Formæli til útgávuna frá 1992
GSAM -[Viðmerking frá ritstjóranum av CD-ROM-útgávuni: Av tí at útgávan frá 1992 hevði við áður óútgivið tilfar eftir Loughborough (sum ískoyti A), verður tað mett hóskandi at taka við hetta nýggjara bakgrundartilfarið og ta søgu og tær eygleiðingar, ið hoyra til.]
GSAM 5Stutt ævisøga
GSAM 5.1John Norton Loughborough var eygnavitni til stovnanina av samkomu sjeyndadagsadventistanna. Eitt stutt yvirlit við hansara egnu orðum um lív og tænastu hansara (tikið úr ískoyti A) gevur bakgrundina fyri hesi nýggju útgávuni av bók hansara.
GSAM 5.2Eg varð føddur í Victor í Ontario County, N.Y., 26. januar 1832. Henda bygdin við 200 ella fleiri íbúgvum var í fleiri míla ummáli umgyrd av einum væl bygdum landbúnaðarøki. Hon lá á gomlu postvognsleiðini úr Albany til Buffalo. Í hesi bygd gekk eg í sunnudagsskúla og til gudstænastu til várið 1848, tá ið býurin Rochester, N.Y., gjørdist miðstøð mín. Bæði pápi og abbi mín vóru staðbundnir prestar í metodistakirkjuni, men vunnu sjálvir til lívsins uppihalds....
GSAM 5.3... Í seinastu vikuni í desember 1843 hoyrdi eg fyrstu ferð eina prædiku um afturkomuna. Tað var bróðir James Barry, ið talaði um evnið: „Tímin fyri dómi Hansara er komin.“ Hin veldiga megi Guds bar sannleikan, sum hann boðaði, inn í hjørtuni. Tað var, sum stóðu vit fyri dómstóli Guds. Tá ið presturin síðani kom við áheitan síni, trokaði eg meg fram saman við mongum øðrum, so at biðið kundi verða fyri okkum. Og har byrjaði eg fyrstu ferð at biðja og søkja Gud....
GSAM 5.4Um veturin 1852, áðrenn eg var farin at prædika boðskap triðja eingilsins, grundaði eg á, um eg skuldi prædika boðskapin ella vinna mær og konu míni til uppihalds við handaligum arbeiði. Tá varð ein sjón givin systur White á møti okkara í Rochester ein sabbat, og ein beinleiðis vitnisburður varð givin mær um ikki at drála longur, men fara út og prædika boðskapin; so skuldi Harrin lata mær vegin upp til uppihalds....
GSAM 6.1Tá ið eg av álvara var komin inn í arbeiðið í teimum fyrstu árunum, kom nakað til sjóndar, sum tá var mær ein gáta. Tað var hetta: Til hvørt týdningarmikið møti í teimum ymsu statunum, sum bróðir og systir White vóru við á, bóðu tey meg koma við sær. Eg segði við meg sjálvan: „Hví biðja tey ikki hesar prestarnar í staðin fyri altíð at biðja meg?“
GSAM 6.2Og aftur: Tá ið hesi trý uppreistrini komu frá 1853 til 1865, og tey byrjaðu trý ymisk bløð, eitt til hvørt av hesum álopum, hví var eg tá hjástaddur og sá hvørt av uppreistrunum taka seg upp? Og aftur: Hví var eg hjástaddur og sá systur White í opnum sjónum meira enn fjøruti ferðir, sá læknarnar kanna hana og hoyrdi hana siga frammanundan frá tí, ið skuldi henda — tingum, ið tyktust ótrúlig hjá teimum, ið hoyrdu fyrisagnirnar, men kortini gingu bókstavliga út? Eg sigi heilt erliga, at hesi høvi ikki góvu mær orsøk at hevja meg sjálvan, men vóru mær ein gáta. Eg segði við meg sjálvan: „Hví er alt hetta soleiðis?“
GSAM 6.3... Í 1890 bað Aðalráðstevnan meg arbeiða eystan fyri Rocky Mountains. Tá kom hesin vitnisburðurin, skrivaður til elsta O. A. Olsen, og eitt avrit varð eisini sent mær: „Eg sigi: Latið elsta Loughborough gera eitt arbeiði, sum samkomurnar sáriliga hava brúk fyri at fáa gjørt. Harrin vil, at rødd hansara skal hoyrast eins og rødd Jóhannesar, har hann sigur frá tí, hann sjálvur hevur upplivað í uppruna og menning boðskapar triðja eingilsins. Lat elsta Loughborough standa á rætta stað sínum, sum ein Káleb, ið kemur fram og ber ein avgjørdan vitnisburð andlit til andlits við vantrúgv, iva og vanálit: ‘Vit eru væl førir fyri at fara hagar upp og taka hitt góða landið í ogn.’ Bindið ikki elsta Loughborough fastan í einum króki nakrastaðni. Bindið hann ikki at einum ávísum samkomusambandi. Latið hann fara bæði higar og hagar og allastaðni og siga frá tí, sum hann hevur sæð, kent og nomið við í upprunanum til boðskap triðja eingilsins.
