Bung 15 — Êng Pung Pei le Thilmak Ropui Nâwkzuolhai
GSAM 235.1“Hmana ni liemsa hai kha hre nâwk ro; chu lai chun êng pêka in um hnungin, rinum tuorna indona nasa tak in tuor a; a chângin inthêlna le hremna leiin mipui mithmua en bîka in um a, a chângin khawm chuonga bawla umhai chanpuiin in um a.”1
GSAM 235.21844-a Beidawngna a inthawka Hmun inthieng le Vântirko pathumna thucha chungchânga êng chiengtak a hung lang suok chen hun kha fiena danglam bîk hun a nih. Hmalâkna liemsaah khan kan dik a nih ti la ring nghet Isu hung nâwk ding ringtuhai chu, Thucha kha a tlawmsam vong a nih tia ngaituohaia dingin, “en bîka um” an ni takzet a; chuleichun inthêlna nasa tak an tuor a nih. Ringnaa Lalpa an chelh nghet a, a Thlarau Thienghlim umpuina an chang lai chun hi thil hi lâwmtakin an tuor thei a nih.
GSAM 235Dona Hmun Bîk Pahni
GSAM 235.3Setanin Isu hung nâwk ding ringtu mihai thlêmna ding pahni a nei a. A hmasak chu hrillâwknaa hun ruot a tâwp tah tia ring nghet hai chu, Krista hung nâwkna hi thlarau tienga hungna a nih a, Ni 2300 a tâwpnaah khan ieng ang emaw chuan a hungna hi a lo thaw tah a nih tia ringtir a nih. A pahnina chu an hmana thil tuok chungchânga la ringhlel hai chu chu thil po po kha hawisan vong dinga thlêm a nih. Chuleichun Hmun inthieng le Vântirko pathumna thucha chungchânga thutak chu Pathien Lekhabu Inthienga inthawkin zawi zawiin suklanin a um lai chun, Hrillâwkna thilpêk hmanga Pathien Thlarau thuchahai chun hmalâkna liemsa kha a nemnghet a; kha kha khawpui chen lampui pumpui sukvâr dinga lampui inṭannaah Pathienin a tar, “êng vâr tak” a nih a ti a. Krista Isu hung nâwkna chu taksa ngeia, ama ngei hungna ding a nih tih Pathien Lekhabu Inthieng thu inhriettirnahai chu a kâwk a; chuleichun kha chu “ni” hai tâwpnaah thil tlung kha a ni thei naw a nih.
GSAM 236Thilmak Inlârnahai
GSAM 236.1Hi ni hnuhnûnghaia hin Lalpa chun Inlârnahai hmangin a mihai kuoma thu hril ding nisien, chu inlârna ngeia chun Pathien zâr a nih ti inhriettirna chienghai a um dingin beisei naw ding ei ni am? Chu inhriettirnahai chu Pi Ellen G. White Inlârnahai khan hmuh theiin an um a nih. Bung 13-a entir ang khan Inlârnahai ngeia thil tlunghai chu thilmak a nih hrim a; nisienlakhawm a hmana Inlârnahai le inzawm thilmak tamtak a um a, hi lekhabu hi in rel zêl chun chuonghai chu in hmûng a nih. Mihai lunglutna laa, Mosie anga, “Ka pêng a, hi thil hmuh ropui hi va en ka tih,” ti dinga Pathienin a ruot thilpêk hieng angah hin, hieng ni lo dinga beisei ding ei ni am? Thlân bul hnai takah um anga lang, nunghak rethei, damlo le chaklo takin Lalpa chun Inlârna a pêk a nih a ti ve mai chun mihai lunglutna la dingin a tâwk naw ding a nih. Inlârnahai le inzawm thilmak inlârnahai chun mihai lunglutna a nei tir a, chuleichun Lalpa chun midanghai hriettir dinga a thu pêkhai chu va hril dinga chu nunghak chu hmun hrang hranga fe dingin an sawm ta a nih.
