Ka Lynnong 12 — Ka Jingsngewsih—Ka Kot Kaba Kthang
GSAM 185.1“Nga la shim ïa kata ka kot rit na ka kti jong u angel, bad nga la bam noh ïa ka; bad ha ka shyntur jong nga ka la long kaba thiang kum ka ngap; hynrei tang shu nga la dep bam ïa ka, ka kpoh jong nga ka la kthang. Bad u la ong ha nga, Me dei ban ïathuhlypa pat ha khmat shibun ki paidlang, bad ki jaidbynriew, bad ki jait ktien, bad ki syiem. Bad la ai ha nga u shken uba kum u diengduh; bad u angel u la ïeng, u da ong, To ïeng, bad thew ïa ka templ U Blei, bad ïa ka duwan, bad ïa kita kiba mane hapoh jong ka.”1
GSAM 185.2Ha ka ktien jong ka Jingthoh Bakhuid, ka “jingbam” ïa ka kot ka thew ïa ka jingpdiang ïa ka jingshisha khnang ban ïathuh ïa ka ha kiwei, kumba la ïohi ha u Esekiel, ha kaba la pyni ha u nongïathuhlypa ïa “ka kot ba la song,” bad la ong ha u, “To bam ïa kane ka kot ba la song, bad leit kren ha ka ïing Israel.” Hadien ba u la bam ïa ka kot ba la song, u ong, “Kumta nga la bam ïa ka; bad ha ka shyntur jong nga ka la long kaba thiang kum ka ngap.”2
GSAM 185.3U nongïathuhlypa Jeremaiah u pyndonkam ïa kane kajuh ka pharshi: “La shem ïa ki ktien jong Me, bad nga la bam ïa ki; bad ka ktien jong Me ka la long ha nga ka jingkmen bad ka jingrisa jong ka dohnud jong nga.”3 Na kane ka ktien ngi nang ba ka “jingthiang” jong ka kot katba dang bam ïa ka, ka thew ïa ka jingkmen bad ka jingsngew hun ba kita kiba bam kumne ïa ka ktien U Trai ki ïashem.
GSAM 185Ka Kot Kaba Thiang, Nangta Kaba Kthang
GSAM 185.4Ka kot ba la kdew ha ka Jingpynpaw 10, kaba la ong ba ha uta uba bam ïa ka, ka la thiang kum ka ngap, hynrei tang shu la dep bam ka la “kthang” (lane, kumba don kiba pynkylla ktien, “tang shu nga la dep tylliat ïa ka, hapoh ka kpoh jong nga ka la long pikra”4), ka long kata ka kot na kaba u angel u la pynbna, da ka bor jong Uta uba la thaw ïa ka bneng, ka khyndew bad ka duriaw, “Kan ym don por shuh.” Kumta ka jingbam ïa kane ka kot ka dei ban thew ïa ka jingpdiang da ka jingkmen ïa ka jingpynbna ïa ka por. Ka jingkthang kynsan jong kata ka shi shyntur jingbam ha kita kiba la bam ïa ka, ka dei ban thew ïa ka jingkylla kaba sngewsih ha ka jingïashem jong ki hadien ba ka por jong ka kot ka la kut, bad ki shem ba ki la sngewsih eh namar kaei kaba ki la kyrmen kam shym la urlong.
GSAM 186Ka Jingpynbna ïa ka Por ka Long Shi Shyntur Jingbam Kaba Thiang
GSAM 186.1Ka jingpynbna ïa ka por ha u snem 1844 ka la long shisha ka khubor kaba pynkmen ïa kita kiba la ngeit, bad kiba, khlem ka jingartatien, ki la kyrmen ban ïoh shen ïa ka jingpyllait bymjukut na ki jingsniew, ki jingjynjar bad ki jingsngewsih baroh jong kane ka pyrthei pop. Ka jingpyrkhat ba ha ki khyndiat taïew kin ïoh ka burom, kin long ki bym lah shuh ban ïap, bad kin don ha ka nongbah ksiar jong U Blei ryngkat bad U Syiem jong ki, ka la pynshlur shisha ïa ka mynsiem. Kum la pynpaw da kawei kaba la ïashem ïa kata, “Kita kiba ieit shisha ïa U Jisu ki lah ban sngewthuh ïa ki jingsngew jong kita kiba la ap da ka jingkwah kaba khraw eh ïa ka jingwan U Nongpynim jong ki.... Ngi la jan ïa kane ka por da ka jingsngap jar kaba donburom. Ki bangeit bashisha ki la shongthait ha ka jingïasyllok kaba thiang bad U Blei, ka dak jong ka jingsuk kaban long ka jong ki ha ka lawei kaba phyrnai. Kita kiba la ïashem ïa kane ka jingkyrmen bad ka jingshaniah kin ym lah ban klet ïa kita ki kynta jong ka jingap kiba kordor.”
