Kapittul 20 — Offur í byrjanini av arbeiðinum
GSAM 311.1„Savnið mær saman míni heilagu, tey, ið hava gjørt sáttmála við meg við ofri. Og himlarnir skulu kunngera rættvísi hansara, tí Gud er sjálvur dómari.“1
GSAM 311.2Í Yvirlit og boðberi frá 3. juni 1902 lesa vit:
GSAM 311.2„Tey, sum fara undir arbeiðið í hesi tíð, vita lutfalsliga lítið um ta sjálvsavnoktan og sjálvuppofran, sum eyðkendi tey, ið Harrin legði byrðina av verki sínum á, tá ið tað byrjaði. Royndirnar frá farnum tíðum eiga at verða sagdar teimum aftur og aftur, tí tey skulu føra verkið víðari við sama eyðmjúkleika og somu sjálvuppofran, sum eyðkendu teir sonnu arbeiðararnar í farnum tíðum.“
GSAM 311.3Somuleiðis finnast hesi orð í Vitnisburðir til samkomuna, 7. bindi:
GSAM 311.3„Vit nærkast endanum á søgu hesar jarðar, og teir ymsu tættirnir í verki Guds skulu verða førdir víðari við nógv størri sjálvuppofran, enn higartil hevur verið sýnd.“2
GSAM 311.4Umstøðurnar, ið elsti Bates var undir, tá ið hann í 1846 varð eggjaður til at skriva og geva út fyrstu bók sína um sabbatsspurningin, eru longu umrøddar. Eisini er nevnd tann torføra støðan hjá elsta James White, tá ið hann í 1849 fór undir at geva út blaðið, ið nevndist Sannleiki fyri hesa tíð.
GSAM 311Eitt smárit um himlarnar, sum lata seg upp
GSAM 311.5Eftir sjónina, ið frú White fekk í Topsham, Maine, á heysti 1846, tá ið nakrar av gongustjørnunum vórðu sýndar henni, gjørdi elsti Bates handritið til eitt smárit um Himlarnar, sum lata seg upp. Men stórur tørvur var á tøkum peningi til útgávuna. Fyri at bøta um hetta tók ein systir í Massachusetts eitt nýtt klútateppi, ið hon júst hevði gjørt liðugt og lagt á gólvið, upp aftur og seldi tað. Hon gav elsta Bates peningin, ið hon fekk fyri tað, og soleiðis fekk hann givið út aðru bók sína.
GSAM 312Eitt smárit um innsiglingarverkið
GSAM 312.1Eftir sjónina um innsiglingarverkið, ið varð givin í Dorchester, Mass., 18. november 1848, skrivaði elsti Bates eitt triðja smárit við heitinum Eitt innsigli hins livandi Guds. Aftur stóð hann við tí trupulleika, at eingin peningur var til prentingar. Ein ung einkja, ið hoyrdi um støðuna, seldi eitt lítið hús, ið hon átti úti á bygd, og gav elsta Bates helvtina av tí peningi, hon fekk fyri tað. Soleiðis fekk hann aftur goldið fyri prentingina av eini bók.
GSAM 312Krøvini í útgávuarbeiðinum
GSAM 312.2Í 1851-52 varð Yvirlit um afturkomuna og sabbatsboðberi prentað í Saratoga Springs, N.Y. Har læt harri Thompson elsta White og konu hansara fáa húsrúm ókeypis, og við læntum innbúgvi fingu tey aftur høvi til at seta búgv.
GSAM 312.3Um hesa tíð vaks talið á teimum, ið trúðu á sannleikan fyri hesa tíð, og við hesum vøkstri varð tørvur á, at elsti White og frú White sjálv komu út at arbeiða millum tey. Hetta, saman við blaðstjórnararbeiðinum, hevði við sær tørv á hjálp á skrivstovuni. Júst tá kendu onnur seg eggjað til at hjálpa til við skriviarbeiðinum. Sum dømi um, hvussu Harrin virkar sum svar upp á trúgv fólks síns og reisir upp arbeiðarar, tá ið tørvur er á teimum, siga vit frá tí, sum ein trúføst systir, frú Rebecca Smith úr West Wilton, N.H., upplivdi:
GSAM 312.4Eftir at tíðin var farin, ynsktu sonur hennara, Uriah, og dóttirin, Annie R., sera nógv at ganga í skúla, so tey kundu búgva seg til at undirvísa. Móðirin óttaðist, at børnini vóru á veg burtur í heimin, og ótti hennara var í roynd og veru ikki heilt grundarleysur. Børnini endurguldu móðurini hennara móðurkærleika.
