Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
23 / 31

Bung 20 — Sin Bulṭan Laia Inhlânnahai

John Norton Loughborough

GSAM 311.1“Ka mi inthienghai chu ka kuomah khâwm ro; inthâwina hmanga ka leh thuthlung siemtuhai chu. Chun, vânhaiin a felna an puong ding a nih; Pathien ama ngei chu rorêltu a ni leiin.”1

GSAM 311.2Ennâwkna le Thupuongtu, 1902 kum thla 6 ni 3-a chun hieng hin ei tiem:

GSAM 311.2“Tuhin sina lûttuhai chun, a bulṭanna laia Lalpan a sin phurrit a chungah a innghat mihaiin an mâni inphatna le an mâni inhlânna thu hi a tlêm tê an hriet. Hmâna an thil tuonghai chu an kuomah hril nâwk zing ding a nih; hmâna rawngbâwltu tak takhai hmuhtirtu an inngaitlâwmna le an mâni inhlânna ang bawka sin chu an hmasuontir ding a ni leiin.”

GSAM 311.3Kohran Ta Dinga Inhriettirna Thuhai, Bu 7-a khawm hieng thuhai hi a um:

GSAM 311.3“Hi khawvêl chanchin tâwpna chu ei hnâi ta a, Pathien sin chi hrang hranghai chu tûna ei la hmu aia nasa lem mâni inhlânna leh hmasuontir ding a nih.”2

GSAM 311.41846 kuma Upa Batesin Châwlni thu chungchânga a lekhabu hmasatak ziek le insuo dinga a lung a insâwn laia thil um dân chu hril a ni tah. 1849 kuma Upa James Whitein Tuhun Thutak tia an ko chanchinbu insuo a bulṭan laia harsatna a tuong dân khawm hril a ni tah.

GSAM 311Vân Inhawng Thu Chungchâng Lekhabu Tê

GSAM 311.51846 kum favâng laia Topsham, Maine-a Pi White kuoma Inlârna pêk a ni a, lei ang vâna vâk thil ṭhenkhat entir a ni hnunga chun, Upa Batesin Vân Inhawng tia a ko lekhabu tê insuo ding ziek a buotsaih. Nisienlakhawm, chu insuo nâna hman nghâl thei sum an mamaw nasa hle. Chu an mamaw chu phuhrûk dingin, Massachusetts-a chêng unaunu pakhatin puonhlui ṭhui zâwma a siem peih thar a, a phah ta chhuat phah puon chu a lâk nâwk a, a zuor a, a man chu Upa Bates kuomah a pêk a; chu chun a lekhabu pahnina insuo thei dingin a siem tah.

GSAM 312Chikna Sin Chungchâng Lekhabu Tê

GSAM 312.11848 kum thla 11 ni 18-a Dorchester, Mass.-a chikna sin chungchânga Inlârna pêk a ni hnunga chun, Upa Batesin Pathien Hring Chikna tia a ko lekhabu tê pathumna a ziek. Chutah khawm insuo nân sum nei nawna harsatna chu a tuong nâwk a. Hmeithai la naupang pakhatin chu thil chu a hriet chun, khawpuia pâwna a in tê nei chu a zuor a, a man a hmuh chanve chu Upa Bates kuomah a pêk a. Chutianga chun lekhabu insuo man pêk thei dingin siem a ni nâwk tah.

GSAM 312Lekhabu Insuo Sin Mamawhai

GSAM 312.21851-52 kuma Isu Hung Nâwkna Ennâwkna le Châwlni Thupuongtu chu Saratoga Springs, N.Y.-ah insuo a ni a. Chutah chun Pu Thompsonin Upa White le a nupui chu man lâk loin chênna ding a pêk a; in chhûnga hmanruo an pukhaia chun in enkawlna ṭan nâwk theina an nei tah.