GSAM 236Inlârna Pathumnaa Thil Entir Maknahai
GSAM 236.2Bung 13, phêk 212-a târlang, a pa inah a chang Inlârna pathumna chungchâng thu dik thenkhat hi Pi White nu le pa, a unau nuhmei Pi Sarah Belden le midanghaiin mi hril angin hi takah hin hril ka tih.
GSAM 236.3Inlârna a changna pindan sûngah chun silfên bawm chunga insûng Baibul lien tak a um a. Kha chu kum 1822-a Boston-a Joseph Teale insuo buhai laia pakhat a nih. Chu lekhabu chu a lien inch 18 × 11, a chhah inch 4, a rit pound 18 nêka rit deuh a nih. Inlârnaa a um lai chun a tho a, hi Baibul rit tak hi a vei tieng bâna chun a lâk a; lekhabu chu a inhawng a, a taksa le 90°-a a bân ân phâr suok a. Chun darkâr chanve nêka rei chun a chang tieng kutin hmun hrang hrangah a phêk a, Pathien Lekhabu Inthieng chang hrang hrang chu a kâwk a; a mithai chun chung tieng, lekhabu umna le inkalh tieng a en lai chun changhai chu a hril a. A unau nuhmei Sarah, a hnunga Stephen Belden nupui hung ni, maw, a chângin chutaka um midang maw chun, a kutzungin a kâwk chang taphawt chu an en a, a kutzung innghatna chang chu a hril a nih ti a chang taphawtah chiengtakin an hmu a. A nu Harmon chun a naunu Ellen chu a pângngai laiin “a chak tâwk naw leiin silfên bawm chunga inthawka kha Baibul rit tak kha a la thei naw a; nisienlakhawm Inlârna a chang lai chun, puon ip sûnga thun thei Thuthlung Thar tê chau ni angin, harsa ti lova a keng angin a lang a nih,” a ti a.
GSAM 237.1Hi chu thilmak a ni takzet a! Nunghak chaklo tak, a rit pound 70 chau ni chun Baibul rit tak chu mi pasal chak takin minit pahni sûng khawm a keng thei naw ding angah khan darkâr chanve nêka rei a keng a; a mithai chung tieng, lekhabu umna le inkalh tieng a en lai chun, hmun hrang hranga Pathien Lekhabu Inthieng changhai chu a phêk a, a kâwk taphawt chu a hril chang ngei a nih ti hmuh a um a. A hnuhnûngah chun, a chuop a inhnîng naw a, a taksaa thâwk a um naw lai khan mi pakhat kuoma inthawkin râwl a suok a, Pathien Lekhabu Inthieng chang a kâwkhai chu dik takin a hril a. Hi chu mihriem thilthawtheina siem, maw, damnawna rah, maw, a nih tia hêk thei chunga um a nih ngei a. A hmuhai chun mei kâng chimbuka inthawka thu hriltu Thlarau inlârna a nih ti chiengtak angin an ngai a. Nula Harmon Inlârna pathumnaa hieng thil inlârnahai chungchâng hrieta a umna taphawtah chun, Inlârnahai sûngah mihriem thilthawtheina khêl a um a nih ti dik ringtirtu inhriettirna a ken a nih.
