Kapittul 17 — Sannleikin vinnur fram hóast trupulleikar
GSAM 265.1Sum ein hirði leitar eftir fylgi sínum tann dagin, hann er millum seyða sínar, sum eru spjaddir, soleiðis skal eg leita eftir seyðum mínum og bjarga teimum úr øllum teimum støðum, har teir eru spjaddir á skýmliga og myrka degi.1
GSAM 265.2Teir, sum higartil (1847) høvdu tikið ímóti boðskapinum frá triðja einglinum, vóru fátæk í hesum heimsins ognum og kundu tí fíggjarliga gera lítið fyri at breiða boðskapin út. Elsti White og kona hansara og elsti Bates sóu týdningin av persónligum arbeiði millum hinar spjøddu brøðurnar, og eisini tørvin á at gera lesitilfar, sum kundi leggjast í hendurnar á fólkinum sum hjálp til at leiða tey til kunnleika um sannleikan. Elsti Bates fekk stóra hjálp í at leggja fram sabbatsspurningin við smáriti sínum um hetta evnið, bæði tá ið hann fór til ymisk støð, og tá ið tað sama varð sent við posti. Hann arbeiddi við størsta úthaldi.
GSAM 265Ein ung systur offrar seg fyri sannleikan
GSAM 265.3Eina ferð, tá ið hann einki hevði at gjalda ferðagjaldið við, ætlaði hann at fara til gongu úr Massachusetts til New Hampshire. Júst tá fekk hann bræv frá einari ungari systur, sum hevði átikið sær húsarbeiði fyri 1 dollar um vikuna, so at hon kundi fáa nakað at hjálpa arbeiðinum við. Eftir at hava arbeitt eina viku varð hon so hugtikin av hugsanini um, at elsti Bates hevði tørv á pengum, at hon fór til arbeiðsgevara sín og fekk lønina frammanundan, so at hon beinanvegin kundi senda honum 5 dollarar. Við hesum rindaði hann ferðagjaldið til New Hampshire við almennum flutningi. Á hvørjum staði hevði hann góð møti, og mong sál tóku ímóti sannleikanum.
GSAM 266Húsarhald við læntum húsbúnaði
GSAM 266.1Fyri at vísa offurandan, sum stýrdi teimum fyrstu undangongumonnunum í hesum boðskapi, taka vit niðanfyri nakað úr frásøgn frú White um støðu teirra veturin 1847–48, tá ið tey búðu í rúmum í rúmliga húsinum hjá S. Howland í Topsham, Maine, har tey við læntum húsbúnaði settu búgv:—
GSAM 266.2“Vit vóru fátæk og høvdu trongar tíðir. Maður mín arbeiddi við at koyra grót til jarnbreytina, og arbeiðið slítnaði húðina á fingrum hansara burtur, so at blóðið rann á mongum støðum. Vit høvdu avgjørt ikki at vera upp á onnur komin, men at føða okkum sjálv og hava nakað at hjálpa øðrum við. Men tað eydnaðist okkum ikki. Maður mín arbeiddi sera hart, men fekk ikki tað, sum honum átti fyri arbeiðið.
GSAM 266Elsti White høgdi brenni
GSAM 266.3“Maður mín fór frá jarnbreytini og fór við øks síni út í skógin at høgga brenni. Við støðugum pínu í síðuni arbeiddi hann frá tíðliga um morgunin til myrkurs fyri at vinna umleið hálvan dollar um dagin. Sterk pína forðaði honum í at sova um næturnar. Skjótt fingu vit brøv frá brøðrum í ymiskum statum, sum bjóðaðu okkum at koma og vitja tey; men av tí at vit einki høvdu at fara úr statinum við, var svarið okkara, at leiðin var ikki latin upp fyri okkum.
GSAM 266.4“Vit fingu bræv frá bróður Chamberlain úr Connecticut, sum eggjaði okkum til at fara á eina ráðstevnu í tí statinum. Vit avgjørdu at fara, um vit kundu fáa pening til tess. Maður mín gjørdi upp við arbeiðsgevara sín og fann út av, at honum átti tíggju dollarar. Við helvtini av hesum keypti eg klæði, sum okkum tørvaði illa, og bøtti síðani frakkan hjá manni mínum, ja, eg løgdi eisini bøtur á bøtur, so at tað var torført at síggja upprunaliga klædnið í ermum hansara. Vit høvdu fimm dollarar eftir til at føra okkum til Dorchester í Massachusetts. Kistil okkara rúmaði næstan alt, sum vit áttu í heiminum. Men vit gleddust um frið í huga og reina samvitsku, og tað mettu vit hægri enn jarðisk makindi.