GSAM 186.2Ka jinglong kaba tynjuh kyrpang ïa kita kiba, ha ka sngi kaba khatwei jong u bnai uba hynniew, ki la shem ba ki dang don ha kane ka pyrthei kaba dum jong ka jingtynjuh bad ka jingpynshoi, ha kaba ki hap ban ïakynduh ïa ka jingbeiñ, ka jingkren sih bad ka jingrkhie beiñ jong kita, ïa kiba ki la kyntu tang katto katne kynta shuwa ban pynkhreh ban ïakynduh ïa U Trai jong ki, ka ïoh ka nuksa kaba ïahap ha ka jingjia ïa ka Mari haba ka la “ïeng shabar hajan ka jingtep, ka da ïam;” bad haba ki angel ki la kylli ïa ka, “Ko ka kynthei, balei pha ïam?” ka la ong ha ki, “Namar ki la shim noh ïa U Trai jong nga, bad ngam tip shano ki la buh ïa U.”5
GSAM 187La Sngewsih, Hynrei Ym Shym La Duh Jingkyrmen
GSAM 187.1Kita kiba la ïaid lyngba kane ka jingjia kaba tynjuh ki la ong shaphang jong ka:
GSAM 187.1“Ngi la lyngngoh bad sngewsih, hynrei ngim shym la kyntait ïa ka jingngeit jong ngi. Ngi la sngew ba ngi la pyndep ïa la ka kamram; ngi la im katkum ka jingngeit kaba kordor jong ngi; ngi la sngewsih, hynrei ngim shym la duh jingkyrmen. Ngi la donkam ïa ka jingïaishah bym don pud, namar ki nongrkhie beiñ ki la bun. La ju pdiang ïa ngi da ki jingkren beiñ kiba kdew ïa ka jingsngewsih kaba mynshuwa jong ngi. ‘Phim pat shym la leit shaneng; lano phi kyrmen ban leit shaneng?’ bad kiwei pat ki jingkren pynmong kum kita ki ju mih pyrshah ïa ngi na ki paralok jong ngi kiba im katkum ka pyrthei, bad wat na ki katto katne kiba kam ba ki long ki Khristan, kiba la pdiang ïa ka Baibl, hynrei kim shym la nang ïa ki jingshisha jong ka kiba khraw bad kiba kongsan. Ka jinglong kaba dei ban ïap ka dang snoh ha ngi; ki jingmih na ka jingtim ki la don sawdong jong ngi. Ka la long kaba eh ban kit pat ïa ki jingkhuslai kiba pynjynjar jong ka jingim, kiba ngi la pyrkhat ba la buh noh junom.”
GSAM 187La Ïanujor bad ki Synran Kiba La Sngewsih
GSAM 187.2Ki jingsngew jong kita, haba ïanujor bad ka jingkmen bad ka jingrisa jong ki tang katto katne kynta shuwa, ki la dei ban long ha ki kum ka jingkthang kaba jur jong ka pikra. Ka pyrthei sawdong jong ki ka la pyrkhat, kumba khlem artatien ki paidbah ki la pyrkhat hadien ka jingsahnarphna ïa U Khrist, ba mynta ki bangeit kin kyntait ïa ka jingngeit jong ki, bad kin ïasoh ha ka jingrkhie beiñ ïa kaei kaba kiwei ki pyrkhat ba ka long ka jingbiej jong ki hi. Shen ki la sngewlyngngoh ban nang ba ka jingieit ïa ka jingpaw U Trai kam long kaba suk ban rat noh na ki dohnud jong kita kiba la aiti shisha ïa lade ha U Blei.
GSAM 187“Ngam Shym La Shong bad ki Nongrkhie Beiñ”
GSAM 187.3Ka lynti kaba kine kiba minot ki la bud, bad ki jingsngew jong ki, la pynpaw bha da ki ktien jong u nongïathuhlypa Jeremaiah, ha kaba u ong,
GSAM 187.3“La shem ïa ki ktien jong Me, bad nga la bam ïa ki; bad ka ktien jong Me ka la long ha nga ka jingkmen bad ka jingrisa jong ka dohnud jong nga: namar la khot ïa nga da ka kyrteng jong Me, Ah Trai U Blei ki paid. Ngam shym la shong ha ka jingïalang jong ki nongrkhie beiñ, lymne kmen: nga la shong marwei namar ka kti jong Me; namar Me la pyndap ïa nga da ka jingbitar. Balei ka jingpang jong nga ka long kaba neh junom, bad ka jingmynsaw jong nga kaba ym lah ban pynkoit, kaba kyntait ban koit? Men long shisha ha nga kum u nonglamler, bad kum ki um kiba rngad noh?”6
GSAM 188U James White Shaphang ka Jingsngewsih
GSAM 188.1Ki khyndiat ki ktien ba la sot na ki katto katne napdeng kine kiba la sngewsih, hynrei kiba dang don jingkyrmen, kin ai ka jingsngewthuh kaba bha ïa ka jinglong ha kata ka por. Ka kaba nyngkong ka long na u Tymmen James White, uba la trei da ka jingjop kaba khraw ha ki snem 1843 bad 1844. U ong:—
GSAM 188.2“Ka jingsngewsih haba ka por ka la lait noh ka la long kaba kthang. Ki bangeit bashisha ki la iehnoh ïa kiei kiei baroh na ka bynta U Khrist, bad ki la ïashem ïa ka jingdon jong U kum bym pat ju long mynshuwa. Ki la ai, kumba ki la pyrkhat, ïa ka jingmaham kaba khatduh jong ki ïa ka pyrthei, bad ki la pynïakhlad ïa lade, kham bun ne kham duna, na u paidbah ubym ngeit bad uba rkhie beiñ. Bad da ka jingkyrkhu U Blei halor jong ki, ki la kwah kham bun ban don ryngkat bad U Kynrad jong ki uba ki khmih lynti ban wan shen, bad bad ki angel bakhuid, ban ïa kaba don ryngkat bad kita na kiba ki la pynïakhlad ïa lade. Ka jingieit U Jisu ka la pyndap ïa ka mynsiem, bad ka la tyngshaiñ na ka khmat jong uwei pa uwei, bad da ki jingkwah bym lah ban pynpaw ki la duwai, ‘To wan, Ah Trai Jisu, bad to wan kloi,’ hynrei U khlem wan.