GSAM 237Topsham-a Inlârna
GSAM 237.2Hi thil a tlung hnung reiloah chun, Portland, Maine-a inthawka hmar sak tieng mêl 30 vêla Topsham-a Isu hung nâwk ding ringtu pâwl chun, Lalpa chun Nula Ellen G. Harmon chunga thil a thawhai chu an hriet a, an hmunah chun an sawm a. Sawmna chu a pawm a, chuleichun Topsham-a vawi hmasatak a tlung ta a nih. Chu lai chun Isu hung nâwk ding ringtuhai inkhâwmnahai chu Pu Curtiss inah neih a ni a. Oakland, Cal.-a Pi Frances Lunt, hmana Nula Frances Howland kha chun, hi thu, Thla hmasak ni 19, 1890-a ziek hi mi pêk a:—
GSAM 238.1“Kei le ka pa insûnghai chun 1845-a Topsham-a Unaunu Harmon inkhâwmnahai kan zuk a, chu inkhâwmnahai lai chun Inlârna a chang a. Inlârnaa a um kan hmu vawi hmasak a nih. Unaupa Curtiss chun chu hmana Baibulhai laia pakhat [Teale Insûng Baibul, a rit pound 18] kha a nei a. Unaunu Harmon chun Inlârnaa a um lai chun hi Baibul lien tak hi silfên bawm chunga inthawkin a lâk a, a mithai chung tieng, lekhabu tieng ni lova a en lai chun a phêkhai chu pakhat hnung pakhat a phêk a, Pathien Lekhabu Inthieng changhai chu a kâwk a. A hril changhai chu inchûktirna thu, maw, fuihna thu, maw, zilhna thu an nih. Chu laia inlârna danglamna dang pakhat chu lekhabu a kên dân kha a nih. A kutphah inhawng chunga 45°-a a keng a, midang tukhawmin lekhabu iengkhawm chuong angah chun an keng thei naw a, an kuta inthawkin a tlâk nghâl hlak a nih. Nisienlakhawm Unaunu Harmon chun chu Baibul chu minit tamtak chuong angah chun, a kutah inhmai de ang elin, nghet takin a keng a, pindan sûnga chun mi pakhat kuoma inthawka midang kuomah a fe kual a nih.”
GSAM 238Pi Truesdail Hrepuitu Thu
GSAM 238.2Hi Inlârna chungchâng thu dang pakhat chu Trenton, Mo.-a Pi M. C. Truesdail kuoma inthawka Thla hmasak ni 27, 1891-a ziek a nih. Hiti hin a ti a:—
GSAM 238.3“1845-a khan kum 15 ka ni a, Unaunu Harmon chu Topsham-a a tlung vawi hmasak, Unaupa Curtiss inah Inlârna a chang lai khan ka um a. Chutah chun insûng Baibul lien tak chu a lâk a, midang tukhawmin lekhabu chu a tlâk nghâl lova an kuta an keng thei nawna angah khan a khai sâng a.
GSAM 238.4“Unaunu Harmon chu darkâr pahni nêka rei Inlârnaa a um a. Ka hmuhai zînga Pathien thilthawtheina inlârna mak bik tak a nih; ama chu vawi 12 nêka tam Inlârnaa a um ka hmu tawh a nih. Hi hunhai hi hun ngaituona thûk le mahni inênfiena hun an ni hlak a, nisienlakhawm hi hin chu a danghai a khêl vong a. Aw! Vâna Ropuina Neitu chun a hmanruoa chaklo tak hmanga mi inchûktir cheu lai khan ieng angin am kan khûr a! Kan harsatna um dân le remtak, thlamuongna thu a mi rel pêk cheu lai khan, entirnan, Hebraihai 2:2, 3; Jakoba 5:7, 8; Hebraihai 10:35, 39; 1 Petera 1:7; Luka 12:32-37, le a dang tamtak chu a rel a. Insûng Baibul lien tak chu a khai sâng êm leiin a kâwkna chu rel dingin ṭhutphah chunga ngîr ka ngai a nih. Unaunu Harmon chu keima nêka inch 2 nêka a sâng lem ka ring naw.”
GSAM 239.1Hieng inlârnahai chun mi dik takhai chu mihriem thilthawtheina khêl pakhatin hi hmanruoa inngaitlâwm tak hi a thunun a nih ti a ringtir a. New England hmun hrang hranga inthawkin a Inhriettirna thu va hril dinga sawmna a hung um ta a nih.
