Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
30 / 31
30 / 31

Kapittul 27 — Aðrir vitnisburðir verða staðfestir

John Norton Loughborough

GSAM 442.1„JÓSAFAT steig fram og segði: Hoyrið meg, tit av Juda og tit, sum búgva í Jerúsalem! Trúgvið á Harran, Gud tykkara, so skulu tit standa fastir; trúgvið profetum hansara, so skal tykkum gangast væl.“1

GSAM 442.2Fyri mongum árum síðani varð ein vitnisburður givin gjøgnum ta profetisku gávuna um, at áðrenn endan skuldu prentaðu síðurnar við hesum sannleika verða „spjaddar sum heystbløðini“. Hjá mongum reistist spurningurin, hvussu hetta kundi verða gjørt, uttan at tey, sum trúðu sannleikanum, á einhvønn hátt vórðu skipað ella savnað til arbeiðið. Í forsjón Guds verða stór úrslit ofta nádd úr sera lítlum byrjanum; soleiðis var eisini við arbeiðsháttinum, sum tók seg upp millum okkara.

GSAM 442Smárita- og trúboðarafelagið

GSAM 442.3Um ár 1870 gav virksemið hjá nøkrum trúføstum systrum í South Lancaster í Massachusetts fyrstu hugmyndina um eitt smárita- og trúboðarafelag. Hesar systrar royndu eina tíð at senda bløð og smárit hjá trúarsamfelagnum við posti til ymisk fólk uttan fyri okkara trúgv og skriva teimum brøv aftaná. Hetta førdi til, at fleiri tóku við sannleikanum, og hjá elsta S. N. Haskell reistist tá spurningurin: „Hví kunnu ikki øll okkara fólk gera tað, sum nakrar fáar systrar hava gjørt?“ Serliga í árinum 1871 varð hetta evnið viðgjørt meira og minni í teigunum í Yvirlit og boðberi. Á eykaaðalfundinum hjá Aðalráðstevnuni 29. desember 1871, har elsti Haskell var við og greiddi frá, hvussu gagnlig henda rørsla var í verki, varð ein samtykt gjørd, sum mælti til at stovna smáritafeløg. Teir elstu S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner og I. D. Van Horn vórðu valdir í eina nevnd, sum skuldi leggja nágreiniligar ætlanir um stovnan av slíkum feløgum.

GSAM 443.1Henda rørsla innleiddi eitt nýtt tíðarskeið í arbeiðinum fyri boðskapin. Higartil hevði undirvísingin í sannleikanum næstan bara verið borin fram av prædikumonnum í talu. Í fleiri ár arbeiddi elsti Haskell sera íðin við at kanna og seta í verk ætlanir, sum kundu fáa smárita- og trúboðarafelagið at eydnast. Tað er bert rættvíst móti honum at siga, at hann veruliga var undangongumaður á hesum øki. Hetta er ikki bert satt viðvíkjandi smárita- og trúboðarafeløgunum í einstøku statunum; tað var eisini hann, sum í 1878 legði fram fyri Aðalráðstevnuna, ið var savnað í Battle Creek, ætlanina um eitt felags smáritafelag, sum seinni varð kallað Altjóða smáritafelagið. Arbeiðsøki tess er økið uttan fyri samkomusambond okkara, bæði í Amerika og í fremmandum londum.

GSAM 443Dugnaligir skrivarar — Maria Huntley

GSAM 443.2Harrin reisti í forsjón síni upp dugnaligar skrivarar, sum vóru elsta Haskell til stóra hjálp í hesi rørslu. Systir Maria Huntley var ein teirra, sum arbeiddi óvikandi, eisini tá ið hon seinni í lívinum leið av álvarsligari likamligari sjúku, og hon fall á sínum posti fyri umleið fjúrtan árum síðani. Við arbeiði hennara vórðu nógvir av teimum møguleikum, sum nú eru til arbeiðis í fremmandum londum, fyrst funnir. Aðrir skrivarar hava tikið lut í sama arbeiði, og so hvørt sum arbeiðsøkið er víðkað, hevur tørvur tikið seg upp á skrivarum, sum arbeiða á ymiskum málum.

GSAM 444Ávirkanin á staðbundnu samkomurnar

GSAM 444.1Men týdningarmesta úrslitið av, at arbeiðið hjá smáritafeløgunum varð stovnsett okkara millum, hevur verið tann ávirkan, tað hevur havt á at vekja og styrkja trúboðarasinnið í staðbundnu samkomunum. Tað hevur givið hvørjum einstøkum høvi at gera nakað við brævaskifti og útbýting av lesnaði og at kenna ta eggjan, sum kemur av beinleiðis arbeiði fyri frelsu sálanna.

GSAM 444Vitnisburður um smáritaarbeiðið

GSAM 444.2Fyri at vísa, hvør vegleiðing varð givin gjøgnum hin profetiska andan um smárita- og trúboðaraarbeiðið, endurgeva vit úr Vitnisburðum nr. 29 og 30: —

GSAM 444.3„Er nakað arbeiði týdningarmiklari enn annað, so er tað at fáa rit okkara út til fólkið og soleiðis leiða tað til at rannsaka Skriftirnar. Trúboðaraarbeiðið — at bera rit okkara inn í heimini, samtala og biðja við og fyri húsfólkunum — er eitt gott arbeiði, sum fer at læra menn og kvinnur at gera hirðaarbeiði.

