Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
21 / 31
21 / 31

Kapittul 18 — Forsjón Guds í útgávuarbeiðinum

John Norton Loughborough

GSAM 281.1„Tá skulu vit kenna Harran, um vit halda á at søkja at kenna hann; framkoma hansara er so vís sum morgunin.“1

GSAM 281.2Fram til juni 1849 arbeiddu elsti White og kona hansara og elsti Bates bert í statunum í Nýonglandi. Um hesa tíðina kom frøken Clarissa Bonfoey úr Middletown í Connecticut at búgva hjá húski elsta White. Stutt frammanundan var móðir hennara deyð og hevði latið henni í arv alt, ið neyðugt var til eitt lítið húsarhald. Soleiðis fekk elsti White aftur møguleika at seta búgv, og tað gjørdi hann í einum parti av húsinum hjá harra Belden í Rocky Hill í Connecticut.

GSAM 281Upphavið til nútíðar spiritismu

GSAM 281.3Hin 24. mars 1849 varð eitt felagsmøti hildið í Topsham, Maine. Á tí sabbatinum fekk frú White eina sjón, ið snúði seg um eitt evni av størsta týdningi. Sjónin verður kanska betur skilt, um vit fyrst fáa eina almenna mynd av viðurskiftunum um ta tíðina.

GSAM 281.4Seinna partin av mars 1848 byrjaðu í Hydesville í Wayne-sýslu í New York hini „gátuføru ljóðini“, ella tað, sum seinni gjørdist til „andabankan“. Hetta hendi fyrst í húsinum hjá Fox-húskinum. Seinna partin av summarinum flutti húskið til Rochester, New York. Har vórðu almennar sýningar hildnar í Corinthian Hall, og genturnar vórðu kannaðar sera gjølla av nevndum við kvinnum og monnum, ið til hetta endamálið vórðu vald millum bestu borgararnar. Meðan stóri meirilutin av fólkinum helt bankanina vera svik ella okkurt kynstrabragd, høvdu sjálvt tey mest góðtrúgnu lítla hóming av, at hetta fór at breiða seg so nógv.

GSAM 282Fyrisagnir um spiritismu

GSAM 282.1Í sjónini, sum nevnd er omanfyri, sá frú White, at hin gátuføra bankanin í Rochester og øðrum støðum var máttur Satans, og at slíkt fór at gerast alt vanligari. Hon sá eisini, at hetta fór at verða klætt í ein átrúnaðarligan búna fyri at fáa hini villleiddu at kenna seg enn tryggari og, um gjørligt, leiða huga Guds fólks at hesum og fáa tey at ivast um læru Heilaga Andans.

GSAM 282.2Fá, um yvirhøvur nakar, høvdu tá minsta hóming av, at spiritisman fór at breiða seg um jørðina, sum tá varð sagt frammanundan, ella at hon nakrantíð fór at gera krav upp á at vera ein átrúnaður við regluliga skipaðum samkomum og prestum.

GSAM 282Fyrisøgnin gongur út

GSAM 282.3At profetiin er gingin út, er tó eyðsýnt, tá ið vit hugsa um limatalið, ið verður sagt at vera 10.000.000 bara í Sameindu ríkjunum. Viðvíkjandi átrúnaðarliga búna teirra nú á døgum endurgeva vit hetta úr Yvirlit og boðberi, Washington, D.C., 12. november 1903: —

GSAM 282.4„Á landsfundinum hjá Landssambandi spiritista, ið nýliga varð hildin í hesum býi, varð ein nýggj gudstænastuskipan samtykt. Ásetingar vórðu gjørdar um at ‘víga’ prestar ella boðarar, og ein bólkur av fólki, ið trúði á spiritismu, varð viðurkendur sum ein ‘samkoma’. Hetta sæst av hesum broti úr nýggju skipanini: —

GSAM 282.5„‘Eingin prestur ella boðari skal setast yvir eina samkomu ella eitt felag, uttan at hann fyrst er formliga innsettur í embætið við tí, sum frá elstu tíðum í átrúnarsøguni hevur verið kent sum vígslugudstænasta. Eingin kann gerast valevni til vígslu, fyrr enn hann hevur fingið kall til prest hjá einari samkomu ella einum felagi, ella er settur sum trúboðari av einum spiritistasambandi í einum stati, ið er løgfest sum átrúnaðarligur felagsskapur í tí stati, har tað heldur til, ella av Landssambandi spiritista í Sameindu ríkjunum í Amerika. Øll, ið søkja prestastarv ella trúboðarastarv, skulu í minst trý ár hava havt fullan limaskap í einari spiritistasamkomu ella einum spiritistafelagi og í minst tvey ár hava havt loyvi sum royndarboðari frá einum statssambandi ella Landssambandinum. Prestar, sum eru settir í styttri tíð enn eitt heilt álmanakkaár, kunnu ikki vígast.’“

GSAM 283Elsti White í Oswego, New York

GSAM 283.1Av tí at útgávuarbeiðið hevði heimstað í Oswego í New York, flutti elsti White úr Connecticut hagar á heysti 1849. Har varð ein ráðstevna hjá hinum trúgvandi hildin sama ár, hin 3. november. Um arbeiði teirra aftaná sigur frú White: —