GSAM 267.1“Vit vitjaðu húsini hjá bróður Nichols, og áðrenn vit fóru, rætti systir Nichols manni mínum fimm dollarar, sum rindaðu ferð okkara til Middletown í Connecticut. Vit vóru ókend í býnum og høvdu ongantíð sæð nakran av brøðrunum í statinum. Vit høvdu bara fimti sent eftir. Maður mín tordi ikki at brúka teir til at leiga ein vogn, so hann legði kistilin á eina rúgvu av plankum, og vit gingu víðari í leit eftir onkrum, sum hevði somu trúgv. Skjótt funnu vit bróður Chamberlain, sum tók okkum heim til sín.”
GSAM 267Ráðstevna á Rocky Hill í Connecticut
GSAM 267.2Henda ráðstevnan varð hildin á Rocky Hill, og møtirúmið var eitt stórt, ógjørt rúm í húsinum hjá bróður Belden. Niðanfyri er eitt úrtak úr brævi, sum elsti White skrivaði til S. Howland, og sum gevur áhugaverdar upplýsingar um møtið:—
GSAM 267.3“20. apríl [1848] sendi bróðir Belden vogn sín til Middletown eftir okkum og teimum spjøddu brøðrunum í býnum. Vit komu til hansara stað [Rocky Hill] um fýra-tíðina seinnapartin, og fáar minuttir seinni komu brøðurnir Bates og Gurney inn. Vit høvdu møti tað kvøldið við umleið fimtan fólkum. Fríggjamorgunin komu brøðurnir inn, til vit vóru umleið fimmti. Hetta vóru ikki øll fullkomiliga í sannleikanum. Møtið tann dagin var sera áhugavert. Bróðir Bates legði boðini fram í greiðum ljósi, og týdningur teirra varð trýstur heim við kraftmiklum vitnisburðum. Orðið hevði ta ávirkan at grundfesta tey, sum longu vóru í sannleikanum, og vekja tey, sum enn ikki vóru fullvís.”2
GSAM 267Bjóðað til Oswego County í New York
GSAM 267.4Sum úrslit av, at smárit elsta Bates varð borðið út millum adventistarnar, fóru fólk í øðrum statum at halda sabbatur. Hiram Edson úr Port Gibson í New York skrivaði og beyð elsta og frú White og øðrum á ráðstevnu hjá sabbatshaldarum í Volney, Oswego County, í august 1848. Hann segði, at brøðurnir sum heild vóru fátækir, og hann kundi ikki lova, at tey fóru at kunna gera nógv fyri at rinda útreiðslurnar. Elsti White hevði fingið 40 dollarar fyri arbeiði í hoyggjuni. Nakað av hesum varð brúkt til at keypa klæði, sum teimum tørvaði illa, og restin rindaði ferðina til Volney og heim aftur.
GSAM 268.1Henda ráðstevnan í vestara New York varð hildin í vognhúsinum hjá Arnold. Umleið tríati og fimm fólk vóru til staðar, øll tey, sum kundu savnast í tí partinum av statinum, men næstan eingin var samdur við annan. Hvør var treiskur við sínum egnu sjónarmiðum og segði, at tey vóru eftir Bíbliuni. Øll vóru spent eftir at leggja síni sjónarmið fram og prædika tey. Tey fingu at vita, at elsti White og kona hansara ikki vóru komin so langan veg fyri at hoyra tey, men vóru komin at læra tey sannleikan. Harri Arnold helt, at tey túsund árini í Opinberingini 20 vóru farin, og at tey hundrað og fjøruti og fýra túsund, sum nevnd eru í Opinberingini, vóru tey, sum vórðu reist upp, tá ið Kristus reis upp.