GSAM 444.4„Ikki øll eru skikkað til hetta arbeiði. Tey, ið hava bestu gávur og evni, og sum fara undir arbeiðið við skili og góðari skipan og føra tað fram við áhaldandi megi, eiga at verða vald. Ein sera væl skipað ætlan eigur at verða løgd og trúliga fylgd. Samkomur á hvørjum stað eiga at sýna smárita- og trúboðaraarbeiðinum tann djúpasta áhuga.“

GSAM 444.5„Smárita- og trúboðaraarbeiðið er eitt gott arbeiði. Tað er verk Guds. Tað eigur á ongan hátt at verða lítilsvirt; men altíð er vandi fyri at leiða tað burtur frá sanna endamáli tess. Tørvur er á bókasølumonnum at arbeiða á trúboðsøkinum. Fólk við óhøviskum atburði eru ikki skikkað til hetta arbeiði. Menn og kvinnur, sum hava gott fólkaskil, duga væl at bera seg fram, eru framskygd, hava gott dømievni og kenna virði sálanna, eru tey, ið kunnu hava framgongd.“

GSAM 445.1At samkomur og bókasølumenn okkara í tólv ár hava selt bøkur, hefti og smárit fyri meira enn $8,000,000, er ein sterk próvgrund fyri tí gagni, sum arbeiðið hjá Smárita- og trúboðarafelagnum ger í verki.

GSAM 445Profeti mótvegis veraldligum vísdómi

GSAM 445.2Eitt profetiskt orð varð givið í sambandi við arbeiðið í Evropa, og tað verður so bókstavliga uppfylt, at tað eigur at verða umrøtt her. Bæði arbeiðarar og fólkið hildu uppá, at arbeiðið ikki kundi verða rikið har, serliga í Skandinavia, á sama hátt sum í Amerika. Teimum til undranar segði frú White, at tað ikki bert kundi verða rikið við góðum úrsliti, men eisini kundi verða hildið uppi á sama hátt sum í Amerika. Hon segði, at Harrin hevði víst henni, at um tey fóru at gjalda tíggjund sína, eisini av teirri lítlu løn, tey fingu, so fór Gud at lata teimum gangast nógv betur, enn tey væntaðu. Hon segði teimum eisini, at bókasølumenn kundu selja bøkur eftir bílegging í Skandinavia, og at hetta fór at eydnast. Leiðarar á forløgum í hesum londum søgdu: „Tað ber ikki til;“ teir høvdu „ongantíð selt bøkur á henda hátt“. Tað, sum seinni hendi, hevur víst, at tað, sum eingil Harrans legði fram fyri hana í hesum máli, var langt oman fyri vísdómin hjá veraldligu bókaseljarunum og útgevarunum. Bókasøluarbeiðið har hevur havt framgongd frá fyrstu byrjan. Nøkur teirra, sum fóru undir at lata ein tíggjundapart av sínum lítlu inntøkum til verkið, eru vorðin bókasølumenn. Tey halda ikki bert sær sjálvum uppi, men vinna eisini meira pening enn nakrantíð áður og kunnu tí gjalda nógv størri tíggjund.

GSAM 445.3Í árinum 1895 seldu bókasølumenninir bøkur, prentaðar á okkara forlagi í Christiana í Noregi, fyri meira enn $40,000. Leggið merki til hetta sum enn eina uppfylta profeti, og tað hóast fólk allastaðni, bæði í samkomuni og uttan fyri hana, hildu uppá, at tað ikki bar til.

GSAM 445.4Um arbeiðið hjá smáritafeløgunum, sum vórðu stovnað í 1871 og seinni, kann við vissu sigast, at næstan eins mong fólk eru leidd til sannleikan við strevinum hjá slíkum arbeiðarum sum við persónliga arbeiðinum hjá prædikumonnunum. Við hesum arbeiði verður boðskapurin kunngjørdur øllum tjóðum og tungumálum á jørðini.

GSAM 446Skartgripir og smáritaarbeiðið

GSAM 446.1Smárita- og trúboðarafelagið í California segði í apríl 1873 frá einum áhugaverdum tilburði. Skartgripirnir, sum tey, ið høvdu tikið við sannleikanum í hesum stati, higartil høvdu givið felagnum, vórðu smeltaðir, gull- og silvurinnihaldið kannað og teir síðan seldir eftir veruliga gull- og silvurvirði teirra fyri $200. Allur hesin peningur var nýttur til smárit, hefti og tíðarrit, sum vóru býtt út. Felagið visti longu við vissu um tjúgu fólk, sum høvdu tikið við sannleikanum gjøgnum lesnað, ið var keyptur fyri peningin frá skartgripunum. Millum teirra, ið komu til kunnleika um sannleikan við at lesa, var John I. Tay úr Oakland í California.

GSAM 446San Francisco sum trúboðarastaður

GSAM 446.2Í 1875 varð ein týdningarmikil vitnisburður givin samkomuni í San Francisco. Nú verður gjørt vart við hann, tí hann er so merkiliga uppfyltur. Frá fyrstu byrjan hevði henda samkoma verið noydd at leiga salir til gudstænastur, og tað við stórum útreiðslum og ávísum trupulleikum. Eingin samanhangandi røð av møtum kundi verða hildin í teimum, tí teir stóran part av tíðini skuldu nýtast til onnur endamál.

GSAM 446.3Kvøldini 14. og 20. apríl 1875 vórðu leiðandi limirnir í samkomuni í San Francisco savnaðir saman heima hjá frú J. L. James á Fifth Street nær við Market Street. Har greiddi frú White okkum frá tí, sum henni var víst í sjón um støðuna. San Francisco fór altíð at vera ein trúboðarastaður, har arbeiðið kundi halda fram; og um farið varð skilagott fram, fóru sálir framhaldandi at taka við sannleikanum. Var eitt gudshús bygt, har fólkið kundi verða boðið inn, og har arbeiðast kundi, fóru sálir at leggjast aftur at teimum. Hesi fóru so aftur at hjálpa til við at bera útreiðslurnar og gjalda ta skuld, sum neyðugt varð at taka á seg fyri at útvega eitt møtihús.