GSAM 283.2„Vit gjørdu tá av, at tað var skylda okkara at arbeiða í statinum New York. Maður mín kendi tað sum eina byrðu á sær at skriva og geva út. Vit leigaðu eitt hús í Oswego, læntu húsbúnað frá brøðrum okkara og settu búgv. Har skrivaði, gav út og prædikaði maður mín. Honum var neyðugt at vera í herklæðunum hvørja løtu, tí hann mátti ofta stríðast við fólk, ið søgdu seg vera adventistar, men sum talaðu fyri villulæru, prædikaðu eina ávísa tíð fyri afturkomuna og royndu at vekja fordómar móti trúgv okkara hjá so nógvum sum gjørligt.“2

GSAM 283Yvirlit um afturkomu Krists kemur út

GSAM 283.3Á heysti 1850 varð hildið ráðiligt at flyta enn eina ferð. Elsti White flutti tí til Paris í Maine, har fyrsta bind av Yvirlit um afturkomu Krists og sabbatsboðberi varð givið út tvær ferðir um mánaðin. Tað fevndi um trettan bløð, hvørt við átta síðum í tveimum teigum; prentaði flaturin á hvørjari síðu var 7 1/8 x 10 1/4 tummar til støddar. Fyrsta blaðið var dagfest í november sama heyst, og seinasta blaðið hin 9. juni 1851.

GSAM 284.1At blaðið var vorðið størri enn Sannleiki fyri hesa tíð, var eitt sera gott tekin um samsvarandi útbreiðslu sannleikans, um at fleiri arbeiddu fyri søkina, og at fleiri stuðlaðu arbeiðinum. Av tí at blaðið varð latið ókeypis, varð væntað, at vinir søkarinnar fóru at hjálpa til við útgávuni, og tað gjørdu teir. Hóast tey trúgvandi fyri tað mesta vóru fólk við smáum korum, hjálptu tey eftir tí, sum Harrin hevði signað tey við, og gjørdu eftir førimuni sítt til at reka vagn sannleikans fram.

GSAM 284J. N. Andrews byrjar at prædika

GSAM 284.2Um hesa tíðina byrjaði J. N. Andrews, ið búði í Paris í Maine, sítt almenna arbeiði sum boðari evangeliumsins og høvundur av greinum um átrúnaðarlig evni. Í Yvirliti fyri mai 1851 hevði hann eina grein á meira enn fimm síðum um hinar tríggjar boðskapirnar. Í henni tulkaði hann profetiina um hitt tvíhyrnta dýrið í Opinberingini 13 sum eina lýsing av Sameindu ríkjunum. Bert við støði í profetiini helt hann uppá, at tað at noyða fólk at halda sunnudag sum sabbat fór at verða grundarlagið undir einari endaligari sameining av kirkju og stati í hesi tjóðini. Grundgeving hansara hvíldi heilt og fult á profetiini, tí eingin rørsla tá bendi serliga greitt tann vegin. Tað sterkasta, ið kundi finnast til stuðuls fyri hesum, var ein útsøgn hjá dr. Durbin úr Kristiligum talsmanni og tíðindablaði, sum segði: —

GSAM 284.3„Tá ið kristindómurin verður hitt siðaliga og andaliga lívið í statinum, er staturin skyldugur til, gjøgnum myndugleikar sínar, at forða fyri opnum brotum á hin heilaga sabbat sum eini verju fyri sínari egnu tilveru.“

GSAM 285Garðar seldir fyri at hjálpa arbeiðinum

GSAM 285.1Tað var um hesa tíðina, at menn sum Hiram Edson úr New York og Cyrenius Smith úr Jackson í Michigan vórðu leiddir til at selja garðar sínar, ið vóru verdir $3.500 hvør, og leiga sær garðar í staðin, so at teir høvdu pening at hjálpa við í ymsum tiltøkum, ið fóru at koma í sambandi við framhaldið av arbeiðinum fyri boðskapin.

GSAM 285Útgávuarbeiðið verður flutt til Saratoga

GSAM 285.2Í 1851 flutti elsti White úr Paris í Maine til Saratoga Springs í New York. Har setti hann aftur búgv við læntum húsbúnaði og gav út annað bind av Yvirliti um afturkomuna; fyrsta blaðið var dagfest hin 5. august sama ár. Hetta bindið fevndi um fjúrtan bløð og kom út tvær ferðir um mánaðin. Seinasta blaðið varð givið út hin 23. mars 1852. Navn blaðsins varð broytt eitt sindur frá Yvirlit um afturkomu Krists, sum í 1. bindi, til Yvirlit um afturkomuna og sabbatsboðberi, sum tað enn eitur nú í 82. bindi sínum. Blaðið varð vaksið til tríggjar teigar á hvørjari av teimum átta síðunum; prentaði flaturin á hvørjari síðu var 8 1/4 x 11 3/4 tummar til støddar.

GSAM 285.3Av øktu støddini á tí blaði, ið tá var og enn er blað trúarsamfelagsins, sæst, at hvør broyting var til tað betra. Hetta vísti ein rímiligan framgang og var eitt greitt prógv um, at arbeiði triðja eingilsins „var komið fyri at verða verandi“.