GSAM 268Harri Arnold mótmælir fyriskipanum
GSAM 268.2Meðan tekinini um deyða Harra okkara vóru frammi fyri hesum flokki, og tey vóru um at minnast líðing hansara, reis harri Arnold seg og segði, at hann hevði onga trúgv á tí, tey vóru um at gera — at kvøldmáltíð Harrans var eitt framhald av páskunum og skuldi haldast bara eina ferð um árið.
GSAM 268.3Hesar løgnu ymisku meiningarnar løgdu eina tunga byrði á frú White. Hon visti væl, at harri Arnold fór skeivur, og stór sorg nívdi anda hennara, tí tað tóktist, sum Gud varð vanærdur. Summi óttaðust, at hon var um at doyggja; men elstarnir Bates, White, Chamberlain, Gurney og Edson bóðu fyri henni, og Harrin hoyrdi miskunnarliga bønir tænaranna, og hon kom fyri seg aftur. Ljós himmalsins hvíldi á henni, og skjótt var hon burtur frá jarðiskum viðurskiftum. Meðan hon var í hesum støði, varð henni sýnt nakað av villunum hjá teimum, sum vóru til staðar, og eisini sannleiki í mótsetningi til hesar villur. Tað vísti, at hesi ósamsvarandi sjónarmið, sum tey hildu vera eftir Bíbliuni, bert vóru eftir teirra egnu tulking av Bíbliuni, og at tey máttu sleppa villum sínum og sameinast um boðskapin frá triðja einglinum. Møtið endaði dýrðarliga; sannleikin vann sigurin. Tey, sum høvdu hesar løgnu ymisku meiningarnar, játtaðu villur sínar, sameindust um sannleikan fyri hesa tíð í boðskapinum frá triðja einglinum, og Gud vælsignaði tey ríkiliga.
GSAM 269Ein sjón við undursamari nýtslu av Bíbliuni
GSAM 269.1Niðanfyri stendur frásøgnin um hetta møtið, sum harri Alexander Ross skrivaði 4. januar 1884. Hann var ein av teimum tríati og fimm, sum myndaðu henda lítla samkomuna. Hann segði:—
GSAM 269.2“Systir White, meðan hon hevði sjón, reis á føtur og tók familju-Bíbliuna í vinstru hond; bókin var av vanligari stødd. Meðan hon helt henni opnari høgt uppi, uttan at hyggja móti henni, vendi hon við høgru hond frá teksti til tekst, legði fingurin á skriftstaðin og endurtók hann. Eg hugdi at mongum av tekstunum fyri at síggja, um hon endurtók tann, hon peikaði á. Eg sjálvur ella onkur annar í flokkinum hugdi at teimum øllum. Í hvørjum føri endurtók hon ikki bara tekstin, hon peikaði á, men gjørdi tað, meðan eygu hennara hugdu uppeftir og burtur frá Bíbliuni. Tað vóru hesar skriftirnar, hon endurtók, sum kollveltu følsku kenningarnar hjá sabbatshaldarunum, sum vóru savnaðir í Volney í august 1848, og fingu okkum at sameinast um sannleikan.”
GSAM 269.3Sanniliga mátti ein vera sera torførur at sannføra, um hann ikki undir slíkum umstøðum segði seg frá læruvilluni, sum varð rættað við greiðum tekstum úr Bíbliuni á henda merkiliga hátt. Eftir at villur teirra vóru rættaðar soleiðis og tey vóru vorðin samd um sannleikan, fóru hesir sabbatshaldarar í Oswego County úr hesum møti fyri at bera ljósið víðari til onnur. Úrslitini bóru avgjørt vitni um, at hetta var Guds verk. Satan er altíð til reiðar at býta sundur, órógva og spjaða við hvørjum ráði, hann kann brúka. Gud er ikki upphav til óskil, men friðar, sum í øllum samkomum hinna heilagu.3
GSAM 270Undursam dømi um grøðing
GSAM 270.1Eftir ráðstevnuna, sum nevnd er frammanfyri, vóru møti hildin í Madison County, Port Gibson, Port Byron og í New York City. Síðani var eitt alment møti í Connecticut. Á summum av hesum støðum kom Harrin heilt nær tænarum sínum, og grøðandi megi hins Stóra Læknans kom yvir tey sjúku sum svar upp á inniligar bønir fólks hansara, tá ið tey fylgdu regluni, sum løgd er fram í brævinum hjá Jákupi.4 Eisini fólk, sum læknar høvdu sagt vóru uttan vón, vórðu grødd av sjúkum sínum. Dømi av slíkum slag hava ofta verið upplivað á ymiskum tíðum síðan 1845.
