiða hugan hjá fólki sínum til at halda sabbatin á sjeynda degi. Henda læran tók seg upp millum adventistar á henda hátt: Rachel Preston, ein sjeyndadagsbaptistur, flutti til Washington, N.H., har ein samkoma av adventistum var. Hon tók við adventlæruni, og henda samkoma, sum taldi umleið fjøruti limir, tók við sabbatinum í fjórða boðnum gjøgnum trúboðanararbeiði hennara.4 Hetta førdi til, at fólk spurdu seg fyri um hetta evnið. Í Rópinum frá 5. sept. 1844 lesa vit: „Nógv fólk eru vorðin djúpt upptikin av spurninginum um eina ætlaða skyldu at halda sjeynda dagin.“ Henda setningur stóð í einari ritstjórnargrein, har ein veik roynd varð gjørd at verja krøvini hjá sunnudagshaldi. Evnið varð hildið fram í útgávuni frá 12. september, har vit finna henda týðandi setning, sum fekk nógv at granska álvarsliga og nágreiniliga:—

GSAM 249Sjeyndi dagurin er hin einasti dagur, sum lógin ásetur

GSAM 249.3„Í síðstu viku komu vit til hesa niðurstøðu: Eingin serligur partur av tíðini er, sum kristin eftir lógini eru kravd at seta til viks sum heilaga tíð. Um henda niðurstøða er skeiv, so halda vit, at sjeyndi dagurin er hin einasti dagurin, sum nøkur lóg er um at halda.“

GSAM 250Ritgerð T. M. Prebles

GSAM 250.1Sabbatursspurningurin varð lagdur fram fyri adventistarnar sum heild við einari ritgerð um evnið eftir T. M. Preble, dagfestari 13. febr. 1845 og prentað í Vón Ísraels í Portland, Maine, 28. febr. 1845. Eftir at hava víst á krøvini hjá sabbatinum í Bíbliuni og á, at hann varð broyttur til sunnudag av hinum stóra fráfallinum, sigur hann: „Soleiðis síggja vit Dániel 7:25 fullgjørt, at lítla hornið broytir ‘tíðir og lógir’. Tí tykist mær, at øll, sum halda fyrsta dagin sum sabbat, eru sunnudagshaldarar pávans og sabbatsbrotarar Guds.“5

GSAM 250J. B. Cook um sabbatursspurningin

GSAM 250.2Stutt eftir hetta kom ein grein eftir J. B. Cook á prenti, har hann vísti, at eingin próvgrund í Skriftini er fyri at halda sunnudagin sum sabbat, og hann brúkti hesa stuttu orðing: „Soleiðis verður allur vindurin so lættur tikin úr seglunum hjá teimum, sum sigla, kanska óvitandi, undir sabbatsflaggi pávans.“

GSAM 250.3Hóast sabbats hald teirra báðar vardi stutt, høvdu teir sett eina kúlu á rull, sum ikki lættliga kundi steðgast. Orðini „sunnudagshaldarar pávans“, „tey, sum bróta boð Guds“ og „sigla undir sabbatsflaggi pávans“ vóru á varrunum hjá hundraðum, sum tráaðu eftir at kenna sannleikan í hesum máli. Elsti Joseph Bates úr Fairhaven, Mass., varð soleiðis vaktur, og hann tók við sabbatinum í 1845.

GSAM 250Joseph Bates tekur við sabbatinum

GSAM 250.4Uppliving hansara var henda: Tá hann frætti um felagið í Washington, N.H., sum helt sabbatin, gjørdi hann av at vitja ta samkomuna og síggja, hvat tað merkti. Hann gjørdi so, og tá hann granskaði evnið saman við teimum, sá hann, at tey høvdu rætt, og tók beinanvegin við ljósinum í sabbatursspurninginum. Á veg aftur til New Bedford, Mass., hitti hann á brúnni millum New Bedford og Fair Haven ein kendan bróður, sum heilsaði honum soleiðis: „Kapteynur Bates, hvat er nýtt?“ Elsti Bates svaraði: „Tað nýggja er, at sjeyndi dagurin er sabbatur Harrans Guds okkara.“ „Jæja,“ segði maðurin, „eg fari heim og lesi í Bíbliuni míni og síggi, hvussu tað hongur saman.“ Tað gjørdi hann, og tá teir hittust aftur, hevði hesin bróðir tikið við sabbats sannleikanum og helt hann.

GSAM 251Fyrsta bókin um sabbatin

GSAM 251.2Elsti Bates byrjaði beinanvegin at boða henda sannleika frá stati til stats. Hann sá skjótt, at ein bók, ella bara ein smárit, um sabbatursspurningin hevði verið honum til stóra hjálp í arbeiði hansara, og andi Guds fekk hann at skriva og geva út okkurt um hetta evnið. Men hvussu tað kundi gerast uttan pengar, var spurningurin, tí alt, sum hann átti, var ein York-shillingur (tólv og ein hálvur sent). Tað kann vera áhugavert hjá lesaranum at hoyra um uppliving hansara í hesum máli, júst soleiðis sum hann segði mær hana í 1855.

