Bung 11 — Vântirko Pahnina Thucha
GSAM 171.1“Chun vântirko dangin, ‘Babulon, khaw ropui chu a tlâwm tah, a tlâwm tah, a uirena lunginsenna uoiin hnam tinrêng a indâwntir leiin,’ tiin a hung zui a.”1
GSAM 171.2“Chuongchun in neitu chu a lunginsen a, a suok kuomah, ‘Khaw sunga kawtthlêrhai le lamtêhai chu rang takin va fe la, mi pasiehai, taksa piengsuolhai, keinbaihai le mitdelhai chu hitaka hin hung ṭhuoi lût rawh,’ a ta.”2
GSAM 171.3Lalpan a rawngbâwltuhai hmangin, “A rorêl hun chu a hung tlung tah,” ti thucha chun khawvêl a sukhnîng a. Ama mi ni inchâlhai po po chu an dit phot chun hi thuchaa hin inpumkhat thei an nih. Hi hi inneina “zân ruoiṭhe” ta dinga kohna hmasatak chu a nih. “Fiel sâhai kuomah” puong a lo ni tah a.3 Hi kohna chu suonlam chi hrang hrang siemin an thlauthlâk leiin, Vântirko pahnina thucha le inang, kohna pahnina pêk a hung ni tah a.4 Hi kohna hmang hin Lalpan mi pâwl khat chu a thutak êng pung pei le hun tâwpna chena fe pei dingin a lâk hran a nih.
GSAM 171Inneina Zân Ruoiṭhe Ta Dinga Kohna Pahnina
GSAM 171.4Rorêl hun thu khêkri zuitu, thucha pahnina chun, “Babulon, khaw ropui chu a tlâwm tah, a tlâwm tah, a uirena lunginsenna uoiin hnam tinrêng a indâwntir leiin.” a tih a. Chun zân ruoiṭhe ta dinga kohna pahnina chun, “Khaw sunga kawtthlêrhai le lamtêhai chu rang takin va fe unla, mi pasiehai, taksa piengsuolhai, keinbaihai le mitdelhai chu hitaka hin hung ṭhuoi lût ro.” a tih a. Hi Pathien Lekhabu thu pahnihaia hin Lalpa mi ni inchâlhai chu “khaw” ti an nih. An ringna thu inpheithlêng le inbuoi takhai leiin “Babulon” ti an nih. Tâwpna hun thu hril Pathien Lekhabu thu dangah chun, Lalpa a hung hma deuh chun a mihai chu “Babulon” suoksan dinga ko an ni ding ti ei hmuh a: “Babulon ropui chu a tlâwm tah, a tlâwm tah, khawhrihai chênna le thlarau bawlhhlawh tinrêng umna le vate inthieng naw, tirdakum tinrêng bâwm a hung ni tah.... Ka mihai, a suolnahai in intâwmpui nawna ding le a hremna hripuihai in tuor ve nawna dingin a sûnga inthawk chun hung suok ro.”5
GSAM 172“I Hriet Dân Kha Hre Zing Rawh”
GSAM 172.1Sardis kohran kuoma thu hrilah chun, “Chuleiin i lo dawn le i lo hriet dân kha hre zing la, chel det la, inchîr rawh. Chuleiin i ngaiven naw chun, inru angin i kuomah hung ka ta, i kuoma ka hung hun chu hriet naw i tih.” ti ei tiem a.6 Sardis kohran chu “Jezebel”—ringna mâksan kohran—sinthaw hun thim hnungah, Kohran Siemṭhatna hmanga hung suok ni âwm a nih. Sardis kohran chu kohran hring a lo ni tah ti hrila a um a; nisienlakhawm Lalpa hung ding inchûktirna a hriet a, a thlauthlâk chun, chu thil hung tlung chu “zâna inru” anga a chunga tlung thei ding hmuna mâni a insie a nih. Lalpa a hung ding a hnai pha “Inremna le himna,” tia khêkhai um dân ding chu chuong ang a ni ding ti, tirko Paula chun 1 Thessalonika 5:1-5 ah a hril a nih. Thutak êng zuituhai ruok chu “sûn nauhai” ti an na, Lalpa chu an kuomah inru angin hung naw ni.
GSAM 172.2Kohran sarihai thu hrillâwkna in hi a hrilah hin, Sardis kohran tlûkna chu Filadelfia kohran, a hming umzie chu unau inhmangaina, in a zui nghâl ti ei hmuh a. Vântirko pahnina thucha hmanga kohran chi hrang hrang po poa inthawka lâksuok ringtu 50,000 chu chuong ang tak an nih. Krista a hung thuoi ding thutak bulpui ropui chu an innghahna niin, unau inhmangaina hrui khata phuorkhâwm an ni tah a.