GSAM 313Uriah Smith á Phillips-skúlanum
GSAM 313.1Frá 1848 til 1851 gekk sonurin á Phillips-skúlanum í Exeter, N. H. Har fingu næmingarnir undirvísing, sum svaraði til fyrsta árið á háskúla, so teir vóru eitt ár frammanfyri, tá ið teir byrjaðu á háskúla. Hesa útbúgving gjørdi hann lidna. Í 1851 arbeiddi hann fyri at vinna pening til at ganga á háskúla, men arbeiðsgevari hansara fór á húsagang, so hann misti peningin. Tí varð ætlanin um háskúlagongd, sum hann so leingi hevði havt í huga, slept.
GSAM 313Frøkun Smith á gentuskúla
GSAM 313.2Meðan Uriah gekk á skúlanum, gekk systir hansara á einum skúla fyri ungar kvinnur í Charlestown, Mass. Útbúgving hennara har var næstan liðug, og tá ið hon skjótt skuldi gevast í skúlanum, fingu hon og bróðirin tilboð um at undirvísa á einum hægri skúla í Mt. Vernon, N.H., í trý ár fyri $1,000 um árið við kosti og innivisti.
GSAM 313.3Um hesa tíð tók móðirin við „sannleikanum fyri hesa tíð“. Bønir hennara fyri børnunum vóru nú, um tað var gjørligt, enn álvarsamari og heitari enn áður. Elsti Bates vitjaði West Wilton, og frú Smith legði málið um børn síni fram fyri hann, og tey bóðu fyri umvending teirra. Elsti Bates ætlaði sær um fáar dagar at halda møti í Somerville, Mass., heima hjá Paul Folsom, og frú Smith skuldi skriva dóttrini og bjóða henni at koma á møtið. Ímeðan skuldu elsti Bates og móðirin biðja Gud um at nema hjarta hennara, so hon fór á møtið.
GSAM 313Tveir dreymar ganga út
GSAM 313.4Elsti Bates hevði ongantíð verið í rúminum, har møtið skuldi haldast, og visti tí einki um, hvussu har sá út. Náttina fyri møtið droymdi hann, at hann var í rúminum, og at øll sætini vóru upptikin uttan tað beint við dyrnar. Eisini droymdi hann, at hann broytti evnið, sum hann hevði ætlað at tala um, og talaði um halgidómsspurningin; at tey høvdu sungið fyrsta sálmin, biðið og sungið annan sálmin, og at hann júst hevði latið Bíbliu sína upp og las: „Til tvey túsund og trý hundrað dagar; tá skal halgidómurin verða reinsaður,“ meðan hann peikaði á myndina av halgidóminum á talvuni, tá ið dyrnar vórðu latnar upp, og ein ung kvinna kom inn og setti seg á tóma stólin. Eisini droymdi hann, at henda kvinnan var Annie R. Smith, og at hon alt fyri eitt fekk áhuga og tók við sannleikanum.
GSAM 314.1Møtið hjá elsta Bates var á sabbatinum (leygardegi), og av tí at eingin skúlagongd var tann dagin, segði Annie: „Eg fari, bara fyri at gleða mammu mína.“ Náttina fyri henda sabbat droymdi hana, at hon fór og kom ov seint; at tá ið hon kom til dyrnar, var fyrsti sálmurin sungin, bønin biðin, og tey vóru júst um at enda annan sálmin; at hon, tá ið hon kom inn, sá, at allir stólar vóru upptiknir uttan tann við dyrnar; at ein høgur, tignarligur og blíður talari peikaði á eina talvu, sum hon ongantíð hevði sæð makan til, og endurtók: „Til tvey túsund og trý hundrað dagar; tá skal halgidómurin verða reinsaður.“ Hana droymdi, at tað, hann segði, vakti stóran áhuga hjá henni, og at tað var sannleikin.