GSAM 251Fýra pund av mjøli

GSAM 251.3Hann segði, at meðan hann bað til Guds, gjørdi hann av at skriva bókina og kendi seg vísan í, at vegurin fór at lata seg upp til at geva hana út. Tí setti hann seg við skriviborðið, við Bíbliuni og konkordansinum, at byrja arbeiðið. Eftir ein tíma kom frú Bates inn í rúmið og segði: „Joseph, eg havi ikki nóg mikið av mjøli til at fáa baksturin gjørdan,“ og nevndi samstundis nakrar aðrar smáar lutir, sum hana tørvaði. „Hvussu nógv mjøl manglar tær?“ spurdi kapteynur Bates. „Umleið fýra pund,“ svaraði hon. „Gott,“ svaraði hann. Tá hon var farin úr rúminum, fór hann í eina handil nærindis, keypti fýra pund av mjøli og hinar lutirnar, kom heim við teimum og setti seg aftur við skriviborðið. Stutt eftir kom frú Bates inn og sá lutirnar á borðinum og rópti: „Hvaðan kom hetta mjølið?“ „Hví,“ segði kapteynurin, „er tað ikki nóg mikið? Tú segði, at tær tørvaðu fýra pund.“ „Jú,“ segði hon, „men hvaðan fekkst tú tað?“ „Eg keypti tað,“ segði hann; „er tað ikki tað, sum tær tørvaði fyri at fáa baksturin gjørdan?“ „Jú,“ helt frú Bates fram, „men hevur tú, kapteynur Bates, ein maður, sum hevur siglt skip úr New Bedford til allar heimsins partar, farið út og keypt fýra pund av mjøli?“ „Jú, var tað ikki tað, sum tær tørvaði fyri at fáa baksturin gjørdan?“ „Jú,“ segði frú Bates, „men hevur tú keypt fýra pund(!) av mjøli?“

GSAM 252Ellivu túsund dollarar brúktir fyri sannleikan

GSAM 252.1Ein onnur roynd kom skjótt. Tá kapteynur Bates fór av sjónum, seldi hann sín part í einum skipi fyri $11,000, men nú hevði hann brúkt alt sítt fyri at fremja sak sannleikans. Higartil hevði frú Bates ikki vitað um veruliga fíggjarligu støðu hansara, men nú kendi hann, at hann mátti siga henni tað, og segði tí róligt: „Kona, eg havi brúkt seinastu pengarnar, sum eg eigi í heiminum, til hesar lutirnar.“ Við beiskum gráti spurdi frú Bates: „Hvat skulu vit gera?“ Kapteynurin reisti seg og segði við allari tign sum ein kapteynur, ið stýrir skipi sínum: „Eg fari at skriva eina bók; eg fari at breiða hana út og leggja henda sabbats sannleika fram fyri heimin.“ „Jæja,“ segði frú Bates gjøgnum tárini, „hvat skulu vit liva av?“ „Harrin fer at lata vegin upp,“ var brosandi svarið hjá kapteyni Bates. „Jú,“ segði frú Bates, „Harrin fer at lata vegin upp! Tað er altíð tað, tú sigur,“ og hon brast í grát og fór úr rúminum.

GSAM 252Ein óvæntað veiting

GSAM 252.2Eftir at kapteynur Bates hevði arbeitt víðari í hálvan tíma, kom honum til hugs at fara á posthúsið, tí har skuldi vera eitt bræv til hansara. Hann fór, og rætt var: har lá eitt bræv. Á teimum døgum kostaði fraktin á brøvum fimm sent, og gjalding frammanundan var valfrí. Skrivarinn av hesum brævi hevði av onkrari orsøk ikki goldið fraktina. Og aftur varð kapteynur Bates eyðmýktur, tí hann mátti siga við postmeistaran, hr. Drew, sum hann kendi væl, at hann ikki kundi gjalda fraktina, tí hann átti ongar pengar; men hann segði: „Vilt tú lata meg síggja, hvaðani tað er?“ „Tak tað við tær,“ segði postmeistarin, „og gjald eina aðra ferð.“ „Nei,“ segði kapteynurin, „eg taki ikki brævið úr posthúsinum, fyrr enn fraktin er goldin.“ Meðan hann helt brævið í hondini, segði hann: „Mær tykist, at tað eru pengar í hesum brævi,“ og hann vendi sær til postmeistaran og spurdi: „Vilt tú vinarliga lata tað upp? Um tað eru pengar í tí, kanst tú taka fraktina úr teimum; um ikki, lesi eg tað ikki.“ Postmeistarin gjørdi eftir umbøn hansara, og sí! har var ein tíggju-dollara seðil. Av brævinum sá hann, at tað var frá einum, sum segði, at Harrin hevði lagt honum á hjarta, at elsti Bates hevði tørv á pengum, og tí hevði hann skundað sær at senda honum teir; í skundinum hevði hann helst gloymt at gjalda fraktina.