GSAM 270Undangongumenn tola mótgongd
GSAM 270.2Elsti White segði, tá ið hann í Review and Herald 5. februar 1880 talaði um hesar fyrstu dagar:—
GSAM 270.3“Í okkara fyrstu arbeiðum hava vit svøltað, tí vit manglaðu hóskandi mat, og fryst, tí vit manglaðu hóskandi klæði. Vit noktaðu okkum sjálvum enntá lívsins neyðsynjar fyri at spara pening til Guds arbeiði. Samstundis slitu vit okkum ræðuliga út fyri at útinna tað stóra arbeiðið, sum tóktist neyðugt at gera við at skriva, ritstjórna, ferðast og prædika frá einum stati til annan.”
GSAM 270.4Árið 1848 var minniligt, ikki bert í søguni um afturkomuna, men eisini politiskt. Sannleikarnir í boðskapinum frá triðja einglinum vóru vorðnir sera greiðir, og leiðin opnaðist í ymiskar ættir fyri framgongd arbeiðisins. Tá fóru hendingar í tí siðaliga og politiska heiminum at taka skap, sum kundi vekja av nýggjum ansin hjá teimum, sum granskaðu profetiir. Tað var ikki bert stórt óskil millum tjóðirnar í Gamla heiminum; í Hydesville, Wayne County í New York, byrjaðu eisini fyribrigdi av nýmótans andatrúgv, sum bíbliulesarar søgdu máttu vera “andar djevlanna, sum skulu savna tjóðir jarðarinnar til bardagan á degi Harrans.”
GSAM 271Óskil millum tjóðirnar í 1848
GSAM 271.121. februar 1848, tá ið hirðmenn Louis Phillippe av Fraklandi vóru savnaðir rundan um hann, segði hann: “Eg havi ongantíð sitið fastari á hásætinum í ríkinum enn í kvøld.” Í skýmingini kvøldið eftir, ílatin einum stuttum sjómansfrakka og dulbúgvin sum kuskur á leiguvogni, flýddi hann út um múrarnar kring París fyri at leita sær skjól og tryggja sítt egna lív. Orsøkin til hesa stóru og bráðu broyting verður søgd at hava verið ein gerð hansara, sum stuðlaði pávans ránsvaldi, og sum gjørdi bæði tegnar og hermenn hansara vreiðar. Tann dagin hevði hann í París hildið eina stóra hernaðarliga framsýning av franska herinum; og tá ið vápn teirra vóru løgd í bunka, fór hann aftur í slottið. Tá leyp brádliga ein lítil drongur upp á ein kanón, veiftaði við einum trílitum flaggi og rópti: “NIÐUR VIÐ PÁVANUM! NIÐUR VIÐ PÁVANUM!!” Hermenninir tóku undir við rópinum, og tað fór skjótt upp og niður eftir røðunum og fekk størri styrki, til rópið “OG NIÐUR VIÐ KONGINUM!” varð lagt afturat. Eftir fáum tímum var alt París ein sjón av villum óskili. Hermenninir, við byrsum í hond, og ein múgva við teimum, runnu móti kongshøllini. Tá ið kongurin frætti um ófriðin, skundaði hann sær at flýggja í dulbúna.
GSAM 271Tjóðirnar, sum vóru drignar inn í stríðið
GSAM 271.2Rørslan og ófriðurin í Fraklandi breiddist skjótt til onnur lond. Preussen, Hannover, Sardinia, Sicilia, Napoli, Venezia, Lombardia, Toscana og Róm vórðu rakt av sama múgvaandanum. Innan tríggjar mánaðir var allur Evropa á gosi, og meira enn tretivu keisaradømi og kongaríki vóru í størsta ólagi. Hásæti vórðu brend á gøtunum, og kongar og keisarar flýddu og goymdu seg av ótta fyri at missa lívið. Politikarar spáddu, at ein almenn kollvelting fór at verða í stjórnum heimsins.