GSAM 314.2Hon fór avstað á møtið í góðari tíð, men fór skeiva leið og kom tí ikki fram, fyrr enn tey sungu endan á øðrum sálminum. Tá ið hon kom inn, var alt júst soleiðis, sum hon hevði sæð tað í dreyminum, og sami maðurin, sum hon hevði sæð í dreyminum, endurtók á sama hátt tekstin úr Dániel 8:14. Alt fyri eitt varð hjarta hennara sannført.
GSAM 314.3Elsti Bates hevði ikki hugsað um dreym sín, fyrr enn hon kom inn um dyrnar og setti seg. Hann hevði fyrireikað seg at tala um eitt annað evni, men tankar hansara dvøldu við halgidómsspurningin. Meðan hann endurtók tekstin, kom dreymurin honum brádliga í huga, og í stillum bað hann um hjálp til at tala til hjørtu áhoyrara sína. Hann hevði stórt frælsi at greiða frá tí, at tíðin var farin, sum Annie kendi til. Síðan legði hann fram sannleikan um boðskap triðja eingilsins og sabbatin.
GSAM 315Annie Smith tekur við sannleikanum
GSAM 315.1Tá ið hann endaði møtið, gekk hann yvir til Annie og segði: „Eg haldi, at hetta er dóttir systur Smith úr West Wilton. Eg havi ongantíð sæð tygum fyrr, men andlit tygara tykist mær kent. Meg droymdi, at eg sá tygum í nátt.“ Síðan segði Annie frá dreymi sínum. Hon fór av møtinum við heilt broyttum kenslum og ynskjum, tí har og tá hevði hon tikið við sannleikanum um sabbatin.
GSAM 315.2Hon fór aftur til gentuskúlan, pakkaði kistu sína og fór heim. Tá ið hon hoyrdi um byrðar elsta Whites í útgávuarbeiðinum og um arbeiði hansara sum prædikantur, kendi hon, at Gud kallaði hana til at fara og hjálpa honum við skrivstovuarbeiðinum. Í august 1851, tá ið blaðið varð flutt úr Paris til Saratoga Springs, N.Y., fór frøkun Smith hagar sum ein av arbeiðarunum.
GSAM 315Eitt offur og ein vígsla
GSAM 315.3Í Yvirlit, 2. bindi, nr. 7, standa nakrar reglur frá hennara hond, sum lýsa kenslur hennara, eftir at hon hevði slept sínum fyrru ætlanum fyri sítt lítillátna, kravleysa arbeiði. Hon sigur:
GSAM 315.3„Eg líti á, at eg havi slept øllum fyri at fylgja lambinum, hvar tað so leiðir meg. Jørðin hevur heilt mist sítt lokkandi vald. Vónir mínar, gleðir og kærleiki eru nú øll vend at tí, sum er omanfyri og guddomligt. Eg ynski mær einki annað pláss enn at sita við føtur Jesu og læra av honum — einki annað starv enn at vera í tænastu hjá himmalska Faðir mínum — onga aðra gleði enn frið Guds, sum er hægri enn alt vit.“
GSAM 315.4Hjálpin hjá systur Annie á skrivstovuni við rættlestri og øðrum kom í tøkum tíma. Í trý ár arbeiddi hon trúføst og væl og fekk bert kost og klæði afturfyri. Tá ið henda tíð var at enda, hevði tuberklasóttin merkt hana til deyða. Meðan henda langdrigna og deyðiliga sjúka herjaði á hana, skrivaði hon nakrar vakrar yrkingar. Hin yndisligasta av teimum øllum var „Heim her og heim í himli“. Formælið til hana, sum varð skrivað dagin fyri deyða hennara, 26. juli 1855, lýsir so væl tann einfaldleika og eyðmjúkleika, sum eyðkendu lyndi hennara í so stóran mun, at vit ikki kunnu lata vera við at endurgeva tað í fullum líki:
GSAM 316Húsarhald undir torførum umstøðum
GSAM 316.3Í apríl 1852 flutti elsti White úr Saratoga Springs til Rochester, N.Y. Tað var í hesum býi, á 124 Mt. Hope Avenue, at tey fyri fyrstu ferð settu búgv við keyptum lutum heldur enn læntum. Men teimum lá so nógv á hjarta at fáa útgávuarbeiðið at eydnast, so at blaðið kundi koma út regluliga og sannleikin soleiðis verða breiddur út, at tey avnoktaðu sær nógv av vanligu lívsins hentleikum.