GSAM 253.1Eftir at hava goldið fraktina fór hann í ein matvøruhandil og keypti eitt tunnu av mjøli fyri $4, umframt eplir, sukur og aðrar neyðugar lutir. Tá hann gav boð um, hvar tað skuldi latast, segði hann: „Kanska fer konan at siga, at hetta hoyrir ikki heima har, men lurta ikki eftir henni; lossa vørurnar á framveranduna.“

GSAM 253.2Síðani fór hann á prentsmiðjuna og gjørdi avtalu um at prenta túsund eintøk av einum smáriti upp á umleið hundrað síður. Avtalan var, at so hvørt sum handritið varð latið, skuldu prentararnir seta tað í prent so skjótt sum gjørligt og senda honum próvtøk. Hann skuldi gjalda arbeiðið, so hvørt sum pengarnir komu inn, og bøkurnar skuldu ikki takast úr prentsmiðjuni, fyrr enn allir rokningar vóru goldnir.

GSAM 253.3Kapteynur Bates visti væl, at ongar pengar vóru honum skyldugir, men hann kendi tað sum sína skyldu at skriva hesa bók, tí hann trúði, at Harrin fór at røra hjørtuni, so at pengar vórðu sendir, tá teir tørvaðu. Eftir at hava keypt pappír, pennar o.tíl. og soleiðis givið húsarhaldinum tíð at fáa vørurnar frammanundan, fór hann til enda á gøtuni, sum førdi heim til hansara. Tá hann sá, at lutirnir vóru komnir, fór hann inn í húsið aftanífrá og setti seg aftur við skriviborðið. Frú Bates kom inn og segði spent: „Joseph, hygg út á framveranduna! Hvaðan kom alt hetta? Ein vognmaður kom higar og skuldi lossa tað. Eg segði honum, at tað hoyrdi ikki heima her, men hann lossaði tað kortini.“ „Jæja,“ segði kapteynur Bates, „eg haldi, at tað er í lagi.“ „Men,“ segði frú Bates, „hvaðani kom tað?“ „Jæja,“ segði kapteynurin, „Harrin sendi tað.“ „Jú,“ segði frú Bates, „Harrin sendi tað; tað er altíð tað, tú sigur.“ Síðani rætti hann konu síni brævið og segði: „Les hetta, so veitst tú, hvaðani tað kom.“ Hon las tað og fór aftur burtur at gráta, men gráturin var av øðrum slag enn tann fyrri; og tá hon kom aftur, bað hon eyðmjúk um fyrigeving fyri vantandi trúgv síni.

GSAM 254Pengar koma til bókina

GSAM 254.1Meðan arbeiðið at skriva og prenta helt fram, fekk kapteynur Bates pengar við brævi og á annan hátt, av og á frá fólki, sum hann ongantíð hevði hitt. So hvørt sum pengarnir komu, vórðu teir latnir prentarunum og nýttir til bókarokningina. At enda kom dagurin, tá allar bøkurnar vóru prentaðar, og úr einari óvæntaðari keldu hjá bróðuri Bates varð restin av rokningini goldin; soleiðis vórðu bøkurnar ikki seinkaðar ein einasta dag í útbreiðslu teirra.

GSAM 254Seinasti rokningin goldin

GSAM 254.2H. S. Gurney úr Memphis, Mich., segði mær í mars 1884, at hann júst um morgunin, tá bók elsta Bates var liðug, fekk $100 inn á einum fyrnaðum skuldarbrævi frá einum manni, sum hevði sagt, at hann ongantíð fór at gjalda honum. Tá hann hevði fingið hesar pengar, helt hann tað vera eina gleði at brúka ein part av teimum til at gjalda seinastu rokningina fyri smáritið um sabbatin hjá elsta Bates. „Men,“ segði hr. Gurney, „bróðir Bates fekk ongantíð, meðan hann livdi, at vita, hvør hevði goldið restina av bókarokningini.“ Henda uppliving elsta Bates við at prenta sabbats sannleikan tyktist at siga við fólk okkara, alt frá byrjanini av útgávu sannleikans um sabbatursspurningin: „Far fram í hesum arbeiði og vænta, at forsjón Guds letur vegin upp, so hvørt sum tit ganga fram.“

GSAM 255Elsti Bates ivast í sjónunum

GSAM 255.1Niðanfyri standandi frásøgn, stytt úr Lívslýsingum, vísir, hvussu profetiska gávan og sabbatsnýskipanin vórðu knýttar saman:—