GSAM 447.1Frú White helt fram og segði, at hon hevði sæð, at tá ið hon fór at leggja samkomuni í San Francisco á hjarta, hvussu týdningarmikið tað var at byggja eitt gudshús, fór tað hjá teirri fátæku samkomuni at síggja út sum eitt stig út í myrkrið. Men hon hevði fingið boð um at siga, at tá ið tey fóru undir arbeiðið, fóru tey at síggja forsjón Guds lata vegin upp fyri teimum, stig fyri stig. Vinir fóru at verða reistir upp allan vegin, til øll skuldin at enda var goldin.

GSAM 447.2Av tí at eg var ein av teimum fáu, ið komu saman á nevndu fundum, kann eg siga, at hugmyndin um, at hesin hópur, har næstan øll hoyrdu til hini fátæku í hesum heimi, skuldi fara undir at byggja eitt møtihús, 35 x 80 fet, veruliga tóktist sum „eitt stig út í myrkrið“. Hetta var eisini í einum býi, har tað sá út til, at sjálvt bíligasta grundøkið fór at kosta í minsta lagi $6,000. Tey vórðu bert eggjað til at taka hetta stigið av tí fulla áliti, tey høvdu á, at vitnisburðurin, ið frú White bar teimum, var frá Harranum og vissuliga fór at ganga út.

GSAM 447.3Av tí at eg havi havt meira ella minni við hetta tiltak at gera frá fyrstu byrjan til nú, vil eg her siga, at omanfyri nevndi vitnisburður er uppfyltur í hvørjum smáluti. Tá ið vit fóru at leita eftir grundøkjum, eydnaðist okkum at fáa eitt grundøki, sum var vert $6,000, fyri $4,000. Ein systir segði, at hon vildi geva $1,000, um hon kundi selja ogn sína. Hon læt beinanvegin ein húsameklara fáa ognina at selja, og hann segði henni, at prísurin var ov lágur. Innan tvær vikur varð ognin seld fyri $1,000 meira, enn hon fyrst hevði mett hana til, og hon læt ta gávu, hon hevði lovað. Ein annar, ein fátækur bróðir, sum ikki dugdi at síggja, hvussu gudshúsið kundi verða bygt, segði tó: „Um Harrin sigur, at tað skal verða gjørt, so letur hann á onkran hátt vegin upp.“ Honum til stóra undran varð búgvið eftir einum skyldmanni hansara gjørt upp, og við hesum fekk hann $20,000. Hann gav $1,000 til byggingina og keypti ein triðing av grundøkinum hjá samkomuni til at byggja sær bústað á. Soleiðis lætti hann á tveir hættir um hjá felagnum.

GSAM 448Ein týdningarmikil stuðul til San Francisco

GSAM 448.1Soleiðis kundu vit nevnt mangar gávur og beinasemi, sum nevndin fekk, meðan hon helt fram við byggingini. Tað er nóg mikið at siga, at gudshúsið við grundøki varð bygt fyri umleið $14,000, og meira enn helvtin av hesum varð goldin við gávum, áðrenn húsið var liðugt. Laguna Street, har húsið varð bygt, lá í einum býarparti, har tørvur var á skúlabygningum. Skúlastýrið kom tí at leiga niðaru hølini til skúlahalds, áðrenn tekjan var komin á húsið. Fimmogsjeyti dollarar um mánaðin í leigu í næstan tvey ár rukku til rentur og rakstrarútreiðslur, so at felagið kundi nýta tann pening, tað fekk savnað, til at gjalda restina av skuldini.

GSAM 448Ein stova til vatnviðgerð

GSAM 448.2Nú er ein lítil partur eftir av skuldini, sum tá varð tikin, og í kjallaranum undir gudshúsinum er ein fullútgjørd stova til vatnviðgerð. Hon er heilt leys av fíggjarligum trupulleikum og hevur nógv størri virði enn skuldin, sum eftir er, og sum skjótt fer at hoyra fortíðini til.

GSAM 448.3Tann parturin av vitnisburðinum, sum snúði seg um sálir, ið tóku við sannleikanum, er uppfyltur á undursamasta hátt. Ikki bert fleiri tugir, men hundraðtals fólk hava tikið við ljósi sannleikans í hesum býi og eru nú spjadd um ymiskar partar av jørðini. Tá ið eg av og á vitji San Francisco, síggi eg millum tvey og tíggju fólk, sum hava tikið við sannleikanum, síðan eg síðst var saman við teimum; og enn er endin ikki komin.

GSAM 449Elsti White doyr

GSAM 449.1Um ár 1880 fekk frú White gjøgnum hin profetiska andan boð um at siga manni sínum, elsta James White, at hann skuldi leggja frá sær nógvar av teimum byrðum og ábyrgdum, hann hevði borið, og lata tær í aðrar og yngri hendur, meðan hann sjálvur skuldi „búgva seg til sína seinastu broyting“. Við hesum varð meint, at skeið hansara á jørðini skjótt skuldi enda. Hann fór at fylgja hesi vegleiðing, og tað var ikki ov tíðliga, tí í árinum 1881 endaði arbeiði hansara, og hann sovnaði í Jesusi. Hin 31. juli varð hann raktur av malariufepuri. Hin 3. august varð hann fluttur úr heimi sínum til heilsuhælið í Battle Creek, har hann fekk alla ta røkt og umsorgan, sum møguligt var at veita, men til onga nyttu. Honum versnaði støðugt. Frá fyrstu byrjan av sjúkuni hevði hann havt ein varhuga av, at „seinasta broyting“ hansara var komin.