GSAM 239Kuta Sin Thaw Hi Suol A Nih Ti Thu
GSAM 239.2Hi hnung reiloah chun Nula Harmon chu Inlârnaa Paris, Maine-a fe dingin thu pêk a ni a; chutaka chun kuta sin thaw hi suol a nih tia ring mi thenkhat an um a. Woodstock, Maine-a Upa Stephens chu hi thil dik lova ṭhuoitu a ni a, midanghai chunga a thuneina a nasa hle a. Hmana khan Methodist thupuongtu a ni a, Kristien inngaitlâwm le ringum tak anga ngaih a ni a nih. Thutaka a ṭhahnemngaina le a nun inthieng anga lang leiin mi tamtak ringna a chang a, chu chun mi thenkhat chu Pathien ṭhuoi bîk a nih tia a ringtir a nih. Lalpa chun Nula Harmon kuomah ama ta dinga zilhna thu a pêk a. Sin thaw a dit nawnaah, a dik lonahai midanghai chunga a nawrnaah, le chuonghai pawm nawhai po po a demnaah chun Pathien thu le inkalhin a fe a nih ti a hril a. A dik lona hriettir dinga Lalpa inhriettirna pêk po po chu a hnawl a, a dik lonahai chu inpawm a dit naw a. A lungtuona thu a zui a, khualzin hahthlâk tak a thaw a, inthêlna chau a hmuhna ding hmunah hlat tak tak kein a fe a, hieng po poa hin Krista vânga rinum a tuor a nih tiin a ngai a. A hriettâmna le a ngaituona chu a hawisan a nih.
GSAM 239.3Nula Harmon Inhriettirna thu le hi thila a hung rah suok chungchângah chun, chu laia Paris, Maine-a khawsa Pi M. C. Truesdail kuoma inthawka ka dawn lekhaah inthawkin thu la suok ka tih. A chunga thu le inrem thil thenkhat a hril hnungin hiti hin a ti a:—
GSAM 240.1“An ṭhuoitu Jesse Stephens chau ni lo mi dang po po chun an dik lonahai an inpuong a. Unaunu Harmon chun a dik lonahai inpuonga a inngaitlâwm naw chun a sinthaw chu reiloah a tâwp ding a nih tiin a vau a. Hi chu ieng ang emawin mahni a inthat ding a nih tia hrillâwkna a nih tiin mi po povin an hriet a nih.”
GSAM 240.2A chunga a hung tlung zêl chu hi hi a nih:—
GSAM 240.3“A zuitu pâwl tê chun an hawisan hnungin a lung a ngâi a, reiloah chun a rilru a buoi ta a, misuolhai chum bu iengkhawm chu fâk a dit naw a. A chawhnu bu ka ken a khan Massachusetts-a inthawkin ka hung kîr tah ti a la hriet naw a. Tukvir kua têa inthawkin a kut, ruh chau ang el chu a hung phâr suok a, ‘Unaunu Marion, hi hi kengin Pathienin a hung tir che am?’ tiin a mi zâwt a. Ka dawnna a chieng naw ti a hmu chun, tep khawm a dit naw ta a. A unaupa, ringlo mi inah pindan tê sûnga khâr a ni a; a um dân lunginsietum tak chun vâna inthawkin ngilneitakin a kuoma vaukhânna hung pêk, ama chun lungkhir taka a hnawl kha mi hriet suoktir a. Hi tlawhna lungngaium hnung ni pahniin a insûnghai kuomah an ṭhuoi ta a; chutah chun reiloah a khum puonhaiin hrui a siem a, mahni a inthat a, a nun a tâwp ta a nih.”2
GSAM 240Hrillâwkna Tlungkim Ta
GSAM 240.41845 nipui laiin Otis Nichols sawmna leiin Nula Harmon chu Massachusetts-ah a fe a, a unau nuhmei Sarah chun a zui a. Pu Nichols insûnghai kuomah an thlung a. Ama le a nupui chun an sakawr lirtheiin an zui hlak a, inkhâwmna nei dinga hmun hrang hrangah an ṭhuoi a, chutaka chun Nula Harmon chun a Inhriettirna thuhai a hril a. Chuongchun Boston, Roxbury le Carver-ah a fe thei a nih. Boston, Mass.-a an fe vawi pahnina lai chun lunglutum tak thil pakhat a tlung a.