GSAM 272.1Mongir av adventistunum, ið vóru prestar og enn ikki høvdu hoyrt um boðskap triðja eingilsins, sóu hesa forvirring og hildu, at hetta mátti vera savningin av tjóðunum til «bardaganum á hinum stóra degi hins almáttuga Guds.»5
GSAM 272Innsiglingsboðskapurin verður funnin
GSAM 272.2Júst tá lærdu sjeyndadagsadventistarnir av Ritningunum, at sabbaturin í fjórða boðnum var teknið ella innsiglið hjá hinum livandi Gudi, og at tíðin var komin at kunngera innsiglingsboðskapin í Opinberingini 7:1-4, og teir royndu at finna leiðir og ráð til at bera henda boðskap út til fólkið. Meðan sjeyndadagsfólkið fyrireikaði seg til hetta arbeiðið, søgdu fyrstadagsadventistarnir: «Tit eru ov seinir við innsiglingsboðskapinum tykkara, tí bardagin á hinum stóra degi og sjálv afturkoma Harrans eru beint fyri framman.»
GSAM 272Ófriðurin tagnaði brádliga
GSAM 272.3Umleið tríggjar mánaðir seinni tagnaði uppreisturin millum tjóðirnar; tó ikki við at ósemjurnar vórðu loystar, men á ein hátt, sum sjálvir blaðmenninir ikki kundu greiða frá. Um henda trupulleika segði Horace Greeley í New York Tribune: «Tað var eitt stórt undur fyri okkum øll, hvat ið so brádliga setti hesa forvirring millum tjóðirnar í gongd; men tað er eitt enn størri undur, hvat ið steðgaði henni.»
GSAM 272Senator Choate um støðuna í gamla heiminum
GSAM 272.4Vit koma niður til 1851 og finna senator Choate, sum í eini røðu fyri Kongressinum í Sameindu Statunum nevndi støðuna í gamla heiminum og segði:
GSAM 272.4«Hvat henda støða og ásjónd nágreiniliga er, sum skuggar, skýggj og myrkur tykjast hvíla á, tað skilja tit fullvæl; hon er fullkomiliga óstøðug. Tað hevur sýnst mær, sum um rættindi krúnanna, og rættindi menniskjanna, og uppsavnaður hatur í túsund ár nú vóru um at draga svørðið úr slíðranum til ein bardaga, har blóð skal renna, sum í profetisku sjónini, ‘upp til teymarnar á hestunum’, og har eitt heilt ættarlið av menniskjum skal hvørva; har stóra klokkan hjá tíðini skal sláa eina aðra tíma; har sjálvt samfelagið skal roynast við eldi og stáli, um tað er av náttúru og Gudi náttúrunnar ella ikki.»
GSAM 273«Vitnisburður» frá 18. novembur 1848
GSAM 273.1Meðan tey, sum hildu, at henda rørslan millum tjóðirnar í 1848 skuldi boða frá afturkomu Harrans, fingu eina syrgiliga vónsvikin, hvussu var tá við sjeyndadagsadventistunum, sum hildu, at tíðin nú var komin, tá ið «innsigli hins livandi Guds» skuldi verða lagt fram fyri fólkið? Til svarar endurgeva vit úr einum smáriti, sum elsti Joseph Bates gav út í januar 1849. Um ein hending, sum fór fram 18. novembur 1848, sigur hann:—
GSAM 273.2«Ein lítil flokkur av brøðrum og systrum var savnaður til eini samkomu í Dorchester nær við Boston, Mass. Áðrenn samkoman byrjaði, vóru nøkur av okkum upptikin av at kanna nakrar av spurningunum í innsiglingsboðskapinum; nakað ósameinur hugsan var um, hvørt tulkingin av orðinum ‘stíga upp’ var røtt o.s.fr., og av tí at vit stutt frammanundan á ráðstevnuni í Topsham [Maine] høvdu gjørt útgávuna av boðskapinum til eitt bønaevni, men leiðin at geva hann út sýntist ikki nóg greið, samdust vit tí um at leggja alt í hendur Guds. Eftir at vit eina stund høvdu biðið inniliga um ljós og vegleiðing, gav Gud systur White hetta fylgjandi í sjón.»