GSAM 255.2Meðan hon vitjaði New Bedford, Mass., í 1846, kom ungfrú Harmon at kenna elsta Joseph Bates. Hann hevði tíðliga tikið við adventtrúgvini og var ein virkin arbeiðari í sakini. Hann var ein sannur kristin maður, høviskur og góður. Hann fór við ungfrú Harmon so blídliga, sum var hon hansara egna barn. Fyrstu ferð hann hoyrdi hana tala, vísti hann djúpan áhuga, og tá hon var liðug, reisti hann seg og segði: „Eg eri ein ivandi Tummas. Eg trúgvi ikki á sjónir. Men um eg kundi trúð, at vitnisburðurin, sum systirin greiddi frá í kvøld, veruliga var rødd Guds til okkara, hevði eg verið glaðasti maður á lívi. Hjarta mítt er djúpt rørd. Eg trúgvi, at talarin er ein ærligur persónur, men eg kann ikki greiða frá, hvussu tað ber til, at henni eru vístir teir undurfullu lutirnir, sum hon hevur sagt okkum frá.“

GSAM 255Frøkun Harmon tekur við sabbatinum

GSAM 255.3Elsti Bates helt sabbatin og legði dent á týdning hansara. Frøkun Harmon kendi tá ikki týdning hansara og helt, at elsti Bates fór skeivur, tá ið hann dvøldi meira við fjórða boðið enn við hini níggju. Men Harrin gav henni eina sjón av tí himmalska halgidóminum. Tempul Guds varð latið upp í himli, og henni varð sýnd ørk Guds við náðistólinum sum loki. Tveir einglar stóðu, ein við hvønn enda á ørkini, við veingjunum breiddum út yvir náðistólin og andlitunum vendum móti honum. Eingilin, sum fylgdi henni, segði henni, at hetta sýndi allan himmalska herin líta við heilagari virðing á lóg Guds, sum var skrivað við fingri Guds. Jesus lyfti lokið av ørkini, og hon sá steintalvurnar, sum tey tíggju boðini vóru skrivað á. Hon undraðist, tá ið hon sá fjórða boðið mitt ímillum tey tíggju boðini, við einum mildum ljóskringi rundan um tað. Eingilin segði: „Tað er tað einasta av teimum tíggju, sum sigur, hvør hin livandi Gud er, hann, sum skapaði himmalin og jørðina og alt, sum í teimum er. Tá ið grundvøllir jarðarinnar vórðu lagdir, varð eisini grundvøllur sabbatsins lagdur.“ Henni varð víst, at var hin sanni sabbaturin hildin, hevði aldri verið nakar vantrúgvandi ella gudloysingur. Sabbatshaldið hevði varðveitt heimin frá avgudadýrkan.

GSAM 256.1Fjórða boðið er traðkað undir fótum; tí eru vit kallað at bøta um skarðið í lógini og tala fyri sabbatinum, sum er traðkaður niður. Syndarinnar maður, sum hevjaði seg upp um Gud og ætlaði at broyta tíðir og lógir, fekk sabbatin fluttan frá sjeynda til fyrsta dag í vikuni. Við hesum gjørdi hann eitt skarð í lóg Guds.

GSAM 256.2Beint áðrenn hin stóra dag Guds verður ein boðskapur sendur út at ávara fólkið um at venda aftur til trúskap móti lóg Guds, sum Antikrist hevur brotið niður. Við læru og fyridømi má ansur vekjast fyri skarðinum í lógini. Henni varð eisini víst, at triði eingilin í Opinberingini 14, sum boðar boð Guds og trúgv Jesu, umboðar tað fólk, sum tekur við hesum boðskapi og hevjar rødd sína til ávaring fyri heimin um at varðveita boð Guds og lóg hansara sum eygnasteinin, og at mong sum svar upp á hesa ávaring fóru at taka við sabbati Harrans.6

GSAM 256.3Henda royndin hjá frøkun Harmon og elsta Bates samsvaraði við arbeiðshátt Harrans. Elsti Bates vakti ans hjá bæði frøkun Harmon og elsta White fyri spurninginum um sabbatin og legði fram fyri teimum úr Skriftunum krøv hinnar óbroytiligu lógar Guds. Hóast frøkun Harmon í umleið átjan mánaðir hevði verið signað við serligum opinberingum frá Harranum, var henni einki frammanundan víst um hetta evni. Nú var tíð Harrans komin, tá ið trúgvandi vórðu reist upp at halda lóg hansara, at geva teimum ljós við teirri profetisku gávuni, og soleiðis vórðu við hansara egna arbeiðshátti boðskapur triðja eingilsins, „boð Guds og vitnisburður Jesu Krists,“ knýtt saman.

GSAM 257Boðskapur triðja eingilsins byrjar

GSAM 257.1Frá teirri tíð varð farið at boða boðskap triðja eingilsins í sambandi við hinar báðar. Sannleikin um sabbatin, knýttur at ørk Guds og tí ljósi, sum vaks fram viðvíkjandi halgidóminum, staðfesti tað, sum frammanundan var víst: at hin farna adventrørslan var røtt og samsvaraði við skipan Harrans. Nú kundu tey betur enn nakrantíð áður skilja týdningin av teimum „trimum trinunum upp á gøtuna til stað Guds“.