GSAM 188.3“Hynrei U Blei um shym la iehnoh ïa la ki briew.... Bad da ka bor bad ka jingpyntngen kaba kyrpang, ki dkhot kum kine harum ha ka shithi sha ki Hebru ki la rung ha ki jingmut bad ki dohnud jong kita kiba la shah tynjuh bad kiba dang ap: ‘Namar kata wat bred noh ïa ka jingshaniah jong phi, kaba don ka nong kaba khraw. Namar phi donkam ïa ka jingïaishah, ba hadien ba phi la leh ïa ka mon U Blei, phin ïoh ïa ka jingkular. Namar sa tang shibit, bad Uta uban wan Un wan, bad Un ym pynslem. Hynrei uba hok un im da ka jingngeit; hynrei lada uno uno u phaidien, ka mynsiem jong Nga kan ym sngewbha ha u. Hynrei ngi ngim long na kita kiba phaidien sha ka jingjot; hynrei na kita kiba ngeit sha ka jingpynim ïa ka mynsiem.’7 Ki mat kiba kongsan ha kane ka bynta jong ka Jingthoh Bakhuid ki long kine:—
GSAM 188.4“1. Kita kiba la kren ïa ki ki don ha ka jingma ban bred noh ïa la ka jingshaniah ha kata kaba ki la leh hok.
GSAM 189.1“2. Ki la leh ïa ka mon U Blei, bad la wanrah ïa ki sha kata ka jinglong jong ka jingtynjuh ha kaba ka jingïaishah ka la donkam.
GSAM 189.2“3. Kiba hok ha kane ka por ki la dei ban im da ka jingngeit, ym da kaba artatien la ki la leh ïa ka mon U Blei ne em, hynrei da ka jingngeit ha kata kaba ki la leh ïa ka mon U Blei.
GSAM 189.3“4. Kita kibym lah ban shah ïa ka jingtynjuh jong ka jingngeit, hynrei kiba bred noh ïa la ka jingshaniah ha kata ka kam ha kaba ki la leh ïa ka mon U Blei, bad kiba phaidien, kin shim ïa ka lynti kaba beit sha ka jingjot.”8
GSAM 189Na u N. Southard, u Nongpynbeit jong Ka Jingpyrta Shiteng Synñia
GSAM 189.4Ha Ka Jingpyrta Shiteng Synñia jong ka 31 Risaw, 1844, kumba shiphew sngi hadien ka jingkut jong ki 2300 sngi, la pynmih ïa kine harum kiba u nongpynbeit u la thoh:—
GSAM 189.5“Haba ngi pyrkhat ïa ki jinglong baroh kiba la ïadon ryngkat bad kane ka jingïaid lynti, ïa ki jingmih kiba la kyrkhu ïa ki jingmut jong ki khun U Blei, bad ïa ka jingshun bad ka jingbymman ba ki nongshun jong U ki la pyni, ngi dei ban ñiew ïa ka kum ka ‘jingpyrta shiteng synñia’ kaba shisha. Bad lada ngi don katto katne sngi ban tynjuh ïa la ka jingngeit, ka dang ïahap bad ka pharshi jong ki shiphew ngut ki samla kynthei; namar hadien ba ki baroh ki la ïeng joit bad pynbit ïa la ki sharak, ka dang dei ban don ka por ha kaba ki sharak jong ki samla kynthei kiba bieit kin sa lip noh. Kane kam lah ban long tad hadien ba ka sngi kaba shiphew ka la lait noh; namar haduh kata ka por ki sharak jong ki kin dang meh. Namarkata, kata ka sngi ka dei ban lait noh, khnang ba kiba bieit kin iehnoh ïa la ka jingngeit, kumba u snem 1843 u la dei ban lait noh, na ka bynta ka por jingap. Ka jingpynslem kaba khyndiat kam long ka daw ban sngewsih, hynrei ka pyni katno U Blei U long uba thik ha kaba pyndep ïa la ka ktien. Namarkata to ngin bat skhem ïa ka jingphla jong ka jingngeit jong ngi khlem jingkhih; namar Uta uba la kular U long uba ïaineh.”