GSAM 6.4(Sí ískoyti B við týðandi dagfestingum í lívi Loughboroughs.)
GSAM 7Ein serstøk áheitan um at breiða bók Loughboroughs út
GSAM 7.1Um aldarskiftið, eftir at bróðir Loughborough hevði skrivað Uppruni og menning boðskapar triðja eingilsins, sum var undangongubók til Stóru rørsluna um afturkomu Krists, skrivaði Ellen White hesi orð:
GSAM 7.2Núverandi støða okkara liggur mær tungt á hjarta. Vit mugu nú gera eitt arbeiði, sum átti at verið gjørt fyri langari tíð síðani. Vit mugu gera, sum Harrin beyð Mósesi at gera, tá ið Ísraelsfólk, eftir at vera farið tvørtur um oyðimørkina, lá í tjøldum við bakkar Jordans. Móses fekk boð um at minna tey á alt tað, sum Harrin hevði gjørt við tey á ferðum teirra gjøgnum oyðimørkina. Frásøgnin um hetta finst í Fimtu Mósebók.
GSAM 7.3Frásøgnin um tað, sum fólk Guds upplivdi í fyrstu tíðini av arbeiði okkara, má gevast út aftur. Mong av teimum, ið síðani eru komin til sannleikan, kenna ikki til tann hátt, sum Harrin virkaði á. Royndirnar hjá William Miller og feløgum hansara, hjá skipara Joseph Bates og hjá øðrum undangongufólkum í boðskapinum um afturkomuna eiga at verða hildnar livandi hjá fólki okkara. Bók elsta Loughboroughs eigur at fáa ans. Leiðarar okkara eiga at kanna, hvat kann gerast fyri at breiða hesa bók út.
GSAM 7.4Vit mugu royna at finna besta háttin at fara undir at líta aftur á royndir okkara frá byrjanini av arbeiðinum, tá ið vit skiltu okkum frá samkomunum og gingu fram stig fyri stig í tí ljósi, sum Gud gav okkum. Tá tóku vit ta støðu, at Bíblian, og Bíblian eina, skuldi vera vegleiðari okkara; og frá hesi støðu mega vit aldri víkja. Vit fingu undursamar opinberingar av megi Guds. Undur vórðu gjørd. Ferð eftir ferð, tá ið vit vóru komin í trongar støður, varð megi Guds sýnd okkum til hjálpar.—Bræv 105, 1903 (CWE145) (dentur lagdur aftrat).
GSAM 7Hví geva bókina út aftur?
GSAM 7.5Í ljósinum frá vitnisburðunum frammanfyri skulu vit hugsa um grundirnar til, at bróðir Loughborough fekk boð um at siga søgu okkara, og til, at vit hava kent okkum leidd til aftur at fáa frásøgn hansara út millum fólk.