GSAM 240.5Boston le a hnâi vêlah chun sakhua lungthim luo pâwl pakhat an um a, anni khawmin sin thaw hi suol a nih ti an ring a; an Thucha pawimawtak chu, “In thil neihai zuar unla, retheihai kuomah pêk ro,” tih a nih. Kum ngaidam hunah ei um a, hnuoi hin châwl a ngai a, retheihai hi sin thaw lova enkawl ding an nih tiin an ti a. Sargent, Robbins le midang thenkhat chu ṭhuoituhai an nih. An dik lonahai chu puong suokin a um leiin Inlârnahai chu ramhuoi zâr a nih tiin an hêk a. Anni le ring dân inang nawhai po po chunga an na hle a nih.
GSAM 241.1Nula Harmon le a unau nuhmei chu Pu Nichols ina an tlawh lai chun, Sargent le Robbins chu ama kuoma ṭanpuina ngên dingin Boston-a inthawkin an hung a, tlawhna le a kuoma zân riak dinga hung an nih an ti a. Pu Nichols chun an hung chu a lâwm a, a chhan chu Nula Sarah le Nula Ellen Harmon hai chu inah an um a, anni le inhmelhriet dinga a dit lei a nih tiin a dawn a. An lung an thlâk nghâl a, in sûnga lût dinga ngên khawm an inpeih naw a. Pu Nichols chun Ellen hin Boston-ah a Thucha a hril thei ding am, chun a thu an ngaithlâk hnungin an rêl ding am tiin a zâwt a. “Aw,” an ti a, “hung ding Châwlni [Châwlkâr ni hmasatak an tina a nih, Châwlni an la pawm naw leiin] hin Boston-ah hung ro; a thu ngaithlâk theina chan kan nei nuom a nih.”
GSAM 241.21858-a Dorchester-a a inah Pu Nichols chun hi thu hi mi hril a. Inkhâwmna ruot saah Nula Harmon ṭhuoi dinga Châwlni zînga a sakawr lirtheia Boston-a fe dingin a inbuotsaih vong tah thu a hril a. Chu tlâi chun insûng trongtraina lai khan ama chu Inlârnaa lâk a ni a. Inlârnaa inthawka a hung kîr hnungin, “Unaupa Nichols, tûk Boston-ah fe naw ka tih; Lalpa chun Randolph-ah ka fe ding a nih ti a mi entir a. Chutaka ka thaw ding sin a nei a nih,” a ti a. Pu Nichols chun a thu pêk chu a ngai pawimaw hle a. A tûka Boston-a ṭhuoi dingin a lo tiem tah a, lungkham takin, “Sargent le Robbins kuoma ka thu pêk kha iengti ding ka ni leh?” tiin a zâwt a. Nula Harmon chun, “Chu chu lungkham naw rawh; Lalpa chun lam danga fe dingin thu a mi pêk tah a nih,” a ti a. “Aw le,” Pu Nichols chun a ti a, “hi hi ka hrietthiem naw a nih.” Nula Harmon chun, “Chutah ei tlung phat chun ei hrietthiem ding a nih ti Lalpa chun a mi entir a,” a ti a. Pu Nichols chun, “Aw le, keini kan fe a, kan ṭhuoi che naw chun chutah i tlung theina lam a um naw a; nisienlakhawm Boston-a unauhai kuomah hi thu hi iengti ka hrilfie ding am ka hriet naw a nih,” a ti a.
GSAM 241.2Pu Nichols chun hi thu khawm mi hril bel a: “Unaunu Harmon chun Inlârnaah an vervêkna chu a hmu a; Châwlnia Boston-ah inkhâwmna a um naw ding a, Sargent, Robbins le dâltu midanghai chun Châwlnia Randolph-a (Boston-a inthawka mêl 13) pâwl lien tak le inkhâwm an tih tih a hmu a. Randolph-a Châwlnia an inkhâwmnaah chun dâltuhai chu kan tuok a ngai a, chutaka chun anni ta dinga Thucha pêk a ni ding a, chu chun mi dik tak, en hrangna nei lo hai chu a Inlârnahai hi Lalpa zâr an ni maw, Setan zâr an ni maw tih a ringtir ding a nih.” Boston-ah fe hmasa a, chutah inthawka Randolph-a fein mêl 22 zin aiin, Randolph-ah an fe nghâl a, inkhâwm hun vêlah an tlung a. Chutaka chun Boston-a anni tuok dinga thu pêktu ngeihai chu an hmu ta a. Chuongchun Pu Nichols chun, “Tûnah chu ka hrietthiem tah,” a ti a.