GSAM 316.4Hvussu tey settu búgv hesa ferð, kunnu tit lesa í hesum privata brævi, sum frú White skrivaði til húskið hjá S. Howland 16. apríl 1852:
GSAM 316.5„Vit eru júst um at koma okkum til rættis her í Rochester. Vit hava leigað eitt gamalt hús fyri $175 um árið. Vit hava prentpressuna í húsinum. Var tað ikki so, máttu vit goldið $50 um árið fyri skrivstovurúm. Tit høvdu smílt, um tit kundu hugt inn til okkara og sæð innbúgvið. Vit hava keypt tvær gamlar seingjagrindir fyri tjúgu og fimm sent hvørja. Maður mín kom við seks gomlum stólum til mín, eingir tveir eins, sum hann hevði goldið ein dollara fyri. Stutt eftir gav hann mær fýra gamlar stólar aftrat, heilt uttan setur, sum hann hevði goldið seksti og tvey sent fyri til samans. Grindirnar vóru sterkar, og eg havi gjørt teimum setur úr sterkum bummullstoyi. Smør er so dýrt, at vit ikki keypa tað, og vit hava heldur ikki ráð til epli. Vit nýta fruktarmós í staðin fyri smør og róvur í staðin fyri epli. Fyrstu máltíðir okkara ótu vit á einum bretti, sum hevði verið fyri eldstaðin og varð lagt á tvær tómar mjøltunnur. Vit eru fús at tola sakn, um verk Guds kann ganga fram. Vit trúgva, at hond Harrans var við, tá ið vit komu higar. Her er ein stórur akur at arbeiða á og fáir arbeiðarar. Møti okkara seinasta sabbat var framúr gott. Harrin lívgaði okkum við nærveru síni.“
GSAM 317Gávumildni hinna trúgvandi
GSAM 317.1Í fyrsta nummarinum av Yvirlit, sum varð prentað í Rochester 6. mai 1852, segði elsti White, tá ið hann umrøddi flytingina úr Saratoga til Rochester:
GSAM 317.2„Brøðurnir hava latið pening til at halda blaðnum uppi í størri mun, enn vit høvdu væntað. Og hóast útreiðslur okkara av at flyta úr Saratoga Springs og byrja útgávuna av blaðnum í hesum býi hava verið stórar, hava vit kortini onga skuld.“
GSAM 317Offur arbeiðaranna
GSAM 317.3Í eini fráboðan um raksturin í nr. 12, 14. oktober, lesa vit:
GSAM 317.3„Skrivstovan hevur kortini onga skuld, og grundin er henda: Brøðurnir Belden og Stowell, sum hava arbeitt á skrivstovuni seinastu seks mánaðirnar, hava bert fingið eitt lítið sindur meira enn kostin. Onnur í sama arbeiði hava ikki fingið meira enn teir. Tað verður vissuliga øllum vinum sannleikans fyri hesa tíð ein gleði at hjálpa til at bøta um tað, sum vantar í inntøkunum, so at tey, sum hava arbeitt hart við útgávuni av Yvirlit og boðberi, serliga meðan vit vóru burtur og sjúka herjaði, kunnu fáa sømiligt uppihald.“
GSAM 317Nýggj trúgvandi í Rochester, N.Y.
GSAM 317.4Á sumri 1852, tá ið útgávuarbeiðið var komið væl í gongd í Rochester, fóru elsti White og kona hansara eina ferð við hesti og vogni, sum vardi í tríggjar mánaðir, eystur líka til Bangor, Maine. Á leiðini hildu tey møti og vitjaðu spjaddar sabbatshaldarar. Áðrenn tey komu aftur, helt elsti J. N. Andrews eina røð av talum á 124 Mt. Hope Avenue við byrjan 26. september. Um hesa tíð tóku átta adventistar, sum hildu fyrsta dag í vikuni, við sannleikanum fyri hesa tíð, og høvundurin var ein teirra.