GSAM 173Thucha Pahnina Puong Dân
GSAM 173.11844 kum, thla 9 ni 12-a Zânril Khêkri bu chun Vântirko pahnina thucha le chu thucha puong a hung ni tâkna thil umhai chungchângah Upa J. V. Himes thu hril a pai a. A lekha chu McConnelsville, Ohio, 1844 kum, thla 8 ni 29 tiin ni ziek a na, hieng hin a ti a:—
GSAM 173.2“1840 kuma Unaupa Miller le sin kan thaw ṭan chun, ama chun kum kuo chûng thu a lo hril ta a. Chu hun sûng chun ama khat chau angin a ngîr a. Nisienlakhawm a sinthaw chu a châwl ngai nawh a, sakhua zâwmtu ni inchâlhai chu Pathien mihai beiseina dik le Lalpa hungna ta dinga inbuotsai a ṭûlzieah a sukhar hlak a. Chun Pathien tienga la inhei nawhai, mi chi tinrêng khawm chu, an bohmangna um dân le mo pa a hung pha muong taka an lo tuok theina dinga, rang takin an inchîr a, Pathien tienga an inhei a ṭûlzie an hrietna dingin a sukhar a. A sinthawna thiltum lientakhai chu chuonghai chu an nih. Sakhua pâwl hran amanih, pâwl bîk amanih tienga mihai inhei tir a tum ngai nawh.
GSAM 173.3“Lalpa a hung ding a hnai ta ti thutak kan lunglûta, mipui hmaah chu inchûktirna chu kan pawm chun, keini khawmin chu ngaidân bawk chu kan nei a. Pathien remruotnaa sin thaw dinga kohna kan nei ang zêlin, sakhua pâwl hrang hrang laiah chu lampui bawk chu kan zui a. Rawngbâwltuhai le kohranhai chu, anni sukchim ding amanih, ṭhendar a sukbuoi ding amanih chu kan sin a ni naw ti kan hril a. Kan thiltum hran nei chu khat chau a nih: rorêlna chu ‘kawtkhâr bulah’ a um ta ti vaukhânna, chu ‘khêkri’ chu pe ding le, mihriem chanpuihai chu chu thil lo tuok dinga inbuotsai dingin thlêm ding chu a nih.... Kan sinthawna an hmang ṭangkai sia, chu inchûktirna lungtaka lo pawm si naw rawngbâwltuhai le kohran mihai chun, chu inchûktirna chu an zui a, an puong a, an humhim ding a ni naw chun, an chunga hung tlung tâk hun khirh laia chun ringtu lungtlûkna nghet nei le innghatdethai le buoina an nei ding ti an hmu ta a. Chuleiin, chu inchûktirna chu do dingin thu an tlûk a; a ṭhenin dân khat, a ṭhenin dân dang hmangin, chu thu chu dang dingin an tum tah a. Hei hin an laia um kan unaupahai le unaunuhai chu hun khirh takah a sie tah a. An zâwng tam chun an kohranhai an hmangai a, suoksan ding thu an ngaituo thei nawh. Nisienlakhawm nui a an um a, nêksâwra an um a, an chanvo hlui le an hlimnahai chu dân chi hrang hranga lâkpêka an um a, ‘a huntaka bu’ chu an kuoma pêk a ni ta naw a, Châwlni tin an naa ‘inremna le himna’ ti hla thlêmna ri chu a ri pha chun, an pâwl bîk ngainatna chu an thlah rang a. An thahratna ropuia an tho a, nghâwngkawl chu an hlîp a, ‘Ka mihai, a sûnga inthawk chun hung suok ro,’ ti khêkri chu an pe tah a.
GSAM 174Hun Khirh Taka Umna
GSAM 174.1“Hi thil um dân hin hun khirh takah a mi sie a. (1) Lalpan a mihai po po inpumkhatin a khâwm ding kan beiseina, kan hrillâwkna hun tâwp bul takah kan um a ni leiin; chun (2) kan tîra inthawk chu inchûktirna dang kan lo puong zîng a ni leiin. Tuhin thil um dân a inthleng ta hnunga, keini le kan thucha lo dawng kohranhai suoksanna le an sukchimna khêkria kan tel ve chun, keini dikin kan thaw nawnaah an ngai ding a nih. Chuleiin kan la ngam nghâl naw a, kan tîra kan ngîrna ang chun kan thaw zîng a. Nisienlakhawm kohran le rawngbâwltuhai chun chu thu chu nasa taka an ṭhuoi pei leiin, Pathien ṭi chungin, thutak le Pathien nauhai sirdeia um humhimna tiengah kan ngîr hrâm a ṭûl tah a.