GSAM 449Elsti Smith greiðir frá

GSAM 449.2Um hesa hending sigur elsti Uriah Smith: „Umstøðurnar við deyða hansara kundu neyvan verið betri. So leingi sum hann var við vit teir seinastu tríggjar dagarnar av sjúkuni, vitnaði hann um, at hann onga pínu hevði. Ein stórur hópur av einlægum og grátandi vinum stóð inni í og uttan um bygningin, meðan lív hansara spakuliga fjaraði út henda fagra sabbatseinnapart. Sum at falla í ein friðsaman svøvn fór hann inn í deyðan; og tá ið alt var av, tyktist ein søtur friður at hvíla støðugur á hvørjum andlitsdragi. Tað var, sum um henda bøn var svarað:

GSAM 449.3„‘Unn mær hesa stund at sova, áðrenn tín sæla uttan svøvn verður givin; gev mær ein hvíludag á jørðini, áðrenn arbeiðið í himli byrjar.’“

GSAM 449.4Tá ið hann doyði, var hann seksti ár og tveir dagar gamal. Hvussu høgt hann var virdur í Battle Creek, sást av tí, at í minsta lagi tvey túsund og fimm hundrað fólk vóru til jarðarferð hansara 13. august. Hann varð fylgdur til seinasta hvílustað sín í Oak Hill kirkjugarðinum av einum líkfylgi við fimmogníti vognum og eini mannamúgvu til gongu.

GSAM 450.1Av teimum mongu ummælum, sum komu eftir deyða hansara og vórðu prentað í Yvirlit og boðberi, endurgeva vit hetta, sum elsti S. N. Haskell skrivaði: —

GSAM 450.2„Tá ið eg hugsi um hansara góða dømievni í nærum hvørjari neyðstøðu, hansara eymleika í hjartanum og sálargøfgi móti teimum, ið vóru farin av leið, ja, enntá móti teimum, ið høvdu farið illa við honum, so skjótt hann sá tekin um umvending teirra, og kærleika hansara til tað, sum hann helt vera rætt, kann eg av sonnum siga: Ein faðir í Ísrael er fallin. Og meðan hann hvílir, fer verkið, eins og mong einstøk menniskju, at kenna saknin eftir framsýni hansara og faðirligu umsorgan.“

GSAM 450.3Tá ið hann doyði, søgdu fíggindar okkara, at nú mátti boðskapurin steðga. Men soleiðis varð ikki; stovnarnir, sum hann undir guddómligari leiðslu hevði stovnað, skuldu vaksa enn størri og verða sum „trø, sum Harrin hevur plantað“, og frá teimum skuldu mangar og ávaxtaríkar greinar breiða seg út.

GSAM 450Lóggáva um átrúnað verður fyrisøgd

GSAM 450.4Áttaogfimmti ár eru liðin, síðan tey, sum bóru boðskap triðja eingilsins fram, søgdu, at tann tíð fór at koma, sambært profetiini í Opinberingini 13, tá ið fólk í Sameindu Statunum og aðrastaðni fóru at verða atsøkt fyri at halda boð Guds. Í eini bók eftir frú White, sum eitur Fyrstu rit, lesa vit hetta um hesa læru: —

GSAM 450.5„Eingilin segði: ‘Hyggið!’ Uppmerksemi mítt varð vent at hinum óndu, ella vantrúgvandi. Tey vóru øll í miklari rørslu. Ídni og kraftin hjá fólki Guds høvdu vakt tey og gjørt tey ill. Rumbul, rumbul var á øllum síðum. Eg sá tiltøk verða gjørd móti tí hópinum, sum hevði ljós og kraft Guds. Myrkrið tættist um tey; tó stóðu tey føst, við góðkenning Guds og í áliti á hann. Eg sá, at tey vóru ráðaleys. Síðani hoyrdi eg tey rópa álvarsliga til Guds. Dag og nátt tagnaði róp teirra ikki: ‘Verði vilji tín, Gud! Um tað kann dýrdargera navn títt, so lat ein útveg upp fyri fólki tínum! Frels okkum frá heidningunum rundan um okkum. Tey hava ætlað okkum deyðan; men armur tín kann bera frelsu.’“2

GSAM 451.1„Síðani sá eg leiðandi menn jarðarinnar ráðleggja saman, og Satan og einglar hansara vóru upptiknir rundan um teir. Eg sá eitt skriv, sum avrit vórðu spjadd av í ymiskum pørtum av landinum. Har varð boðið, at uttan so at hini heilagu sleptu síni serstøku trúgv, góvust við at halda sabbatin og hildu fyrsta dag í vikuni, hevði fólkið loyvi til, eftir ávísa tíð, at drepa tey.“3

GSAM 451Atsókn í Amerika

GSAM 451.2Mótstøðumenn okkara hava sagt, at atsókn aldri kann koma her í landinum, tí grundlógin í Sameindu Statunum sigur, at „Kongressin skal ikki gera nakra lóg um stovnan av trúgv ella um at banna fríu útinnanini av henni.“ Harumframt bannar „Rættindaskráin“ í flestu statunum trúarligari lóggávu. Hóast hesar staðiligu útsagnir hevur fólk okkara hildið fram at kunngera ávaringarboðskapin og ta fyrireiking, ið er neyðug fyri at møta stríðnum.

GSAM 451.3Í 1863 varð ein felagsskapur stovnaður við tí endamáli at broyta grundlógina í Sameindu Statunum og lógir landsins, so tær kundu nýtast til at noyða fólk at halda trúarlig boð. Hesar hugsanir hava so skjótt vunnið viðhaldsfólk, og meginreglan um at noyða menniskju at gera rætt, serliga viðvíkjandi sunnudagshaldi, hevur vunnið so nógv fram, at álvarsom atsókn longu er byrjað í nógvum statum, eisini í teimum, har sunnudagslógirnar hava undantøk fyri tey, ið av samvitskuávum halda ein annan dag. Fólk hava verið sett í fongsul fyri ikki at halda sunnudagin.