GSAM 312.3Chu hun laia chun Tuhun thutak ringtuhai an pung zing a, an pungna chun Upa White le Pi White ngei sinthawna mamawna a siem a. Chu le chanchinbu thu buotsai sin chun, an sinthawna ina ṭanpuitu an mamawtir a. Chu hun takah chun midang khawm lekha ziek sinah ṭanpui dinga an lung insâwn an um a. Lalpan a mihai ringna a dawn dân le an mamaw hun takah rawngbâwltuhai a din dân entirna dingin, West Wilton, N.H.-a unaunu inhlân tak, Pi Rebecca Smith thil tuong chu ei târlang a nih:—

GSAM 312.4Hun ruot a liem hnunga chun, a naupa Uriah le a naunu Annie R. chun inchûktirtu ni thei dinga inbuotsai nân sikul kai an dit hle a. An nu chun a nauhai khawvêl tienga an pêng zing ding a lau a; a lau chu a bul um hrim hrim naw a ni nawh. An nu nau hmangaina chu a nauhaiin an hmangaina hmangin an lo dawn ve a.

GSAM 313Phillips’ Inchûkna Ina Uriah Smith

GSAM 313.11848 inthawka 1851 thlengin a naupa chun Exeter, N.H.-a Phillips’ Inchûkna In a kai a. Chutah chun inchûkhai chu inchûkna sâng kum hmasatak inchûk ding an inchûktîr a, chutiang chun inchûkna sângah an lût hunah kum khat an hma theina dingin. Chu inchûk ding chu a zo tah. 1851 kuma inchûkna sâng kai nâna sum hlawh dingin sin a thaw a; nisienlakhawm, a sin thawtirtu sumdâwnna a chhiat tâk leiin a sum chu a hmansuo ta a, a tâwpah chun hun rei tak a lo beisei inchûkna sâng kai ding ruotna chu a bânsan tah.

GSAM 313Nuhmeihai Inchûkna Ina Nula Smith

GSAM 313.2Uriah chu inchûkna inah a um lai chun, a unaunu chu Charlestown, Mass.-a nula inchûkna inah a kai a. Chutaka a inchûk ding chu a zawh ṭep tah a; sikul a chhuah thuai ding a ni leiin ama le a unaupa chu Mt. Vernon, N.H.-a inchûkna in pakhat ah kum thum sung inchûktîr dingin sâwm an ni a, kum khatah $1,000 bakah ei le in le chênna pêk ding a ni bawk a.

GSAM 313.3Chu hun vêla chun an nuin “Tuhun thutak” a pom tah. A nauhai ta dinga a ṭawngṭaina chu, a ni thei chun, hmâa nêkin a nasa a, a lung a thîr lem ta hle a. Upa Batesin West Wilton a tlawh a, Pi Smithin a nauhai dinhmun chu a kuomah a hril a, an lungthlâkna ding chu ṭawngṭaina thuah an siam tah. Upa Bates chun ni tlêmtê hnunga Somerville, Mass.-a Paul Folsom inah inkhâwmna nei a beisei a, Pi Smith chun a naunu kuoma lekha thawna inkhâwmna hung dinga sâwm ding a ni a. Chu lai chun Upa Bates le a nuin, Pathienin a lung a insâwna inkhâwmna a hung theina dingin ṭawngṭai an tum a.

GSAM 313Mang Pahni A Hung Tlungkim

GSAM 313.4Upa Bates chu inkhâwmna ding pindanah a la lût ngai naw a, chuleiin a um dân iengkhawm a hriet nawh. Inkhâwm hmaa zân chun chu pindana a um chu a man a, kawtkhâr bula ṭhungna pakhat chau lo chu ṭhungna po po luah sip an nih ti a man a. A hril dinga a ruot thu chu a thlâk a, Hmun inthieng chungchâng thu a hril ti khawm a man a; hlâ hmasatak an sa zo a, an ṭawngṭai a, hlâ pahnina an sa zo a, a Pathien Lekhabu a hawng chiah a, Hrillâwkna entirna milema Hmun inthieng milem chu kawkin, “Ni 2300 thlengin; chu mi hnunga chun Hmun inthieng chu sâwpfai a ni ding,” ti a tiem lai chun, kawtkhâr chu a hung inhawng a, nula pakhat a hung lût a, ṭhungna âwl chu a ṭhung ta ti a man a. Chu mi chu Annie R. Smith a ni a, a lung a lût nghâl a, thutak chu a pom ti khawm a man a.