GSAM 257Elsti Bates tekur við sjónunum sum komnum frá Gudi

GSAM 257.2Í november 1846 varð ein ráðstevna hildin í Topsham, Maine, har elsti Bates var við. Á tí møtinum fekk frú White (áður er nevnt, at frøkun Harmon var gift elsta James White) eina sjón, sum gjørdi elsta Bates fullvísan um guddómliga uppruna sjónanna. Hann var ein maður, sum hevði siglt í fimti ár og havt øll størv frá káhúttudrongi til skipara og skipaeigara. Kunnleiki hansara til stjørnufrøði var slíkur, at hann, sum hann segði mær, við at eygleiða himmallikamarnar kundi siga sera neyvt, hvar hann var á sjónum, bæði eftir breidd og longd. Ein slíkur maður hevði natúrliga áhuga fyri at tosa um stjørnufrøði.

GSAM 257.3Í samrøðu við meg segði hann mær, hvussu hann varð sannførdur um guddómliga uppruna sjónanna. Hann segði, at hann ein dag hevði roynt at tosa við frú White um stjørnurnar, men skjótt varnaðist, at hon einki visti um stjørnufrøði; hon segði honum enntá, at hon ikki visti, um hon nakrantíð hevði hugt í eina bók um tað evnið. Hon hevði ongan hug at tosa um hetta og beindi samrøðuni yvir á nýggju jørðina og tað, sum henni var víst í sjón um hana.

GSAM 258„Himmalin letur seg upp“

GSAM 258.1Árið fyri, hin 19. apríl 1845, hevði Illustrated London News kunngjørt nakað frá Rosse lávarði, sum var sera áhugavert fyri stjørnufrøðingar, um tær undursomu uppdagingarnar, hann hevði gjørt við sínum risastóra stjørnukikara, serliga eina lýsing av tí, sum stjørnufrøðingar kalla „gloppið í himlinum“. Eitt kvøld á fyrrnevndu ráðstevnu, í húsinum hjá harra Curtiss og í nærveru elsta Bates, sum enn var í iva um hesar opinberingar, fór frú White, meðan hon var í sjón, at tosa um stjørnurnar. Hon gav eina livandi lýsing av rósulittum beltum, sum hon sá tvørtur um yvirflatuna á einari gongustjørnu, og legði aftrat: „Eg síggi fýra tungl.“ „Á,“ segði elsti Bates, „hon sær Jupiter!“ Síðan gjørdi hon rørslur, sum um hon ferðaðist gjøgnum rúmdina, og fór at lýsa belti og ringar í teirra støðugt skiftandi vakurleika og segði: „Eg síggi sjey tungl.“7 Elsti Bates rópti: „Hon lýsir Saturn.“ Síðan segði hon: „Eg síggi seks tungl,“ og fór alt fyri eitt at lýsa „himmalin, sum letur seg upp,“ og dýrd hansara og kallaði tað eitt glopp inn í eitt ljósari øki. Elsti Bates segði, at lýsing hennara langt fór upp um allar frásagnir um himmalin, sum letur seg upp, ið hann nakrantíð hevði lisið hjá nøkrum høvundi.

GSAM 258.2Meðan hon talaði og enn var í sjón, reisti hann seg og rópti: „Á, sum eg vildi ynskt, at John Rosse lávarður var her í kvøld!“ Elsti White spurdi: „Hvør er John Rosse lávarður?“ „Á,“ segði elsti Bates, „hann er hin stóri enski stjørnufrøðingurin. Eg vildi ynskt, at hann var her og hoyrdi hesa kvinnuna tosa um stjørnufrøði og hoyrdi hesa lýsingina av ‘himlinum, sum letur seg upp’. Hon fer upp um alt, sum eg nakrantíð havi lisið um evnið.“ Frá tí kvøldinum var elsti Bates fullvísur í, at sjónirnar hjá frú White lógu uttan fyri hennara kunnleika og ræði. Hetta og slagið av teimum átalum og tí vegleiðing, ið givin vórðu, sannførdu hann um, at tær vóru frá Gudi.

GSAM 259.1Hetta fyribrigdið á himlinum, sum frú White soleiðis lýsti í hesi sjónini, verður sjáldan nevnt av teimum, ið skriva um stjørnufrøði. Huygens, sum fyrstur fann tað, gevur hesa lýsing: —

GSAM 259Eitt dýrdarligt ljós í svørði Orions

GSAM 259.2„Stjørnufrøðingar seta tríggjar stjørnur tætt saman í svørði Orions; tá ið eg í árinum 1656 hugdi at teirri mittastu við einum stjørnukikara, komu tólv aðrar stjørnur til sjóndar í staðin fyri hesa einu. Millum hesar vóru tríggjar, sum næstan nerta hvørja aðra, og harumframt komu fýra aðrar til sjóndar, sum glitraðu eins og gjøgnum eitt skýggj, so at rúmdin rundan um tær tóktist nógv ljósari enn restin av himlinum. Hesin sá í tí klára veðrinum heilt svartligur út og varð sæddur eins og gjøgnum eitt forhang, sum varð drigið frá, so at ein hevði frítt útsýni inn í eitt annað øki, sum var ljósari.“