GSAM 174Kan Thaw Dân Ta Dinga Tirkohai Entirna
GSAM 174.2“‘Chun ama chu inkhâwmna inah a lût a, thla thum sûng chu huoisen takin thu a hril a, Pathien lalram chungchâng thu chu a hriltlângpui a, an lunglût theina dingin a thlêm hlak a. Nisienlakhawm a ṭhen lungril chu a hung hrât a, an ring naw a, mipui hmaah chu lampui chu an hrilsiet leiin, anni chu a mâksan a, inchûktirhai chu a lâk hran a, Tyrannus an ti mi pakhat inchûkna inah ni tin thu a hriltlângpui hlak a.’7 ‘A ṭhen lungril a hung hrât’ a, ‘mipui hmaah chu lampui [Lalpa hung ding] chu an hrilsiet’ hma chu, kan unauhai chun kohranhai suoksan a, an inṭhen hran dingin fui an ni nawh. ‘Siehlaw suolhai’ chu an ‘hrilsietna’ hi an tuor thei ta nawh a. ‘Beiseina hamṭha’ chu lo nghâkhai chunga nêksâwrna le ‘hrilsietna’ dân zui thei kohranhai chu, an ta dingin thurûk Babulon fanuhai chau an nih. Chuong ang chun anni chu an puong a, Chanchin Ṭha zalênnaah an hung lût tah a. Babulon hi ieng am a ni ti thuah kan rêngin kan inang naw a ni thei; nisienlakhawm Pathien hung ding le a lalram a hung hnai ta ti inchûktirna dotu po poa inthawka rang tak le kumkhuoa inṭhen ding thuah chu kan inang a nih. Hi hi hringna le thina thu a ni ti kan ring a. Lalpa hung ding thu hmusittu amanih, dotu amanih pâwlhai le inzawm zîng chu thina a nih. Mihriem thurochun po poa inthawka hung suok a, Pathien thu chunga ngîr a, ni tin Lalpa hung inlang ding lo en chu hringna a nih. Chuleiin sal nghâwngkawla dân iengkhawma tâng po po chu tuhin kan hril a: ‘An laia inthawk chun hung suok unla, inṭhen hran ro, Lalpan a tih, thil inthieng naw chu khawih naw ro; chuongchun lo dawng ka ti cheu a, in Pa nîng ka ta, nangni chu ka naupasalhai le ka naunuhai nîng in tih, Lalpa Iengkimthawtheiin a tih.’”8
GSAM 175Hrilfie Thei Naw Dona
GSAM 175.1Chu laia kohranhai le Isu hung nâwk ding ringtuhai inkâra indona um chu William Miller chun hieng hin a hril a:—
GSAM 175.2“Kristien kohranhaiin hi inchûktirna chu an hnâwl a, hi beiseina hamṭha leiin an kohran mihai chu an hnawisuok hi a um dân ding le inmil naw tak le hrilfie thei naw tak a nih. Baptist kohran ṭhenkhat chun, an ringna lei ni lovin, Lalpa hung ding ringtuhai le Lalpa zânbu an intâwmpui leiin an hnawisuok a nih, an tih ti ka hriet a. Chuong a ni chun, Sandamtu hung ding an ring lei a ni naw phot chun, Baptist kohran chau le Lalpa zânbu intâwmpui ngai kei hi, iengdinga an thuhrilna hmunah mi hnâwl am an ni leh? Hi hi suonlam dik naw a nih. Nisienlakhawm Methodisthai le Presbyterianhai chun Lalpa zânbu intâwmpui pawl hi an ring leiin, hi suonlam hi an siem thei nawh. Ieng leiin am an hnawisuok leh? A ṭhen chu Isu hung nâwkna hlahai ‘an sak’ leiin an hnawisuok thu ka hriet a; a dang chu mi â an nih tiin, an âtna tia an entir thei sun chu, Krista an lo nghâk lei chau a ni sia. Aw Pathien, ‘an thaw chu an hriet naw leiin, anni ngaidam rawh.’”