GSAM 8—Áheitan um at minnast
GSAM 8.1Fram um alt gevur eitt afturlit á søguligar hendingar okkum høvi at fylgja hond Guds í verki og síggja prógv um kærleiksfullu umsorgan Hansara. Hetta byggir trúnna upp og lærir okkum av tí farna, bæði av tí góða og tí ringa. Tað minnir okkum á bíbilska grundarlagið undir samkomu okkara og vísir offurviljan hjá undangongufólkum okkara. Tað minnir okkum á andligu røtur okkara. Sum bróðir Loughborough segði á s. 33: „Var tað gott fyri Ísrael at minnast leiðslu Harrans hjá teimum, er tað so ikki eisini gott fyri okkum? Í fagnaði sigur sálmaskaldið aftur: ‘Lova Harranum, sál mín, og gloym ikki allar vælgerðir Hansara.’“
GSAM 8—Ein serstøk tíð í søguni
GSAM 8.2Árini, tá ið arbeiði sjeyndadagsadventistanna varð grundlagt, vóru ein av teimum serligu tíðunum í søguni. Í minsta lagi trý eyðkenni fyri slíkar tíðir koma okkum í hug.
GSAM 8.3(1) Tá ið ein stórur spádómur gongur út. Vanliga verður ein slík hending hvørki nógv ella til fulnar skild, meðan hon hendir. Tí er tað serliga týdningarmikið og gagnligt at líta aftur við tí innliti, sum eftirfylgjandi tíðir geva, fyri at skilja vavið á spádóminum — teir boðskapir, sum Harrin ætlaði sum núverandi sannleika fyri ta tíð í søgu jarðarinnar.
GSAM 8.4(2) Tá ið grund verður løgd undir eitt serligt arbeiði, sum Harrin ætlar at gera. Fyri at skilja slíkar tíðir er sera týdningarmikið at síggja, hvussu grundsúlurnar vórðu settar, prógvini úr Skriftini og tær hendingar undir forsjón Guds, sum stig fyri stig leiddu „undangongufólkini“, hesar byggjarar, ið vóru kallaðir til eina slíka tíð, til eina væl grundaða og skilvísa sannføring um boðskapin og uppgávuna, sum Gud hevði litið teimum upp í hendur.
GSAM 8.5(3) Tá ið stórar broytingar henda í tí sonnu halgidómstænastuni, sum fyrimyndin vísti fram til. Av tí at vegur Guds „er í halgidóminum“ (Sálmur 77:13), er avgerandi at skilja og í trúgv fylgja tí, sum Gud ger fyri at greiða syndarspurningin. Serliga gagnligt í hesum er samsvarið millum fyrru stóru broytingina og hana í adventvakningini. Harrin vil, at vit hugsa um tað, sum hendi við skiftinum úr forgarðinum inn í hitt heilaga (frá Golgata til himmalferðina), og hvussu hini gudrøknu tá í fyrstuni misskiltu tað, sum hendi, og tí upplivdu eitt sera tungt vónbrot, men at enda sóu pláss sítt í tí, sum nú varð opinberað av ætlan Guds. Royndir teirra varpa ljós á royndirnar hjá teimum trúgvandi í 1844 og eftir tað, við skiftinum úr hinum heilaga inn í hitt alraheilagasta (frá forbøn til dóm við forbøn).
GSAM 9.1Øll hesi trý eyðkennini síggja vit í grundleggingartíðini, sum lýst verður í frásøgn bróður Loughboroughs. Vit vilja fegin skilja og fáa lut í sama anda sum tey, ið leitaðu eftir sannleikanum „sum eftir fjaldum dýrgripum“, funnu hann og halgaðu alt at boða hann.
GSAM 9—At staðfesta spádómsandan
GSAM 9.2Ein onnur grund til at geva vitnisburð Loughboroughs út aftur er í okkara tíð aftur at staðfesta søguliga og bíbilska leiklutin hjá Ellen White í tænastu hennara sum rithøvundur og talari og sum ein, ið fekk ta serligu gávu Andans, sum hann vísti til í formæli sínum.