GSAM 259.3William Herschel sigur um hetta gloppið í himlinum: —

GSAM 259.4„Um tvørmátið á hesi fjarstøðu fevnir um ein vinkul á 10 °, sum tað næstan ger, má støddin vera heilt ófatilig. Roknað er út, at tað má vera tvær billiónir ferðir so stórt sum sólin.“

GSAM 259Bjartari enn sólin

GSAM 259.5Heimspekingurin Thomas Dick talar soleiðis um hesa lýsandi stjørnutokuna: —

GSAM 259.6„Vóru vit sett so nær henni sum hálva fjarstøðuna til næstu stjørnu, so stór sum tann fjarstøðan er, hevði hon sædd haðani lýst við einum ljóma, sum nærkaðist ljóma sólarinnar. Fyri verur, sum vóru nógv nærri, hevði hon fylt ein stóran part av himlinum og sýnt seg í einum ósigandi ljóma. Men endaliga ætlanin við einum slíkum luti, í øllum viðurskiftum og sambondum hansara, fer kanska at verða opinberað í komandi øldum í einari tilveru uttan enda; og eins og nógvir aðrir lutir í teimum fjarlagu rúmdum skapanarinnar vekur hon í huganum ein djúpan longsul eftir at síggja hinar glæsiligu og loyndarfullu sjónir alheimsins nakað meira avdúkaðar.“8

GSAM 260.1Elsti Bates segði at enda í einari grein um evnið: —

GSAM 260.2„Soleiðis síggja vit av øllum teimum vitnisburðum, ið eru lagdir fram (og vit kundu givið nógv fleiri, var tað neyðugt), at her er eitt sera undursamt og óútgreiniligt fyribrigdi á himlinum; eitt glopp í himlinum, meira enn ellivu milliardir og trý hundrað og fjúrtan [11,000,000,314] míl í ummáli. Hin navnframi Huygens sigur: ‘Eg havi aldri sæð nakað líknandi millum hinar fastastjørnurnar — eitt frítt útsýni inn í eitt annað, ljósari øki.’“

GSAM 260Ein annar vitnisburður um sjónina av gongustjørnunum

GSAM 260.3Vit endurgeva aftur orð hjá frú Truesdail, sum var hjástødd, tá ið fyrrnevnda sjónin varð givin. Hon sigur: —

GSAM 260.4„Systir White var sera heilsuveik, og meðan biðið varð fyri henni, hvíldi Andi Guds yvir okkum. Vit varnaðust skjótt, at hon ikki ansaði jarðiskum lutum. Hetta var fyrsta sjón hennara av heiminum hjá gongustjørnunum. Eftir at hava talt tunglini hjá Jupiter hart, og stutt eftir tey hjá Saturn, gav hon eina vakra lýsing av ringunum hjá teirri seinnu. Síðan segði hon: ‘Íbúgvarnir eru eitt stórvaksið, tignarligt fólk, so ólíkir jarðarinnar íbúgvum. Syndin er aldri komin inn her.’ Tað sást á brosandi andlitinum hjá bróður Bates, at hin fyrri ivi hansara um uppruna sjónanna hjá henni skjótt var við at hvørva. Vit vistu øll, at skipari Bates hevði stóran áhuga fyri stjørnufrøði, tí hann vísti okkum ofta á nógvar av himmallikamunum til lærdóms. Tá ið systir White eftir sjónina svaraði spurningum hansara og segði, at hon aldri hevði lisið ella á annan hátt fingið kunnleika um hetta, varð hann fyltur við gleði og sælu. Hann lovaði Gudi og segði seg trúgva, at henda sjónin um gongustjørnurnar var givin, fyri at hann ongantíð aftur skuldi ivast.“9

GSAM 261Ein illur hestur verður brádliga tamdur

GSAM 261.1Stutt eftir hetta møtið í Topsham hendi annað merkisvert í sambandi við sjónirnar, sum eg vil greiða frá soleiðis, sum elsti Bates segði mær tað: —

GSAM 261.2Elsti White hevði fingið til láns ein ungan hest, sum bert var lutvíst vandur, og ein marknaðarvogn við tveimum sessarøðum. Vognurin hevði ongan skvettiskjøld framman, men eitt trin tvørtur um framendan og eitt jarntrin frá dragstongunum. Neyðugt var at vera sera varin, tá ið koyrt varð við unga hestinum, tí um teymarnir ella nakað annað nart við liðarnar á honum, fór hann alt fyri eitt at sparka ógvisliga. Støðugt mátti haldast aftur í honum við strammum teymum, so hann ikki fór at renna. Tann, sum tey ætlaðu at vitja, átti henda unga hestin, og av tí at elsti White var vanur at fáast við óvandar ungar hestar, helt hann, at hann ikki fór at fáa stórvegis trupulleikar við hesum. Men høvdu tey vitað, at hann áður í sínum ørskapi hevði dripið tveir menn, annan við at kroysta hann móti klettunum fram við vegnum, hevði hann kanska verið minni tryggur.