GSAM 176Kohranhai Um Dân Chungchânga Storrs Thu
GSAM 176.1Isu hung nâwk ding ringtuhai chunga kohranhai um dân chu George Storrs chun hieng hin a hril a:—
GSAM 176.2“Tu hun taka hin, an laia a khawi am, ‘Lalnu angin ka ṭhung a,’ ti naw um an nih? Chun ni khat chu khawvêl an la ding a, an ringna hnuoiah khawvêl chu a um ding a nih ti ngaituo a, anni le anni insuklâwm naw chu an laia a khawi am a um? Lalpa hung ding chu kawtkhâr bulah a um ta ti a ringzia langsâr tak le ṭi loin puongtu chu, a khawi pâwlin am an laia muong taka um an phal ding? An laia buoi lova um zîngna dân chu, hi thuah i ringna ieng anga det a ni khawm, ‘Pathien ṭi unla, a ropuina pe ro, a rorêl hun chu a hung tlung ta sih a,’ tia khêk chu i ta dinga ieng anga thupui a ni khawm, hi kuma Lalpa a hung ding i ringzia chu mipui hmaah hrilna i ‘bânsan dêr’ ding chu a ni naw maw?”
GSAM 176Mansfield Hrietpuina
GSAM 176.3Oneida, N.Y. a inthawkin, 1844 kum, thla 3 ni 21-a lekha a ziekah, L. D. Mansfield chun hieng hin a hrietpui a:—
GSAM 176.4“Vâna inthawka Lalpa hung ding nghâktu a nauhai a hmangaitakhai lungrilah Pathienin sin a thaw zîng a. ‘Chatuon Chanchin Ṭha puong ding nei a, A rorêl hun chu a hung tlung tah, tia hril’ vântirko chu an ngaithlâk chau naw dingin, a hnunga thupêk, ‘Ka mihai, a sûnga inthawk chun hung suok ro!’ ti khawm chu an zâwm dingin a ṭhuoi zîng a. Tuhuna sakhua pâwlhai hi, chak taka peithlûk a, hmu nâwk hrim ni ta naw ding Babulon khan a ṭhen tlêmte chau an ni naw ti, ka hmaa nêkin tuhin ka ring det lem ta a nih.... Nisienlakhawm chu pâwlhai laia a ṭhen chu ki tê le an inanna a langsâr bîk tak tiin ka ngai a. Thil tlung ṭhenkhat chun chu thu chu a entir a tih.
GSAM 176Mipui Buoi Lungput A Hung Lang
GSAM 176.5“Hi biala hin Lalpa hung ding puongnaa hlawtling taka lo sinthaw unaupa pakhat chun, hmun khatah hunbi taka thuhrilna ding a ruot a. Lalpan a remruot leiin, ama chu a thuhrilna ding hmun a inthawka mêl sâwm le paruk hlatakah a um a. Nisienlakhawm _____ rawngbâwltu pakhat chu mipui buoi hotu niin, Pathien Chungnungtak siehlaw taksa chu hnawih dingin hriak dum ban le vate hmul chawiin chutakah a um a. Hi rawngbâwltu bawk hin chu hnung deuh chun inkhâwm hun sei a ṭan a; nisienlakhawm hmâr ram vûr khal pui angin a deiin a khal vêk a—tû hringna khawm sukharin amanih, Pathien tienga inheiin amanih an um nawh. A tâwpah rawngbâwltu chun ‘lungbuoi mihai ṭhungnaah ṭhung ve a ṭûl dingin’ a ring thu a hril a.
GSAM 177.1“Hitaka hin inkhâwmna kan nei ta hnunga, hi khuoa pâwl tê ṭhuoitu pakhatin a pâwl mihai kuomah, tûkhawm a inah hung lût a, hi kum hin Krista a hung ding a ring tiin hril ta sienla, ama chun a ina inthawka a hnawisuok ding thu a hril a.”
GSAM 177Kohranhai Chunga Ei Mawphurna
GSAM 177.2Hi takah hin Boston, Mass.-a inkhâwm Isu hung nâwk ding ringtuhai inkhâwmpui kuoma thuhrilnaa inthawka Inhriettirna thu pakhat kan hung lâng ding a nih. Chu chu 1844 kum thla 5 ni 31-a ziek, Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale le J. V. Himes hai hming ziekna a nih. Anni chun hieng hin an tih:—
GSAM 177.3“Kohranhai chunga ei mawphurna chungthu khawm thu iemani zat hril ei tih. Thil dang tamtakah ang bawkin, hi thua khawm hin a bâk lutuka fe hi hlauum a nih tiin kan hmu. Hlauumna hmasa chu, ei zawmna kohran thuneina chun hi ang mawphurna thuah hin thu ei hril nawna dingin a mi dang a, ei phal hi a nih. Hi thua hin an kohranhaiin Pathien Lehkha Inthieng remti naw thuhai an phût chu an pawm leiin, mi sâng tamtak chu Pathien hmaa thiemnaw chang dingin an mani an insiem tah ti hi kan ringhlel nawh. Anni chun an thuah nghet taka ngîra rinum takin um hai sien chu, hrehawm tuor khawm ngai hai sien, tuhin nasatakin an him lem ding a, an tangkâi lem bawk ding a nih.