GSAM 452Hundrað og sekstan handtøkur

GSAM 452.1Framman fyri mær liggur ein listi við hundrað og sekstan handtøkum av sjeyndadagsadventistum í Amerika frá árinum 1878 til mars 1896. Av hesum vórðu hundrað og níggju dømd sek. Nógv teirra hava sitið í fongsli í tjúgu til seksti dagar, og umleið tólv teirra vórðu noydd at arbeiða í „leinkjuliði“ saman við morðarum, tjóvum og ringasta slagi av brotsmonnum. Í hvørjum einstøkum føri viðgingu tey, ið dømdu tey, at tey vóru fyrimyndarligir borgarar.

GSAM 452Felagið fyri trúarfrælsi

GSAM 452.2Hin 21. juli 1889 varð í Battle Creek, Michigan, stovnað eitt felag við navninum Landsfelagið fyri trúarfrælsi. Endamál tess var at arbeiða ímóti trúarligari lóggávu, at breiða út vitan millum fólkið um rætta sambandið millum trúgv og verðsligt stýri og at hjálpa teimum, ið verða søkt at fyri samvitskunnar skuld. Hetta felagið gjørdi eitt ómetaliga stórt arbeiði við at breiða út rit og at upplýsa fólkið um skyldur og vandar í samtíðini í okkara egnu tjóð. Tað gjørdi í roynd og veru eitt stórt arbeiði við at breiða út tær ávaringar, ið eru í boðskapinum í Opinberingini 14:9-12.

GSAM 452Hjálpin frá verðsligum bløðum

GSAM 452.3Atsóknirnar, ið tá herjaðu á sjeyndadagsadventistar, vórðu umrøddar í leiðarum í bløðum sum New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean og øðrum. Greinir komu, sum talaðu frítt um ta órættvísu viðferðina av einum borgara í Sameindu Statunum, tí hann lýddi sína egnu samvitsku og helt júst tann dag, sum boðið ásetti. Við slíkum blaðgreinum varð hetta mál lagt fram fyri milliónum av lesarum. Innan ein mánað varð kjarnusannleikin í boðskapi triðja eingilsins gjørdur kendur fyri fleiri menniskjum, enn vit høvdu kunnað rokkið í meira enn tjúgu ár.

GSAM 453Vreiði menniskjans verður vend til lovprísan Harrans

GSAM 453.1Soleiðis sæst, at royndir menniskjanna at steðga verki Guds og at fáa lógir til stuðuls fyri einum sabbati, ið kappast við tann, sum fjórða boðið áleggur, hava verið við til at lata vegin upp, so sannleikin kann ganga skjótari fram.

GSAM 453.2Tá ið vit hugsa um tað, sum á fáum mánaðum er komið í lag við hesum, koma tveir skriftstaðir okkum sterkt í huga. Annar ljóðar: „Vit kunnu einki gera ímóti sannleikanum, men bert fyri sannleikan;“4 Og hin: „Vissuliga skal vreiði menniskjans prísa tær; leivdini av vreiðini skalt tú halda aftur.“5

GSAM 453Fyrisøgn um sunnudagslógir

GSAM 453.3Í Vitnisburði nr. 32, sum varð prentaður í 1885, er ein fráboðan um, hvussu sunnudagslógir fóru at verða samtyktar í Sameindu Statunum. Hon ljóðar: „Fyri at tryggja sær fólkatokka og stuðul fara lóggevarar at geva eftir fyri kravinum um eina sunnudagslóg.“6 Vit skulu eina løtu hyggja at, hvussu hetta longu er hent.

GSAM 453Lóggáva um heimsframsýningina

GSAM 453.4Í 1892 varð krav sett fram fyri Kongressina um at banna, at heimsframsýningin, ið skuldi verða hildin í Chicago, Illinois, frá mai til oktober hetta árið, skuldi hava opið sunnudagar. Ein slík lóg varð samtykt 19. juli 1892 undir júst slíkum trýsti sum omanfyri fyrisagt. Og havast skal í huga, at hetta er fyrstu ferð, at Kongressin í Sameindu Statunum í Norðuramerika nakrantíð hevur givið lóg um sabbatsspurningin.

GSAM 453.5Kirkjurnar sendu inn ovurstórar navnaskrár, áheitanir og fjarrit. Tær bóðu ikki bert Kongressina, men boðaðu eisini kongresslimunum vinarliga (?) frá, „at vit við hesum lova okkum sjálvum og hvør øðrum, at vit frá hesi stund skulu nokta at atkvøða fyri ella stuðla nøkrum limi í Kongressini, antin senatori ella umboði, til nakað embæti ella álitisstarv, um hann atkvøður fyri nakrari framhaldandi hjálp av nøkrum slag til heimsframsýningina uttan við teimum treytum, ið eru nevndar í hesum samtyktum.“ Treytirnar vóru, at framsýningin skuldi vera stongd sunnudagar.