GSAM 273.2Vit endurgeva orðini, sum hon segði, meðan hon var í sjón:—
GSAM 274Orðini, sum søgd vórðu í sjónini
GSAM 274.1«Hvar brast ljósið fram? Lat eingil tín læra okkum, hvar ljósið brast fram. Tað byrjaði við lítlum, tá ið tú gavst eitt ljós aftan á annað. Vitnisburðurin og boðini eru knýtt saman, tey kunnu ikki skiljast sundur; tað, sum kemur fyrst, eru tey tíggju boðini, frá Gudi. Hann var væl nøgdur, tá ið lóg hansara byrjaði at koma fram í styrki, og oyðiløgdu staðirnir byrjaðu at verða bygdir upp. Úr veikleika er hon vorðin sterk við at leita í orði hansara. Royndin á henni hevur bert vart stutta tíð. Tað er innsiglið! Tað kemur fram! Tað rísur, byrjandi við sólarris. Eins og sólin, fyrst køld, verður hon heitari og sendir geislar sínar. Tá ið tann sannleikin reis, var lítið ljós í honum, men hann er vaksin. Á, hvussu stórur er megin í hesum geislum! Hann veksur í styrki. Tyngdin og ljósið er størst á hesum sannleika, tí hann varir ævinliga, tá ið Bíbliunnar ikki er tørvur. Hann reis har eysturi; hann byrjaði við einum lítlum ljósi, men geislarnir eru grøðandi. Á, hvussu máttmikil er hesin sannleiki; hann er hin hægsti eftir at tey eru komin inn í góða landið, men hann skal vaksa, til tey verða gjørd ódeyðilig. Hann byrjaði við sólarris, heldur fram á leið síni sum sólin, men hann setst ongantíð.»
GSAM 274.2«Einglarnir halda teimum fýra vindunum aftur. Tað er Gud, sum heldur aftur kreftirnar. Einglarnir hava ikki slept teimum, tí ikki allir hinir heilagu eru innsiglaðir. Tá ið Mikael reisist, verður hesin trupulleiki um allan jørðina. Teir eru jú beint klárir at blása. Ein forðing er løgd á, tí hinir heilagu ikki eru innsiglaðir. Ja, gevi út tað, sum tú hevur sæð og hoyrt, og signing Guds skal fylgja við. Hyggið! Tað rísur í styrki og verður bjartari og bjartari.»6
GSAM 274.3Eftir at hon kom úr hesi sjónini, segði frú White við mann sín,
GSAM 274.3«Eg havi ein boðskap til tín. Tú mást fara undir at prenta eitt lítið blað og senda tað út til fólkið. Lat tað vera lítið í fyrstuni; men tá ið fólkið lesur, fara tey at senda tær pening, sum tú kanst prenta fyri, og tað fer at eydnast frá byrjan. Úr hesi lítlu byrjan varð mær víst, at tað skuldi verða sum ljósstreymar, ið fóru allan vegin kring heimin.»
GSAM 275Ótrúligt frá einum menniskjaligum sjónarhorni
GSAM 275.1Hesar spádómarnar vórðu givnir í 1848 um uppkomst og útbreiðslu sabbats-sannleikans. Um ein tá sá støðuna frá einum menniskjaligum sjónarhorni, hevði skynsemið sagt: «Tann spádómurin kann ongantíð verða uppfyltur.» Ein maður segði stutt eftir, at spádómurin var givin, við einum av arbeiðsfólkum okkara: «Tað fer at taka tykkum 144.000 ár at gera tað, sum tit ætla.» «Hvat!» fóru tey at siga, «tríggir prædikarar—elsti White og kona hansara, og elsti Bates—allir uttan pening, við færri enn hundrað fylgjarum, sum allir eru fátækir, fara út við nøkrum hundrað eintøkum av einum áttati-síðu smáriti um spurningin um sabbatin, fyri at bera einum heilum heimi ein ávaringarsinnaðan boðskap! Ein heilt burturvið hugsan!» Meðan tey, sum soleiðis hugsaðu, søgdu: «Ómøguligt!» segði trúgvin á boðskapin og vitnisburðurin um vissu um eydnað úrslit: «Í navni Ísraels Guds skal tað verða gjørt! Og við álit á styrki hansara má tað verða gjørt!»