GSAM 177.4“Hlauumna pahnina chu, kohranhaiin ei chungah dik lo taka thil an thaw leiin, an chunga phuba lâ nuomna thlarau ei pawm a, chu ang pâwl po po chu thliar hran lova ei do hi a nih. Isu hung nâwk ding ringtuhaiin an zawmna kohranhai chungah an thaw ding chu, mi'n hril dingin a mi ngên khawm ni sien, mitin ta dinga hmang thei ding thupêk chu pe thei naw kan tih. Thil um dân ang zêlin, Pathien ṭi pumin an thaw ding a nih.
GSAM 178.1“Sienkhawm, ei mawphurna thawnaah le hun remchâng le tâwk tina thutak hrepui changnaah ei nghet ding a nih. Chu ang chun ei thaw leiin kohranhai chu an lungawi naw a, thu ei hril naw chauh lo chun a mi hnot suok dingin a mi vau hai sien (kohran le ei inzawmna chu inrem taka sukchat a ṭha ei ti chun, chu chu a ṭha lem khawm a ni thei), ei mawphurna chu thaw zêl ei tih; a mi hnot suok hunah khawm, dik lo taka a mi thawna chu dawhthei takin tuor ei tih, ei Pu le roiin ‘ama chunga soisietna chu puo pumin kawtkhâr pâwnah fe suok’ dingin inpe zing ei tih.”
GSAM 178.2Vântirko pahnina thucha puongtuhai chunga kohranhai thil thaw chungthu hi thulâkhaia inthawkin, “zânbu” ta dinga koina voi hni a puongna rah hmasa chu hmu thei a nih. Thlarau tienga berâm huong pakhat sùnga thruoi khâwmhai chu “taksa bawlsiet,” “kebai” le “mitdel” tia hril an nih. Chu chun an inthreina “suokpuobâlhai” in an “vua” leiin an chunga suksietna an tuor chu nasatakin a mi hriettir a nih.
GSAM 178Thutak Tharhai Dawng Dingin Mi Inthre Hran Thlansa
GSAM 178.3Vântirko pahnina thucha—“zânbu” ta dinga koina pahnina—le “Zânril khêkri” puongna hnuoia mi inthre hran a thruoi suoknaah hin Lalpa thiltum chu chieng takin hmu thei a nih. Ni hnuhnûnghai ta dinga thutak hlu takhai chu sui suok le puong ding a nih. “Rinna thuruot khuoh thlûnga tâng” kohranhaia hin chu sin chu thaw thei a ni nawh; tirko hun laia kohran khân Juda sakhuo pâwlhai le inzawm zing sia khawvêlah Chanchin Ṭha puongdar sin a thaw thei naw ang bawkin. Khata khan Pathienin inthre hran dingin a ko a,9 Chun, Isu hung nâwk ding ringtuhai khawm chu, an rinna thuruot sùnga anni chu dâwm det tuma bei dinghai kuoma inthawkin inthre hran dingin a ko bawk a nih.
GSAM 179Storrs “Thuhril Paruk”
GSAM 179.1Hi ang hin an hung suok hnulâwk chun, George Storrs ziek lekhabu tê “Thuhril Paruk” a thu um angin, la hung um ding hremna chungthuah Isu hung nâwk ding ringtu pâwlhai kuomah êng a hung thleng ti ei hmu. Chu lekhabu chun mihriem chu a pienphung angin thi thei a nih; mithihai chu thina le thonâwkna inkârah iengkhawm hriet loin an um; Pathien ngaihsak naw mihai hremna hnuhnûng chu inmang bo vongna a ni ding; chun, thithei nawna chu Pathien thilpêk, ei Lalpa Isu Krista ringna zâra chauh dawng thei a nih ti thu a hril a nih.
GSAM 179.2Isu hung nâwk ding ringtu sâng tamtakin mihriem pienphung chungthu hi an pawm a, sienkhawm an rêngin chu an pawm nawh. Rinna thu chauh a ni a, mi nungchang ṭhatna inchikna ding a ni naw tia ngai a ni leiin, a pawm nawhai chun an laiah buoina an thlen nawh. Chuleiin, Krista hungna a hnâi tah ti khawvêl hriettir dinga an ṭangruolna chu a chat nawh. Sienkhawm, chu thu chun kohranhai lungthinah an chunga thinurna a chawk tho a nih.