GSAM 318Oswald Stowell verður grøddur
GSAM 318.1Eitt fríggjakvøld í oktober komu elsti White og kona hansara heim av eysturferð síni. Dagin eftir (sabbatin) sóu vit tey fyri fyrstu ferð á sabbatsmøtinum. Tá ið hetta møtið var, lá prentarin Oswald Stowell við einum sera álvarsligum bruna í lungnahinnuni, og lækni hansara hevði slept vónini um, at hann fór at liva. Læknin segði, at hann kundi „einki gera fyri hann“. Undir møtinum var Oswald í einum rúmi við síðuna av og hevði stórar likamligar pínur. Tá ið møtið var at enda, sendi hann boð inn og bað um forbøn. Saman við øðrum varð eg boðin at vera við í eini bønarløtu. Vit boygdu okkum við song hansara, og meðan biðið varð, salvaði elsti White hann við olju „í navni Harrans“. Nærvera Anda Guds kendist týðiliga, og hann varð grøddur í stundini. Tá ið vit reistust frá bønini, sat hann uppi í songini, sló seg á síðurnar, sum frammanundan høvdu verið so pínufullar, og segði: „Eg eri heilt grøddur. Eg fari at kunna arbeiða við hondprentpressuni í morgin.“ Tveir dagar seinni arbeiddi hann veruliga við henni.
GSAM 318Sjón frú White framman fyri bólkinum í Rochester
GSAM 318.2Sama signingin, sum grøddi bróður Stowell, kom í enn størri mun yvir frú White, og tá ið elsti White vendi sær at hyggja at henni, segði hann: „Ellen er í sjón; hon andar ikki, meðan hon er í hesi støðu. Um nakar tykkara ynskir at sannføra seg um hetta, kunnu tit frítt kanna hana.“ Hon var soleiðis í sjón í umleið ein tíma og tjúgu minuttir. Meðan hon var í hesi støðu, segði hon orð og viðhvørt týðiligar setningar; men hóast kannað varð sera gjølla, kundi eingin andadráttur merkjast í likami hennara.
GSAM 319Sjón um atferðina hjá einum fráverandi limi
GSAM 319.1Eftir at frú White var komin úr hesi sjón, bar hon vitnisburð um tað, hon hevði sæð. Áðrenn elsti White og kona hansara komu aftur av eysturferð síni, var ein okkara farin úr býnum og var í vinnuferð í statinum Michigan. Hann var tí ikki á hesum møti og hevði ongantíð sæð elsta White ella konu hansara. Tá ið frú White segði frá sjón síni, segði hon okkum millum annað, hvat hon hevði sæð viðvíkjandi einum manni, sum, meðan hann var á ferð og burtur heimanífrá, tosaði nógv um lóg Guds og sabbatin, men samstundis breyt eitt av boðunum. Hon segði, at hetta var ein maður, hon ongantíð hevði hitt, men hon trúði kortini, at hon einaferð fór at síggja hann, tí mál hansara var opinberað henni. Eingin okkara hugsaði tó, at hetta var nakar, sum vit kendu.
GSAM 319.2Umleið seks vikur eftir nevndu sjón kom bróðirin, sum áður er umrøddur, aftur úr Michigan. So skjótt sum frú White sá andlit hansara, segði hon við eina av systrunum: „Hetta er maðurin, sum eg sá í sjónini og segði tykkum frá.“ Tá ið sjónin varð søgd hesum bróður, meðan kona hansara og fleiri onnur vóru hjá, segði frú White við hann: „Sum Nátan segði við Dávid: ‘Tú ert maðurin.’“ Tá gjørdi hann júst tað, sum Paulus segði, at summi fóru at gera, tá ið tey vórðu átalað fyri syndir sínar við profetisku gávuni: „Men um øll profetera, og ein vantrúgvandi ella ein ólærdur kemur inn, verður hann sannførdur av øllum, dømdur av øllum; og soleiðis verða loyndarmál hjarta hansara opinberað, og hann skal tá falla fram á ásjón sína og tilbiðja Gud og kunngera, at Gud av sonnum er í tykkum.“3 Eftir at hava hoyrt frú White greiða frá misgerðum hansara, fall hesin bróðir á knæ framman fyri konu sína og segði grátandi við hana og tey fáu, sum vóru hjástødd: „Gud er av sonnum við tykkum,“ og síðan játtaði hann til fulnar atferð sína í Michigan, har hann hevði brotið sjeynda boðið, soleiðis sum tað var opinberað, meðan tað hendi, meira enn fimm hundrað mílur burturi.