GSAM 189Na u Joseph Marsh, u Nongpynbeit jong Ka Sur jong ka Jingshisha
GSAM 189.6Ha Ka Sur jong ka Jingshisha jong ka 7 Naiwieng, 1844, ngi pule:—
GSAM 189.7“Ngi pdiang da ka jingkmen ba ngi la bakla shaphang ka jinglong jong ka jingjia kaba ngi la khmih lynti ba kan jia ha ka sngi kaba shiphew jong u bnai uba hynniew; hynrei ngim pat lah ban pdiang ba U Rangbah Lyngdoh bakhraw jong ngi um shym la pyndep ha kata ka sngi ïa baroh kaba kata ka dur ba kdew lypa ka la ai daw ïa ngi ban khmih lynti. Mynta ngi ngeit ba U la pyndep ïa kata.”
GSAM 190.1Ki Adventist ki la khmih lynti ba ha ka sngi kaba shiphew jong u bnai uba hynniew, 1844, ki 2300 sngi kin kut, bad ba ha kata ka sngi U Khrist Un pyndep ïa la ka kam lyngdoh bad wan sha ka pyrthei ban kyrkhu ïa la ki briew. Ka jingwad bniah hadien ka la pynshisha ba kaei kaba la jia ha kata ka sngi ka long ka jingsdang jong ka kam jong U ban pynkhuid ïa ka jaka kyntang ha bneng, bad ym ka jingpyndep ïa ka kam jong U kum u lyngdoh.9 Ha ka jaka ban ñiew ïa ka jingpynkhuid ïa ka jaka kyntang kum kano kano ka bynta jong ka kam U Khrist kum u lyngdoh, la ong ba ka jingpynkhuid ïa ka jaka kyntang kan long ka jingpynkhuid ïa ka pyrthei da ka ding ha ka jingwan U Khrist. Lada ym ïa ka pyrthei baroh kawei, ïa ka ri Kanaan talade yn pynkhuid ha kata ka por.
GSAM 190La Ngeit ba ka Jaka Kyntang ka Long ka Pyrthei
GSAM 190.2La pynpaw ïa kane ka jingmut ha ka jingthoh jong u Geo. Storrs, ha Ka Jingpyrta Shiteng Synñia jong ka 25 Ïaïong, 1844. U kylli, “Kaei ka jaka kyntang kaba dei ban pynkhuid? Ka jingpyrkhat jong nga mynshuwa ka la long ba ka dei ka pyrthei baroh kawei. Nga dang ngeit ba ka long ka bynta jong ka pyrthei. Hynrei ka bynta kaba kumno? kane ka long ka jingkylli kaba ngan pyrshang ban jubab.”
GSAM 190.3U sot ïa ka jingkular ha u Abraham, ïa ka jingpynskhem ïa kajuh ha u Isaak, bad ïa ka jingpynthymmai ïa ka ha u Jakob, bad nangta u sot ïa ka jingrwai u Moses, ba la thaw da ka Miriam hadien ba la ïaid lyngba ïa ka Duriaw Basaw, ha kaba ki la rwai: “Men wallam ïa ki shapoh, bad thung ïa ki ha u lum jong ka jingïohpateng jong Me, ha kata ka jaka, Ah Trai, kaba Me la thaw ïa lade ban shong, ha ka jaka kyntang, Ah Trai, kaba ki kti jong Me ki la pynskhem.”10
GSAM 190.4Lada u nongpule un ïanujor bniah ïa ka dkhot haneng bad ka jingthoh shaphang ka jingurlong jong ka ba la buh da u nongrwai salm, un ïohi ba kam ong ba wat ka ri Palestine ka long ka jaka kyntang. U Dabid u ong, haba u kren shaphang ka jingïalam U Trai ïa ki khun Israel: “U la wallam ïa ki sha u pud jong ka jaka kyntang jong U, sha une u lum, uba ka kti kamon jong U ka la thied.”11 Ha ka jingrwai ha ka Duriaw Basaw la ong ïa ka ri Kanaan ba ka long kata ka jaka kaba U la thaw ban “shong, ha ka jaka kyntang.” Kumta ha kane ka jingkren ba la sot na ki salm, ïa u Lum Moriah, ha kaba la tei ïa ka jaka kyntang, la khot tang “u pud jong ka jaka kyntang jong U.” Hynrei ha kane kajuh ka salm la ong, “U la jied ïa ka jaid Judah, ïa u Lum Seion uba U la ieit. Bad U la tei ïa la ka jaka kyntang kum ki ïing syiem kiba jrong, kum ka khyndew kaba U la pynskhem junom.”12
GSAM 191La Pyrkhat ba ka Jingpynkhuid ïa ka Jaka Kyntang ka Long ka Jingpynkhuid ïa ka Pyrthei
GSAM 191.1Ha ka jingthoh ba la kdew haneng, hadien ba la sot ïa ka jingpynshisha kaba ki shu pyrkhat ba ka pynpaw ba ka pyrthei, lane la kumno kumno ka ri Palestine, ka long ka jaka kyntang, u Tymmen u la bteng ban kylli, “Kumno yn pynkhuid ïa ka jaka kyntang?” Da ki kyntien jong u nongïathuhlypa Mikah, u jubab, “Namar, ha khmih, U Trai u mih na la ka jaka, bad un hiar, bad un ïuh ïa ki jaka ba hajrong jong ka pyrthei. Bad ki lum kin um hapoh jong u, bad ki them kin pait, kum ka mom hakhmat ka ding, bad kum ki um ba la theh sha ka jaka kaba khongdong.”13
GSAM 191.2Da ka jingpyrkhat, kaba la pdiang kylleng ha kata ka por, ba ka pyrthei ka long ka jaka kyntang, u nongpule un sa ïohi suk balei ki la pyrkhat, khlem kano kano ka jingartatien, ba ha kaba kut jong ki 2300 sngi U Trai un wan bad pynkhuid ïa ka pyrthei ha ka rukom ba u Mikah u la batai. Ha ki jingpyrshah baroh ba la pynmih pyrshah ïa ki Adventist, ym don wat uwei u nongpyrshah uba la ai dak ba ka jingpynkhuid ïa ka pyrthei da ka ding kam dei ka jingjia ka ban jia kum ka jingpynkhuid ïa ka jaka kyntang, ha kaba kut jong ki 2300 sngi.