GSAM 314.1Upa Bates inkhâwmna chu Châwlni (ni sari ni)-ah a ni a, chu nia sikul a um naw leiin Annie chun, “Ka nu a lâwmna ding chauin ka fe ding a nih,” a ta. Chu Châwlni hmaa zân chun a fe a, a hnûm ti a man a; kawtkhâr bul a tlung chun hlâ hmasatak an sa zo tah a, ṭawngṭai a ni zo tah a, hlâ pahnina an zawh ṭep tah ti a man a; a lût lai chun kawtkhâr bula pakhat lo chu ṭhungna po po luah an ni ti a hmu a; thuhriltu dung sei, mi zahâwm le hmêl ṭha chun a la hmu ngai naw Hrillâwkna entirna milem chu a kawk a, “Ni 2300 thlengin; chu mi hnunga chun Hmun inthieng chu sâwpfai a ni ding.” ti a hril nâwk zing ti a man a. A thuhai chu a lung a lût nasa hle a, thutak a ni ti khawm a man a.

GSAM 314.2Inkhâwmna dingin hun hmaa tâwk a suok a, nisienlakhawm, a lam a bo leiin hlâ pahnina an sa zawh ṭep lai chauin chutah a tlung thei a. A lût chun, thil po po a mangaa a hmu ang tak a ni a, a mangaa mi ngei khan a man laia ang tak chun Daniel 8:14 thu chu a hril nâwk zing a. Chu chun a lungthlungah awina a nei nghâl tah.

GSAM 314.3A kawtkhâra a lût a, a ṭhungna a ṭhung hma chun Upa Batesin a mang chu a ngaihtuoh naw a. Thu dang hril dingin a inbuotsai a, nisienlakhawm a lung chu Hmun inthieng thu chungah a um zing a. Chu lekha thu chu a hril nâwk lai chun a mang chu a lungah a hung lang nghâl a, a ngaithlatuhai lungthlunga thu hril thei dinga ṭanpuina dilin ṭawng loin a ṭawngṭai a. Anniein a hriet ṭha hun ruot liemna chu a hrilfiah dânah zalênna nasa tak a nei a. Chun Vântirko pathumna thucha le Châwlni thutak chu a târlang tah.

GSAM 315Annie Smithin Thutak A Pom

GSAM 315.1Inkhâwm a khâr chun Annie kuomah a fe a, “Nang hi West Wilton-a Unaunu Smith naunu chu i ni ka ring a nih. Hmânah ka la hmu ngai nawh che, nisienlakhawm i hmêl hi ka hriet ang a ni. Zânin mangin ka hmu che a nih,” a ta. Chun Anniein a mang chu a hril ve a. Chu hmuna chu hun takah Châwlni thutak a pom ta a, a lung um dân le a tumhai po po inthlâk hlakin inkhâwmna chu a chhuah tah.

GSAM 315.2A inchûkna inah a kîr a, a thil a bawm sunga a khung a, inlam a haw tah. Upa Whitein lekhabu insuo chungchânga a buaipuihai le thuhrilnaa a sinthawhai chu a hriet chun, Pathienin a sinthawna ina va ṭanpui dingin a ko a ni ti a hriet a. 1851 kum thla 8-a Paris inthawka Saratoga Springs, N.Y.-a chanchinbu chu sawn a ni chun, Nula Smith chu sinthawtu pakhat dingin chutah a fe tah.

GSAM 315Mâni Inhlânna le Pathien Ta Dinga Inpêkna

GSAM 315.3Ennâwkna, Bu 2, A 7-naa chun, a hmâna a ruotnahai bânsana a sin a tlâwm a, ropuina ûm naw chu a thaw hnunga a lung um dân a târlanna thu tlêmtê a kut ziek a um a. Hieng hin a hril:

GSAM 315.3“Berâmtein khawi tieng khawm mi ṭhuoi sienla ama zui dingin iengkim ka bânsan tah ti ka ring a nih. Khawvêl hi a mi hîpna a bo hle tah. Ka beiseina, ka lâwmna, ka hmangainahai chu tuhin chunga thil le Pathien thilhai chungah an inkhâwm tah. Isu ke bula ṭhunga ama kuoma inchûkna lo chu hmun dang ka dit nawh—vâna ka Pa rawngbâwlna lo chu sin dang ka dit nawh—hrietthiamna po po khûmtu Pathien thlamuongna lo chu lâwmna dang ka dit nawh.”