GSAM 261.3Hesa ferð vóru fýra fólk í vogninum: elsti White og kona hansara á fremsta sessinum og elsti Bates og Israel Damon á tí aftasta. Meðan elsti White gjørdi sær allan ómak at halda hestinum í teymum, tosaði frú White um sannleikan. Tá kom kraft Guds niður yvir fylgið, og hon varð tikin burtur í sjón, sitandi í vogninum. Í somu løtu sum hon rópti „Dýrd!“, tá ið hon fór í sjón, steðgaði ungi hesturin brádliga, stóð púra stillur og boygdi høvdið. Samstundis reisti frú White seg í hesi støðu, og við eygunum vendum uppeftir steig hon út um framendan á vogninum, niður á dragstengurnar, við hondunum á baklærunum á unga hestinum. Elsti Bates rópti til elsta White: „Ungi hesturin fer at sparka hasa kvinnuna í hel.“ Elsti White svaraði: „Harrin ræður nú yvir unga hestinum; eg vil ikki leggja meg uppí.“ Ungi hesturin stóð so spakur sum ein gamal hestur. Fram við vegnum gekk bakkin umleið seks føtur upp, og við girðingina var ein grasblettur. Frú White gekk niðan eftir bakkanum á grasblettin við eygunum enn vendum uppeftir, uttan eina einastu ferð at hyggja niður. Síðan gekk hon aftur og fram nakrar minuttir og talaði og lýsti vakurleikan á nýggju jørðini. Síðan kom hon oman eftir bakkanum við høvdinum í somu støðu, gekk yvir at vogninum, steig upp á trinini við hondini á lendinum á unga hestinum, síðani upp á dragstengurnar og inn í vognin aftur. Í somu løtu sum hon setti seg á sessin, kom hon úr sjónini, og beint tá fór hesturin av stað aftur, uttan nakað tekin frá koyraranum, og helt leið sína fram.

GSAM 262.2Meðan frú White var uttan fyri vognin, ætlaði elsti White at royna hestin og vita, um hann veruliga var spakur. Fyrst nart hann bert við hann við koyrlinum; aðrar ferðir hevði hesturin svarað við einum sparki, men nú rørdi hann seg ikki. Síðan gav hann honum eitt rættiligt slag, síðani harðari og uppaftur harðari. Ungi hesturin ansaði als ikki sløgunum, men tóktist so meinaleysur sum leyvurnar, hvørs gap einglarnir lótu aftur ta náttina, Dániel var í bøli teirra. „Tað var hátíðarligt har,“ segði elsti Bates, „og tað var eyðsæð, at sama Kraftin, sum gav sjónirnar, ta løtuna tamdi viltu náttúru unga hestsins.“

GSAM 262.3Var henda sjónin bert ein avleiðing av onkrum av hennara likamligu veikleikum, kemur spurningurin natúrliga: Var hesturin raktur á sama hátt?

GSAM 262Vitnisburður Israel Damons

GSAM 262.4Eg vil her, til staðfestingar av frásøgnini, sum elsti Bates gav mær, leggja fram hesa frágreiðing: —

GSAM 262.5„Fyri umleið tjúgu árum síðani, beint eftir at eg var farin at halda sabbatin, segði Israel Damon mær frá umstøðunum, tá ið systir White fekk sjónina, meðan hann, elsti Bates og elsti White og kona hansara koyrdu í lætta vogninum aftan fyri hin treiska unga hestin. Eg havi í dag lisið omanfyristandandi lýsing av hendingini, soleiðis sum elsti Loughborough hevur skrivað hana niður, og hon samsvarar neyvt við tað, sum elsti Damon segði mær.“ Undirskrivað: „R. S. Webber, Battle Creek, Mich., 9. februar 1891.“

GSAM 263Vitnisburður elsta Bates um sjónirnar

GSAM 263.1Elsti Bates lýsir sína egnu roynd soleiðis: —

GSAM 263.2„Hóast eg einki kundi síggja í teimum, sum stríddi móti orðinum, kendi eg meg tó órógvaðan og sera hart royndan og var leingi ófúsur at trúgva, at hetta var annað enn tað, sum ein drúgv veikleikatíð í likami hennara hevði elvt til.