GSAM 454Røður í Kongressini, 1892

GSAM 454.1Lesið hetta sum dømi um orðaskiftið í Kongressini, tá ið lógaruppskotið varð samtykt:

GSAM 454.1„Eg hevði viljað sæð hesa avnoktan setta á svart og hvítt og lagda fram av Kongressini í Sameindu Statunum. Skrivið hana. Hvussu høvdu tit skrivað hana? ... Orðið hana, um tit tora; talið fyri henni, um tit tora; hvussu mong av teimum, ið atkvøddu fyri henni, høvdu nakrantíð komið aftur higar? Eingin, vóni eg. Tit seta tykkum sjálv í vanda við at ganga ímóti henni.“

GSAM 454Kirkjan reypaði

GSAM 454.2At tey, sum høvdu kravt og fingið Kongressina at samtykkja hetta lógaruppskotið, mettu tað sum ein týðandi sigur í ætlan síni um trúarliga lóggávu, sæst týðiliga av, at ein av hesum fremstu prestum beint eftir hetta segði í einari prædiku í Pittsburg, Pennsylvania:—

GSAM 454.3„At kirkjan hevur ávirkan á stórar politiskar ella stýrandi samkomur, varð sera týðiliga prógvað í nýliga málinum um heimsframsýningina, tá ið Senatið í Sameindu Statunum, hægsta samkoman í landinum, lurtaði eftir rødd trúarinnar og samtykti lógaruppskotið um eina játtan á $5,000,000 til heimsframsýningina við tí av kirkjuni settu treyt, at portrini til ta stóru framsýningina ikki skuldu latast upp sunnudagar. Henda stórfingna og góða sannroynd vekur tann tanka hjá tí kristna, at kann hetta verða gjørt, so kunnu eisini onnur líka neyðug tiltøk verða framd. Kirkjan vinnur støðugt meira vald, og rødd hennara fer í framtíðini at hoyrast nógv oftari enn fyrr.“

GSAM 454.3Soleiðis síggja vit, hvussu tann vitnisburður, ið varð givin í 1885, er gingin út og framvegis gongur út.

GSAM 455Eind millum katolikkar og protestantar

GSAM 455.1Í hesum sambandi skulu vit vísa til eina aðra fyrisøgn, ið varð givin í 1885 og eisini er at finna í Vitnisburði nr. 32:—

GSAM 455.2„Tá ið protestantisman rættir hond sína yvir um gjónna at taka í hondina á rómverska valdinum; tá ið hon rættir seg yvir um dýpið at taka í hondina á spiritismuni; tá ið land okkara, undir ávirkan av hesum trífalda sambandi, vrakar hvørja meginreglu í grundlóg síni sum protestantiskt og lýðveldisligt stýri og ger fyriskipanir til at breiða út pávaligar lygnir og villleiðingar, tá kunnu vit vita, at tíðin er komin fyri undurfulla virksemi Satans, og at endin er nær.“7

GSAM 455.3Fyri at vísa, hvussu fyrri parturin av hesi fyrisøgn longu gongur út, nýtist okkum bert at beina ansinum at tí, sum fer fram rundan um okkum. Síggið, hvussu protestantar, bæði prestar og fólk, royna at vinna vælvild katolikkanna og bjóða teimum til samkomur sínar og annað. Havast skal í huga, at neyvan nakað tekin til tað, sum nú sæst á hesum øki, var sjónligt í 1885, tá ið omanfyri nevndi vitnisburður varð givin.

GSAM 455.4Fyri at lýsa, hvussu protestantarnir søkja hond og hjálp hjá pávatrúarfólki, taki eg upp orð úr blaðnum Kansas City Star (Missouri) frá 18. mars 1896.

GSAM 455Metodistar og dagur Sankta Patriks

GSAM 455.5Á degi Sankta Patriks, 17. mars 1896, helt dr. Mitchell, prestur í fremstu metodistakirkjuni í Kansas City, eina røðu í Coates-operuhúsinum í Kansas City, Missouri. Blaðið Star lýsir ein part av røðuni sum eina „lítla dramatiska hending“. Tað varð klappað hart fyri dr. Mitchell, tá ið hann segði hetta:—

GSAM 455.6„Trúarofstæki er barn vankunnans. Vit eru trongskygd, tí vit ikki kenna grannar okkara nóg væl. Vit protestantar eru lærdir at trúgva ósigiligum tingum um katolikkar. Katolikkar eru lærdir at trúgva ósigiligum tingum um protestantar. Nú síggja vit skeivu hugsanir okkara um hvør annan, tá ið vit koma nóg nær at hyggja hvør øðrum í eyguni og taka hvør annan í hondina; kendu vit bert hvør annan betur, høvdu vit elskað hvør annan meira. Vit hava staðið hvør sær og funnist at. Skomm fái eftirfylgjarar hins vælsignaða Krists. Øll kristin eru endurloyst við sama dýrabara blóði; vit verða hildin uppi av somu guddómligu náði og vænta at koma í sama himmal. Hoyrið, brøður, vit gera best í at læra hvør annan at kenna her niðri.“

GSAM 456.1Blaðið Star heldur fram:—

GSAM 456.2„Dr. Mitchell vendi sær síðani til faðir Dalton [katólskur prestur], ið sat beint aftan fyri hann, rætti hond sína út og segði: ‘Her, bróðir Dalton, er hond mín.’ Faðir Dalton reistist og tók í ta útrættu hondina, og meðan dr. Mitchell tók í hond hansara, segði hann: ‘Tað hevði verið ein øgilig skomm, um vit, eftir at hava búð so leingi í sama býi á jørðini, skuldu fingið ein eingil at kunna okkum við hvør annan í himli. Lat okkum læra hvør annan at kenna her á jørðini.’ Fólkið klappaði, og tá ið faðir Dalton hevði sett seg aftur, helt dr. Mitchell fram við røðu síni.“

GSAM 456Nakað stórt og avgerandi

GSAM 456.3Vit taka upp orð úr einum øðrum brævi við dagfestingini Melbourne, Avstralia, 18. februar 1892:

GSAM 456.3„Mær verður víst, hvussu allur himmalin fylgir við gongd hendinganna. Ein avgerandi stund skal koma til sjóndar í tí stóra og drúgva stríðnum um stýri Guds á jørðini. Nakað stórt og avgerandi skal henda, og tað rættiliga skjótt.“