GSAM 315.4Unaunu Anniein sinthawna ina lekha insuo ding endik le sin dangah a ṭanpuina chu a hun takah a ni. Kum thum sungin ei le in le sil le bâk chau dawngin ringum tak le ṭangkai takin sin a thaw a. Chu hun a tâwp chun chuapnat vei a ni tah. Hi dam rei tak a, thihna hung thlentu natnain a sukbuoi lai chun hla mâwi ṭhenkhat a ziek a, chu laia a thlum lem chu “Hika In le Vâna In” a nih. 1855 kum thla 7 ni 26-a a thih hmaa nia a ziek chu hla thuhmahruoi chun a nungchangah nasa takin a hung ṭhang a nun dân mâwlna le a inngaitlâwmna ṭhatzia chu ṭha takin a târlang leiin a kimin ei târlang lova um thei ei ni nawh:

GSAM 316.1“Hnuoia ka la um lai, hi sin lâwmawm tak hi ka kuoma pêk a ni leiin ka Pathien kuomah lâwm thu ka hril a; ka hla thuhai luong a tâwp chun, ka khûp ka bil a, vân tieng ka en a.
GSAM 316.2“Hi sin tlâwm tak, vansietna puon khâr hnuoia hung pieng a, lungngai dâi hnuoia hung ṭhang hi, a tlinnawna suklang dingin tûkhawmin bei naw rese.”

GSAM 316Harsatna Kâra In Enkawlna

GSAM 316.31852 kum thla 4-a Upa White chu Saratoga Springs inthawkin Rochester, N.Y.-ah a insawn a. Hi khawpuia, 124 Mt. Hope Avenue-ah, a hmasatak dingin thil puk ni lova an lei ngeihai hmangin in enkawlna an ṭan a. Nisienlakhawm, chanchinbu chu a hun tak peia insuo thei a, chutiang chun thutak puongdar thei dingin lekhabu insuo sin chu a hlawhtlin an dit nasa hle leiin, nun châwkdamna thil mâwl tamtak an mâni kuomah an hnar tah.

GSAM 316.4Chu hun laia in enkawlna an ṭan dân chu, 1852 kum thla 4 ni 16-a Pi Whitein S. Howland chhûngkua kuoma a thawn a mi mal lekha a hnuaia hin in tiem thei a nih:—

GSAM 316.5“Rochester-a hin kan inrem ṭan chiah a nih. In hlui pakhat kum khatah $175 pêkin kan luoh a. Lekhabu insuona khâwl chu in chhûngah kan dah a nih. Hi hi a ni naw chun, sinthawna pindan man kum khatah $50 kan pêk a ṭûl ding a nih. Kan kuoma hunga kan in chhûng hmanruohai en thei ungla in nui ding a nih. Khum kung hlui pahni, pakhatin $0.25 manin kan lei tah. Ka pasalin ṭhungna hlui paruk, pahni khawm ang naw chu, $1 a pêka a lei chu ka ta dingin a hung chawi a; chu hnû rei loin ṭhungna hlui pali dang, ṭhungna hmun a um lo, $0.62-a a bûka a lei chu ka kuomah a pêk nâwk a. An kung chu an ngîr a, puon chhah hmangin ṭhungna hmunhai chu ka phui zing a nih. Ranhnute thau man a sâng êm leiin kan lei nawh a, alu khawm lei thei kan ni nawh. Ranhnute thau âiin thei chhum sawp kan hman a, alu âiin bâlbûr kan hman. Kan ei hmasatakhai chu chhangphut bawmruong âwl pahni chunga rawchhuok khârna thingphêk an phui chu dawhkân dingin kan hman a. Pathien sin hmasuon thei a ni chun, tlâkchhamnahai tuong kan nuom a nih. Hi hmuna kan hungnaah Lalpa kut a um a ni ti kan ring. Sin thawna ding hmun a zau a, sinthawtu an tlêm sih. Châwlni a liem taa kan inkhâwmna a ṭha êm êm a. Lalpan a umpuina hmangin a mi sukthar tah.”