GSAM 9—Frásøgn hjá eygnavitni um grundsannleikarnar
GSAM 9.3Prógvini benda á í minsta lagi tríggjar grundir til, at Ellen White fyri um 90 árum síðani gav boð um at gera hesa bók lætt at fáa hjá mongum og at fara ígjøgnum og aftur geva út orðini og frásagnirnar hjá teimum, ið høvdu lagt grundina undir arbeiðið. (1) Hesi eygnavitnini vóru um at doyggja, og persónligu, munnligu vitnisburðir teirra vóru tí um at tagna. (2) Tey støðugt fleiri túsund, ið komu upp í samkomuna uttan persónligan kunnleika til hvørki hendingarnar ella persónarnar í grundleggingartíðini, fóru at føra til eina samkomu, ið ikki kendi tær røtur, sum Gud hevði givið henni. (3) Arbeiðið hjá teimum, ið bóru fram villulærur, fór at seta samkomuna á roynd, serliga í teirri blindu støðu hennara, sum bæði kom til sjóndar í og stóðst av tí, sum hendi í Minneapolis. Soleiðis fór álit mangra á, at Harrin yvirhøvur hevði leitt hesa rørslu, at verða sett á harða roynd á mangar ymiskar og duldar hættir. Tað fór at vera avgerandi, at prógvini um hond Hansara í verki vórðu søgd greitt og við styrki.
GSAM 9Viðmerkingar til ískoyti A
GSAM 9.4Tann spyrjandi og ivandi ókunnleikin hjá teimum, ið ikki vóru eygnavitni, kom til sjóndar longu á døgum bróður Loughboroughs sjálvs. Eitt slíkt dømi gav honum íblásturin til at skriva tað, sum her verður lagt fram sum ískoyti. Vit kenna tað sum ein framíhjárætt og eina skyldu at kunna taka svar hansara við í hesa útgávu, har tað fyri fyrstu ferð verður prentað. Vit fingu kunnleika um, at tað var til, við eini tilvísing í smáriti L. E. Frooms At finna tey horvnu profetisku vitnini. Vit endurgeva lýsing Frooms av søguni hjá handritinum, sum er ískoyti A:
GSAM 10.1Ein onnur virðismikil viðbót var eitt stórt maskinskrivað handrit, sum J. N. Loughborough hevði tastað á eini gamlari Blick-telegrafskrivimaskinu, alt við stórum bókstavum. Tað var svar hansara, skrivað í 1918 stutt fyri deyða hansara, til ákærurnar um lygn, rangsnúgving og óneyvleika, sum ávísir atfinnarar stutt frammanundan høvdu kastað ímóti fyrru bókum hansara um byrjan adventrørslunnar. Tá ið tað varð boðið einum av forløgum okkara til útgávu, var tað eyðsýniliga ikki av nóg stórum almennum áhuga til at rættvísgera eina útgávu. Tí varð tað sent høvundanum aftur.
GSAM 10.2Á ellisárum sínum gav elsti Loughborough H. A. Washburn tað; hann var tá professari í søgu á Pacific Union College og virðismetti og varðveitti tað. Ein dagin brann hús professarans í grund, og við tí fór góða bókasavn hansara. Tær fáu bøkurnar, hann hevði eftir, lógu á skriviborði hansara á skúlanum. Millum teirra var hetta handritið, ið bar heitið „Nakrar royndir“. Tá ið fyrsta fyrilestrarøð mín um rørslu fylgisveina Millers var liðug — eg var biðin at halda hana við byrjanina av víðkaða bíbliuskúlanum, ið tað árið varð hildin á Pacific Union College — kom professari Washburn við handritinum og legði tað mær í hendur við hesum orðum: „Nú skilji eg, hví hetta handritið skuldi vera eitt av teimum fáu tingunum úr øllum bókasavni mínum, ið vórðu varðveitt, tí tey lógu á skriviborði mínum á skúlanum. Gud vildi hava tað varðveitt til hesa nýtslu. Legg tað í Keldusavnið um adventrørsluna.“—s. 48, 49
GSAM 10Samstarv Harrans við menniskju