GSAM 456„Kristna tjóðin“ hjá dómara Brewer

GSAM 456.4Ellivu dagar eftir at hetta skjal varð skrivað, og áðrenn tað kom til Sameindu Statirnar, hendi nakað, sum bæði protestantar og katolikkar vísa til sum avgerandi fyri lagnuna hjá hesi tjóð. Eg hugsi um avgerðina hjá Hægstarætti í Sameindu Statunum, at „Hetta er ein kristin tjóð“, ið varð kunngjørd hin 29. februar av hægstarættarforseta Brewer. Sum longu er víst, varð lógaruppskotið um sunnudagsstonging á heimsframsýningini samtykt hin 19. juli sama ár. Prestarnir, ið so staðiliga bóðu um, at tað varð samtykt, bóru fram inniligar áheitanir við teirri grundgeving, at tá ið Hægstirættur hevði lýst hetta sum eina kristna tjóð, átti kristni sabbaturin sjálvsagt at verða vardur móti vanhalgan. Soleiðis hugsaði eisini Landsnýskipanarflokkurin. Tá ið hetta er ein kristin tjóð, eigur hon at viðurkenna Gud og lógir hansara sum grundarlag fyri stýrinum og so framvegis. Sanniliga hendi nakað stórt og avgerandi í hesum seinasta stríði, „og tað rættiliga skjótt.“

GSAM 457Profetar í forðum

GSAM 457.1Sjónirnar, ið tænarar Guds, profetarnir, fingu, tykjast hava verið av tveimum sløgum. Annað varð kallað „opnar sjónir“, tær, ið vórðu givnar, har onnur kundu síggja viðkomandi, meðan hann var í sjónini; hitt varð kallað „náttarsjónir“. Víst verður til fyrrnevnda slagið av sjónum í 1. Sámuelsbók 3:1, har tað, sum barnið Sámuel upplivdi, verður lýst við hesum orðum: „Orð Harrans var sjáldsamt í teimum døgum; eingin opin sjón var.“

GSAM 457Opnar sjónir

GSAM 457.2Tað var í einari slíkari sjón, einari opnari sjón, at hond Harrans var yvir profetinum Ezekiel. Meðan hinir elstu í Juda sótu framman fyri honum, sóu teir hann í opnari sjón.8 Eina aðra ferð varð profeturin Dániel tikin burtur í sjón mitt ímillum hinar kaldeisku høvdingarnar. Høvdu teir verið verandi, kundu teir havt sæð hann í sjónini, men í staðin „kom stórur skjálvti á teir, so teir flýddu at fjala seg.“9

GSAM 457Náttarsjónir frú White

GSAM 457.3Hinar fyrru sjónirnar hjá frú White vóru allar opnar sjónir. Síðan 1884 hevur slagið av sjónum broyst í hesum føri, tí tær eru nú tað, sum í Skriftini verður kallað „náttarsjónir“. Tær eru ikki bert dreymar, men sami bjarti eingilin kemur til sjóndar og gevur henni vegleiðing, eins og í opnu sjónunum fyrr í árunum. Nógv dømi um „náttarsjónir“ eru skrivað í Bíbliuni, sum lætt sæst við at lesa 1. Mósebók 46:2; Dániel 2:19; 7:13; Ápostlasøguna 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.

GSAM 458.1Í hesum náttarsjónum hjá frú White eru nógvar týðandi fyrisagnir givnar, sum eru gingnar sera nágreiniliga út, sum áður er nevnt. Nakrar av sjónunum frá seinni tíð skal eg nú umrøða.

GSAM 458Flytingin til Washington

GSAM 458.2Í 1893 segði frú White:

GSAM 458.2„Alt ov nógv virksemi verður nú savnað í Battle Creek. Var hetta virksemið býtt sundur og lagt í aðrar býir, har ljósið og kunnleikin kundu verið øðrum støðum til signingar, hevði tað verið eftir skipan Guds. Harrin vil ikki hava eitt annað Jerúsalem í Battle Creek. Stórar nýskipanir og broytingar og flytingar av útbúnaði og stovnum mugu fara fram, um vilji Guds skal verða gjørdur.“

GSAM 458.3Á Aðalráðstevnuni í Oakland, California, í mars 1903 segði hon:

GSAM 458.3„Í fleiri ár hevur ávaringin verið givin fólki okkara: Farið úr Battle Creek. Men av tí at so nógv virksemi var stovnað har, var lætt at verða verandi, og menniskju kundu ikki síggja, hví tey skuldu flyta.“

GSAM 458.4„Sum svar upp á spurningin, ið er settur um at seta búgv aðrastaðni, svari eg: Ja. Latið skrivstovurnar hjá Aðalráðstevnuni og útgávuarbeiðið verða flutt úr Battle Creek. Eg veit ikki, hvar staðið verður, um tað verður við Atlantshavsstrondina ella aðrastaðni. Men hetta vil eg siga: Leggið aldri ein stein ella ein múrstein í Battle Creek til at byggja upp aftur skrivstovuna hjá Review and Herald har. Gud hevur eitt betri stað til hana.“

GSAM 458.5Eftir at hava hoyrt hesa vegleiðing samtykti stevnan hjá hinum trúgvandi, „at skrivstovurnar hjá Aðalráðstevnuni verða fluttar úr Battle Creek, Michigan, til eitt stað við Atlantshavsstrondina.“

GSAM 459.1Á ráðsfundinum hjá Aðalráðstevnuni, sum varð hildin í Battle Creek eftir sjálva Aðalráðstevnuna, varð samtykt, „at vit mæla til at leggja høvuðssætið hjá skrivstovuni hjá Aðalráðstevnuni í nánd av New York-býi.“ Ein stór nevnd varð tí vald at leita eftir einum hóskandi staði. Nevndin boðaði frú White frá ætlan síni og spurdi, um hon hevði meira ljós at geva teimum. Hon svaraði:—

GSAM 459.2„Harrin hjálpi okkum at fara fram við skili og bøn. Eg eri vís í, at hann vil, at vit skulu vita, og tað rættiliga skjótt, hvar vit skulu leggja forlag okkara. Eg eri sannførd um, at einasta trygga leið okkara er at vera til reiðar at flyta júst tá ið skýggið flytur seg. Latið okkum biðja, at hann leiðir okkum. Hann hevur við forsjón síni givið til kennar, at hann vil hava okkum at fara úr Battle Creek....