GSAM 317Ringtuhai Thilpêk Phalna

GSAM 317.11852 kum thla 5 ni 6-a Rochester-a insuo Ennâwkna hmasataka chun, Saratoga inthawka Rochester-a insawn thu a hrilin Upa White chun hieng hin a hril:

GSAM 317.2“Unauhaiin kan beisei aia nasa takin chanchinbu ṭanpui ding sum an pêk tah. Saratoga Springs inthawka kan insawnna le hi khawpuia chanchinbu insuo ṭanna sum sênghai a tam hle chungin, leiba kan nei nawh.”

GSAM 317Sinthawtuhai Inhlânna

GSAM 317.3Thla 10 ni 14-a, A 12-na sunga sum sin chungchâng thu târlangah hieng hin ei tiem:

GSAM 317.3“Nisienlakhawm, hi lei hin sinthawna inah leiba a um nawh: thla ruk a liem taa sinthawna ina sin thawtu Unaupa Belden le Unaupa Stowell chun an ei le in man aia tlêm tê chau tam an dawng a nih. Sin thuhmuna thaw ve midanghai khawmin anni aia tam an dawng nawh. Tuhun thutak hmangaitu po poin sum lût tlinnawna chu phuhrûk dinga ṭanpui an lâwm ngei ding a nih; chutiang chun Ennâwkna le Thupuongtu insuo sinah, a bîkin kan um naw lai, natna kâra, hah taka sin thawtuhaiin an nun châwkdamna ding an hmu theina dingin.”

GSAM 317Rochester, N.Y.-a Ringtuhai Hung Pungna

GSAM 317.41852 kum nipui laia Rochester-a lekhabu insuo sin chu ṭha taka ṭan a ni ta chun, Upa White le a nupui chu sakawr le sakawr tawlailîr hmangin thla thum sung khual an zin a, nisuok tienga Bangor, Maine thlengin an fe a, an lama inkhâwmna an nei a, dar zâiha um Châwlni zâwmtuhai an tlawh a. An hung kîr hma, thla 9 ni 26-a inṭanin, Upa J. N. Andrewsin 124 Mt. Hope Avenue-ah thuhril inzawmah a nei a. Chu hun chun Châwlkâr ni hmasatak zâwmtu Isu hung nâwk ding ringtuhai mi parietin Tuhun thutak an pom a, hi lekha ziektu hi an laia pakhat ka ni a.

GSAM 318Oswald Stowell A Dam Tah

GSAM 318.1Thla 10-a zirtâwp ni tlai pakhat chun, Upa White le a nupui chu nisuok tienga an khualzinna inthawkin inah an hung tlung tah. A zîng (Châwlni) chun Châwlni inkhâwmnaah a hmasatak dingin kan hmu a. Chu inkhâwm hunah chun lekhabu insuotu Oswald Stowell chu chuap tuom vuna natna nasa takin a na a, a daktarin dam ding beiseina a bânsan a, thi ding a ni a tia. Daktar chun a ta dingin “iengkhawm ka thaw thei nawh” a ta. Inkhâwm lai chun Oswald chu a bula pindana um a na, a taksa a tuor nasa êm êm a. Inkhâwm a khâr chun a ta dinga ṭawngṭai ding ngênna a hung thawn a. Midanghai leh ṭawngṭaina hunah ṭhang ve dingin sâwm ka ni a. A khum bulah kan kûn a, ṭawngṭai a ni lai chun Upa Whitein “Lalpa hmingin” hriak a hnawih a. Pathien Thlarau um chu hriet theiin a um a, a dam nghâl tah. Ṭawngṭai inthawka kan tho chun khumah a lo ṭhung ta a, hmâa nasa taka a nâ a panghai chu vuokin, “A kimin ka dam tah. Naktûkah kut hmanga lekhabu insuona khâwl chu ka thaw thei ding a nih,” a ta. Chu hnû ni pahni chun chu khâwl chu a thaw ngei tah.