GSAM 285Útgáva í Rochester — við egnari handpressu

GSAM 285.4Hin 6. mai 1852 kom fyrsta blaðið í 3. bindi av Yvirlit um afturkomuna og sabbatsboðberi út í Rochester, New York. Tað varð prentað á eini pressu og við prentstavum, sum sjeyndadagsadventistar áttu. Hiram Edson hevði lagt pening út til keyp av eini Washington-handpressu við prentstavum og tilføri til at útbúgva prentsmiðjuna. Hann skuldi fáa peningin aftur, so hvørt sum gávur komu inn frá vinum sannleikans. Hendan handpressan stóð í prentsmiðjuni hjá Yvirliti og boðbera í Battle Creek, Michigan, til hon varð oyðiløgd í eldinum hin 30. desember 1902. Tá varð hon hildin at vera besta pressan í prentsmiðjuni til royndarprent. Í blaði nr. 12 í 3. bindi, hin 14. oktober 1852, varð boðað frá, at tað hevði kostað $652.93 at útbúgva prentsmiðjuna við hesi pressu og hesum tilføri, og at $655.84 vóru komin inn til hetta endamálið fram til tann dagin. Av hvørjum av hesum tólv bløðunum vóru 2.000 eintøk givin út og býtt út ókeypis.

GSAM 286Vegleiðari ungdómsins byrjar at koma út

GSAM 286.1Í august byrjaði prentsmiðjan hjá Yvirliti at geva út Vegleiðara ungdómsins sum mánaðarblað. Nú er tað eitt vikublað við fýra ferðir so nógvum lesnaði í hvørjum blaði, sum tað hevði tá.

GSAM 286Uriah Smith kemur at arbeiða á prentsmiðjuni

GSAM 286.2Í 1853 byrjaði elsti Uriah Smith at arbeiða á prentsmiðjuni hjá Yvirliti og boðbera, har hann hevði eitt ábyrgdarmikið starv í eina hálva øld. Tað árið, 1853, varð fyri fyrstu ferð sagt í Yvirliti og boðbera, at tey, ið ynsktu tað, kundu keypa útgávur okkara fyri kostprísin. Øllum øðrum varð prentaða tilfarið latið ókeypis, tí hallið varð goldið við gávum frá gávumildum og fúsum hjørtum. Í 1854 varð boðað frá, at prísurin á Yvirliti, sum kom út tvær ferðir um mánaðin, var $1.00 um árið. Sama ár, á einum tjaldmøti í Macomb-sýslu í Michigan í juli, varð roynt at selja útgávur okkara. Á hesum møtinum vórðu bøkur seldar fyri $50. Um hesa royndina segði elsti White í Yvirliti: „Hetta vísir, at bøkur okkara kunnu seljast.“

GSAM 286Áheitan um ein smáritagrunn á $500

GSAM 286.3Í Yvirliti hin 12. oktober og 24. desember 1854 varð heitt á fólk um at savna $500 í ein smáritagrunn, so at prentsmiðjan kundi lata boðarum smárit til ókeypis útbýting í sambandi við arbeiði teirra. Eisini varð biðið um ein „hjálpargrunn á $500 til prentsmiðjuna, so at Yvirlit kundi koma regluliga út hvørja viku, í staðin fyri at útgávan av og á steðgaði í eina viku vegna peningatrot“.

GSAM 287J. P. Kellogg og Henry Lyon selja garðar sínar

GSAM 287.1Tað var í hesum tíðarskeiði, at J. P. Kellogg úr Tyrone og Henry Lyon, ið búði nær við Plymouth í Michigan, seldu garðar sínar, sum vóru verdir umleið $3.500 hvør, við tí eina endamáli at hava pening at nýta til at fremja arbeiðið. Soleiðis stigu enn tveir brøður úr Michigan fram í rættari løtu, við peningi til taks og fúsum hjørtum, at taka eitt tak, har hjálpin var mest fyri neyðini. Hin fyrri fór at gera kustar í Jackson í Michigan, meðan hin seinni flutti til Battle Creek og arbeiddi sum timburmaður fyri at breyðføða húski sítt.

GSAM 287Øll bløð og allar bøkur okkara fyri $3.00

GSAM 287.2Tá ið 6. bind endaði í juni 1855, kundi ein fyri $3.00 fáa Yvirlit og Vegleiðaran í eitt ár, umframt eitt heilt savn av øllum heftum og smáritum og eina sálmabók av tí slagnum, sum tá varð nýtt — tilsamans tjúgu og seks hefti og smárit. Ásetti prísurin á Vegleiðaranum var tjúgu og fimm sent fyri tólv bløð.

GSAM 287Prentsmiðjan hjá Yvirliti verður boðin til Michigan

GSAM 287.3Í apríl 1855 vitjaðu elsti White og kona hansara aftur í Michigan og hildu møti á fleiri støðum. Hin 28. og 29. sama mánað varð ein ráðstevna hildin í Battle Creek. Har samtyktu brøðurnir í Battle Creek at bjóða elsta White at flyta prentsmiðjuna hjá Yvirliti úr Rochester til Battle Creek. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg og Henry Lyon játtaðu at lata $300 hvør sum rentufrítt lán, tilsamans $1200, at keypa eitt grundstykki og byggja eina prentsmiðju fyri. Teir útvegaðu tí eitt grundstykki á landsynningshorninum, har West Main og Washington Street møtast, og reistu har ein træbygning í tveimum hæddum, 20 x 30 føtur til støddar, við stólpum, ið vóru tjúgu føtur høgir.