GSAM 191Ki Apostol ki La Sngewsih, Hynrei ki La Pyndep ïa ka Jingthoh Bakhuid
GSAM 191.3Kane kam long tang kawei ka khep ha kaba ki briew ki la leh ïa ka mon U Trai, ki la pyndep ïa ka Jingthoh Bakhuid, hynrei ki la sngewsih ha ka jingkyrmen jong ki tang namar ba kim shym la sngewthuh ïa ka jinglong jong ka jingjia ka ban sa jia. Kumta ka la long ïa ki apostol U Khrist. Haba u la shong halor u khun kadda, bad u la leit shapoh Jerusalem, ki la pyrta katba ki kynmaw ïa ki kyntien jong u nongïathuhlypa:14 “To pyrta, ko ka khun ka Jerusalem: ha khmih, U Syiem jong pha u wan sha pha; u long uba hok, bad uba don ka jingpynim; uba sngewrit, bad uba shong halor u kadda, bad halor u khun kadda, u khun jong ka kadda.”15 Ka jingpyrta ha kata ka por ka la long kaba donkam katta katta, ba lada ki la sngap jar, ki maw hi kin da la pyrta.16 Ki synran ki la pyrkhat ba U Khrist, ha kata ka por bad ha kata ka jaka, un kiew sha ka khet u Dabid kum u syiem jong kane ka pyrthei (“ngi la kyrmen ba dei ma u uban sa siewspah ïa ki Israel”17), kumta ki la pyrta, “Long kaba la kyrkhu ka hima jong u kpa jong ngi u Dabid, kaba wan ha ka kyrteng U Trai.”18 Katno ka jingpyrta kan da la don ha kata ka por lada ki la sngewthuh ba hapoh kawei ka taïew U Khrist un long uba la ïap ha ka jingtep u Joseph, ba la ker sawdong da ki nongap Rom? Katno ka jingai “burom” ïa U Blei bad ka jingaiti kan da la don hapdeng ki Adventist ha u snem 1844 lada ki la sngewthuh ba ka jingpynkhuid ïa ka jaka kyntang ha kaba kut jong ka por jingïathuhlypa baroh kan shim bun snem shuwa ba U Trai un wan?
GSAM 192Ym Don Jingbakla ha ka Jingkheiñ ïa ki 2300 Sngi
GSAM 192.1Katba kine ki briew ki la bishar biang da kaba husiar ïa ka jingkheiñ jong ki ïa kata ka por, kim shym la shem jingbakla; hynrei U Trai um shym la wan, lymne la pynkhuid ïa ka pyrthei da ka ding. Ka mut aïu kane? Ki la tip thikna ba U Trai u la don ryngkat bad ki ha kata ka jingïaid lynti bakhraw; hynrei mynta ki la sah ha ka jingbymtip. Ka jingshaniah jong ki ha U Trai kam shym la khih. Ki la tip ba un ym iehnoh ïa ki. Ka jingshai kan wan na kano kano ka tyllong. Ka jingkylli kaba tynjuh ïa ki ka paw ha ki kyntien u Jeremaiah ba la kdew lypa, “Men long shisha ha nga kum u nonglamler, bad kum ki um kiba rngad noh?” Ka jingngeit kam shym la ri ïa kane ka jingartatien, namar ki kyntien U Trai lyngba u nongïathuhlypa Habakkuk shaphang ka jingïohi-paw ki la wan ha ka jingmut jong ki, “Ha kaba kut kan kren, bad kan ym lamler.”19 Ki kyntien ba la sot lypa na u nongpynbeit jong Ka Sur jong ka Jingshisha ki pynpaw bha ïa ka jinglong jong ki: “Ngim lah pat ban pdiang ba U Lyngdoh Rangbah bakhraw jong ngi um shym la pyndep ha kata ka sngi hi ïa baroh kaba kata ka dur pharshi ka la ai daw ïa ngi ban khmih lynti.”