GSAM 318Rochester Pâwl Hmaa Pi White Inlârna

GSAM 318.2Unaupa Stowell sukdamtu malsâwmna thuhmun chu Pi White chungah a nasa lem zâwkin a tlâk a; Upa Whitein ama en dinga a inhei chun, “Ellen chu Inlârnaah a um; hienga a um lai hi a thâwk nawh. Nangni laia hi thutak hi hriet chieng nuom in um chun, ama endik thei in nih,” a ta. Chutianga Inlârnaah chun darkâr khat le minit 20 vêl a um a. Chu dâna a um lai chun thu a hril a, a châng chun thu inzawm chieng tak khawm a hril a; nisienlakhawm chîk takin an endik chungin a taksaa thâwkna iengkhawm an hmu thei nawh.

GSAM 319Kohran Mi Um Lo Pakhat Nunchan Chungchâng Inlârna

GSAM 319.1Pi White chu hi Inlârna inthawka a hung har chun, a thil hmuhai chu Inhriettirna thuin a hril a. Upa White le a nupui chu nisuok tienga an khualzinna inthawka an hung kîr hmaa chun, kan laia pakhat khawpui chu chhuah ta a, Michigan bielah sum sinin a zin a. Chuleiin, ama chu chu inkhâwmnaah a um naw a, Upa White le a nupui a la hmu ngai bawk nawh. Pi Whitein a Inlârna a hril lai chun, thil dang bakah, khualzinnaa um a, a inah um loin Pathien dân le Châwlni thu tamtak hril siin, thupêkhai laia pakhat bawhchhetu mi pakhat chanchin a hmu chu kan kuomah a hril a. Chu mi chu a la inhmuh ngai naw mi a ni ti a hril a; nisienlakhawm, a chanchin chu a kuoma târlang a ni ta leiin eng hunah amanih a hmu ding ti a ring a. Nisienlakhawm, kan laia tûkhawmin kan hriet mi pakhat nîng a tih ti kan ring nawh.

GSAM 319.2A chunga Inlârna hun inthawka châwlkâr ruk vêl hnû chun, a hmâa hril unaupa chu Michigan inthawkin a hung kîr tah. Pi Whitein a hmêl a en phingle chun unaunu pakhat kuomah, “Saw saw ka Inlârnaa ka hmu a, in kuoma ka hril mi chu a nih,” a ta. A nupui le mi dang tlêm tê hmaah chu unaupa chu Inlârna thu chu hril a ni lai chun, Pi Whitein a kuomah, “Nathanin Davida kuoma a hril angin, ‘Nang chu chu mi chu i nih,’ ” a ta. Chun Hrillâwkna thilpêk hmanga an suol chungchânga zil a ni laia mi ṭhenkhatin an thaw ding Paula hril ang tak chu a thaw a: “Nisienlakhawm, mi po poin hrillâwk thu hril unla, ring lo pakhat emaw, hrietthiem lo pakhat emaw hung lût sienla, an rêngin a suol an inhriettir a, an rêngin a chungthu an rêl a; chutiang chun a lungthlunga thurûkhai chu a hung lang a; chuleiin, a hmêl hnuoia inhnuoiin Pathien chibai a bûk ding a, Pathien chu in laia a um tak zet a nih ti a hril ding a nih.”3 Pi Whitein a thil suksuolhai a hril chu a ngai zo chun, chu unaupa chun a nupui hmaah a khûp a bil a, mittui leh a nupui le chutaka um mi tlêm tê kuomah, “Pathien chu in kuomah a um tak zet a nih,” a ta. Chun Michigan-a a um laia thupêk sarina a bawhchhiat dân thu chu a kimin thupha a chawi a, mel za nga aia hlâ taka, a thil thaw hun takah târlang a ni ang ngei chun.

GSAM 320.1Chutianga chun châwlkâr tlêm tê sung chun Inhriettirna thuhai dikna taksa tak kan hriet chieng theina a mi pêk a. Chu thuhai chu mihriem theina aia sâng thiltihtheina amanih siem suok a nih ti chau hril dinga ṭhuoi kan ni naw a, mihrîem suol chungchânga chieng taka ziltu kuoma inthawka hung an nih ti hril ding khawmin ṭhuoi kan ni a.