GSAM 320.1Soleiðis fingu vit eftir fáum vikum eina sterka staðfesting av vitnisburðunum. Vit vórðu leidd til at siga, at teir ikki bert komu av onkrari yvirnáttúrligari megi, men frá eini keldu, sum við greiðum orðum átalaði menniskju fyri synd.
GSAM 320Uriah Smith kemur í arbeiði á skrivstovuni hjá Yvirlit
GSAM 320.2Tað var, meðan 3. bind av Yvirlit kom út, at Uriah Smith fór at halda sabbatin og kom í arbeiði á skrivstovuni hjá Yvirlit, har hann var skrivari og blaðstjóri í so mong ár. Fyrsta verk hansara, sum varð prentað í blaðnum, var ein yrking við heitinum „Ávaringarrødd tíðarinnar og profetianna“, sum kom út 17. mars 1853.
GSAM 320.3Elsti Smith hoyrdi fyrstu ferð boðskap triðja eingilsins á eini ráðstevnu, sum varð hildin í Washington, N.H., 10. til 12. september 1852. Tá ið hann kom heim aftur til West Wilton, kannaði hann gjølla tað, hann hevði hoyrt, og fór at halda sjeynda dagin fyrsta sabbatin í desember 1852. Hann kom í arbeiði á skrivstovuni hjá Yvirlit í Rochester, N.Y., 3. mai 1853. Har arbeiddu hann og systir hansara, Annie, fyri kost og klæði í staðin fyri at undirvísa á einum hægri skúla fyri $1,000 um árið og kostin. Soleiðis vóru nøkur av teimum offrum, ið vórðu borin fram fyri at grundfesta arbeiðið við boðskapi triðja eingilsins í fyrstu tíð tess.
GSAM 320Vígaður til prest
GSAM 320.4Um árið 1863 fór elsti Smith at nýta gávu sína til at tala alment. Í 1866 varð hann vígdur til prest at boða evangeliið. Eftir hetta arbeiddi hann nógv á legustevnum og ráðstevnum í teimum ymsu statunum frá Atlantshavi til Kyrrahav, umframt at hann røkti hirðatænastu í samkomuni í Battle Creek, sum var hansara egna samkoma. Eftir at háskúlin í Battle Creek var latin upp, undirvísti hann í størri ella minni mun í bíbliudeildini á hesum stovni. Fyri at virka fyri Yvirlit og boðberi fór hann um Atlantshav í 1894 og vitjaði ymisk lond í Evropa. Meðan hann var í Sýria, fekk hann fepursjúku, sum hann ongantíð heilt kom fyri seg aftur eftir.
GSAM 321Fimmti ár í ótroyttiligum arbeiði
GSAM 321.1Frá 1853 til 1903, í hálva øld, var elsti Smith næstan støðugt knýttur at blaðstjórnini á Yvirlit um afturkomuna og sabbatsboðberi, og størsta partin av hesi tíð hevði hann alla blaðstjórnina um hendur. Sjálvt deyðadagin, tá ið hann varð sligin av lammilsi, var hann á veg til skrivstovuna við tilfari, sum hann hevði gjørt klárt til prentingar. Eisini skrivaði hann fleiri týðandi bøkur til bókmentir trúarsamfelagsins. Millum hesi verk eru Hugsanir um Dániel og Opinberingina, Náttúra og lagna menniskjans, eitt víðkað bind um Halgidómin og teir tvey túsund og trý hundrað dagarnar, Undur tjóðanna og Nútíðar spiritisma. Fyrsta av hesum bindum varð fyri tað mesta skrivað millum klokkan níggju um kvøldið og midnátt, eftir at blaðstjórnar- og skrivstovuarbeiðið tann dagin var liðugt.
GSAM 321Deyði elsta Smiths
GSAM 321.2Lív hansara var gagnligt og væl livað. Hann hvílir frá arbeiði sínum, eftir at hann sovnaði í Jesusi 6. mars 1903. Men um hann kann av sonnum sigast: „Verk hansara fylgja honum,“ og hóast hann er deyður, talar hann enn.