GSAM 193La Shem ïa ka Jingshai shaphang ka Jaka Kyntang
GSAM 193.1U Hiram Edson, na Port Gibson, N.Y., u la ïathuh ïa nga ba ha ka sngi hadien ba kata ka por ka la lait ha u snem 1844, katba u dang duwai shadien ki song riewhadem ha ka lyngkha, U Mynsiem U Blei u la wan halor jong u da ka bor kaba khraw katta katta ba u la jan ngat sha ka khyndew, bad ryngkat bad kata ka la wan ka jingpynsngew ha ka jingmut jong u, “Ka jaka kyntang ka ban sa pynkhuid ka don ha bneng.” U la ïathuh ïa kane ka jingpyrkhat ha u O. R. L. Crosier, bad ki ar ngut ki la ïatohkit da kaba husiar ïa kata ka phang. Ha kaba sdang jong u snem 1846, la shon ha U Khlur jong ka Sngi, ka kot khubor ba la pynmih ha kata ka por ha Cincinnati, Ohio, ïa ka jingbatai kaba bniah shaphang ka jaka kyntang katkum ka Baibl, ba la thoh da u Riewrangbah Crosier. Ha kata ka jingthoh kaba jrong la pyni ba ka kam pynkhuid ïa ka jaka kyntang ka long ka kam pynkut U Khrist kum U Lyngdoh Rangbah jong ngi, kaba sdang ha u snem 1844 bad kaba kut shuwa ba un wan biang shisha ha ki lyoh jong ka bneng kum U Syiem ki syiem bad U Trai ki trai.
GSAM 193Ki Balang ki Wad ïa ki Dkhot kiba La Jah
GSAM 193.2Ka sngi kaba shiphew jong u bnai uba hynniew ka la lait, bad ki balang ki la pyrkhat ba kan long kaba suk ïa ki ban ïoh biang ïa ki dkhot kiba la jah, kiba la ïakhlad na ki hapoh ka “jingpyrta shiteng synñia” bad ka khubor jong u angel uba ar; hynrei ha kane ki la sngewsih shibun, kumba yn sa pyni da ka jubab harum ïa ki jingkyntu jur ban wanphai sha ki seng barim jong ki, kumba la ai ha Ka Jingpyrta Shiteng Synñia jong u Nohprah 26, 1844:—
GSAM 193.3“Hynrei ki jingshisha ki long aïu? Ki tip bha ba ha ka jingbun jong kine ki balang ki phang ba kongsan ki long, ‘Ka jingkylla kaba mut jong ka pyrthei,’ ‘ka juk kaba shihajar snem,’ bad ‘ka jingwanphai jong ki Jiw sha Palestine,’ shuwa ka jingwan da lade hi jong U Nongpynim. Kito kiba leitphai ban shong hapoh ki jingrwai pynïohthiah jong kita ki jinghikai kiba ym katkum ka Jingthoh Bakhuid bad kiba khlem nongrim, ki leh ïa kata da ki khmat kiba plie; bad ka jingleh kumta na ka liang jong ki kan long shisha ka ‘jingleitphai shadien.’
GSAM 194.1“Namar ba ki la long ‘kiba laitluid’ katkum ka jingmut jong ka Jingthoh Bakhuid, ka long kaba kham shngaiñ shibun ban ‘ïaid shakhmat’ ïa kaba ‘leitphai shadien’ lane ‘kynran dien,’ khamtam ha kane ka por, haba yn sa ai shen ïa ka pansngiat ka burom ha kiba ïaineh ha U Khrist Jisu.”
GSAM 194.2Ka jingleh jong ki balang ban pynslem ïa ka jingwan U Trai da kaba ïasaid na ka bynta ki jinghikai haneng kiba ym katkum ka Jingthoh Bakhuid, ka la pynkynmaw ïa ki Adventist ïa kine ki kyntien jong u nongïathuhlypa Esekiel: “Ko khun u briew, ha khmih, kito na ka ïing Israel ki ong, Ka jingïohi-paw kaba u ïohi ka long ïa ki sngi kiba dang bun ban wan, bad u ïathuhlypa shaphang ki por kiba dang jngai.” Ha kajuh ka bynta la shem ïa ka jubab kaba ki Adventist ki la pyndonkam, “Namar kata to ong ha ki, Kumne ong U Trai U Blei: Yn ym pynslem shuh ïa kano kano ka ktien jong nga, hynrei ka ktien kaba nga la kren kan sa urlong, ong U Trai U Blei.”20
GSAM 194“Me Dei ban Ïathuhlypa Biang”
GSAM 194.3Kito kiba la “bam” ïa ka kot, bad kiba la ai ïa ka jingpynbna shaphang ka “por,” ki la pyrkhat ba ka kam jong ki na ka bynta ka pyrthei ka la dep; namarkata ka jingpynbna ba ki dei ban hikai biang ïa ki jaidbynriew, bad ki jaid ktien, bad ki syiem. Kawei pat ka bynta jong ka kam, kaba ym pat shym la ïohi haduh kata ka por, ka dei mynta ban pyndep,—kata ka long ban pyni ha ki briew ïa ka jinglong bashisha jong ka templ U Blei ha bneng bad ïa ka jingshakri ha ka duwan jong ka. Ka hukum ban thew ïa ka templ (21) ka long kaba donkam khnang ban ïoh ka jingtip ïa ka jinglong jong ka jingjia ka ban sa jia ha kaba kut jong ka por jingïathuhlypa, bad kumta ban ai ïa ka jingbatai ïa ki kyntien, “Te yn sa pynkhuid ïa ka jaka kyntang.”