GSAM 320Uriah Smith Chu Ennâwkna Sinthawna Inah A Zawm

GSAM 320.2Ennâwkna Bu 3 insuo lai chun Uriah Smithin Châwlni zâwm a bulṭan a, Ennâwkna sinthawna in a zawm tah a, chutah chun kum rei tak sung ziektu le thu buotsaitu a ni tah. Chanchinbua a thil ziek insuo hmasatak chu “Hun le Hrillâwkna Vaukhân Râwl” tia hla a ni a, 1853 kum thla 3 ni 17-a a hung suok a.

GSAM 320.3Upa Smithin Vântirko pathumna thucha chu 1852 kum thla 9 ni 10 inthawka 12 thlenga Washington, N.H.-a Biel kohranhai inkhâwmpui an nei laia a hmasatak dingin a hriet a. West Wilton-a a inah a hung kîr chun a thil hriet chu chîk takin a inchûk a, 1852 kum thla 12-a Châwlni hmasatakah ni sari ni zâwm chu a bulṭan tah. 1853 kum thla 5 ni 3-a Rochester, N.Y.-a Ennâwkna sinthawna in a zawm a, chutah chun ama le a unaunu Anniein, inchûkna ina kum khatah $1,000 le ei le in dawnga inchûktîr ding âiin, ei le in le sil le bâk ta dingin sin an thaw a. Hieng ang hi a nih, a bulṭan lai nîha Vântirko pathumna thucha sin din dinga an inhlânna ṭhenkhat chu.

GSAM 320Kut Nghata Rawngbâwltu Dinga Ruot A Ni

GSAM 320.41863 kum vêlah Upa Smithin mipui hmaa thu hrilnaa a thilpêk hman a bulṭan a. 1866 kuma Chanchin Ṭha rawngbâwltu dingin kut nghata ruot a ni a, chu hnû chun Atlantic inthawka Pacific thlenga biel hrang hranghaia Puon inhaia riek khâwma inkhâwmna le Biel kohranhai inkhâwmpuihai ah sin tamtak a thaw a; a kohran ngei Battle Creek kohran enkawl sin khawm a thaw bawk a. Battle Creek Inchûkna Sâng In hawng a ni hnunga chun, chu inchûkna ina Pathien Lekhabu inchûkna ṭhenah a hun a zâ angin a inchûktîr a. 1894 kuma Ennâwkna le Thupuongtu sin dinga Atlantic Tuipuia a kai a, Europe-a ram hrang hranghai a tlawh a. Suria rama a um lai chun khawsik a vei a, chu natna hnû chhua a inthawkin a kimin a dam nâwk ngai nawh.

GSAM 321Kum Sâwmnga Châwl Loa Sinthawna

GSAM 321.11853 inthawka 1903 thleng, kum za chanve sung, Upa Smith chu Isu Hung Nâwkna Ennâwkna le Châwlni Thupuongtu thu buotsai sinah a zawm zing deuh thaw a; chu hun tam zâwk chun chanchinbu thu buotsai sin pumpui a enkawl a. A thih nî ngeiah khawm, a taksa che thei loa a tlu hunah chun, a insuo dinga a buotsai thu chawiin sinthawna in tienga fe lai a nih. A kohran pâwl lekhabuhai zingah lekhabu pawimaw tamtak khawm a ziek pêk a. Chu a lekhabuhai laia chun Daniel le Inpuonna Chungchâng Ngaihtuohnahai, Mihriem Pianphung le A Tâwpna Ding, Hmun inthieng le Ni 2300 chungchâng lekhabu suklen, Ram Tin Thilmak, Tuhun Mithî Thlarau Biakna an um a nih. Hi lekhabuhai laia a hmasatak chu nitin thu buotsai le sinthawna ina sin thaw peih hnunga zân dâr kua le zânril inkârah a tam zâwk ziek a nih.

GSAM 321Upa Smith Thihna

GSAM 321.2A nun chu ṭangkai takin a hman a, nun hman ṭha a nih. 1903 kum thla 3 ni 6-a Isua a muthlu tâk leiin, a sinthawna inthawkin a châwl ta a. Nisienlakhawm, ama chungchângah, “A sin thawhaiin an zui a nih,” ti hi thutakin hril thei a ni a, thi ta khawm nisienla thu a la hril zing a nih.

Notes

  1. Sâm 50:5, 6. ↩
  2. Phêk 240. ↩
  3. 1 Korinth 14:24, 25. ↩

Note

Back