GSAM 263.3„Tí leitaði eg eftir høvum at spyrja hana og spyrja hana gjølla út í nærveru annarra, tá ið hugur hennara tóktist fríur fyri øsing (uttan fyri møtini), og vinir hennara, sum fylgdu henni, serliga eldru systur hennara, fyri um gjørligt at fáa sannleikan fram. Á teimum mongu vitjanum, hon síðan hevur gjørt í New Bedford og Fairhaven, havi eg á møtum okkara fleiri ferðir sæð hana í sjón, og eisini í Topsham, Maine. Tey, sum vóru hjástødd undir summum av hesum hugtakandi hendingum, vita væl, við hvørjum áhuga og hvussu gjølla eg lurtaði eftir hvørjum orði og eygleiddi hvørja rørslu fyri at avdúka svik ella mesmeriska ávirkan. Og eg takki Gudi fyri tað høvið, eg saman við øðrum havi havt at vera vitni til hetta. Nú kann eg við vissu tala fyri meg sjálvan. Eg trúgvi, at verkið er frá Gudi og er givið fyri at troysta og styrkja hansara ‘spjadda’, ‘sundurskrædda’ og ‘avfletta fólk’, síðan arbeiði okkara endaði ... í oktober 1844. Ørkymlandi støðan við ‘Sí, her!’ og ‘Sí, har!’ síðan ta tíð hevur í stóran mun ørkymlað hitt erliga og fúsa fólk Guds og gjørt tað sera torført hjá teimum, sum ikki vóru før fyri at útleggja tey mongu mótstríðandi skriftstøðini, ið vórðu løgd fyri tey. Eg játti, at eg havi fingið ljós og vegleiðing um nógv skriftstøð, sum eg áður ikki greitt kundi skilja. Eg trúgvi, at hon er eitt sjálvsavnoktandi, erligt og fúst barn Guds.“10

GSAM 263.4„Høvundurin fær ikki ‘hugsanirnar’ í sjónum sínum ‘frá undanfarnari undirvísing ella lestri’. Tá ið hon fekk fyrstu sjón sína í desember 1844, høvdu hon og alt fylgið í Portland, Maine (har foreldur hennara tá búðu), slept ‘midnáttarrópinum’ sum nakað, ið var farið aftur um bak. Tá vísti Harrin henni í sjón ta villu, sum hon og fylgið í Portland vóru fallin í. Hon segði tá fylginum frá sjón síni, og tey viðurkendu, at roynd teirra í sjeynda mánaðinum var verk Guds.“11

GSAM 264Hvussu hugt varð at teimum trimum boðskapunum í 1847

GSAM 264.1Hesi orð frá elsta James White, skrivað í apríl 1847, vísa, hvussu hugt varð at teimum trimum boðskapunum tá: —

GSAM 264.2„Allir bólkar av teimum, sum trúgva á afturkomu Krists, eru samdir um, at eingilin, sum sýndur verður í sætta og sjeynda ørindi í hesum kapitli (Opinberingin 14), umboðar boðskapin um afturkomuna til samkomuna og heimin.... Verk annars eingilsins var at vísa adventfylginum, at Bábylon var fallið. Og av tí at ein stórur partur teirra ikki fekk kunnleika um hetta, fyrr enn kraftin í ‘midnáttarrópinum’ vakti tey, júst so stundir vóru til at sleppa burtur úr samkomunum, áðrenn tíggjundi dagurin kom, so fylgir av tí, at síðan sjeynda mánaðin 1844 var boðskapur triðja eingilsins, og er enn, ein ávaring til hini heiløgu um at ‘halda fast’ og ikki fara aftur og ‘taka við’ teimum merkjum, sum moyggjafylgið slapp av við undir rópi annars eingilsins.

GSAM 264.3„Og hevur hin sanni boðskapurin til fólk Guds síðan sjeynda mánaðin 1844 ikki júst verið ein slík ávaring? — Jú, sanniliga.... Tólvta ørindi ljóðar: ‘Her er tol hinna heiløgu; her eru tey, sum halda boð Guds og trúgv Jesu.’ Hvar sást tú tey, Jóhannes? — Jú, ‘her’, undir boðskapi triðja eingilsins. Av tí at hin tolna bíðitíðin hevur verið síðan sjeynda mánaðin 1844, og av tí at bólkurin, sum heldur sabbatin og so framvegis, er komin fram síðan ta tíð, er tað greitt, at vit liva á tíð boðskapar triðja eingilsins.“12

Notes

  1. Opinberingin 14:9-12. ↩
  2. Fakta um rómverska trúgv, síða 112. ↩
  3. Teir tríggir einglarnir í Opinberingini 14:6-12, síður 131, 132. ↩
  4. Rachel Preston doyði í Vernon, Vt., 1. febr. 1868, 59 ára gomul. ↩
  5. Søga Andrews um sabbatin, síða 506, útgáva frá 1887. ↩
  6. Lívsmyndir av Ellen G. White, s. 95, 96. ↩
  7. Í Uppruna og menning stendur, at hon sá átta tungl við Saturn. Henda broyting varð gjørd, eftir at eg hevði latið prentroyndirnar frá mær. Síðan eru fleiri tungl funnin við bæði Jupiter og Saturn. ↩
  8. Stjørnuhimlarnir eftir Dick, s. 96. ↩
  9. Bræv frá frú Truesdail, dagfest 27. januar 1891. ↩
  10. Eitt orð til lítla fylgið, s. 21. ↩
  11. Sama stað, 22. ↩
  12. Sama stað, 10, 11, Brunswick, Maine, mai 1847. ↩

Note

Back