GSAM 10.3Tá ið vit skilja nakað av menniskjanáttúruni, sum hon vísir seg í okkara egnu hjørtum, vita vit væl, hvørji leiríløt Harrin altíð hevur havt at arbeiða við. Vit leggja hesa bók fram fyri at styrkja trúnna á tann hátt, Harrin hevur virkað á, og ikki fyri at byggja upp eitt falskt álit á veikleikan hjá teimum menniskjum, sum Hann søkti at fremja vilja Sín ígjøgnum. Vit royna ikki at umbera nakran av teimum háttum, sum tað menniskjaliga hjá hesum gudrøknu monnum og kvinnum kann koma til sjóndar fyri tí álvarsama sannleiksleitara í okkara tíð, ið lesur hesa bók ella aðrar frásagnir um hesar týdningarmiklu tíðir. Gud hevur altíð virkað í samstarvi við menniskju, í einleika millum tað menniskjaliga og tað guddómliga (Efesusbrævið 2:20). Latið okkum altíð lurta eftir rødd Hansara, eisini gjøgnum ótryggu orðini hjá øðrum. „Vanvirðið ikki spádómar; roynið alt; haldið fast við hitt góða.“ (1. Tessalonikubræv 5:20, 21). (Sí Útvaldir boðskapir 3:342-347)
GSAM 11Grundleggingartíðin í miðdeplinum
GSAM 11.1Vit síggja størsta virðið í hesi bók í, at hon svarar mongum spurningum (ofta eisini teimum, ið ikki verða settir) um grundleggingartíð okkara og fyrstu árini. Aðrir spurningar, sum viðvíkja seinni royndum samkomunnar við endan á nítjandu øld og síðani, verða best viðgjørdir aðrastaðni. Sendiboð Harrans hevur í vitnisburðunum lýst støðu samkomunnar tá, ljósið, sum Harrin royndi at bera henni í 1888, og avleiðingarnar av, at samkoman vrakaði tann boðskapin, bæði fyri ta tíðina og fyri árini fram til okkara dag.
GSAM 11.2Tað er týdningarmikið at síggja munin á tí, at tað, sum fólkið væntaði, varð útsett — hetta hevur verið lutur fólks Guds gjøgnum øldirnar, tá ið tey vónaðu, at koma Harrans var nær, men fingu prógv um, at hon ikki skuldi vera á teirra tíð — og tí, at ætlanir Harrans vórðu útsettar, tá ið Hann, eins og við Ísrael forðum, leiddi okkum sum fólk til landamørk Kána'ans og segði: „Farið inn“, men vit ikki fóru inn vegna vantrúgv. Latið okkum síggja, hvar vit eru, og hví vit eru her. Latið okkum læra av fedrum okkara, siga frá signing og langmóði Harrans og lata Hann gera í okkum og ígjøgnum okkum tað, sum Hann ikki fekk gjørt fyri 100 árum síðani.
GSAM 11.3(Sí ískoyti C)
GSAM 11Ein avbjóðing til samkomuna í dag
GSAM 11.4Í formæli sínum segði bróðir Loughborough, at teir 100.000 sjeyndadagsadventistarnir, sum tá mannaðu samkomuna, sýndu eina megi og ein íðinskap, ið fingu teir at tykjast sum 2 milliónir. Kunnu vit nú við sama lutfalli siga, at okkara 6 milliónir tykjast sum 120 milliónir? Hvørjar avbjóðingar ber frásøgn hansara um fyrstu árini samkomuni í dag?
GSAM 12.1Vit lata tykkum nakrar ósvaraðar spurningar eftir, sum vit biðja um, at henda nýggja útgávan má vekja:
GSAM 12.2(1) Hvar er „rørslan“ vorðin av?
GSAM 12.3(2) Hevur hon verið trúgv móti grundarlagi sínum?
GSAM 12.4(3) Í hvønn mun kunnu tær broytingar, ið vit síggja í samkomuni síðani dagar Loughboroughs, greiðast við broytingum í samfelagnum ella við, at Harrin virkar okkara millum?
GSAM 12.5(4) Hví eru vit enn her um 150 ár eftir, at rørslan fyrst fór at boða, at afturkoma Krists var nær?
GSAM 12.6Tá ið eg líti aftur á farnu søgu okkara, eftir at hava fylgt hvørjum framstigi fram til núverandi støðu okkara, kann eg siga: Lovaður veri Gud! Tá ið eg síggi, hvat Harrin hevur útint, fyllist eg við undran og áliti á Kristus sum leiðara. Vit hava einki at óttast fyri framtíðini, uttan um vit gloyma, hvussu Harrin hevur leitt okkum, og lærdóm Hansara í farnu søgu okkara.—Lívsmyndir av Ellen G. White, 196
GSAM 12.7Flyt ikki hitt gamla markið, sum fedrar tínir hava sett.—Orðtøkini 22:28 Nevndin fyri Adventist Pioneer Library. Loma Linda, California, 1. mars 1992