GSAM 288Fyrsta samkomuhúsið í Battle Creek

GSAM 288.1Um somu árstíð varð fyrsta samkomuhúsið hjá sjeyndadagsadventistum í Battle Creek reist, 18 x 24 føtur til støddar. Hesin einfaldi bygningurin, klæddur við standandi borðum og listum yvir samanleggingunum, stóð nær við útnyrðingshornið, har Van Buren og Cass Street møtast.

GSAM 288Í fyrstu prentsmiðju okkara

GSAM 288.2Fyrsta blaðið av Yvirliti, ið varð givið út í Battle Creek í eini prentsmiðju, sum sjeyndadagsadventistar áttu, var dagfest hin 4. desember 1855. Prísurin á blaðnum varð tá ásettur til $1.00 fyri hvørt bind við tjúgu og seks bløðum, men heitt varð á fólk um at geva gávur, so at blaðið kundi sendast ókeypis til fátæk, ið vóru stuðul verd. Frá hesi tíðini og frameftir skrivaðu elstarnir Waggoner og Cottrell næstan støðugt í Yvirlit um afturkomuna.

GSAM 288.3Í Yvirliti hin 18. desember 1855 kom útgávunevndin við eini útsøgn, ið kann ljóða løgin fyri tey, sum nú arbeiða á prentsmiðjuni. Hon ljóðaði soleiðis: „Vit síggja onga orsøk til, at tey, ið arbeiða á prentsmiðjuni, ikki skulu fáa rímiliga løn fyri tænastu sína. Blaðstjórin fær bert helvtina av tí, sum hann kundi fingið aðrastaðni.“ Her kann vera vert at nevna, at vanlig løn tá ikki var so mikið sum helvtin av tí, hon er nú á døgum, og at hálv løn tá ikki var meira enn ein triðingur ella ein fjórðingur av tí, prentsmiðjan nú rindar fyri líknandi arbeiði. Arbeiðsfólkini á prentsmiðjuni góvu tá helvtina av virðinum á tænastu síni sum gávu, so at evangeliið um sannleikan fyri hesa tíð kundi verða givið út.

GSAM 288Áheitan um eina maskinrikna prentpressu og eina drívmaskinu

GSAM 288.4Í Yvirliti hin 19. mars 1857 varð fyri fyrstu ferð skotið upp, at tørvur var á eini maskinriknari prentpressu og eini drívmaskinu, og at tær áttu at verða útvegaðar til prenting av bløðum, smáritum og bókum. Sum fráboðað hin 2. apríl varð gjørt av at keypa eina maskinrikna Adams-prentpressu, og sjey menn lovaðu at lata $100 hvør til keypið. Í næsta blaði varð sagt, at pressan og drívmaskinan fóru at kosta umleið $2.500, og at tilsøgn longu var fingin um $1.700.

GSAM 289.1Í eini oddagrein eftir elsta White í Yvirliti hin 13. august 1857 stendur henda eggjandi útsøgn: „Prentsmiðja okkara er skuldarfrí. Vit hava ein almennan bókagrunn á $1.426, sum nú er bundin í bókum. Nýggja maskinrikna prentpressan er í gongd og virkar avbera væl, og útlitini eru góð fyri, at hon skjótt verður rikin við gufuorku og øll goldin. Tjaldarbeiði okkara fær munandi betri stuðul enn fyrr.“

GSAM 289Fyrsta frágreiðing um bókasølu

GSAM 289.229. okt. 1857 varð sagt frá í Yvirliti og boðbera, at bókasølan í teimum báðum undanfarnu árunum var $1,287.91; hetta var fyrsta frágreiðingin av hesum slagi fram til hesa tíð. Tað var eitt tekin um framgongd í arbeiðinum og tí ein kelda til uppmuntran, tí tað vísti, at sannleikin fekk størri styrki og «sum streymar av ljósi gjørdi sær leið kring allan heimin».

GSAM 289Yvirlitsstovan ein tryggur goymslustaður

GSAM 289.3Í Yvirliti og boðbera 13. aug. 1858 varð hugskotið fyrstu ferð borið fram fyri fólki okkara at gera stovuna til goymslustað fyri avlopspening. Fólk, sum høvdu pening, tey ikki høvdu brúk fyri beinanvegin, kundu seta hann í stovuna og taka hann út aftur nær sum helst eftir boðum, tá ið tey høvdu tørv á honum, og soleiðis lata stovuna fáa ágóðan av honum. Tá ið henda áheitanin varð tikin til eftirtektar, gav hon arbeiðinum enn størri fíggjarligan styrk.