GSAM 242.1Sargent le Robbins chun Nula Harmon Inhriettirna thu pumpel dinga an tumna hi, le anni a tuok theina dinga ṭhuoia a um dân hin, chutaka um mi thenkhat lungthimah nasa takin a thaw a. Inkhâwmna ngei chungchâng chu Pu Nichols hril angin hi takah hin la suok ka tih:—
GSAM 242Thilmak tak tak Entirnahai
GSAM 242.2“Unaunu Ellen chu inlârna-ah thilmak tak tak nen a kal ta a, inlârna-ah thu a sawi zui a; a aw chu a fiah êm avângin a hnena mite zawng zawngin an hre thei a, tlai ni tla thlengin a zui. Sargent, Robbins le French te chu Unaunu Ellen inlârna-ah thu a sawi an hriat avângin an thinrim nasa a, an rilru a tho bawk; chu inlârna chu Setan ta a ni an ti. Inlârna nghawtna a lo thlen theih lohna tûrin an thuneihna le an taksa thiltihtheihna zawng zawng an hmang zo. Anni chuan an awthâwm nasa takin an zai ho a; chutah an inthlâk-inthlâk chuan Ellen a aw an hriat lohna tûrin Bible an chhiar a, thu an sawi bawk, an thiltihtheihna a zo thlengin. An kutte chu an khêr ta lutuk a, Bible an chhiar thei ta lo. Mahse buaina le awthâwm zawng zawng karah pawh Ellen inlârna-ah a sawi a aw fiah le a karh chu hmunah mite zawng zawngin an hre chiang. Hêng mîte dodâlna chu an thu sawi le an zai theih chin thlengin a zui reng a, an rualpui ṭhenkhatin an kawng dik loh an hrilh a, an chawlh tûrin an ngen chungin. Mahse Robbins chuan, ‘Milim hnênah i kun a; rangkachak bawng note chu i biak e,’ a ti.”
GSAM 243.1“In chu neitu Thayer chuan Robbins-in a sawi angin a inlârna chu Setan ta a ni tih chu a pawm zo lo. Engtin emaw tiin fiah a duh. Setan thiltihtheihna inlârna chu Bible hawnin inlârna mi chungah an dah chuan a tawp ṭhin an ti tih a hre tawh a; chuvângin Sargent chu chutiangin fiah a duh em tih a zawt, mahse Sargent chuan a duh lo. Chutichuan Thayer chuan dawhkân chungah awm, hman fo loh, quarto in chhûng Bible rit leh lian tak pakhat chu a la a, a hawng a, inlârna-ah Ellen chu pindan kilah bangah hnûng lamah a innghat lai chuan a âwm chungah a hawngin a dah. Bible a dah zawh veleh, a ding ta a, pindan laiah a kal a, Bible hawng chu kut pakhatin a phâk theih tâwpin a sângah a kaih a; mit chu chung lamah a thlêk reng chungin, thu zahawm takin, ‘Pathien hnên ata thu thâwklâwk,’ emaw, chutiang thu awmzia ang chuan a puang. Chutah Bible chu kut pakhatin a kaih zui reng a, a mit chu chung lamah a thlêk a, Bible-ah a thlêk lo; a kut dang chuan rei tak chhung a phêkte a thlâk reng a, châng ṭhenkhatah a kutzung a dah a, chûng thute chu aw zahawm takin a dik takin a sawi. A kutzung a thlâkna chângte chu mite tam takin an en a, a sawi chu a dik em tih hriat an duh; a mit chu chumi hunah pawh chung lamah a thlêk reng. Châng ṭhenkhat chu mi sual le Pathien sawisêlṭu te chungah rorêlna an ni a; ṭhenkhat dang chu kan dinhmun tûrah fuihna le zirtirna an ni.”