GSAM 275Hvussu fyrsta blaðið hjá sjeyndadagsadventistunum varð prentað
GSAM 275.2Frá tí at vitnisburðurin varð borin fram um útgávuarbeiðið, vórðu mongar bønir bidnar av teimum, sum hildu sjeynda dagin, um at Harrin skuldi lata leiðina upp til prentingar av einum «lítlum blaði». Størsti mangulin var peningur til at fáa fyrsta nummarið prentað. Í juni 1849 fekk elsti White høvi til við einum líggja at sláa grasið á fjøruti acres av timotei-grasi, fyri sjeyti og fimm cent fyri hvørja acre; og soleiðis fekk hann gjørt fyrsta nummarið av tí lítla blaðnum. Tað man ikki vera óhóskandi at seta inn her eina eftirgerð av fyrstu síðuni í tí lítla blaðnum. Lesarin leggur til merkis orð elsta White í fyrsta teigi, har hann sigur: «Leiðin hevur ikki verið latin upp til at byrja arbeiðið fyrr enn nú.» Og tit kunnu eisini síggja, at tað var hansara sjálvsofran, sum «læt leiðina upp».
GSAM 276Frásøgn frú White um fyrstu bløðini
GSAM 276.1Frú White sigur um byrjanina á útgávuarbeiðinum:—
GSAM 276.2«Maður mín byrjaði at geva út eitt lítið blað í Middletown, átta míl frá Rocky Hill, Conn., og gekk ofta henda teinin aftur og fram, hóast hann tá var haltur. Tá ið hann hevði fyrsta nummarið við sær úr prentsmiðjuni, boygdu vit okkum øll kring tað og bóðu Harran, við eyðmjúkum hjørtum og mongum tárum, um at signing hansara skuldi hvíla á veiku royndum tænarans hansara. Síðani skrivaði hann blaðið til allar teir, sum hann helt fóru at lesa tað, og bar tað til posthúsið í eini teppitasku. Hvørt nummar varð borið úr Middletown til Rocky Hill, og altíð áðrenn tey vórðu gjørd klár til posthúsið, vórðu tey løgd fram fyri Harranum, og inniligar bønir, blandaðar við tárum, vórðu bidnar til Gud um, at signing hansara skuldi fylgja teimum tigandi boðberunum. Skjótt komu brøv, sum bóru pening til at geva blaðið út, og gleðiboð um mong fólk, sum tóku við sannleikanum.»7
GSAM 276Spádómurin um stuðulin til blaðið verður uppfyltur
GSAM 276.3Við kenslum, sum eru djúpari enn bert áhugi, leggja vit fram hesa fyrstu síðu av fyrsta blaðnum, sum sjeyndadagsadventistarnir góvu út. Alt bindið av Sannleiki fyri hesa tíð taldi ellivu nummur, átta síður í hvørjum og tveir teigar. Lesitilfarið á síðuni máldi 4 5/8 x 8 tum. Nummar 1 og 4 vórðu prentað í juli, august og september í Middletown, Conn. Nummar 5 til 9 vórðu prentað í Oswego, N.Y., og eru dagfest desember 1849, mars, apríl og mai 1850. Nummar 11 er dagfest november 1850 og varð prentað í Paris, Maine. Í nummari 6 segði elsti White: «Meðan vit góvu fyrstu fýra nummurini út, komu meira enn nóg mikið av peningi inn til at gjalda fyri bløðini. Hann er brúktur til at gjalda okkara útreiðslur til tær samkomur, vit hava verið á.» Í 1849, undir ávirkan av hesum bløðunum og pionerarbeiðinum hjá elsta Bates, tóku mong í Vermont, Michigan og øðrum statum við boðskapinum.
GSAM 278.1Í mun til ta lítið lovandi støðuna í arbeiðinum í 1848 skulu vit hyggja at nøkrum staðfestum viðurskiftum í 1905 og soleiðis betur kunna meta um endaliga úrslitið av hesum arbeiði—hvørt tey høvdu rætt, sum vóru ímóti eyðmjúku byrjanini á boðskapinum, ella Gud himmalsins, sum talaði gjøgnum tænastukonu sína um vaksandi styrkina í innsiglingsarbeiðinum.