GSAM 194.4To khmih ba u angel jong kane ka jingpynbna ïa ka por u la wan na bneng, bad shuwa ba ka kam jong u kan dep u ai ïa ka hukum ban hikai biang ïa ki briew. Te ka khubor ka ban batai ïa ka phang jong ka jaka kyntang, ban ai ka jingshaniah ha kito kiba la sngewsih, bad ha kajuh ka por ban ai ha ki ïa u “siej,” lane u “diengduh,” lane ka kyndon, da kaba ki briew U Blei ki lah ban tynjuh ïa ka jinglong jong ki ha ka hok hakhmat jong u, ka dei ban don ki dak kiba shai ba ka la mih na bneng, bad kam dei kaba la mih na u briew.
GSAM 195Ka Jingbishar Lypa ka La Khang ïa ka Lynti sha ki Briew
GSAM 195.1Ka jingbishar lypa kaba la don pyrshah ïa ka jinghikai jong ka jingwan arsien ka la long kum ka jingker kaba jan ym lah ban ïaid lyngba ban poi sha ki briew; bad ban pyrshang hikai biang ïa ki khlem ka jingshai kaba shai bad kaba thikna shaphang ka daw jong ka jingsngewsih, kan long kaba khlem jingmyntoi. Ki bangeit Adventist hi ki la donkam ban ïoh ka jingpynshlur thymmai ha la ki mynsiem da ka hukum na bneng, shuwa ba lah ban hikai da kaba dei ïa ki briew; bad kumno lah ban pyndep ïa kane? Lah ban leh ïa ka tang da ka jingstad u briew? lane kito kiba la ïashem ïa ka kam kaba jylliew jong U Mynsiem U Blei hapoh kata ka jingïaid lynti kaba dang shu dep, kin hun tang da ki jingïatai jong u briew? Ym don kaei kaei lait na ka kam kaba kum kata jong ka “khubor jong u angel uba lai”22 kaba lah ban kyntiew ïa ki na ki jingbymtip jong ki; bad ïa kane, suki suki, katba ki lah ban pdiang ïa ka, la sdang ha ka por kaba biang, ryngkat bad ki sakhi kiba pynsngewthuh shai tam ba ka la mih na bneng.
GSAM 195Kum ki Langbrot Khlem u Nongap
GSAM 195.2Hangne ka kynhun bakhraw jong ka jingwan arsien ka la long, ha kawei ka rukom, kum ki langbrot khlem u nongap; da ki hajar ngut na ki, tang katto katne taïew shuwa kata, ki la pynïakhlad ïa lade na ki balang bad ki jingphla jingngeit baroh, bad ym don ki seng briew kiba kitkhlieh ïa ka jingbha jong ki ha ka mynsiem. Kim don ki nongsylla ha pyrthei ha kiba ki lah ban shaniah; tang ha U Blei ka jingshaniah jong ki ka la don.
GSAM 195.3Hynrei ki la sngewskhem shaphang kawei ka kam, bad kane ka la long ïa ki kum u nar pynsangeh ïa ka lieng,—ka jingpynbna ïa ka por ka la dei.23 Hynrei kum ka kynhun ki briew ki la long ha ka jinglong ha kaba, lada U Blei un ym ïalam bad sumar ïa ki, ki lah ban pdiang ïa ki jingbatai kiba bakla, lane ban duh ka “jingïaishah” bad iehnoh ïa ka jingngeit ha ka jingïashem jong ki ha kaba la leit noh. Don kiba la leh ïa kane; katba kiwei pat, da ka khmat jong ka jingngeit kaba la peit skhem ha uta uba ki mynsiem jong ki ki ieit, ki la kylli da ka jingshitrhem, “Ko nongap, kumno shaphang ka miet? Ko nongap, kumno shaphang ka miet? U nongap u la ong, Ka step ka wan, bad ka miet ruh: lada phi kwah ban kylli, to kylli: to wanphai, to wan.”24
GSAM 196U J. N. Andrews shaphang ka Jingsngewsih
GSAM 196.1U Tymmen J. N. Andrews, uba la ïaid lyngba kane ka jingïashem ha u snem 1844, u kren kumne shaphang ka jingsngewsih:—
GSAM 196.2“Kito kiba la khmih lynti ïa U Trai ha u snem 1843 bad ha u snem 1844 ki la sngewsih. Kane ka jingshisha ka long ïa kiba bun ka daw kaba biang ban kyntait ïa ka jingphla baroh ha kane ka kam. Ngi pdiang ïa ka jingsngewsih, hynrei ngim lah ban pdiang ba kane ka ai ka daw kaba hok ban len ïa ka kti U Blei ha kane ka kam. Ka balang Jiw ka la sngewsih haba, ha kaba kut jong ka kam u Ïoannis Nongpynbaptis, U Jisu u la pynpaw ïa lade kum U Messaiah ba la kular. Bad ki synran kiba shaniah ki la sngewsih kthang tam haba ïa uta uba ki la khmih lynti ba un pyllait ïa ki Israel la kem bad la pynïap da ki kti bymman. Bad hadien ka jingmihpat