GSAM 179“Thuhril Paruk” Thu Dik Nawzie Hril Thei Naw
GSAM 179.3Ka umna khuaa Methodist rawngbâwltu, 1843 kuma Isu hung nâwkna thuhrilnaah a ṭang ve tawh chun, “Thuhril Paruk” chu a dawng a, a tiem a; chu thu inchûktîrna chu dik nawzie hril thei a ni naw ti a kohran mihai hmaah a pawm a nih. Sienkhawm, a kohran mi tamtakin an pawm ta ti a hrietin, mi danghai chu chu lekhabu tiem naw dingin a chah a, “An tiem chun chu thu inchûktîrna chu ring an tih” tiin. 1844 kum thla 9-ah, chu rawngbâwltu chu kum tina inkhâwmpuia inthawkin a hung kîr hnûin, thuhrilna hmunah a ngîr a, mipui hmaah Isu hung nâwkna thu chu a bansan tah. Chu ina thu hung hril dingin thuhriltuhai a lo sâwm tawhna chunga chu, inngaitlawm takin kohran kuomah ngaidamna a dîl a nih.
GSAM 179Rinna Thu Dik Naw Zawm Tia Rorêlsak
GSAM 179.4Rawngbâwltu thil thaw hnua chun, Isu hung nâwk ding ringtuhai chu rinna thu dik naw an zawm tiin an chunga thu rêl an tum ta nghâl a. Sienkhawm, Baibula inthawka an thu an hril fiena chu phal a ni leiin, kohran chu a hlawhtling nawh. An nun dân chu kohran dân le a inmil naw tiin, iemani zat chu hi kohrana inthawkin hnot suok an ni a. An rinna chu Pathien Lehkha Inthieng le a inkalh ti entîr thei naw chung sia kohran mihai an hnot suok leiin, mi dang tamtak khawm an suok ta a nih. Chu ang chun, mi za tamtakin Sandamtu an lo hmuna, Pathiena an lo lâwmna kohrana inthawkin Isu hung nâwkna thu chu kumkhuo dingin hnar a ni ta a nih.
GSAM 180.1Ka pienna khuaa an thaw ang chu ram sùng pumpuia kohran za tamtakah khawm an thaw a nih. An unau hluihaiin hi ang hin an chunga an thawhai chun zawlnei Isaia thuah hin thlamuonna nasatak an hmu: “A thu leia inthînghai u, LALPA thu chu ngai ro: Ka hming leiin a theida cheu a, a hnot suoktu cheu in unauhai chun, LALPA chu chawimawiin um raw se, an ta; sienkhawm in lâwmna dingin hung inlâr a ta, anni ruok chu zâk an tih.”10
GSAM 180Misuolhai Thinurna Inlâr
GSAM 180.2Lalpa hung ding tia an beiseina ni a hung hnâi pei angin, ringtuhai chu an sinah an hung thaw ṭangkai zuol a; misuolhai ruok chu an thinur a, an nuihsietna khawm a hung nasa zuol a nih. 1844 kum thla 10 ni 31-a Zânril Khêkri chanchinbu buotsaitu thu hnuoia mi hin chu chu a mi entîr a nih:—
GSAM 180.3“Hi hmalâknain misuolhai chunga a thlen khawm chun, hi sinah hin Pathien a um a nih ti kan ringna chu nasatakin a sukdet a nih. Lunginsietna zâra chauh sandam thei misuol pâwlin an thaw ding angin, Pathien nauhai chu a hmaa bokkhup a, inngaitlawm a, a hung inlârna ding buotsai tuma an inkhâwm laiin, misuolhai chun suolna nasatak an suklang a. Kan chanchinbu ngeia kan inhriettîrna chauh lo chu, kan inkhâwm ding thu hi khawiah khawm kan puong naw a, mipui khawm hung dingin kan sâwm nawh; sienkhawm Belial nauhai chu an hung lût khâwm a, buoina nasa an thlen a nih. Hi thla ni 12, châwlkâr ni sari zân [1844 kum thla 10 ni 12] khân, biekin enkawltu [in vêngtu] chun Châwlni [Châwlkâr ni hmasatak] ta dinga in a sâwpfai theina dingin inkhâwmna inah inkhâwmna kan nei nawh. Sienkhawm mipui inbei nuomhai chun chu in chu an lût lui a, chu thil thaw theina khawm chu an phal nawh. Sienkhawm khawpui rorêltu chun, tu ngên khawm ni lovin, rang takin a hung inrawlh a, anni chu a hnot suok a nih.