GSAM 459.3„Arbeiðast má í New York, men um forlag okkara eigur at verða stovnað har, kann eg ikki siga. Eg haldi ikki, at ljósið, ið eg havi fingið, er nóg greitt til at mæla til hesa flyting.“

GSAM 459.4Eftir at hava leitað í nærum tvær vikur í New York-býi og býunum rundanum hevði nevndin ikki funnið nakað hóskandi stað til forlagið. Tá kom eitt bræv, dagsett 30. mai, har frú White segði:—

GSAM 459.5„Meðan brøður okkara leita eftir einum staði til forlagið Review and Herald, eiga teir av álvara at søkja Harran. Teir eiga at fara fram við stórum varsemi, vøku og bøn og við eini støðugari kenslu av egnum veikleika. Vit mugu ikki líta á menniskjaliga meting. Vit mugu søkja tann vísdóm, sum Gud gevur....

GSAM 459.6„Viðvíkjandi tí at stovna henda stovnin í New York má eg siga: Verið varin. Eg taki ikki undir við, at hann verður nær New York. Eg kann ikki nú geva allar grundir mínar, men eg eri vís í, at eitt og hvørt stað innan tríati ensk míl frá hesum býi hevði verið ov nær. Kannið umhvørvið á øðrum støðum. Eg eri vís í, at fyrimunirnir við Washington, D.C., eiga at verða kannaðir gjølla.

GSAM 460.1„Vit eiga ikki at stovna henda stovnin í einum býi ella í útjaðaranum av einum býi. Hann eigur at verða stovnaður úti á bygd, har hann kann vera umgirdur av jørð.“

GSAM 460Fyrisøgn um eitt lagaligt tilboð

GSAM 460.2Við hesi vitan fór nevndin við bøn at leita rundan um Washington, tá ið eitt triðja bræv kom við hesi vegleiðing:

GSAM 460.2„Vit hava biðið um ljós viðvíkjandi staðnum fyri arbeiði okkara eystanfyri, og ljós er komið til okkara á sera greiðan hátt. Mær er givið avgjørt ljós um, at okkum fara at standa í boði staðir til keyps, sum menn við nógvum peningi hava nýtt stórar upphæddir til. Eigararnir av hesum høllum doyggja, ella hugur teirra vendist at øðrum málum, og ognin verður boðin til sølu fyri ein sera lágan prís....

GSAM 460.3„Av tí ljósi, sum mær er givið, veit eg, at høvuðssætið hjá Review and Herald fyribils eigur at vera nær Washington.“

GSAM 460Fyrisagdi staðurin verður funnin

GSAM 460.4Við hesum boðum í hond fór nevndin at leita eftir einum staði í Columbia-økinum, men eingin jørð fekst fyri minni enn túsund dollarar fyri hvørja ekru. At enda varð ansur teirra beindur at Takoma Park. Hetta er frágreiðingin hjá nevndini:—

GSAM 460.5„Vit funnu eitt jarðarstykki upp á umleið fimmti ekrur beint uttan fyri Columbia-økið, men innan býarmarkið hjá Takoma Park, sum vit kundu keypa fyri seks túsund dollarar, ella hundrað og tjúgu dollarar fyri hvørja ekru. Vit kannaðu henda stað gjølla. Vit funnu út av, at ein lækni úr Boston fyri nøkrum árum síðani hevði valt hann til stað fyri eitt heilsuhæli. Sagt verður, at hann hevði nýtt umleið seksti túsund dollarar til keypið og til at rudda burtur allan runnavøkstur, viðarbulir og burturkast. Fíggjarligir trupulleikar forðaðu honum í at fremja ætlanir sínar, og jarðarstykkið kom í hendurnar á einum manni, sum hevði veð í tí, og kostaði honum fimtan túsund dollarar.

GSAM 461.1„Borgararnir í Takoma Park, umboðaðir av borgarstjóranum og nøkrum av hinum leiðandi monnunum, bjóðaðu okkum sera hjartaliga vælkomin til staðið og vissaðu okkum um vinarligt samstarv við at fremja ætlanir okkara.

GSAM 461.2„Á øllum ferðum okkara og í allari leitanini funnu vit einki annað stað, sum so væl sum hetta samsvaraði við ásetingarnar í vitnisburðunum. Vit trúgva, at forsjón Guds hevur leitt okkum til tað staðið, sum hann vil hava okkum at vera á.“

GSAM 461.3Við atliti at teimum mongu vitnisburðum, sum eru gingnir út, og sum eru lagdir fram í hesum og undanfarnum kapitlum, latið okkum „trúgva á Harran, Gud okkara, so vit kunnu standa føst; og trúgva profeti hansara, so tað kann gangast okkum væl“, so vit kunnu vera fyrireikað til tær hendingar, ið enn liggja í framtíðini, og ikki verða tikin av óvart av teimum.

Notes

  1. 2. Krønikubók 20:20. ↩
  2. Fyrstu rit, s. 272. ↩
  3. Sama rit, 282-283. ↩
  4. 2. Korintbræv 13:8. ↩
  5. Sálmur 76:10. ↩
  6. Vitnisburðir til samkomuna, bind 5, s. 451. ↩
  7. Vitnisburðir til samkomuna, bind 5, s. 451. ↩
  8. Ezekiel 8:1. ↩
  9. Dániel 10:7. ↩

Note

Back