GSAM 243A Rei Ber Inlârna, Dâr 6 Chuâng
GSAM 243.2“Chutiang dinhmunah chuan chawhnu zawng zawng tlai ni tla hnaih thlengin a awm a; chutah inlârna aṭangin a chhuak. Ellen chu inlârna-ah Bible lian hawng tak kutah a kengin a ding a, pindanah a kal vel a, Pathien Thu chângte a sawi lai khân Sargent, Robbins le French te chu an ngâwng ta. Hun la bang zawng zawngah anni chu mi dang tam tak nen an buai a; mahse an mit an khâr a, an thinlung rilru an pawm tih an puang lovin an ding ngam.”3
GSAM 244Harmon Nupi Inneihna
GSAM 244.1August 30, 1846-ah Nupi E. G. Harmon le Upa James White chu an innei a, thucha hmasawnna tûrin an thawk ho. Kum 1847 chhûng chu an thawhna tam zawk Maine le Massachusetts ramah a ni.
GSAM 244.2April thla Châwlni hmasa berah, Topsham-a Stockbridge Howland inah, inkhawmna an neih thinnaah, Pi White hnenah inlârna lungawi thlak tak pek a ni. Hê inlârna hi Early Writings lehkhabu-a a sawi kha a ni; Hmun inthieng le a thilri, harsatna hun, khawpui aṭanga mi thianghlimte tlan chhuak, mi sualte an kim zova, Pathien aw-in an chhuah zalên, Jubili, Lalpa chu chhûm tâwlailîr chunga a lo kal lehna, leh thil dangte a hmuh. Hê inlârna-ah hian a thil tih ṭhenkhat chu kan en ila a ṭha ang.
GSAM 244Inlârna-ah Bible Tam Tak Hman
GSAM 244.3Frances Lunt Pi (S. Howland fanu) chuan January ni 19, 1890-ah ka hnenah hetiang hian a sawi:
GSAM 244.3“Inkhawmna an neihna pindan ṭhen lamah dawhkân pakhat a awm a; a chungah lehkhabu chi hrang hrang tam tak, an karah lian pângngai Bible ṭhenkhat a awm. Inlârna-ah Pi White chu a ding a, dawhkân hnênah a kal a, lehkhabu dang pakhat pawh tham lovin Bible pakhat a la. A kut vei-in a lu chungah a hawngin a kaih a, kut ding kutzungin Pathien Thu châng a sawi lai chuan, a hnena mi tân châng chu a ṭhiah a. Chutah lehkhabu hawng chu a hmaa Pathien Thu a sawi mi âwm chungah a dah. dawhkân hnênah a kîr leh a, Bible dang a la a; chumi ang bawkin Pathien Thu châng dang a sawi a, a thu sawi mi âwm chungah Bible hawng chu a dah. Mi paruk vel hnenah chutiangin a tih zui a; chutah chu ṭhutphah-ah zahawm takin a thu a, a mit chu hun zawng zawng chung lamah le lehkhabu laka hlaah a thlêk reng.”
GSAM 245.1Hê thil chungchangah Pi Truesdail chuan hetiang hian a sawi:
GSAM 245.1“[April, 1847] Unaunu White chu dawhkân hnênah a kal a, dawhkân chungah awm lehkhabute kar aṭangin Bible pakhat hnu pakhat a la a, Pathien Thu châng a pêk tûr mi âwm chungah Bible chu a dah lai khân ka awm a. Hê thil hi a mitin vân lam an thlêk chunga a tih a ni. Chumi hunah chuan ka hnenah thu a sawi lai Bible chu a lu chungah a kaih a; chutah ka âwm chungah a dah. Ka hnena a pek châng chu 2 Korinth 6:17 a ni.”4
GSAM 245.2Pi Frances Lunt lehkhaah hê hun laia awm mi pathum hming a ziak a; chûng mite chunga Pi White-in an mi tin tân Pathien Thu châng a sawi lai Bible an dah a, an hming zîngah Pi Truesdail hming pawh a awm.