GSAM 278Framgongdin í útgávuarbeiðinum
GSAM 278.2Hesin sannleikin verður nú kunngjørdur og prentaður á umleið fjøruti av teimum fremstu málunum í heiminum. Í staðin fyri tríggjar prestar eru nú, tá ið bæði vígdir prestar og teir, sum hava loyvi at prædika, verða taldir við, meira enn 600, umframt hundraðtals onnur, sum arbeiða sum læknar, bíbliuarbeiðarar, lærarar og læknatrúboðarar. Bókmentirnar hjá samfelagnum eru umboðaðar í meira enn hálvthundrað ymiskum tíðarritum, sum verða prentað í nærum tjúgu forløgum, staðsettum í Evropa, Asia, Afrika, Norður- og Suðuramerika, oyggjunum í Kyrrahavinum og Avstralia. Í hesum forløgum verða prentaðar meira enn ellivu hundrað ymiskar bøkur, smárit og ritlingar. At fáa eitt eintak av hvørjum teirra, saman við tíðarritunum fyri eitt ár, hevði kravt umleið $340. Í staðin fyri bert hundrað fylgjarar eru tað nú nærum 100.000, sum gleðast um henda sannleikan. Sanniliga er hesin boðskapurin, sum sólin, «rísandi», og vit kunnu siga við orðunum úr vitnisburðinum frá 1848: «Á, hvussu stórur er megin í hesum geislum!»
GSAM 278Støðan hjá tjóðunum
GSAM 278.3Meðan boðskapurin soleiðis hevur gingið fram, hvør hevur tá verið støðan hjá tjóðunum? Frá teirri tíð og fram til nú hava vit í almennum bløðum ofta fingið frásagnir um eitt alment kríggj, sum skjótt skal koma í Evropa. Meðan stríð hevur verið her og eitt útbrot har, verður almenni «virvelvindurin» hildin aftur—teir «fýra vindarnir» fáa ikki loyvi at blása allir í senn, «fyrr enn tænarar Guds eru innsiglaðir». At grundarlagið fyri stríði og kríggi er har, men at tað ikki brýtur út, tí tað verður hildið niðri, er øllum greitt.
GSAM 279.1Henry Ward Beecher, stutt áðrenn hann doyði, kallaði tað at halda so stórar herar í Evropa «at taka lívsblóðið frammanundan, av ótta fyri at tað skuldi verða spilt». Støðuna millum tjóðirnar, við aggum og fílskni teirra og hóttandi hugburði hvør móti aðrari, samanbar hann við eina «deyða læsing», sum var komin av einum bólki av monnum, ið peikaðu dolkum hvør móti bróstinum á øðrum, og eingin tordi at sláa av ótta fyri sjálvur at verða raktur. «Men,» segði hann, «ein av teimum fer skjótt at síggja ta lagaligu løtuna at sláa, og tá kemur tann almenni bardagin.»
GSAM 279Samanbering av krígsamboðum
GSAM 279.2Síðani 1848 eru krígsamboð gjørd, og í samanbering við hesi høvdu tey bestu frá teirri tíðini nú bert verið roknað sum leikutoy. «Friðarfelagið» í Amerika segði í áheitan síni um friðartænastur á Friðarsunnudegi—15. des. 1895—: «Nú, meðan ein greið framgongd er í siðmenningini, eru hinumegin størri fyrireikingar til kríggj millum tjóðirnar enn nakrantíð áður.»
GSAM 279General Miles um fyrireikingar til kríggj
GSAM 279.3General Nelson A. Miles segði í eini røðu á einum fjøldarfundi í Washington, D.C., 12. jan. 1904:—
GSAM 279.4«Í hesi upplýstu tíð við framgongd og skilvísari, fínari siðmenning høvdu vit fegin trúð, at byrðarnar og vandarnir av kríggi vóru minkaðir; men løgið, sum tað kann tykjast, hevur ongantíð verið ein tíð í søgu heimsins, tá so stórur ríkidømi varð oyðslað í fyrireiking til kríggj, ella tá so nógvar milliónir av vandum, kønum og vælagaðum monnum, vápnaðum við teimum mest oyðileggjandi vápnunum, vórðu tiknir burtur frá friðarligum vinnuvegum, sum nú.»
GSAM 280.1Men virvelvindurin av kríggi seinkar enn, meðan innsiglingsarbeiðið heldur fram.