GSAM 289.4Frá teirri tíð og fram til hesa (1905) hevur eingin nakrantíð mist ein dollar, sum soleiðis er lænaður okkara forløgum, ella ikki fingið peningin aftur, tá ið biðið varð um hann. Teir skilagóðu og umhugsnu eru komnir at meta okkara útgávustovur sum ein tryggari stað at seta avlopspening sín enn bankar, sum so ofta fara á húsagang. Bankar hava heimsins álit, meðan okkara forløg hava allan styrkin hjá samkomuni sum sítt «bakland».

GSAM 290Samband sjeyndadagsadventista um útgávu skipað

GSAM 290.1Samband sjeyndadagsadventista um útgávu varð skipað 3. mai 1861, og rundskriv vórðu send út við áheitan um at tekna partapening fyri $10 hvønn part. Eftir tvær vikur varð kunngjørt, at $4,080 í partapeningi longu var teknaður.

GSAM 290.2Frá 11. juni tað árið varð Yvirlit og boðberi givið út av Sambandi sjeyndadagsadventista um útgávu. Fyrsti bygningurin, sum sambandið reisti, lá á landsynningshorninum av Main og Washington Streets, á staðnum, haðan gamli timburbygningurin varð fluttur til Kalamazoo Street. Henda bygningurin var tvær hæddir, við heilum múrsteinsveggjum. Hann var formaður sum ein grikskur krossur og vendi norður móti Main Street. Longsta mát eystur og vestur var 44 føtur, og norður og suður 72 føtur.

GSAM 290Fyrstu útgávur á øðrum málum

GSAM 290.3Stig fyri stig gekk boðskapurin fram, og hvør framfúsin rørsla hevði lyndi til at styrkja og savna arbeiðið. Á hesi tíðini gav forlag okkara út fimm smárit á fremmandum málum, trý á danskt-norskt og tvey á franskt; soleiðis varð byrjað at prenta til fremmand lond.

GSAM 290.4Við støðugari fjølgan av limatali var ein støðugur og samanhangandi vøkstur í fíggjunum. Hetta sæst í frágreiðingini í Yvirliti og boðbera 16. mai 1863, har skrivarin hjá sambandinum gav eina yvirlit yvir samlaðu inntøkurnar soleiðis:

GSAM 290
Móttikið í pørtum og gávum til sambandi higartil$10,374.13;
móttikið frá Rochester-stovuni700.00;
móttikið til eyka tilfar300.00;
móttikið til bókagrunn1,355.00;
móttikið til kraftarpresu og maskinu2,500.00;
tilsamans$15,229.13

GSAM 291.1Skrivarin sigur víðari:

GSAM 291.1«Eftir eini tryggari meting av ogn sambandsins verður virðið mett ikki at vera minni enn $20,000, sum er næstan $5,000 meira enn vinir arbeiðisins hava goldið. Hetta talar væl um heiðarleikan og trúfesti hjá bróður White og teimum, sum hava starvast saman við honum í Yvirlitsstovuni. E. S. Walker, skrivari.»

GSAM 291Flytingin av Yvirliti og boðbera til sambandi

GSAM 291.2Tá ið útgávuarbeiðið var komið til hesar úrslit við strævnum arbeiði og offrum hjá elsta White, áttu vinningarnir haðani í veruleikanum honum; tí vinningurin var í veruleikanum hansara sjálvsavnoktan, vinnuliga hegni og varliga leiðsla. Men í staðin fyri at krevja hann ella nakran part av honum, lat hann alt fegin til samkomuna; og meira enn tað: tá ið sambandið eftir skipan sína samtykti, at hann skuldi fáa $6 um vikuna fyri tænastu sína, tók hann bert ímóti $4 um vikuna.

GSAM 291Eitt blað á Kyrrahavsstrondini

GSAM 291.3Í Yvirliti og boðbera 21. apríl 1874 var ein grein eftir elsta White, har hann, tá ið hann umrøddi arbeiðið á Kyrrahavsstrondini, segði, at skjótt fór at verða kravt, at eitt vikublað varð stovnað til frama fyri arbeiðinum á teirri strondini. Stutt eftir opnaðist leið til at keypa eina lítla nøgd av støvum og tilfari í Oakland, og við hesum varð í juni byrjað at geva út eitt hálvmánaðarblað, kallað Tekin tíðanna.

GSAM 291At savna pening

GSAM 291.4Eftir at seks bløð av Teknum tíðanna vóru prentað, fór elsti White aftur eystureftir og bað California-samkomusambandið leggja til rættis útgávuna av blaðnum. Á Aðalráðstevnuni 15. aug. 1874 varð eitt uppskot lagt fyri eystara brøðurnar um at savna $6,000 til at keypa presu, maskinu og støvar til Tekna-stovuna, um brøðurnir á Kyrrahavsstrondini vildu savna $4,000 til at tryggja eitt grundstykki og reisa ein hóskandi bygning til eina stovu.

GSAM 292.1Elsti George I. Butler, sum tá var limur í nevnd Aðalráðstevnunnar, var við á legustevnuni í Yountville, Cal., og legði brøðrunum uppskotið fram. 11. okt. 1874 svaraðu teir áheitanini við at lova at gjalda upphæddina $19,414 í mynt.