jong u, haba ki la khmih lynti ïa u ban pynïeng biang ïa ka hima ha ki Israel, kim lah lait na kaba sngewsih haba ki la sngewthuh ba un sa leit noh sha la U Kpa, bad ba yn iehnoh ïa ki slem ha ka jingjynjar bad ka jingkhuslai. Hynrei ka jingsngewsih kam pynshisha ba U Blei um don ka kti ha ka jingïalam ïa la ki briew. Ka dei ban ïalam ïa ki ban pynbeit ïa ki jingbakla jong ki, hynrei kam dei ban ïalam ïa ki ban bret noh ïa ka jingshaniah jong ki ha U Blei. Ka la long namar ba ki khun Israel ki la sngewsih ha ka ri khlaw, ba ki la len bunsien ïa ka jingïalam U Blei. La buh ïa ki kum ka jingsneng ïa ngi, khnang ba ngin ym ngat katkum kajuh ka nuksa jong ka jingbymngeit.”25
GSAM 196Ka Jingshisha ka Ïaid Lyngba ka Baptisma jong ka Jingbym Sngewtynnad ki Briew
GSAM 196.3Ka paw ba ka long ka jingthmu U Trai ban buh ïa ki jingshisha kiba kongsan ha ka lynti kaba ki briew kim sngewtynnad, ha kaba ka long ka diengphna26 ban pdiang bad kohnguh ïa ki. Kane ka long kaba shisha khamtam ha kine ki sngi kiba khatduh. U Petros, haba u kren shaphang kata ka por haba ka jingkut jong kiei kiei baroh kan long “hajan,” bad haba ka “jingbishar” kan “sdang ha ka ïing U Blei,” u ong, “Ko baieit, wat pyrkhat ba ka long kaba phylla shaphang ka jingtynjuh da ka ding kaba wan ban tynjuh ïa phi, kumba kaei kaei kaba phylla ka la jia ïa phi: hynrei to lehkmen, katba phi ïashim bynta ha ki jingshahshitom U Khrist; khnang ba, haba yn pynpaw ïa ka burom jong u, phin lah ruh ban lehkmen da ka jingkmen kaba khraw eh. Lada la krenbeiñ ïa phi na ka bynta ka kyrteng U Khrist, phi long kiba suk; namar U Mynsiem jong ka burom bad jong U Blei u shong halor jong phi: na ka liang jong ki la kren sniew ïa u, hynrei na ka liang jong phi la pyndonburom ïa u.”27
GSAM 197.1Haba ka jingshisha ka la ïoh ïa la ka baptisma jong ka jingbym sngewtynnad ki briew, ban pdiang ïa ka la donkam ka jingaiei kaba kham bun ïa kaba shu bud ïa ka jingngeit jong u paidbah. Kiba arsap kiba shu pynpaw ïa lade kum kiba bha kim ïohi ka jingkhring kaba khraw ban pdiang ïa ka jingshisha kaba dawa ka jingleh, kum ka jingñiah lieng shaneng pyrshah ïa ka jingtu jong ka um, “pyrshah ïa ka lyer bad ka jingat ka um.” Kumta ka jingshisha ka kylla long ka jingtynjuh ïa kiba ïaineh, kiba don ka dohnud kaba hok, kiba leh da ka jingshisha, bad kiba kohnguh ïa la ka jingïatip lem.
GSAM 197.2Ngi la pyni mynshuwa ba ka jingïathuhlypa shaphang ka jingïaid lynti jong ka jingwan arsien ka dawa ïa ka jingsngewsih. Ka la wan; bad kumta, ha ka jingpyniaid U Blei, ka jingpdiang ïa kata ka khubor ka la don la ka diengphna.
Notes
- Jingpynpaw 10:10, 11; 11:1. ↩
- Esekiel 3:1-3. ↩
- Jeremaiah 15:16. ↩
- Pikra—ka dawai kaba ym sngewtynnad satia bad kaba kthang, ba la khleh na ka kyiad, ka musbar bad ka ummad myrra. ↩
- Ioannis 20:13. ↩
- Jeremaiah 15:16-18. ↩
- Hebru 10:35-39. ↩
- Ki Jingthoh Lyngkot Shaphang ka Jingim jong ka Ellen G. White, ki sla 107-109. ↩
- Ym don mano mano ha kata ka por uba la don jingmut shaphang ka jaka kyntang ha bneng. ↩
- Eksodos 15:17. ↩
- Salm 78:54. ↩
- Salm 78:68, 69. ↩
- Mikah 1:3, 4. ↩
- Ïoannis 12:16. ↩
- Sekharaiah 9:9. ↩
- Loukas 19:40. ↩
- Loukas 24:21. ↩
- Markos 11:10. ↩
- Habakkuk 2:3. ↩
- Esekiel 12:27, 28. ↩
- Ha ka jingthew ha kaba ym ai ïa ki jingkheiñ kum ka jingmih, ka dei ka jinglong, ym ka jingheh, kaba mut hangta. ↩
- Jingpynpaw 14:9-12. ↩
- Da ka jingbishar biang kaba husiar tam ïa ka jingkheiñ jong ki ïa ki 2300 sngi, kim shym la lah ban shem ïa kano kano ka jingbakla, lymne lah ban shem ïa ka haduh mynta. ↩
- Isaiah 21:11, 12. ↩
- Ki Lai Tylli ki Khubor jong ka Jingpynpaw 14:6-12, sla 33. ↩
- Mathaios 16:24. ↩
- 1 Petros 4:7, 17, 12-14. ↩