GSAM 181.1“A hnua Châwlni-a kan inkhâwmnaah chun, inkhâwmna in chu a sip hnûin, mipui inṭin tak chu in hmaa kawngah an khâwm a; an laia mi tamtak chu tuemaniin Lalpa hungna an ring leia thinur an nih. Mipui an buoi em leiin, zânah chun inkhâwmna nei a ni nawh; sienkhawm hun hmâ takah kawng chu mipui inbei nuomhaiin an sip el tah. Sienkhawm khawpui rorêltu le sinthaw ṭha tak a pulishai chu rang takin an inrawlh a, mi iemani zat chu inkhârkhuona ina an thruoi hnûin, kawng chu an sukruok ta a nih. Chu mipui um dân chu Sodom suksiet dinga a um hmâ zâna Lot kawtkhâr vêla inkhâwmhai um dân le chauh kan tehkhin thei a nih.... Hi an hmalâkna chu rang tak, hun khat vânga, hmun tamtakah a hung um leiin, Juda thla sarina ni hmasataka chu ang a hung inlâr chun, hi thla hi chu thla ngei a ni ding a nih tia kan ngaihna chu a sukdet a nih.”
GSAM 181Nuihsietuhaiin Vâna Lâk Châwina Kawrfual An Sil
GSAM 181.21844 kum thla 10 ni 22, Ni 2300 a tâwp nî khân, Paris, Maine-ah ringtuhai chu Pathien biekna inah an inkhâwm a, chu nî chun Lalpa hung a tih tiin an beisei a, Pathien kuomah ngûn takin an trongtrai a nih. Chu lai chun nuihsietu le soisietuhai chu in vêlah an hung pung khâwm a, nuihsietna hla an sak a nih. Hi mi inbei nuomhai laia mi pahni chun kawrfual vâr sei tak an sil a, in chungah an kai a, hla an sak a, in sùnga trongtrai a, Lalpa hungna nghâkhai chu an nuihsiet a nih.
GSAM 181.3Hi thil thleng leia hin Isu hung nâwk ding ringtuhaiin vâna lâk châwina kawrfual an sil ti thudik lo an puongdar chu a hung inṭan a ni maithei a nih. Isu hung nâwkna chanchinbuhaiin, 1844 kuma Isu hung nâwk ding ringtu pakhatin vâna lâk châwina kawrfual a sil a, Lalpa hung ding chu a nghâk ti thu dik ngei pakhat chauh entîrtu ta dingin $500 chen lawmman an puong tawh chung khawmin, tu khawmin thil thleng pakhat khawm an la entîr thei ngai nawh.
GSAM 182Hazen Foss Inlârna, 1844
GSAM 182.1Hi hun vêlah hin Poland, Maine-ah Hazen Foss tia hming tlangvâl pakhat a um a, thla sarina ni sâwmnaah Lalpa hung a tih ti a nghet takin a ring a nih. Mi hmêl ṭha, thu hril dân nuom le lekha khawm inchûk ṭha tak a nih. “Zânril khêkri” a tâwp hmâ châwlkâr iemani zat laiin, Lalpa chu a hnâi a hung a, Inlârna a pêk a nih. Chu Inlârnaa chun Isu hung nâwk ding ringtu mihaiin Pathien khawpui tienga an zin dân le an hlauumna dinghai chu entîr a nih. Vauna Thucha iemani zat, a hril dar ding chu pêk a ni bawk a; a kuoma entîr chu rinum taka a hril chun, chu leia a la hung chang ding fiahnahai le sukrinumnahai khawm a hmu a nih. Pu Foy ang bawkin, Pathien mihaiin khawpui inthieng tienga lampui chu famkim taka an kai theina dinga kein suon châwnna pathum chu entîr a nih. Chu hun laia an hla sak anga Lalpa chu “ni tlêma a hung ding” ti nghet taka a ring leiin, lampui kai dinga kein suon châwnna pathum chungthu Inlârna hi a hril fie thei nawh. Chun, a pienphung hrimah chapona thlarau nei a ni leiin, kraws puona chu a hnawng a, Inlârna chu hril a nuom nawh. Inlârna chu voi hni entîr nâwk a ni a; chu bâkah chun, a kuoma entîr chu hril a la nuom naw zing chun, chu mawphurna chu a kuoma inthawka lâk hmang a ni ding a, Lalpa nauhai laia a chak naw berhai laia mi pakhat, Pathienin a la puong chu rinum taka hril ding mi pakhat kuoma pêk a ni ding tiin hril a nih. A la hnâwl nâwk a. Chuongchun Inlârna pathumna chu pêk a ni a, ama chu châwltîr a ni tah a, chu mawphurna chu a chak naw berhai laia a chak naw ber pakhat, Lalpa thu thaw ding mi kuoma nghat a ni tah ti hril a nih.