GSAM 292Pacific Press stovnað

GSAM 292.22. febr. 1875 komu elsti James White og kona hansara til Oakland, saman við elsta J. H. Waggoner og øðrum dugnaligum arbeiðsfólkum. 12. í sama mánaði varð kallað saman til eina serliga setu hjá California-samkomusambandinum fyri at taka støðu til staðið, har bygningar skuldu reisast til Tekna tíðanna-stovuna. Eftir gjølla umhugsan varð gjørt av at tryggja grundstykkini á vestursíðuni av Castro St., millum 11th og 12th Sts. Sama dag keyptu elsti White og John Morrison hesi grundstykki og tóku skeytini í egnum nøvnum, við tí treyt, at tá ið sambandið varð stovnað, skuldu teir lata tí so nógv av jørðini, sum varð hildið neyðugt til felagið.

GSAM 292.31. apríl 1875 varð Pacific sjeyndadagsadventistiska útgávusambandið stovnað í Oakland, og partapeningurin varð settur til $28,000. Miðparturin av grundstykkjunum á Castro St. varð, eftir avtalu, latin sambandinum, og ein bygningur varð beinanvegin gjørdur av O. B. Jones úr Battle Creek, Mich.; skap og stødd vóru tey somu sum á stovuni, ið var reist í Battle Creek, uttan at bygningurin í Oakland var úr træi í staðin fyri múrsteini. Tá ið bygningurin var klárur at flyta inn í, varð Tekin tíðanna flutt í nýggju hølini fríggjadagin 27. aug. 1875.

GSAM 293Flutt til Mountain View

GSAM 293.1Í hesum bygningi varð útgávan av tíðarritum og bókum hildin fram við góðum úrsliti til 1904, tá ið gjørt varð av at flyta prentsmiðjuna út á landið. Stjórin á Pacific Press gav hesa grundgeving fyri broytingini:

GSAM 293.1«Í mong ár hevur leiðslan í Pacific Press Publishing Company kent, at jørðin, sum nú verður nýtt av útgávustovu teirra, er ov virðismikil, og jørðflatin ov trongur, mitt í einari stórari borg í einum bústaðarøki, til verksmiðjuendamál, og at tað á nógvum økjum er skilagott at leita eftir einum staði á bygd, har jørðin er bíligari, har heim í frískum umhvørvi kunnu verða útvegað starvsfólki, við nóg góðum rúmi til urtagarðar, frukttrø og frískt loft; og har flutningsmøguleikarnir eru góðir. Ein slíkur staður er funnin og tryggjaður í bygdini Mountain View, Santa Clara County, 39 míl sunnanfyri San Francisco, ein staður, sum sameinar nógvar fyrimunir hjá býnum við fyrimunirnar av einum heilsugóðum lívi á bygd.»

GSAM 293Prent byrjað í fremmandum londum

GSAM 293.2Sum tekin um, hvussu sannleikurin breiddi seg, leggja vit til merkis, at frá 1875 til 1878 varð prentarbeiðið byrjað í Basel í Sveis og í Christiana í Noregi.

GSAM 293.3Um heystið 1875 varð í Yvirliti og boðbera givin ein frágreiðing um bókasøluna hjá Yvirlits- og boðberastovuni einsamallari í sjey ár, frá 1868 til 1875, upp á $85,644.54, næstan seksfaldaða øking samanborið við tey sjey undanfarnu árini; og sølan hjá øllum fýra stovunum (Michigan, California, Sveis og Noreg) í trimum árum, frá 1875 til 1878, var $98,163.73.

GSAM 293.4Í Yvirliti og boðbera 17. okt. 1878 varð sagt, at allar bøkur, smárit og traktatir, sum Yvirlitsstovan hevði prentað áðrenn 1864, taldu 50,058,000 síður. Frá 1864 til 1878 var síðutalið 158,130,951, ella tilsamans 208,188,951 síður.

GSAM 294Vegleiðari ungdómsins gjørdur til vikublað

GSAM 294.1Fram til 1. jan. 1879 hevði Vegleiðari ungdómsins komið út hvønn mánað, men tá ið tað fór inn í sítt 27. ár, varð tað givið út hvørja viku; og soleiðis varð nytta tess fýrfaldað.

GSAM 294Hvat elsti White lat sambandinum

GSAM 294.2Í Yvirliti og boðbera 23. jan. 1879 eru nakrar frágreiðingar frá elsta White um samband hansara við arbeiðið, sum tað er hóskandi at taka við her, tí tær varpa meira ljós á offurini í útgávuarbeiðinum. Tilvitingin ljóðar soleiðis:

GSAM 294.3«Tá ið Útgávusambandið varð stovnað í Battle Creek, Mich., í 1861, góvu vit okkara haldaralista og rættin til at geva øll okkara verk út aftur (sum seinni varð mett at vera vert $10,000) til sambandsins, so at vit bert vóru verd $1,000; og vit hildu fram við arbeiði okkara sum ritstjóri, stjóri og prædikumaður fyri $6 um vikuna.