GSAM 245A Hmasa Ber Sin Chu Isu Hung Nâwk Ding Ringtuhai Kârah A Ni
GSAM 245.3January, 1845 aṭanga 1846-a thlasik hnunga nipui hma hun thleng, thla 18 vel, Hrillâwkna thilpêk kaihhruaiin Harmon nupi sin chu, Isu hung nâwkna hnaih tih ringtu, a hma lawka a inzawm tawh ringtuhai nena a ni. Ni 2300 zawh (Oct. 22, 1844) hnuah, an beidawngna chhan le chutih hunah thil thleng awmzia hriat a nih hma chuan, ringtuhai chu thudik lo thlîr tura an tlu luh emaw, an hmaa an lo tawnhriet tawh chu an bansan vek emaw tûr hlauhawmna a awm. A thucha chu chutiang mite hnenah hei hi a ni: “A hma hmalâkna kha Pathien ta a ni. I ringna chu vawng nghet rawh. Lalpa chuan a mite tân sin a la nei. Bible zir rawh. Thu chu zawng rawh, chutichuan êng i hmu ang.”
GSAM 245.4Hi inchûktirna hi Lalpa ruotdân le a inrem a nih. A mihai ta dinga a thucha bîkhai chu a hun takah a Thua inthawka lâksuok a ni ding hi a tum zing a; chu hnunga chun hrillâwkna thilpêk chu “a dawtah” a hung a, ringtuhai suknghet le tungding dingin.
GSAM 246.1Hê thil hi a dikzia entirna chu Tirhkohte Lehkhabu-a Cornelius chanchinah hmuh theih a ni. Pathien vântirko pakhatin a hnenah a inah a lo lang a, inlârna a pe. Chû vântirko chuan Chanchin Ṭha thutakte a hre chiang a; Cornelius chu a zirtir thei ngei ang, mahse chhandamna chang tûr mi pakhat rawngbâwl tûrin, Cornelius hnenah inlârna pe tûrin an tir a ni. A ṭawngṭaina le a inhlanna chu Lalpan a pawm tih a hrilh. Chanchin Ṭha a zirtir lo, mahse Simon, savun siamtu inah Joppa-ah a riak Peter ko tûrin a hrilh mai. Peter chu a lo kal a, Pathien Thu aṭangin Cornelius hnenah Isu Krista Chanchin Ṭha a puang.
GSAM 246Hrillâwkna Thilpêk Hmun
GSAM 246.2Heta hmunah hian Lalpan a thu-ah a ruat angin thilpêkhai an lo pian chhuah dan inthlâkna chu kan en ila a ṭha ang. Paul chuan Korinth khua kohran hnena a lehkhathawna hian hê thil hi a sawi a: “Pathien chuan kohhranah mi thenkhat a dah, hmasa berah tirhkohte, a dawtah hrillâwktu te.”5
GSAM 246.3Chanchin Ṭha sinah hêng thilpêkhai inzawm dân tirhkohpa thu a sawi chu kan en chuan, hê inthlâkna hi eng vângin nge a awm tih kan hre nghâl. Hêng thilpêkhai hi an khaikhinin Paul chuan a ti: “Chuvângin tawng dangte chu chhinchhiahna tûr an ni, ringtute tân ni lovin ring lo tute tân; mahse hrillâwkna chu ring lo tute tân ni lovin ringtute tân a ni.”6 Lalpa ruahman chu khawvêl hnêna a thucha bîk te chu a thu aṭangin rawn chhuah tûr a ni; chuvângin Pathien Thu zawng tûrin mi a chêttîr a, Lalpa thucha phurrit puin tirhkohte angin an kal chhuak a, kum tam tak fiahna lo paltlang Bible aṭangin an puang ṭhin. Ringtuhai an lo pung chhuah hnuah, hrillâwkna thilpêk chu “a dawtah” a lo kal a, a chanvo a hlen chhuak a: “mi thianghlimte tih famkimna tûrin, rawngbâwlna sin tûrin, Krista taksa siam ṭhatna tûrin.”7