GSAM 182Foss-in A Inlârna A Hril Thei Naw
GSAM 182.2Hi thu chun tlangvâl chu a sukhlau a, a kuoma entîr chu hril dingin a tum tah a, chu ang chun a thu hril ding hun a puong tah. Mihai chu en ding le ngai dingin an hung pung khâwm a nih. A thil tuor chu a ngûn takin a hril a, Lalpa'n a kuoma a entîr chu hril a nuom naw dân le a hnâwlna leia thil hung thleng ding chu a hril a nih. “Tuhin,” a ta, “Inlârna chu hril ka tih.” Sienkhawm, a vânduoi tak em! A tlâi lutuk tah: mipui hmaah milim angin thu hril thei lovin a ngîr a, a tâwpah chun lungngai nasatak pumin, “Inlârna thumal pakhat khawm ka hriet suok thei nawh,” a ta. Lungngai pumin a kut a vût a, “Pathienin a thu a thlen tah. Inlârna chu ka kuoma inthawkin a lâk hmang tah,” a ta; lungthin natna nasatak pumin, “Kei chu mi boral ka nih,” a ta. Chu hun ata chun Kristaa a beiseina a bo a, beidawngin a um tah. Isu hung nâwk ding ringtuhai inkhâwmnaah a fe nâwk ngai naw a, sakhuo thuah khawm ama ta dinga duhna a nei nawh. A um dân chu kawng tamtakah, hril tlâwm berin khawm, Pu Thlarau ngilneitak thruoina lâkbo sak mi ang a ni a, “mani lampui zawm ding le mani thil thawhaiin khat dingin kalsan” mi ang a nih. Hi lungput hi a nei zingin 1893 kumah a thi a nih.
GSAM 183Foss Inlârna Chu Mi Dangin A Hril
GSAM 183.1A Inlârna a hriet suok thei naw ata thla thum vêlah, a pindan ṭhenuma inthawkin mi dangin Inlârna a hril chu a hriet a nih. Ama umna chêngna inah chun inkhâwmna chu nei a nih. Inkhâwmna sùnga hung dingin ngen a ni a, sienkhawm hung a nuom nawh. Mi pahniin thil thuhmun an hril chun a inang thei ang chen chen, chu Inlârna chu a kuoma an entîr le a inang a nih tiin a hril a nih. Chu ang chun, a hmu sienkhawm hril a tum laia a hriet suok thei naw chu hriet a ni tah. A hnûa chu mi chu a hmu pha chun, “Lalpa'n mawphurna a nghatna a hmanruo chu hi hi a nih,” a ta.
GSAM 183Lungngai Taka Beidawngna
GSAM 183.2A tâwpah Juda hun tiem dân anga thla sarina ni sâwmna (1844 kum thla 10 ni 22) chu a hung thleng tah. Mi sâng tamtak tamtakin an beisei famkimna chu chu hunah chun an en a nih. Chu ni hnûa dinga leihnuoi thil iengkhawm an buotsai nawh. “A hung naw chun” ti ngaituona khawm an nei naw a; chu ni chun an taksa hringna hun a tâwp ding tia an beisei ang bawkin, an khawvêl thilhai chu an ruot a nih. Misuolhai chu la hung thleng ding thinurna ata tlân hmang dingin an vau a, an fuih a; anni laia mi tamtakin chu Thucha chu a dik hlauh ding an ṭi a nih. An laichinhai chu thu an pe a, an trongtrai pui a; an laia Pathien kuoma an lungthin la pe nawhai chu an kalsan thu an hril tah. A thutâwpah, leihnuoi chunga mitin Rorêltu chu hmâichâna hmu dingin ama inngai mi ang bawka, lungthin ngûn tak pumin leihnuoi thil po po chu an kalsan tah a nih. Chu ang chun, an lung an phâng em leiin an thâwk khawm a chat ding ang pumin, an Pathien biekna hmunah an inkhâwm a; hun tê tinah “vântirko chungnung aw le Pathien tawtawrâwt ri,” hriet ding le an hung ding Lal ropuina leia vân chu êng ruoh ang a hmu dingin an nghâk a nih.
GSAM 184.1Dârkârhai chu muongchangin an fe a, a tâwpah nî chu khawthlang tlângliama a tlâk pha chun, Juda thla sarina ni sâwmna chu a tâwp tah. Zân thim chun lungngaihna puon angin khawvêl chu a khuh nâwk tah; sienkhawm chu thim le chun, Isu hung nâwk ding ringtuhai lungthinah lungngai natna a hung lût a nih. Chu lungngaihna chu, ei Lalpa kha krawsa khenbeh a ni a, phûm a ni hnûa zâna a zuituhai an intieng lungngai taka an fe laia an lungngaihna le chauh tehkhin thei a nih. An phûm chu hun tâwi tê hmâa an Lal anga Jerusalema hlawhtling lâwmna puma an lo thruoi lût kha a ni si a.