GSAM 294.4«Í 1866, tá ið vit komu aftur til Yvirlitsstovuna eftir álvarsliga sjúku, funnu vit, at stjórarnir góvu tíggju prosent í rentu av túsundum, og at partapeningurin var minkaður til $32,000;3 Men eftir fýra árum, við signing Guds, vóru skuldinar goldnar, partapeningurin hækkaður til $75,000, og vit [sambandið] høvdu $5,000 í bankunum.»

GSAM 294Støðan hjá forlagnum í 1880

GSAM 294.5Í Yvirliti og boðbera 15. jan. 1880 sigur elsti Butler:

GSAM 294.6«Forlag okkara (Battle Creek) er nýliga víðkað við at reisa ein miðpart millum teir báðar eystaru bygningarnar, og soleiðis er kapasitetur og hentleiki hjá øllum munandi øktur. Møguleikar eru til galvanoplastikk og stereotýping og til at gera bestu innbinding. Í veruleikanum verður sagt av teimum, sum eiga at vita tað, at hetta er tað fullkomnasta og fullfíggjaðasta forlagið í Michigan-ríki.»

GSAM 295.1Hóast henda víðkan gjørdist tað neyðugt, áðrenn summarið var av, at byggja ein nýggjan bygning sunnanfyri høvuðsbygningin til presurúm. Til hetta rúmið vórðu tær fimm kraftarpresurnar hjá sambandinum fluttar. Ein av hesum presunum var størri enn nakar, ið áður hevði verið nýttur á stovuni. Ein onnur av somu stødd og sniði var eisini júst sett upp á Tekna tíðanna-stovuni í Oakland, Cal.

GSAM 295.2Í Yvirliti og boðbera 17. mai 1881, tá ið hann umrøddi framgongdina hjá útgávuarbeiðinum á miðstovuni í Battle Creek, segði elsti White:

GSAM 295.3«Tak upphæddina av skuldunum hjá Sambandi sjeyndadagsadventista um útgávu frá einari gjøllari uppteljing av ognini, og eftir stendur fastogn og leysafæ ikki minni enn $105,000. Av hesum hava øll fólk okkara givið í pørtum, gávum og arvi upphæddina $34,432.17, og nakrir trúfastir menn og kvinnur, sum hava givið lív sítt til arbeiðið, hava lagt afturat [ikki í gávum, men við offri og varligari leiðslu] $70,567.83.»

GSAM 295Bókasøluarbeiðið sett í verk

GSAM 295.4Við byrjanina av árinum 1881 gjørdu fólk okkara eina nýggja roynd og fóru undir bókasøluarbeiðið til sølu av útgávum okkara. Av tí at ongar nágreiniligar frágreiðingar vórðu gjørdar av bókasølufólkunum um søluna fyrr enn í 1884, er okkara frágreiðing fyri hetta tíðarskeið gjørd eftir teimum fráboðaðu sølutølunum hjá teimum fýra forløgum. Eftir teirra tølum var sølan í fimm ár $221,248.69. Tá ið ávirkanin av arbeiðinum rakk frá trúboðsøkjum okkara í Miðevropa og teimum skandinavisku londunum, vaks eftirspurningurin eftir útgávum á fremmandum málum.

GSAM 296Bókasøla í tíggju ár

GSAM 296.1Frá 1884 til 1894, eitt tíggju ára tíðarskeið, varð sølan av stóru innbundnu bókunum í stóran mun gjørd av bókasølufólkunum. Søla teirra hetta tíðarskeiðið var $4,031,391.26. Í hesum tíðarskeiði varð arbeiðið víðkað enn meira við at stovna forløg í Avstralia; Tahiti, Kyrrahavsoyggjar; Helsingfors, Finnlandi; Hamburg, Týsklandi; og á øðrum støðum. Sølan hjá bókasølufólkunum í 1895, hóast tíðirnar vóru ringar tað árið, var eftir frágreiðingunum tilsamans $357,467.23, so at stórtalsupphæddin, íroknað søluna, sum vit longu hava nevnt, varð $4,816,773.73.

GSAM 296Søla í fimti ár $11,000,000

GSAM 296.2Fyri at finna alla søluna frá 1854 til 1. jan. 1896 mugu vit enn leggja tølini fyri søluna av handilsbókum, smáritum, traktatum og talvum afturat, soleiðis sum øll forløgini boðaðu frá fyri tey omanfyri nevndu tíggju árini; hetta var $3,458,278.23, so at stórtalsupphæddin fyri bókasøluna hjá samkomuni í 22 ár varð $8,275,051.96. Sagt á annan hátt: Sølan í 30 ár (1854 til 1884) var $424,915.24, og í teimum næstu 12 árunum, fram til 1. jan. 1896, $7,850,136.72. Hóast talið á teimum, sum arbeiða við bókasølu, er minkað seinastu átta árini, er tað ein trygg meting at siga, at frá 1854 til núverandi tíð (1905) eru útgávur hjá sjeyndadagsadventistum seldar fyri meira enn $11,000,000.

GSAM 296Prent á umleið fjøruti málum

GSAM 296.3Framgongdin hjá boðskapinum í prentaðum líki sæst, tá ið vit hugsa um, at ein byrjan er gjørd á umleið fjøruti av teimum fremstu málunum, so sum arabiskum, armenskum, basuto, bóhemskum, bulgarskum, bengalskum-indiskum, kinesiskum, donskum, enskum, estlendskum, finskum, fronskum, fijiskum, grikskum, týskum, niðurlendskum, ungarskum, hawaiiskum, italskum, íslendskum, japanskum, kaffir, lettiskum, lavonskum, maori, pólskum, portugisiskum, rumenskum, russiskum, serbiskum, sponskum, svenskum, tahitiskum, tonganskum, welskum og øðrum. Í hesum ymisku londum og tjóðum eru virkin arbeiðsfólk, sum bera sannleikar triðja boðskaparins fram.

GSAM 297.1Talið á bókum, smáritum og traktatum, sum eru prentað á teimum ymisku málunum, er meira enn 1,187. Fyri at fáa eitt eintak av hvørjum teirra og tey 87 tíðarritini hjá samkomuni4 á ymiskum málum í eitt ár hevði kravt umleið $340.

GSAM 297Hvar tey tjúgu forløgini eru staðsett

GSAM 297.2Tjúgu forløg hjá sjeyndadagsadventistum eru staðsett soleiðis: Avondale, Avstralia; Battle Creek, Mich. (2); Basel, Sveis; Christiana, Noreg; Keypmannahavn, Danmark; Cape Town, Suðurafrika; Calcutta, India; College View, Nebraska; Hamburg, Týskland; Helsingfors, Finnland; London, Ongland; Melbourne, Avstralia; Montreal, Kanada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Svøríki; Tocubaya, Meksiko; Washington, D.C. Umframt hesi forløg prenta fólk okkara bløð og traktatir í Hong Kong, Kina; Tokio, Japan; Cairo, Egyptalandi; Suðuramerika; og á Fijioyggjunum.

GSAM 297Fyrsta smáritið givið út

GSAM 297.3Eina løtu skulu vit hyggja aftur á tey amboð, sum undangongufólkini høvdu at arbeiða við. Um heystið 1853, tá ið fyrsta bókin, sum varð prentað á Washington-presuni — «Halgidómurin» — varð gjørd, hevði ein arbeiðsbólkur av systrum brotið prentørkini saman og savnað tey til heftingar, og rithøvundurin stakk tey við einum sýli til skósmíð; og eftir at permurnar vóru settar á, skar Uriah Smith tær til við einum beinum linjuli og einum hvøssum pennaknívi. Hetta varð gjørt, tí hóskandi maskinur vantaðu til henda partin av arbeiðinum.

GSAM 298.1Ikki longri aftur enn í 1861 varð alt bókmentatilfarið hjá samkomuni prentað á eina Adams-kraftarpresu, drivna av einari maskinu við tveimum hestakreftum. Nú eru á teimum ymisku útgávustovunum meira enn fjøruti dampdrivnar presur, sum støðugt prenta sannleikan fyri hesa tíð. Hesar stovur hava tilsamans yvir fimm hundrað fólk í starvi til at reka arbeiðið, meðan hundraðtals bókasølufólk eru úti á markinum og selja bøkurnar millum fólkið.

GSAM 298.2Í 1862 kundi eitt fullfíggjað sett av øllum útgávum, sum sjeyndadagsadventistar góvu út, keypast fyri $7.50; í 1904 hevði tað, sum víst er, kravt $340 at fáa eitt fullfíggjað sett. Sannarlega hevur okkurt meira enn menniskjaligt ráðlegging verkað í at skapa hesar úrslit.

GSAM 298.3Uppgongdin hjá útgávuarbeiðinum millum sjeyndadagsadventistar, sum varð spátt um í 1848, hevur veruliga verið sum gongdin hjá sólini: «Verður heitari — sendir geislar sínar» — «heldur fram á leið sína sum sólin, men hon setur ongantíð».

GSAM 298Gakk fram í trúgv — vitnisburður elsta Stone

GSAM 298.4Kappsins og álvarin hjá teimum, sum hava trýst seg fram í arbeiðinum við boðskapi triðja eingilsins, er væl lýstur í Yvirliti og boðbera 5. febr. 1884 av elsta Albert Stone, einum av undangongufólkunum í arbeiðinum, sum livdi til hann var níti ár:

GSAM 298.5«Fyrsta søgan hjá arbeiðinum var ein dagur við smáum lutum, og teir miðlar, sum vórðu nýttir, tyktust ikki vera nóg mikið til arbeiðið. Men menn og kvinnur í trúgv hava frá byrjan vitað, at sterki armur Harrans var við í hesum arbeiði. Tey vistu, at tíðin, sum var ásett til at vísa Sion náði, var komin, og at Harrin hevði lagt hond sína á at savna fólk sítt. Tey sóu, at Harrin var við róðrið, og at evangeliska skipið, lastað við leivdarsamkomuni og farmi sínum av endurreistum sannleika, royndari trúgv og fullkomnum kærleika, fór trygt at koma í havn.»

Notes

  1. Hósea 6:3. ↩
  2. Lívsmyndir av Ellen G. White, s. 128. ↩
  3. $3,000 minni enn innibetaldi partapeningurin og gávurnar. ↩
  4. Sí lista yvir tey 87 í Árbók Aðalráðstevnunnar frá 1904. ↩

Note

Back